Bir seçim yaşadık, emeği geçenlere geçmiş olsun. Bu sonuçlardan medet umanlara, hayırlar getirsin. Demokrasi oyununda yeni bir evreye girdi ülkemiz:

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi. Aleyhte ve lehte çok şey söylendi, bakalım, kim haklı kim haksız çıkacak? Zaman, en güzel hakem.

Zinde bir topluluğuz: Seçime katılma oranı, seçim öncesi kampanyalar, seçim sonrasında sonucu kabullenmeme, kılınan şükür namazları ve sevinç paylaşımları veya sonuçlara aşırı odaklanma çağrıları; bunun ifadesi. Gözleri kör, kulakları sağır edercesine bir yöneliş, sosyal-psikologlar tarafından tahlil edilmeli. Taşıdığım değerler açısından baktığımda, bu aksiyon, bana çok sağlıklı görünmüyor.

Seçimlere beklenmedik bir zamanda girildiği doğru. Bir doğru daha var: Seçim kampanyasını gelecek nesillerimize, insanlığa örnek olacak şekilde yürütemedik. Evet, ilkel değildik, birbirimize fiziken saygı gösterdik ama karşılaştığımızda utanacağımız şeyler de söyledik. Sosyal medya, yalancılığın arenası oldu. “Benim yalanım, senin yalanından daha inandırıcı, kaliteli.” yarışmasına döndü bu mecradaki yazışmalar. Yanlış, yıpratıcı, yaralayıcı algı oluşturma çalışmaları; kırık kalplerin, nefret duygularının oluşmasına, ıslah edilmez terbiyesizliklerin yaşanmasına neden oldu. Biz bunlara layık değildik, hiç gerek yoktu. Hele, seçim kampanyasından önce, bizi yönetmeye namzet politikacıların ayak oyunları, abidik gubidik işleri, siyaset tarihimize kara leke olarak geçecek nitelikte. Bu tür örnekler hepimizin hafızasında mevcuttur. Keşke yeni örnekler oluşmasaydı.

Demokrasi tarihimizin bu evresinde, politikayla uğraşanların şunu, kısmen de olsa, anlaması bir kazanç:  “Bir Türkiye gerçeği var, buna göre siyaset yapmak, politika üretmek zorundasın ve bu milletin değerlerine ters düşersen kaybedersin.” İstatistik örneklerine gerek yok, akıllı olan bunu okuyabiliyor.  Derin millet, kendinden olana hakkını veriyor, yalanı yemiyor, kavga etmek istemiyor, bulunduğu coğrafyadaki tarihi rolünden vazgeçmiyor, imkân eline geçtiğinde taşı gediğine koyuyor., kralın çıplak olduğunu haykırmaktan çekinmiyor.

Hiçbir siyasi figür veya fikir, uğrunda kavga etmeye, ölmeye değmez. Seçim sath-ı mailine girildiği andan itibaren yaşanan kırgınlıklar, yapılan kavgalar hiçbir işe yaramadı. Bir hakikati anlatmada, bir düşünceyi tebliğde güzel ahlaktan ötesi, anladık ki, işe yaramazmış. Sabır acı; fakat meyvesi tatlıymış. İş olacağı yere varıyor.

Sonuçlar şöyle veya böyle olsaydı demeye kimsenin hakkı yok. Böyle diyenler, farkında olmadan, milletle kavgaya başlamışlardır. Bana göre kazanan, emeğinin hakkını aldığı için şükretsin, memnun olsun; ama bu sevinçle şımarmasın; ateşten gömlek giydiğinin idrakiyle, kendine ümit bağlayanlara nasıl hizmet edeceğini, onlara nasıl layık olabileceğini düşünsün, tasarlasın, bunun yüküyle şimdiden ihtiyarlamaya başlasın. Kaybedenler de büyük bir cesaret ve dürüstlükle, niçin kaybettiklerini düşünsünler, kendilerini yargılasınlar, yeni stratejiler oluştursunlar veya taşıyamayacakları yükün altına girmemiş olmanın rahatlığını hissetsinler, hamt etsinler.

Kendisini muzaffer görenlere söyleyecek sözümüz var:

Bu millet sizi, isteyerek veya istemeyerek, seçti. Kiminiz vekil olacaksınız, kiminiz yönetici. Ancak bilin ki, aldığınız her nefeste, yediğiniz her lokmada, tükettiğiniz her maddede hakkımız var. Bu millet, fedakârlık yaparak size bu makamları, kariyerleri lütfetti. Bu lütfun hakkını vermezseniz gasp edenlerden olursunuz. Bu, kul hakkıdır, yoksa hakkımı helal etmeyeceğimi şimdiden ilan ediyorum.

Birkaç ricam olacak:

1.       Adil olunuz, tarihimizdeki bilge şahsiyetlerin devlet adamalarına yaptığı uyarıları ezberleyiniz, kendinize kılavuz yapınız.

2.       Gardiyan değil, garson; hâkim değil, hadim olduğunuzu kabulleniniz, biliniz.

3.       Aldığınız maaşların, özlük haklarınızın, imtiyazlarınızın;  Toplumumuzun gelir seviyesine göre yüksek olduğunu siz de biliyorsunuz. Bunu maalesef değiştirme imkânımız yok. En azından çok çalışarak, iş üreterek helal ettiriniz.

4.       Varlığınız, sevincimiz olsun; bize kambur olmayınız.

5.       Çevrenizde asalak barındırmayınız;  yalakaları, dalkavukları kendinizden uzak tutunuz, buna tevessül edenlere yüz vermeyiniz.

6.       Yapacağınız işlerde iyi ve kötü örnekler görmeniz adına tarihi unutmazsanız, aynı şekilde, tarih de sizi unutmaz.

7.       Bir gün tekrar bizlerle aynı sokaklarda yürüyeceğinizin, aynı musallaya konacağımızın bilincinde olunuz.

Yaşadığımız tarihi, siyasi, coğrafi konjonktür bizi ortalama iki yılda bir seçime zorluyor. Galiba buna pek alıştık. Her seçimin toplumumuzu biraz daha olgunlaştırdığını, bilinçlendirdiğini gözlüyorum. Dileğim; seçenlerin ve seçilenlerin, yönetenlerin ve yönetilenlerin birbirinden hoşnut olması, aynı iklimin havasını adil bir şekilde teneffüs etmesi. 24 Haziran Seçimleri, herkese hayırlar getire…

 

 

24 Haziran seçimlerinin Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en önemli seçimlerinden biri olduğunu söylemiştim. Gerçekten hem Türkiye ve hem de bölgemiz açısından çok önemli sonuçları olabilecek bir seçimdi. Devletimizin yönetim sistemi ve hatta rejim değişikliği anlamına gelebilecek bu seçimi geride bıraktık.

Ülkem açısından endişelerim ve kaygılarım daha da arttı. Sebeplerini daha sonra yazacağım.

Bu seçime Kocaeli Milletvekili adayı olarak katıldığım için sadece bir vatandaş, bir yazar olarak gözlemlediğim diğer seçimlerden çok farklı gözlemlerim oldu, farklı tecrübeler edindim.

Ülkemizin bu kadar ağır sorunlarla karşı karşıya olduğu bir dönemde milletvekili adayı olmak ağır bir sorumluluktu.

Dış politikadan ekonomiye, eğitimden din anlayışına, terörden etnik ve ideolojik ayrışmaya, sağlıktan ulaşıma, kadına karşı şiddetten çevre sorunlarına kadar çok ağır meselelerin sihirli çözüm yolları olmadığını biliyordum.

Ayrıca iktidar partisine rakip olan bir partiden aday olmanın risklerinin de farkındaydım.

Ama bir şeyler yapmak lazımdı. Ülkem ve milletim için faydalı işler yapabileceğim ümidiyle önce milletvekili aday adayı, sonra aday oldum.

Adaylık sürecimde çok sayıda vatandaşlarımızla tanışmak ve görüşmek imkânı buldum. İYİ Parti adayı olduğumu duyunca gözleri parlayan, “sizi destekliyoruz” diyen, “bizi bu iktidardakilerden kurtarın” diyen, başarılı olmamız için dua edenlerin sayısı ve oranı o kadar yüksekti ki…

Seçim sürecinde arkadaşlarıma bir yandan üzerimize yüklenen sorumluluğun ağırlığını anlatıyordum. Çünkü bu sorumluluğun altına girmek bir cesaret işiydi.

Diğer taraftan “halkımızın bu teveccühü sandığa yansırsa çok büyük sürpriz yapabiliriz” diye görüş bildiriyordum.

Ancak bu yüksek oranlı teveccüh sandığa yansımadı. Sebeplerini tam olarak anlamak için biraz daha düşünmeye ve değerlendirme yapmaya ihtiyacım var.

Ben bu siyasi tecrübeyi yaşarken gönülden destekleri ile yanımda olan, çalışmalarıma destek veren, dualarıyla, iyi dilekleriyle moral veren bütün arkadaşlarıma, vatandaşlarıma teşekkür ve saygılarımı sunuyorum.

Bu süreçte destek veren vermeyen ve istemeden de olsa kırdığım ve üzdüğüm kimseler olduysa herkesten helallik diliyorum.

********************************

Seçimde Kim Başarılı Oldu?

Partiler açısından bana göre en büyük sürpriz MHP‘nin oy oranını koruması ve milletvekili sayısını artırması oldu. Yüzde 11 civarında oy alabilen ve içinden yüzde 10 oy alan bir siyasi parti çıkaran bu partinin oy oranını koruması ilginç bir durum. Bu durumu açıklamak gerçekten kolay değil.

Ne derece doğrudur emin değilim ama İYİ Parti’ye geçen MHP’lilerin yerini AKP’den gelen oyların doldurduğu yorumu yapılıyor.

Meclis çoğunluğunu kaybeden AKP’nin MHP desteğine ihtiyacı sebebiyle Genel Başkan Bahçeli partisinin kilit pozisyonunda olduğunu vurguladı.

Her ne kadar Cumhurbaşkanlığı Sisteminde parlamentonun önemi çok azalmış olsa da bazı durumlarda Meclis çoğunluğuna ihtiyaç duyulacaktır. Bu durumlar sebebiyle MHP’nin kilit parti rolü AKP politikalarını etkiler mi, şimdilik bilemiyoruz.

İYİ Parti’nin girdiği ilk seçimde yüzde 10 oy almasını bazıları başarı olarak değerlendirebilir. Gerçekten ilk defa seçime giren ve henüz 6 aylık bir partinin böyle oy alması alışıldık bir olay değildir. Üstelik rakipleri yüzlerce milyon Hazine yardımı alırken, devlet ve belediyelerin gücünü hoyratça kullanırken, İYİ Parti’ye devlet ve büyük sermayenin katkısının sıfır olduğu dikkate alınırsa.

Ama bana göre İYİ Parti’nin aldığı oy ve kazandığı milletvekili sayısı yeterli değildir. Üstelik Cumhurbaşkanlığı seçiminde Genel Başkan Meral Akşener’in aldığı oy partinin de oyunun altında kalması beklentileri karşılamamıştır.

Elbette bunda Tayyip Erdoğan’ın kontrolünde olan medyanın Meral Akşener’e uyguladığı ambargo çok etkili oldu.

“Erdoğan yine rakibini kendisi seçti.” Muharrem İnce’yi öne çıkardı. 16 seneden beri yaşadığımız tecrübe tekrar etti. Erdoğan CHP adayı ile baş başa kalınca da yine kazandı.

Görünüşte Muharrem İnce partisinin oylarından yüzde 8 fazla (yüzde 30,8) oy alarak başarılı olmuş gözüküyor. Fakat bu başarı R. Tayyip Erdoğan’ın siyasi strateji başarısıdır.

Cumhurbaşkanlığı seçiminde Recep Tayyip Erdoğan’ın ilk turda yüzde 52,6 oy alarak birinci turda kazanmış olması da sürpriz oldu. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci tura kalacağı beklentisi daha yüksek idi. Bunda Meral Akşener ve Temel Karamollaoğlu’nun oylarının beklenenin çok altında kalması etkili oldu.

Ama Meral Akşener gerçekten çok çalıştı. Seçimlerin heyecanlı geçmesi Meral Akşener ve İYİ Parti sayesinde oldu.

Seçim sonuçlarının analizini yapacak daha çok zamanımız olacak. Devam edeceğiz.

 

 

Türk demokrasi tarihinde hayati bir önem taşıyan 24 Haziran Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekilliği seçimlerini geride bıraktık. Aslında bütün seçimler ülkemizin geleceğinin şekillendirilmesi bakımından önem taşımıştır. Ancak bu defa durum farklıdır. Demokratik parlamenter sistem yenilenmek ve aksaklıklarının giderilmesi yönüne gidilmeden sulandırılmış bir Başkanlık sistemine geçilmiş ve buna da Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi denmiştir. İnsanlık demokratik parlamenter sistemden daha iyisini bugüne kadar bulabilmiş değildir. Yapılan bazı anayasa değişikliklerinin ve getirilen yeni sistemin sadece bir sistem değişikliği olduğu ve rejim değişikliğine sebep olamayacağı görüşüne katılamıyoruz. Bazı durumlarda sistem değişikliği bir rejim değişikliğine de sebep olabilir.

24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekilliği seçimleri ani bir kararla geriye çekilmiş ve ülkenin daha zor şartlarda seçime gitmesinin önü kesilmiştir. Türkiye dış politikada çeşitli kumpasların içine çekilerek tavizler koparılmaya çalışıldığı bir dönemden geçmektedir. Hayali AB süreci, KKTC’yi yok sayıcı sözde bir Kıbrıs barışı ve BOP doğrultusunda ülkemizin sınırlarını değiştirici yeniden terörle pazarlık süreci önümüze konmaktadır.

Ülkenin ekonomik durumunu ortaya koyarken aslında üç dört mendile ihtiyaç vardır. Kötü gidişat ve yeni duyun-u umumiyeler kapıda bekletilmektedir. Cari açığı ve dış ticaret açığı tavan yapan Türkiye’de içerde üretmeyip ithalat yolunu seçmek kaliteli bir intihardır! Dünya ekonomisi korumacı, milli ve yerliyi üretmek ve döviz kaybını önlemek yönündeyken Türkiye savunma sanayi gibi belirli dallar hariç dış ticaret fazlası veren bir ülke gibi ithalat merakına düşmüştür. Bu yolla eş dost daha da zenginleştirilmektedir. Çin ve Rusya ile olan dış ticaret açığımız rekor seviyelere ulaşmıştır. Yapılması gereken; ithal ikame anlayışı içinde açıkları kapamak olmalıdır. İthal ettiğiniz bilhassa tüketim ağırlıklı malları içerde üretenler gerekli teşvike kavuşturulmalı; eğer bunlar yoksa mutlaka boşluk doldurulmalıdır. Üretme ithal et anlayışı akla gelmeyecek malları ithal etme yanlışı ülkenin en büyük çelişkisidir.

Yapılması gerekenler seçim kampanyasında sürekli dile getirilmiştir. Herhalde ülkeyi yönetenler ister istemez gereğini yapacaklardır. Türkiye pırlanta dâhil lüks mal ithalatı yanlışından kurtarılmalı, ithalata yeni vergiler konabilmelidir.

24 Haziranda iki ayrı ittifakla ve bazı partilerle seçime gittik. AKP ve MHP’den oluşan ve ona BBP genel başkanının da katıldığı ittifak seçimden başarıyla çıkmıştır. CHP, İP, SP ve DP’nin oluşturduğu millet ittifakının Cumhurbaşkanlığı adayları, Sayın Erdoğan’ın aldığı oyun gerisinde kalmıştır. Ülkenin yaşadığı siyasi ortam ister istemez 2014 sonrası politika değiştirmek zorunda kalan antiemperyalist ve milliyetçi bir çizgi uygulayarak parçacı ve etnikçi değil; bütüncü politikalara, milli birlik ve bütünlüğe önem veren, federalciliği şimdilik reddeden, özgürlükçü ve güvenlikçi politikaları ülke gerçeklerine göre yorumlayabilen iktidarın gerçekleri görmesiyle yön değiştirmiştir. AKP iktidarı bir dönem reddettiği ve dışladığı politikaları daha sonra savunma ihtiyacı duymuş, ülkenin beka sorununu görmüştür. 15 Temmuz 2016 ABD güdümlü FETÖ terör örgütünün darbe ve işgal ihaneti gözleri açmış yeni aldatılma ve kandırılma yollarını şimdilik kapatmıştır. Batı ve sözde dost ve müttefik ABD’nin Türkiye karşıtı politikaları içerde ve dışarda teröre verdikleri destek ülkemizin güney sınırını ve toprak bütünlüğünü korumayı yasal olarak öne çıkarmıştır. Fırat Kalkanı ve Zeytindalı Harekâtları, Afrin’in terörden arındırılması hayati bir ihtiyaç olarak doğmuştur. Zaman zaman Irak’taki ve milli sınırlarımız içindeki dıştan kumandalı terör yuvalarına karşı yapılan yoğun mücadele Sayın Erdoğan’a puan kazandırmıştır. Terörle barışın olamayacağı, onunla müzakere değil; ancak yasal mücadele edilebileceği noktasında uzlaşılmıştır.

Bu çok önemli değişiklikler ve yanılmaların atlatılması seçmende gerekli etkiyi yapmıştır. Seçmenin ilgi odağı, kendisi işsiz de olsa işsizlik olmamış, devalüasyonlar, ekonomik sorunlar ülkemizde seçmen davranışını zannedildiği kadar etkilememiştir. Tarım ve hayvancılığın durumu, ülkenin borç yükü er geç iyileşir şeklinde iyimserlikle savuşturulmuştur. İthalat ve dış borç girişi, tüketime dayalı büyüme rakamlarının cazibesi seçmeni cezbetmiştir. Fabrika yerine AVM’ler tercih edilmiştir. Cari açığın artan rekor seviyesi, şeker fabrikalarının özelleştirilmesi ve zamanla yabancılaştırılacak olması, bankaların yabancıların eline geçmesi, dövizdeki sıçramalar, borcun daha yüksek faizli borçla kapanma kısır döngüsü seçmen reyini pek etkileyici olmamıştır. Ülkede anlaşılmaz bir iyimserlik hâkimdir ve çok da tehlikelidir.

Vatandaş iktidar dışındaki partiler gelirse senin başörtün ve türbanın tehlikeye girer; inanç dünyan sarsılır şeklinde şartlandırılmıştır. Bu şartlandırma yeni de değildir. Yanlışlar yapmakla rekor kıran ana muhalefet adayı ve parti yetkilileri savaşın olmadığı bir ülkede barışmaktan bahsetmişler ve Merkel’in sözlerine özenmişlerdir. Oysa halk arasında bir savaş yoktur. Savaşın olmadığı yerde barış işgüzarlığı yapılmamalıydı. Ayrıca Cumhurbaşkanlığı yardımcılarının etnik ayırımcılığa sebep olacak, milli ve üniter yapımızı sarsacak şekilde farklı etnisitelerden seçilmesi teklifleri ülke yönetimine talip siyasetçilere hiç yakışmamıştır. Bu seçimde herhalde bir Ermeni yardımcı unutulmuş olsa gerek!

CHP Cumhurbaşkanı adayı tarafından yapılan bu yanlış seçime iki gün kala Sayın Engin Altay tarafından maalesef tekrar edilmiştir. Paşaların apoletlerinin sökülmesi, saray ve bazı binaların yıkılması, gazetecilerin yargılanması gibi şiddet ve hiddet gösterileri millet ittifakının aleyhine olmuştur. Toplumda CHP yeni bir açılım ve çözüm süreci mi başlatacak soruları akla gelmiştir. CHP Cumhurbaşkanı adayının oyu bu ve benzeri sebeplerle %22.8 olan parti oyunun üstünde %30.7 olarak çıkmıştır. AKP oylarında önemli illerde dikkat çeken düşüşler görülmüştür. Saadet partisinin AKP’den alabileceği oyu alamadığı dikkat çekmiştir. Aslında AKP yeni seçmenden gereken oyu alamamıştır. Muhafazakâr aile çocukları bile mahalle baskısı olarak nitelenebilecek bazı kavram ve değerleri aşarak bir bakıma ütopik özgürlükçü tavır ve seçmen davranışına girmişlerdir. Birçok ilde AKP ve CHP’de oy düşüşü görülmüştür. Özellikle Trakya ve Ege’de CHP’nin oyu düşmüştür. Bu düşüşün HDP’ye gittiği söylenebilir. AKP’nin oylarını azaltmak uğruna HDP’nin barajı geçebilmesinde bazı CHP oylarının rol aldığı söylenebilir. Nitekim bu şekilde AKP milletvekili sayısında altmışın üzerinde düşüş görülmüştür.

MHP seçimden başarıyla çıkmış ve beş partinin temsil edileceği yeni mecliste siyasi tesirliliğini artırmıştır. Anlaşılan ister istemez Cumhur İttifakı sürdürülecektir. İttifak dolayısıyla MHP’nin Güneydoğu’daki oy artışı dikkat çekicidir. Eğer Cumhur İttifakı başarılı olmuşsa; bunda MHP’nin büyük rolü vardır. MHP oyunu da korumuştur.

Diğer taraftan, yeni kurulmuş ve akla gelmedik engellerle karşı karşıya bırakılan İyi Parti, üstelik ilk erken seçiminde adeta zincirleri kıra kıra ve çok çalışarak %10 barajını aşmıştır. İyi Parti’nin MHP’den ziyade CHP’den ve AKP’den oy aldığı söylenebilir. Sayın Akşener’in imkânsızlıklara rağmen, sürdürdüğü seçim çalışmaları takdir edilmelidir. Ancak tam bir ekip çalışması örneği verildiği söylenemez. Bir ümit olarak çok değişik çevrelerden bilhassa yüzen oylardan pay almıştır. Bu partinin önüne konan engeller, demokrasimiz için çok üzüntü verici örneklerdir.

Seçimlerin yarattığı üzüntü ve sevinç atlatıldıktan sonra ülkeyi yönetenlerin hukuk devleti, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı konularında yeni düzenlemelere gitmeleri şarttır. Fikir ve düşünce hürriyeti ve demokratik standartlar ülke gerçeklerine uygun olarak korunmalı ve geliştirilmelidir. Eğitim sektöründeki keşmekeş ve düzensizlik ortadan kaldırılmalıdır. Sağlık alanında hastaya müşteri gözüyle bakma çarpıklığı giderilmeli, Batıda üniversitelerin birleştirilmesi gündemdeyken bizde muhafazakâr bir anlayışla ters düşen bölünme ve yıpratılma çabaları sona erdirilmelidir. İstişareye önem verilmelidir. Dış kaynak girişine, ithalata ve tüketime dayalı borcun borçla karşılandığı bir yapı düzeltilmelidir. Orta sınıfı güçlendirici tedbirler alınmalı, dar ve sabit gelirliler korunmalıdır. Daha önce olduğu gibi etnik ve mezhep tuzaklarına düşülmemeli, parça bütünün önüne dikilmemelidir. Milli ve üniter devlet anlayışı ve demokrasi korunmalıdır. Terörle mücadele kesinlikle tavizsiz sürdürülmelidir. Komşularımızla iyi ilişkiler geliştirilmeli, Rusya ve ABD ile ilişkilerimiz birbirini dengelemelidir. Genelde İsrail’i koruyan Malatya’daki üs gözden geçirilmelidir. Ege adalarında Lozan’a ve antlaşmalara rağmen süren Yunan işgali kaldırılmalıdır. Yer ve tabela isimlerinde Türkçeye saygılı olunmalıdır. Kıbrıs milli bir davadır, unutulmamalıdır. Kıbrıs’ta geri çekilen, Anadolu’da da geri çekilir. Gençliğe yönelik uyuşturucu terörüyle mücadele, rekora koşan işçi cinayetleri, işsizlik, GDO’lu ürünler, kanserojen etki yapan tatlandırıcılar üzerine gidilmelidir. Ülke hiddet ve şiddetin hâkim olduğu bir kamplaşmaya sürüklenmiştir. Bu konu hafifletilmelidir. Küreselleştirmenin kan kaybettiği, milli çıkarların öne çıktığı, yerli ve milliliğin önem kazandığı fark edilmelidir. Türk’e düşman olunarak İslam’a dost olunamayacağı artık anlaşılmalıdır. İslam ümmeti içinde yer alan ülkelerin önemli bir bölümünün İsrail’in müttefiki olduğu göz ardı edilmemelidir.  İç politikadaki alışkanlıklar ve yanlışlar dış politikaya taşınmamalıdır.

 

 

Ülkemiz için hayati öneme haiz 24 Haziran seçimine çeyrek var…

Değişen ne var ki? bu seçimler için verilen vaatlerden sonra ne olacak?

İşsizlik aynı, yoksulluk aynı, mutsuzluk aynı…

Umutsuz, endişeli gençlerin sokaklarımızda dolandığı, neşeli yüzlerin pertavsızla arandığı, ”kıraathaneleri” dopdolu, her sabah değişen seçim anketlerine artık yorum dahi yapmayan, seçimde kime oy kullanacağını dahi açıklamakta sakınca gören, ya da hala karar verememiş milyonlar,

Hala hak, hukuk, adalet, güven arayan insanlar,

Sabahleyin evden çıktığında yüzlerde bin bir sıkıntı, akıllarda ödenmeyi bekleyen borçlar,

Okulların açılmasına iki varken, çocukların okul masraflarını nasıl karşılayacağını daha şimdiden düşünen babalar,

En azından bayram alışverişiyle canlanır piyasamız diye bekleyen ama umduğunu bulamayan küçük esnaf,

Emeğini toprakta harcayan ancak açıklanan ürün fiyatları nedeniyle umduğunu bulamayan çiftçiler,

Pazar alışverişine çıkıp da soğanın kilosunun bir dolar, patatesin tanesini bir TL olduğunu öğrenen analar,

Her akşam televizyonlara çıkan adayların, parti temsilcilerinin aynı söylemlerini dinlemekten usanıp, elinde kumanda kanal değiştiren insanlarımız,

Yaz aylarının gelişiyle turizm sektörünün canlanacağını dört gözle bekleyen ama hala umduğunu bulamayan, zengin Avrupalı turistlerin özlemini çeken sektör temsilcileri,

Yükselen faiz oranlarıyla nefesleri kesilen iş adamları,

Her gün artmaya devam eden dövizin piyasaları yakıp kavuran etkileri,

İşsizliğin giderek artan yüzdesi,

Hala teröre odaklı operasyonlar, bu uğurda verilen şehitlerimiz,

Temmuz ayında maaşlarına yapılacak zam oranları daha şimdiden eriyen emeklilerimiz,

Kentsel dönüşüm nedeniyle inşaatları sonuçlanmış ama hala satışını bekleyen binlerce daire, ya da müteahhidin ”iflas ettim” demesiyle yarım kalmış binalar,

Yurt dışı kaynaklı maksadı belli yanlı/olumsuz beyanatlar, Türkiye’yi köşeye sıkıştırmanın peşinde koşan, ülkemizin bu olumsuz ekonomisinden medet uman türlü mihraklar,

Ülkemizin dış ve iç borç stokunun giderek artışı,

Bu gerçeklere rağmen;

Seçim meydanlarından böylesine ağır sıkıntıları olan bir ekonomiyi ancak ben feraha çıkarabilirim diyerek politikacıların eskisiyle, yenisiyle attıkları nutuklar…

Yaşadığımız gerçeklerin öne çıkanları bunlar ama daha niceleri var…

Günlük geçim sıkıntısını aşmak adına yapabilecekleri ne varsa yapmaya çalışan milyonlara umut aranıyor…

Ama sözle değil,

Ama vaatle değil,

Ama verilen sözleri unutarak değil.

Evet, seçimlere çeyrek kala Türkiye de yaşananlar hala bunlar…

24 Haziran’dan sonra ne değişecek dersiniz?

 

 

Yıl 1989(Turgut Özal dönemi), “Sermaye Piyasası Kanunu” çıkartıldı ve Türkiye’ye uluslararası sermaye giriş ve çıkışları serbest bırakıldı.

 

Bu kanunla sıcak paraya hiçbir koşul öne sürmeden, dilediği miktarda gelmesine ve gitmesine “eyvallah” denilmiş oluyordu.

 

Öyle ya olur da paranın canı sıkıldı gitmek istedi diyelim; giderken hiçbir zorlukla karşılaşmayacağının garantisi de bu yasayla verildi.

 

Yani “Sıcak Para “ya kafana göre gel mekân senin, diyelim ki içeriye girdin ortam kafana uymadı, “bir arkadaşa bakıp çıkabilirsin” dendi.

 

Aslında gelen sermayenin teorik olarak “Reel Yatırımlara akması beklenirken, durum hiç de öyle olmadı.

 

Yani bu gelen dış sermaye ile her alanda üretim seferberliği gibi olumlu bir etki sağlanamadı.

 

Ekonomiye yeni endüstriyel kuruluşlar eklenerek, hem katma değer yaratan üretim hem de istihdam birlikte gerçekleşemedi.

 

Yerli dünya markaları yaratılamadı.

 

Ülkenin “yerli sermayesinin kıt” olduğu doğruydu, ama yöneticilerinin de “aklı kıt” idi.

 

Kendi halkını aldatma konusu ve çok kurnaz olmaları konusunda bir numaraydılar.

 

Türkiye’nin kendi halkına kurnaz ama “bilimsel aklı kıt” günlük düşünen yöneticilerle yönetilmesi, ülke için ileride daha da pahalıya patlayacak olan krizlerin zeminini hazırlıyordu.

 

Bu yabancı paralar, bir kısmı borsa ve spekülatif piyasalarda gezinirken; çok büyük kısmı ise devasa kamu açıkları olan devlete yüksek faizle borç vermekten başka bir işe yaramadı.

 

1990’lı yılları krizlerle geçirme nedenlerimizden en önemlisi; arka planda süreklilik arz eden kamusal açıklar nedeniyle yapısal sorunlar olmakla birlikte, sermaye piyasası kanunun verdiği rahatlıkla, borsa ve finans piyasalarına aşırı kontrolsüz sermaye giriş ve çıkışlarının yaşanmasıdır.

 

“Sıcak Para” kolay kazancı sever, serbestliği de bulunca; borsa, döviz ve faiz sarmalında rahatça gezdi durdu.

 

Gelen sermaye, üretim ve istihdam yaratıcı reel yatırımlar yerine, spekülatif ve sabit getirili finansal araçları tercih etti.

 

En trajik olanı ise; devleti yönetenlerin de buna seyirci kalmak zorunda bırakılmasıydı!

 

Çünkü en borçlu kamu kesimiydi, sistem reel yatırımlar yerine faizi teşvik etti.

 

Sistem -bu gün de dâhil- hep aynıydı “düşük kur, yüksek faiz” sarmalı…

 

Sorunlar birike birike, 1994 yılında Türkiye’nin tipik borç krizlerinden biri yaşandı.

 

İktidar(Tansu Çiller dönemi) inatlaşıp, piyasanın istediği faizleri vermemekte ısrar etti.

 

Gelen sıcak paraların serbestçe geldiği gibi, serbestçe de yurtdışına çıkma hürriyeti olunca, 1994 yılında olanlar oldu.

 

1988 yılı Ocak ayında ABD doları 1.027 TL iken, 1993 yılı başında 8.600 TL’ye, 1994 yılı “5 Nisan Kararları” sonrası ise, 40.000 TL’ye kadar fırladı.

 

1996 Kasım ayına gelindiğin de; 1 ABD Doları 100.000 TL’yi de geçti.

 

1994 yılı “5 Nisan Kararları” yaşanan krize yapısal çözümler üretmek yerine, krizi ötelemekten başka bir işe yaramadı.

 

Tekrar borçlanabilmek ve sistemin kendini döndürebilmesi için, 5 Nisan 1994 sonrası alınan kararlar ile bu sefer çok daha yüksek faizler ödenmek zorunda kalındı.

 

Ek vergi paketleri, yüksek enflasyon ve yüksek faize razı gelinerek, maliyetli de olsa daha kötü bir durum, daha ileri bir tarihe ötelendi.

 

1994 “5 Nisan Kararları” sonrası, 3 aylık net %50 faizle hazine bonosu ihraç edildi!

 

Bunu yıllık hesaplarsak, yıllık %400 birleşik faiz demek!

 

Bol kaymaklı bu hazine bonolarına en büyük talep, yine her zaman ki gibi Londra tefecilerinden geldi…

 

Tabii ki bazı yerliler de, kendi ölçüsünde bu kaymaklı hazine bonolarından faydalandılar.

 

O dönem bankaların durumları da pek denetlenebilir değildi.

 

“Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu” henüz kurulmamış, bankacılık kanunu güncel değildi.(BDDK 1999’da kuruldu)

 

Üstüne üstlük bankalardaki tüm mevduatlara “limitsiz” devlet garantisi verildi.

 

Her önüne gelenin -nasıl olsa devlet garantisi arkamızda- diyerek banka açmaları o dönemlere denk gelir.

 

Bankalar görünürde yerli idi, banka yerli ama bankanın yerli sahibinin güçlü bir sermaye yapısı yoktu, malı mülkü vardı ama yeterli nakit parası yoktu.

 

Acımasız dünya piyasa koşulları ile mücadele edebilecek güçte değildik.

 

Yurtdışından ülkeye sıcak para politikası ile para tüm hızıyla akmaya devam ediyordu.

 

Londra tefecilerinden gelen dolarlar, ülkeye yerli bankalar vasıtasıyla, yeniden fakat daha da büyük dozlarda sokuldu.

 

Kârlar eskisinden çok daha katmerliydi.

 

Dolar olarak giren para TL’ye çevriliyor, bununla ağırlıklı olarak yüksek faizle devlet tahvili satın alınıp devlet borçlandırılırken, yerli banka ancak yabancı paranın komisyonculuğunu yapıyordu.

 

Zaten devlet limitsiz mevduat garantisi veriyordu, yabancı için yerli banka sahibinin ismi cismi, sermaye yapısı çok da önemli değildi.

 

Sıcak paranın o dönem yaptığı tek işlem, dolarları bozup devlet tahvili alarak yüksek faiz getirisi ile kolay para kazanıp, sonra tekrardan dolara çevirip ülkesine gitmek oldu.

 

Bankaları kuran yerliler ise; ancak yabancının parasını üzerinden aldığı komisyona talim edebiliyordu.

 

En kolay sermaye bankacılık ile bulunur diye, bir banka kurma furyasıdır gidiyordu.

 

İkinci “banker faciası” benzeri bir kriz çoktan geliyorum diyordu…

 

Bankaların sahiplerinin yeterli sermayesi olmasına bakılmaksızın, neredeyse her önüne gelen yurtiçi yerleşik holdinge banka kurma izni verildi.

 

Holding sahipleri aynı zamanda banka sahibi de olunca, kendi şirketlerine mevduatlardan topladığı bir kısım paraları da aktardılar.

 

Görmemişin bir bankası olmuş hesabı; herkes kolay sermaye temini için bankacı oluvermişti.

 

Sadece işi bankacılık olan, bu işin uzmanı özel banka yok denecek kadar azdı.

 

“İç borçlanma” adı altında, aslında bal gibi dış kredilerle, kamuya yüksek maliyetli tahvil ihracı yaptırılarak, devletin bütçesi çok yüksek faizler ödenerek döndürülüyordu.

 

İktidarlar da bu soyguna göz yumuyordu.

 

Resmî olarak, 1996 yılı başından itibaren “Gümrük Birliği “ne girilince, zaten yabancıların paraları serbestçe gezerken, şimdi de malları serbestçe ülkeye girmiş oluyordu.

 

Kronik kamu borç sarmalına çözüm bulmak için, yapısal değişimler ve özelleştirmeler henüz yapılamıyordu, çünkü yasal boşluklar vardı.

 

Özelleştirme yasası ilkin anayasa mahkemesine takılmıştı, daha sonra yeniden düzenlendi.

 

1989 sonrası ülkeye paralarını ve 1996 sonrası ise mallarını serbestçe sokan yabancılar karşısında, ülkenin “yerli ve milli” işadamlarını koruyacak hiçbir duvar yoktu.

 

Hem finans hem de mal ticareti yabancılar için olabildiğince serbestleşmişti.

 

Koruma duvarları tamamen kalkınca; reel sektör yatırımları olan, sermayesi kıt yerlilerin sahip olduğu banka sistemi de çok uzun sürmedi, yeni yüzyılın başlarında çöktü.

 

Hem mal ticaretinde hem de para ticaretinde piyasaya hâkimiyeti tamamen yabancıların eline geçmiş oldu.

 

2000 Kasım ve 2001 Şubat krizlerinin nedenleri kısaca bunlardır.(Bülent Ecevit dönemi)

 

Yerli banka sahiplerinin basiretsiz ve yetersiz oluşundan çok, devlet politikalarının buna neden olduğu barizdir.

 

2001 senesinde sistem işlemediğinden yerli bankalar da batınca, IMF ile yeniden anlaşma yaparak ülkeye yeniden sermaye girişinin sağlanması için güvence verilecekti.

 

İlkin acilen sermaye girecek, borçlanma devam edip piyasa yangını sönecek, sonrasında yapısal değişim için bir program uygulanacaktı.

 

İşte bildiğiniz gibi, meşhur Kemal Derviş’in Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı!

 

Konusu geçmişken; IMF bir kredi kuruluşu değildir, belirli şartları yerine getirmesi koşuluyla düşük faizli kredi vererek zor durumda olan ülkeyi fonlayan, uluslararası para fonudur.

 

IMF’in 1944’deki kuruluş amacı da zaten budur.

 

Türkiye 1947’de IMF’e üye olmuştur.

 

Zaten batıda yeni bir şey kuruldu mu, nedense anında üye oluruz!

 

Mali yükümlülüklerini yerine getiremeyen, yani borçlarını ödeyemeyen, borçlarını çevirmekte zorlanan ülkeler mecburen IMF’e Başvurur.

 

International (Uluslararası) Money (Para) Fun (Fonu)…

 

IMF senin ayağına gelmez, mecbur kalınca sen onun ayağına gidersin!

 

IMF ile stand-by anlaşması yapan ülke, global piyasalardan aldığı borçların ödenmesiyle ilgili dış dünyaya bir bakıma güvence de vermiş oluyor.

 

IMF burada aslında bir garantör görevi görüyor.

 

Özeti şu; ağırlıklı olarak Londra tefecilerinden borç alıp, bir süre sonra doz arttıkça ödeme zorluğu çekip, IMF’e “kurtar bizi baba” diye başvurmak zorunda kaldık.

 

Yoksa çok sıkıştım biraz borç ver diye IMF’e başvurulamaz.

 

2001 krizinde fatura bankacılık sektörüne kesilmişti.

 

Oysa arka plandaki asıl sorun, kronik kamu açıklarını kapatmak için devletin borçlanma mecburiyeti idi.

 

Bankalar battı ama mevduat garantisi nedeniyle, tüm yük yine kamunun yükü oldu.

 

Devletin limitsiz mevduat garantisi vermesi de, zaten o dönemler var olan sorunu ötelemek içindi.

 

Kamu bankaları hariç (onlar da batıktı aslında), özel bankalar ya tümüyle yabancıların ya da yabancı ortakların eline geçti.

 

Zaten devlet tahvili satın alarak kamuyu finanse eden yerli bankaların arka plandaki para kaynağı da yabancılardan başkası değildi.

 

Yabancılar artık yurtiçi yerleşik taşeronlarla değil, hatta kendi kurumsal kimliğini taşıyan uluslararası bankalarıyla Türkiye’ye direkt gelerek borç vermeye devam edecekti.

 

Yerli banka sahipleri, zor durumda olan kendi şirketlerine iç kredilerle sermaye aktarıp, ağırlıklı olarak tahvil ve borsaya giren yabancı paralardan da komisyon alıyordu, yapabildikleri sadece buydu!

 

Fakat en büyük borçlunun kamu olması, özel sektörün de gelişip büyümesine engel teşkil ediyordu.

 

Yapısal çözüm gerekiyordu, önce devlet küçülmeliydi.

 

Özelleştirmelere bu nedenle tam gaz ağırlık verildi.

 

Devlet en büyük “borç alan” tarafta olduğu sürece, faizler de düşmeyecekti.

 

Derviş’in programı gerçekten sonuç verdi, faizler düştü, kamu açıkları azalınca borçlanma da durdu.

 

Bu arada o dönem alınan IMF borcu denilen düşük faizli 23,5 milyar dolar paranın son taksiti 2013 yılında ödenince, sanki Türkiye’nin toplam dış borç bitti gibi halka yansıtıldı.

 

Oysa ki; borçlanma dediğin IMF’den değil, global piyasalardan yapılır.

 

Bilhassa özel sektörün dış borçlanma ihtiyacı tüm hızıyla devam ediyordu.

 

Yerliler bankacılıktan çekilince, bankacılık sistemi direkt yabancıların kontrolünde, yerli reel sektörü finanse etmek şeklinde bir yapıya büründü.

 

1990’larda ağırlıklı olarak kamu kesiminin açıklarını finanse eden yabancı sermaye, şimdi de yerli reel sektörün sermaye ihtiyacını finanse ediyordu, aradaki tek fark buydu.

 

Reel sektörümüz dünya çapında markalaşmış bir yapıya sahip değil, kamu harcamalarından beslenen bir reel sektör yapısı var.

 

Dolayısıyla aslında dış borç şeklinde gelen sermaye, dolaylı olarak kamu harcamalarını da finanse etmiş oluyordu.

 

2013 yılında IMF ile protokol yapılmayınca, artık program dışına çıkılıp kamunun dilediği kadar borçlanabilmesinin de kapısı aralanıyordu.

 

Öncesinde programlı gidilip, kamu finansmanı için gereken borç gereksinimi azalınca, kamusal borç yükü artık ekonomide ciddi bir sorun teşkil etmiyordu.

 

Faizlerin düşme nedenlerinden en önemlisi kamu açıkları nedeniyle kamusal borçlanma ihtiyacının azalmasıydı.

 

1990’lı yıllarda devlet yüklü tahvil ihraç gereksinimi duyduğu dönemlerinde müthiş faiz artışları oluyordu.

 

Yine 1990’larda hazine İhalelerinde bir öncekine göre faiz biraz daha düşük olunca piyasa sevinir, borsa yükselir, dolar düşerdi!

 

Çünkü bütçenin faiz maliyetleri kalemi çok yüksekti!

 

Bu tecrübelere rağmen, özellikle 2013 sonrası iş rayından yine çıktı.

 

Özellikle 2013 sonrasında artık kamu kesimi eskisinden çok daha hesapsızca piyasadan borçlanacaktı, yine bildiğimiz Londra tefecilerinden!

 

2008 senesinde dış dünya koşulları gereği faizler düşünce, sonrasında özel sektör aşırı dış kredi kullandı.

Dünyada dolar bol ve ucuzdu…

Daha sonra bu furyaya kamu kesimi de katıldı.

Bu dış krediler inşaat, yol, köprü, tünel gibi alanlarda kullanıldı.

Devlet çok borçlu gözükmüyordu, özel sektör borçluydu, fakat özel sektöre garantör olan devletin ta kendisi idi.

2013 senesinden sonra özel sektör yetmedi, direkt borçlanma kervanına kamu kesimi de hızla katılacaktı…

Londra tefecileri her zaman ki gibi iş başındaydı, fakat bir sorun vardı artık dünya eskisi gibi değildi, faizler de yükseliyordu!

Bu arada 2013 öncesi dolar bolluğu iç piyasada TL’nin aşırı değer kazanmasına neden olmuştu.

TL aşırı değerliydi ama kimin umurundaydı ki, piyasa bundan çok memnundu.

Alan memnun satan memnun, çünkü ticaret hacmi hızla artıyordu.

Hani kaynak diyorlar ya, bu kaynağın da büyük bölümü Londra’dan geliyordu!

Misal konut kredisi kullanan bir tüketici, aslında Londra tefecilerinin parasıyla konut aldığını nereden bilebilir?

Konut yapıp satan inşaat şirketleri, her yaptıkları konut için, tüketicilerin aldıkları kredilerin aslında yabancı sermaye teşviki ile olduğunu düşünebilir mi?

Bu durumu teşvik eden, yabancı kaynakları sadece buraya aktaran devleti yönetenlerin ta kendisidir.

Bu durum elbette çok fazla devam edemez, fakat politikacıların kolayca gösterişe çevirebildiği, yandaşlarına kısa vadeli büyük rantlar yaratan bir modeldir.

Konutu bir sefer üretirsiniz, bunun devamlılığı yoktur.

Arsa ve konut fiyatları yükseldikçe yani talep devam ettikçe rant sürer, en son alanın elinde patlar !

Aldığımız borçlar, üretime yönelik verimli alanlar yerine, ülkeye katmadeğer katmayan son derece kısır bir alana gömülmüş oluyor.

Finans piyasalarına dönersek; 2013 sonlarına doğru dolarda artış eğilimi hızlandı.

Dolar/TL 2003 yılında gördüğü 1,75 civarındaki değeri, 2011 yılında ancak görebilmişti!

O aradaki 8 senelik boşlukta TL’nin aşırı değerli olduğuna, hiç artmadığına hatta aşırı(2008 yılında 1,15 TL’lere kadar indi) düştüğüne bile şahit olduk.

Ülke olarak, Türk Lirasının değer kazanmasını hak edecek bir atılım mı yapmıştık?

Aslında olan biten, dünyaya ve Türkiye’ye sağlıksızca akan bol dolarların etkisinden başka bir şey değildi.

Fakat her “lale devri”nin de bir sonu vardır.

2013 yılı kırılma noktasıydı, dolar 2.00 TL’yi aştı.

Türkiye ekonomi tarihini incelerseniz; 2001 krizi sonrası bankacılık sistemi üzerine başarılı düzenlemeler yapıldı, 2003 yılından sonra gelen iktidar da 2001 programını koşulsuz devam ettirdi.

Geri kalan yapısal reformlar yarım kalan özelleştirmelerdi, onların da çoğunu 2014 yılına kadar bitirmiş olduk.

Bu güne kadar toplam 70 Milyar Dolara yakın özelleştirme yapılmıştır.

Bunun sadece 8,2 Milyar Doları 1986-2003 dönemine aittir, gerisi bu hükümet döneminde yapılmıştır.

Yani bu hükümet 2003’ten bu güne kadar toplam 61,8 milyar dolara yakın özelleştirme geliri elde etti.

Özelleştirilme konusunda iktidarın 15 senelik dönemde oldukça hızlı olduğu söylenebilir.

Özelleştirmelerle kamunun yükü hafiflemiş, böylece borç yükü de hafiflemiştir.

Özelleştirme gelirleri borçların çevrilmesinde çok etkili oldu.

Bu rahatlama kamunun başka alanlarda daha da büyük dozlarda borçlanabilmesine imkan sağlamıştır.

Fakat alınan borçlar, etkin ve verimli alanlarda kullanılmadığından, katma değer üreten endüstriler kurulmadığından, ithal ağırlıklı tüketim artışına ve Türkiye ekonomisinin ithalat bağımlılığına neden oldu.

Gerek özel sektörün borcu, gerekse son dönemlerde kamunun borcu da buna eklenince, borç yükü devasa boyutlara ulaştı.

Hazine Müsteşarlığı’nın resmi sitesinde açıkladığı rakamlara göre; toplam 453 milyar dolar dış borç yükü ile karşı karşıyayız.

2002 senesinde 64,5 milyar dolar kamu kesimi dış borcu, 43 milyar dolar özel sektör dış borcu vardı.

Özellikle 2008’den sonra yaşanan aşırı borçlanma ile 2017 senesine yaklaşık 130 milyar dolar kamu kesimi borcu, 323 milyar dolar da özel sektör borcu ile gelindi.

Bununla birlikte 2017 sonu itibariyle kamunun iç borç stoku da 513 Milyar TL civarındadır.

Bunlar resmi rakamlardır, olayın vahametinin ne derece olduğunu asgari ölçüde anlatmaktadır.

Açıklanan rakamlardan çok daha fazla borçların olduğunu düşünüyorum.

2008 sonrası ABD merkez bankası FED dünyaya para pompalarken, Erdoğan Hükümeti’nin bu fırsatı azami şekilde değerlendirdiğini düşünüyorum.

Fakat bu tip borçlanma politikası artık dış dünya koşullarının da etkisiyle sürdürülebilir durumda değildir.

Bu nedenle sistem, kendini güncelleyerek, şartlara göre yeniden fiyatlama yapmak zorunda kalacaktır.

Yeni koşullar gereği tekrar borçlanabilmek için, Türkiye bir program ile taze borç alacağı dünyaya güvence vermek zorundadır,

Fakat artık dengeler eski dengeler olmadığından, güncel Dolar/TL fiyatlamaları oluşup, Türkiye ancak o şekilde yoluna devam edebilir.

Temel soru şudur; 2003 senesinde 1,75 TL’yi gören dolar, 2018 senesinde yani 15 sene sonra, enflasyon ve faiz oranları hesaplandığın da gerçek değeri ne kadar olmalıdır?

15 senedir aşırı değerli bir kur ile karşı karşıyayız.

Yukarıdaki temel sorunun yanıtı ne olacaksa, piyasadaki dengeler de o şekilde oluşacaktır.

Gerçek değerler oluştuktan sonra, borçlanma sürdürülebilir hale gelebilir, böylece yeni faiz oranlarını da konuşabiliriz.

Ayrıca kronik “cari açık” sorunu konusunda yapısal değişimler gerekiyor, ciddi bir program şart!

Ekonomide her kriz bir fırsattır, sistem artık sağlıklı işlemiyorsa, doğal olarak krize girecektir.

Bu hükümet iktidara geldikten sonra 2003 Temmuz ayından itibaren dolar hızla düşüşe geçmiş, borsa ise yükselmeye başlamıştı.

2018 Temmuz ayından itibaren tersine bir kırılma olursa, benim gibi piyasanın kararlarını önemseyen bir iktisatçıya hiç de şaşırtıcı gelmez.

Erdoğan iktidarında Londra tefecileri Türkiye’ye pek bir severek akın ettiler!

Bunda 2007 yılında uluslararası finans kurumu Merrill Lynch’ten Erdoğan Hükümeti’nin hazineden sorumlu devlet bakanlığına transfer olan Mehmet Şimşek etkisi oldukça çoktur.

Ama artık gitme vakitleri geldi.

Umarım bundan sonraki dönem; Türkiye’nin Londra tefecilerine yalvarıp borcumuzu biraz daha -hiç olmazsa seçime kadar erteleyin dediğimiz günler geride kalır!

Yine umarım ki; yeniçağın Düyun-u Umumiye’sine yol açan, “aklı kıt” yöneticilerin ülkeyi limitsiz borçlandırdığı dönemler artık bir daha yaşanmaz.

Not: 24 Haziran 2018 seçimleri sonrasına atılan, ciddi ekonomik sorunlar yumağı var.

Siyasî kimlikten ayrı olarak, gerekli uyarıları yapmak bilimsel tarafsızlığım gereğidir, siyasi sonuç ne olursa olsun, seçimle gelen ekibin ilk işi herkesi etkileyecek ekonomik tedbirler almak olacaktır.

Kim kazanırsa kazansın, ekonomik bir program açıklayacağı kesindir.

Ekonomik programlar, biliyorsunuz acı reçeteler içerir.

Temmuz 2018 sonrası, ekonomik olarak çok sıcak geçeceğe benziyor.

 

 

Cumhuriyet tarihinin en önemli seçimlerinden birini yapacağız.

Tek adam rejimi veya ortak aklın kullanılacağı parlamenter sisteminden birinin tercihini yapacağımız seçime sadece iki gün kaldı.

Özellikle AKP kanadı 16 yılın gücü ve kudretini kaybetmek endişesi ile gergin, kaygılı. Ak Parti Genel Başkanı ilk defa bu kadar sıkıntılı ve yorgun bir yüzle halkın karşısına çıkıyor.

Millet ittifakı bileşenleri ise ülkeyi tek adam rejiminden kurtarmak, 16 yıl sonra seçim kazanmak ihtimalinin yükselmesi ile coşkulu bir heyecan içinde. Aynı zamanda “ya hile olursa, ya yine kazanamazsak” gibi endişelerle gergin, kaygılı.

Anketçiler de söylüyor, bizler de gözlüyoruz. Halkın büyük çoğunluğu siyasi tercihini açıklamaktan korkuyor.

Ortalama olarak 12 kişiden biri anketçilere cevap veriyor, cevap verenlerin de yüzde 15’i gerçek tercihi yerine korkusundan farklı bir partiyi (çoğunlukla AKP’yi) tercih edeceğini beyan ediyormuş.

Ekonomik verilerdeki bozulma, dolar ve diğer dövizlerin faiz artırımlarına rağmen önlenemeyen yükselişi de endişe yaratıyor.

Dolar / euro ile benzin/ mazotun ve şimdi de patates ve soğan fiyatlarının yarış etmesi ile beslenen geçim kaygısını da buna ekleyiniz.

Korku, endişe, kaygı ve gerginlik iyi bir ruh hali değil. Toplumun rahatlamaya, huzura, kaygılarından kurtulmaya ihtiyacı var.

Halkımız bu ruh halinden çıkış için seçimlerde bir çare üretecektir.

Ben hiç olmazsa sandığa gidene kadar, birkaç seçim fıkrası ile biraz sizi gülümsetip rahatlatmaya çalışacağım.

*****************************

Hastalığın Tedavisi İçin İlk Aşama

Doktorun muayenehanesine gelen hasta sıkıntısını anlatır: “Doktorcuğum, söylemeye utandığım bir problemim var. Olur olmaz yer ve zamanda gaz çıkarıyorum. Ama bereket sessiz ve kokusuz. “Doktor bunun üzerine iki ilaç yazar ve hastayı gönderir.

Hasta bir hafta sonra doktorun muayenehanesine kızgınlıkla girer. “Doktor, senin verdiğin ilaçları kullandıktan sonra gaz çıkarmam kesilmediği gibi leş gibi kokmaya başladı” der.

Bunun üzerine doktor gayet sakin “güzel, sinüzitin tedavi olmuş, şimdi sıra kulaklarını tedavi etmeye geldi” cevabını vermiş.

Seçimle birlikte öncelikle birçok kişinin (özellikle medyanın) burunları ve kulakları tedavi olacak.

Şimdiye kadar farkına varamadığımız birçok pisliğin kokusunun ortaya çıkacağını düşünüyorum.

Dileğimiz pisliklerin kaynağının temizlenmesi.

***

Nesebi Ortaya Çıktı

Kaza yerinin etrafını önce polis kordonu sonra da büyük bir meraklı kalabalığı çevirmişti. Gazetesine, iyi bir kaza fotoğrafı yetiştirmek isteyen uyanık foto muhabiri çemberleri aşamayınca,

“Yol verin. Yol verin. Ben kaza kurbanının oğluyum” diye bağırmağa başladı. Kenara çekilip yol verdiler. Foto muhabiri yaklaştı.

Arabanın önünde bir eşek yatıyordu.

Her gün TV’lerde algı operasyonu yapmak için ahkâm kesen sözde uzmanlar ile satılmış anketçilerin ve yandaş dalkavukların da 24 Hazirandaki durumu buna benzeyebilir…

***

Pazarlık Edecekmiş

Küçük Kayseriliye hocası sormuş:

– Altı kere altı?

– Otuz dokuz.

– Otur, sıfır.

Arkadaşı sorar:

– Bildiğin halde neden otuz dokuz dedin?

– Pazarlık edecektim, anlamadı…

İktidarın beslediği anketçilerin verdiği sonuçların gerçeği yansıtmadığını anlamak için Tayyip Erdoğan’ın yüzüne bakmak kafi.

Şimdi bunların verdiği rakamları pazarlık etmek için mi bu kadar yüksekten başlattığı, yoksa iyi bir pazarlığın sonucu elde edilen nemaların mı eseri olduğunu pek anlamış değilim.

*****************************

Aynaya Bakan Kendini Tarif Eder

Köylü adamın biri iş icabı kasabaya inmiş. Dönerken karısına hediye olsun diye bir ayna satın almış. Eve geldiğinde de daha önce hiç ayna görmeyen karısına aynayı vermiş.

Karısı aynaya bakınca ağlaya ağlaya anasının yanına koşmuş. “Ana ana bak oğlunun yaptığına. Bunca yıldan sonra üzerime kuma getirmiş” diyerek aynayı anasına uzatmış.

Anası aynaya bakınca, “tü gözün kör olmasın damat bu karı hem yaşlı hem çirkin.”

Seçim bazı gerçekleri yansıtacak bir ayna olacak. Ancak bana öyle geliyor ki, seçimden sonra okuyacağımız seçim değerlendirmelerinde de yine herkes kendini tarif edecek.

Seçimlerin milletimiz için hayırlı olmasını diliyorum.

 

 

Ey İkinci Avrupa! Senin karanlıklı dehan; sözde çok akıllı, çok zeki ve çok anlayışlı olman; insanlığın gündüzünü geceye çevirmiştir. İşte sen o sıkıntılı, zulümlü / haksızlık içeren, zulmetli / karanlıklı gecene ısındırmak için; yalancı, geçici lâmbalarla güya insanları aydınlattın, ışıklandırdın! Oysa o sözde lâmbalar sevinçle, mutlulukla insanın yüzüne tebessüm edip gülümsemiyor. Belki değil muhakkak bir gerçek var ki, insanın ağlanacak acı hâllerindeki akılsızcasına, ahmakcasına ve aptalcasına gülmesine, o ışıklar alay ederek, eğlenerek gülüp geçiyorlar.

Her bir hayat sahibi; senin öğrencilerin nazarında, zâlimlerin hücumuna uğramış, musibetlere düşmüş miskin kimselerdir. Çünkü dünya, herkes için umumî bir matem evidir. Dünyadaki seda ve sesler ölüm ve elemlerden gelen vaveyla, ağlayış ve sızlanmalardır.

Senden tam ders alan öğrencin bir firavun olur. Fakat en hasis / bayağı şeye ibadet eden, menfaat gördüğü her şeyi kendine Rab telâkki eden / Rab sayan zelil / aşağılık bir firavundur.

Hem senin peşinden giden taleben, inatçıdır. Bir lezzeti için çok zilletleri ve aşağılık durumları kabul eden miskin bir inatçıdır. Hasis bir menfaat ve çıkarı için şeytanın ayağını öper derecede alçaklık gösterir.

Hem cebbar ve zorbadır. Fakat kalbinde dayanacak bir nokta bulamadığı için, zatında gayet âciz, sadece kendini düşünen bir cebbardır.

O seni takip eden talebenin / takipçinin tek isteği, tek gayesi vardır. Nefsanî heveslerini tatmin etmek. Hamiyet / gayret ve fedakârlık perdesi altında, kendi menfaat ve yararını aramak. Hırs ve gururunu teskin edip susturmak. İşte tüm bunlar için çalışan bir dessastır. Bir hilekârdır. Nefsinden başka ciddî olarak hiçbir şeyi sevmez, her şeyi nefsine feda eder.

Hem sakîm / bozuk felsefenin takipçisi olup, kendi nefsi için kardeşinden bile kaçar. Çünkü İkinci Avrupa’nın sakîm felsefesi; tek gözlü olup, dehası her şeyi yanlış görmek ve göstermektir. Öyleyse:

Ey bu vatan gençleri! Frenkleri / İkinci Menfî / Bozuk Avrupayı / Materyalistleri / Maddecileri taklide çalışmayınız! Acaba, Bozuk Avrupa’nın size bunca ettikleri sayısız zulüm ve düşmanlıktan sonra, hangi akıl ile onların sefahat ve batıl / yanlış fikirlerine tabi olup onlara güveniyorsunuz? Yok, yok! Sefihâne taklit edenler, tabi değil, belki şuursuz olarak onların safına katılıp, kendi kendinizi ve kardeşlerinizi manen ve sonrasında maddeten idam ediyorsunuz. Uyanınız! Siz ahlâksızcasına tabi olup onlara uydukça; hamiyet ve millet davasında yalancılık ediyorsunuz! Çünkü, bu şekilde uymanız milliyetinizi hafife almaktır. Milletinizle alay etmekten başka bir şey değildir.

İkinci Avrupa’yı nazara vermişken, gelelim onların yani inançsızların çokluklarından, onların bazı iman hakikatlerini inkârlarındaki aynı görüşte birleşmelerine ve onların bu ittifaklarından telâşa düşen, itikadını / inancını bozan biçare insanlara.

Bilelim ki, kıymet ve ehemmiyet kemiyette / sayıda ve adet çokluğunda değildir. Çünkü, insan eğer insan olmazsa, şeytan bir hayvana inkılâp eder / dönüşür. İnsan, bazı Frenkler ve Frenk-meşrepler gibi, hayvanî ihtiraslarda terakki edip ilerledikçe, daha şiddetli bir hayvanlık mertebesine yükselir. Oysa görüyoruz ki, hayvanların kemiyet ve adet bakımından sayısız bir çokluğu varken, ona nisbeten insan gayet az iken, bütün hayvanlar üstünde sultan, halife ve hâkimdir.

İşte İkinci Bozuk Avrupa’nın yolunda giden sefîhler; ahlâksızca bir hayat sürenler; Cenabı Hakkın hayvanlarından bir çeşit habis ve kötülerdir.

Fakat hikmetinden sual olunmayan ve her şeyi hikmetle yaratan Allah; onları farkında olmadıkları hâlde, dünyanın imarında, dünyanın bayındır hâle gelmesinde çalıştırıyor. Çünkü Allah; mümin kullarına verdiği ve vereceği birçok nimetlerine, onları vasıta ve aracı kılıyor.

Velhasıl altında kalkamayacağımız öyle İlâhî işler var ki, cevap bulmakta zorlanıyoruz ne kelime hiç cevap bulamıyoruz bile. Çünkü:

“İdrak-i maalî bu küçük akla gerekmez

Zira bu terazi o kadar sıkleti çekmez.”