Yaşlılık ve yaşlı sağlığı
konularında farkındalık oluşturmak adına; “18–24 Mart Yaşlılara Saygı Haftası” olarak
anılmaktadır.

Sözlükte yaşlı insan, takvimsel yaşı
ilerlemiş, ihtiyarlamış kimse anlamına gelmekle birlikte, deneyimli, tecrübeli
kişi anlamında da kullanılmaktadır.

Yazdır

Doğum oranlarının düşmesi ve teknolojik
gelişmelerin sağlık hizmetlerinde etkili kullanımı, bilinçli beslenme ve
hareketli yaşam, ortalama yaşam beklentisinin uzamasına ve yaşlı nüfusun artmasına
imkân sağlamıştır. Yaşlanma, çevreyle kurulan ilişkilerin sınırlanması ile
başlar esasında. “Önemli olan hayata yeni yıllar eklemek değil, yılları hayata
eklemektir.”

İnsanoğlunun var olduğu günden
bugüne kadar üzerinde en çok düşündüğü, araştırma yaptığı, çareler aradığı, fakat
bir türlü engelleyemediği gerçek, “yaşlanmak”
tır.

Uzmanlar yaşlıları; genç yaşlılar
(65-74 yaş), orta yaşlılar (75-84) ve ileri derecede yaşlılar (85 yaş ve üzeri)
olmak üzere üçe ayırmaktadır.

Dünya
Sağlık Örgütü, yaş dilimlerini yeniden düzenlemiştir. Açıklanan verilere göre, 0-17 yaş ergen kabul edilirken, 65 yaşına kadar
olanlar da genç sayılmaktadır. Böylece 0-17 yaş arası: ERGEN, 18-65 yaş
arası: GENÇ, 66-79 yaş arası: ORTA
YAŞ, 80-99 yaş arası:  YAŞLI olarak
tanımlanmaktadır.

TÜİK’in 2017 Mart ayında açıkladığı
hayat tabloları 2015 sonuçlarına göre; doğuşta beklenen yaşam süresi, Türkiye
geneli için toplamda 78, erkeklerde 75,3 ve kadınlarda 80,7 yıldır. Genel
olarak kadınlar erkeklerden daha uzun süre yaşamakta olup, doğuşta beklenen
yaşam süresi farkı 5,4 yıldır.

Bazı toplumlarda yaşlılar, sakatlarla eşdeğer
sayılmış, istenmeyen, acınmaya muhtaç kişiler olarak algılanmış, birikim ve
deneyimleri göz ardı edilmiştir. Yaşlı insanın aile içinde “tüketen ve bakımı oldukça zorlaşan bir birey”
olarak görülmesi, yalnızlığa itilmesine neden olmuştur.

Şehirlerde derme çatma evlerde oluşturulmaya çalışılan
yeni tip ailelerde çocuk gibi yaşlı insan da yük olarak görülmeye, çoğu kez
tüketici bir obje olarak algılanmaya başlanmıştır. Yaşlılar köy ortamından ve
akraba çevresinden kopmuş, şehir hayatının akışı içinde yalnızlaşmışlardır.
Aile içinde dayanışma azalırken çocuk için kreşler, yaşlı için çeşitli
bakımevlerinin varlığı elzem bir hal almıştır.  Daha iyi şartlarla şehir hayatına katılan
yaşlılar ise modern hayatın kuşattığı çocukları ve torunlarıyla nasıl baş
edeceklerini bilmez bir çaresizlikle, gittikçe kenara itilmektedirler.

Modern hayat, daha fazla lüks ve müreffeh bir yaşam
adına, aslında insani olan tüm değerlerimizi yitirmemizi sağlamaktadır. Büyük
aile sıcaklığını ve dayanışmayı yok eden modern şehir kültürü, aile bireylerini
de karşı karşıya getirmekte ve ailenin parçalanmasına neden olmaktadır.

Oysa yaşlılara saygı ve sahiplenme bilinciyle
yakınlaşmak, insani bir sorumluluktur. Yaralı bakımsız, çaresiz bir hayvanın ihtimamla
korunarak tedavi ettirildiği, doyurularak koruma altına alındığı günümüzde, bir
insan olan yaşlılara elbette ki bunların daha fazlası yapılmalı, yapılabilmelidir.

Roussean’un “Her
yaşın kendine özgü kuralları, vazifeleri ve faziletleri vardır”
ifadesi ve Henry Ford’un “Öğrenmeyi bırakan her insan yaşlanmış
insandır” sözü hayata bakış açısında önemlidir. İnsan kendini
yenilemedikçe, geliştirmedikçe ve düşünsel çaba göstermedikçe hangi yaşta
olursa olsun diriliğini yitirmeye, canlılığını kaybetmeye yüz tutmuş bir kişi
olur. Edebiyatçıların ustalık dönemi eserleri genellikle yaşlandıkları
dönemlerde ortaya çıkar. Mimar Sinan’ın ustalık dönemi eseri olan Selimiye
Camii’ni yaptığında 80 yaşındaydı.

Bizim kültürümüzde yaşlı insan ölünceye kadar okumaya,
tefekküre ve ibadete davet edilen, yaşlandıkça “öf” denmekten
kaçınılan, kollanan, tecrübesinden istifade edilen, değer verilen, sevgi ve
saygı duyulan bir bireydir.

Yaşlılar, geleceği kuran insanlardır. Çınar ağacının
körpecik yeşil dallarını koruyup kollayan, onun yıllanmış gür gövdesidir.
Yaşlılar bu bağlamda, takdire değer ve saygı duyulması gereken değerler olarak
algılanmalıdır. İnsani değerleri taşıyan ve yaşamaya çalışan yaşlılar, tecrübe
ve birikimleriyle hayata daha olgun ve dengeli bakabilmektedirler. Toplumda
gençlerin dinamizmi ve heyecanları, yaşlıların tecrübesi ve olgunluklarıyla
dengelenerek hayat çeşitlendirilmelidir. Bilgi, birikim, tecrübe, olgunluk
açısından aile içerisinde çıraklık/ustalık ilişkileri mevcuttur. Yani hayat
tecrübesiyle ilgili ebeveynler usta, çocuklar ise çırak gibidir.

Yaşlılar,
dünle bugün arasındaki köprülerdir. Kültür yaşamımızı yarınlara taşıyan en
önemli varlıklarımızdır. Yaşlılara saygı göstermek bir minnet borcudur. Onlar dünyayı
geliştirerek, değiştirerek, bizlere hazır ve kurulu bir hayat düzeni
bırakmışlardır. Tecrübe kaynağıdırlar. Onların yaşanmış ve kazanılmış bu deneyimleri,
bizleri birçok yanlışı yapmaktan kurtarmaktadır.

Yaşlılar, dinlememiz ve öğrenmemiz gereken yaşam
deneyimlerine sahiptirler. Onlara karşı zarif ve anlayışlı olmamız gerektiğini
unutmamalıyız. Bize çok değerli bir şeyi, sevgiyle istekle, üstelik ücretsiz öğreten
birine saygı göstermek, minnet duymak gerekmez mi? Yaşlı insanların bilgeliği,
hayatımızı gerçek anlamda zenginleştirmektedir.

Onları arayıp hatır sormak, saygımızı,
sevdiğimizi sözle ve davranışlarımızla göstermek, önemsemek, kapı açmak, önce
onu buyur etmek, hayatını kolaylaştırıcı küçük dokunuşlarda bulunmak,
hoşlandığı konularda konuşturmak, yanına oturmak, ellerini tutmak, sevdikleri
hitaplarda bulunmak, kibar, saygın ifadelerle hitap etmek, onurlandırmak,
ufacık iyiliklerle gönüllerini almak, anlamlı ve değerli tavırlarla selamlamak,
hal hatır sormak ne kadar değerli ne güzel jestlerdir. Sıcacık bir tebessüm, o kişinin belki de hüzünlü günlerini mutluluğa
dönüştürecektir.

O yüzden çocuklarımıza daha şimdiden
bu güzel duygu düşünce ve davranışları kazandırmamız gerekmektedir. Onlar, iyi davranışların en iyisini hak ediyorlar. Hak ettikleri saygınlığı kazanmaları, geleceğimiz adına çok önemlidir. Kazanmış
oldukları bilgi birikimleri, deneyimleri, her zaman yararlanmamız gereken, günümüze
ve geleceğe ışık tutan en nadide kaynaklardır.

Toplumsal
huzuru, millî birliği, sosyal yardımlaşma ve dayanışma duygusunu güçlü tutmak
istiyorsak, bizleri bin bir meşakkatle, yüksünmeden gönüllerinin sıcaklığı ve
tebessümleriyle, besleyen koruyup kollayan, büyüten, yetiştiren ve topluma
kazandıran yaşlılarımıza, hak ettikleri sevgiyi, değeri ve hürmeti laikiyle,
yüksünmeden göstermeliyiz.

Toplumun mihenk taşı, zenginliği,
temeli, huzur ve mutluluğun anahtarı, her türlü sıkıntılarımızın devası olan
büyüklerimize, huzur ve refah içinde yaşayabilmeleri adına gerekli değeri ve
ihtimamı göstermek üzerimize borçtur. Bu tavır yalnızca bir hafta ile sınırlı tutulmamalı, yaşamımızın bir parçası
olmalıdır.

Bu
duygularla yaşlılarımızın, “Yaşlılara Saygı Haftası”nı en samimi
duygularımla kutluyor, sağlıklı, huzurlu ve mutlu bir ömür diliyorum.

Sevgiyle
kalın.

Cumhurbaşkanlığı Sistemine taraf olanlar “Cumhur İttifakı”, Parlamenter Sistem
isteyenler “Millet İttifakı” içerisinde buluşmuşlardı. “Andımızın”
okutulmasının yasaklanmasına karşı tepkiler ittifaklardan farklı yeni bir
gruplaşma ortaya çıkardı.

“Siyasal İslamcı” ideolojiden türeyen AKP,
SP, Deva Partisi ve Gelecek Partisi ile etnik ayrılıkçı HDP Andımızın
okutulmasını istemeyenler sınıfında buluştu. Milliyetçi damardan beslenen CHP,
İYİ Parti, MHP, BBP ise Andımızın okutulmasını savundular.

Bu olayın akabinde, gece çıkarılan bir “Cumhurbaşkanı
Kararı” ile Türkiye “İstanbul Sözleşmesi”nden çekildi.

Aynı gece Merkez Bankası Başkanı Naci
Ağbal görevden alındı.

Acaba bu iki önemli kararda “Andımız”
kapsamındaki gruplaşma üzerinden bir hesap olabilir mi?

İstanbul Sözleşmesi ile imzacı devletler kadına yönelik şiddet
ile aile içi şiddet, çocuklara karşı şiddet ve çocuk istismarını önlemek üzere
gerekli tedbirleri almayı taahhüt etmektedir.

Bunlara ilaveten cinsel yönelimleri
sebebiyle şiddete muhatap olan eşcinsellerin korunması da taahhüt
edilmekte.

Türkiye İstanbul Sözleşmesi’nin ilk imzacı
devletlerinden olup 24 Kasım 2011’de TBMM’de onaylanarak parlamentosundan
geçiren ilk devlet olmuştu. Ak Parti bu sözleşmeyi kabul edenlerin öncüsü
olmayı hep övünerek anlatıyordu.

Recep Tayyip Erdoğan tarafından TBMM‘ye yollanan tasarının gerekçesinde de Sözleşmenin
hazırlanması ve sonuçlandırılmasında Türkiye’nin “öncü rol”
oynadığına dikkat çekilmişti.

Erdoğan, Sözleşmeye “taraf olunmasının
ülkemize ilave bir yük getirmeyeceği ve ülkemizin gelişen uluslararası
saygınlığına olumlu katkıda bulunacağı” iddia etmişti.

2015’te Turuncu adlı dergide Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle bir başmakale yazan Erdoğan,
Türkiye’nin sözleşmeye “çekincesiz” imza koyduğunu, birçok ülkede
çıkmayan uyum yasalarının Türkiye’de 6284 sayılı koruma kanunu ile çıkarıldığını ifade etmişti.

Şimdi ne oldu da bir gece yarısı çıkan CB
Kararı ile sözleşmeden çekilme iradesi ortaya konuldu?

4,5 ay önce, döviz kurları artışı
durdurulamadığı için, Merkez Bankası Başkanlığına getirilen Naci Ağbal, bu
süre içinde faizleri yüzde 8,5 artırdı. Görevden alınma sebebi faiz artışı
olarak gösteriliyor.

Andımızın okutulması kararına karşı çıkan SP,
Deva Partisi ve Gelecek Partisi tabanının, “İstanbul Sözleşmesine” karşı
olduğu için AKP’yi destekleyeceği düşünülmüş olabilir.

Bu partilerin tabanının ideolojik olarak “faiz karşıtı” olduğu da gözetilerek
bu iki hamle yapılmış olabilir.

Tek sebep bu değilse bile, önemli etkenlerden
birinin bu hesap olduğunu düşünüyorum.

*************************

Toplumsal Talep Var mı?

AKP Genel Başkan Danışmanı Prof. Dr. Yasin
Aktay Habertürk’te, “İstanbul Sözleşmesinde böyle maddeler olmamasına
rağmen, aile yapımıza ve değerlerimize aykırı hususların olduğuna dair, toplumda
bir kanaat oluştu. Bir siyasi parti olarak bu toplumsal talebe kayıtsız
kalamayacağımız için bu karar alındı” diye açıkladı.

Oysaki, Metropoll Araştırma Şirketinin
2018’de yaptığı anket sonucuna göre, halkın %64’ünün sözleşmeden çekilmeyi onaylamadığı ortaya çıkmıştı. Ak Parti seçmeninde
sözleşmeden çekilmeyi onaylamayanlar ise %49,7 dü ve %24,6’lık kesimin ise
fikir beyan etmemişti.

Erdoğan’ın Saadet Partisi tabanını yanına
çekmeye çalıştığı, bu
kapsamda Oğuzhan Asiltürk ile bir görüşme yaptığı biliniyor. Asiltürk bu
görüşmede “Erdoğan’ın İstanbul Sözleşmesinden çekilme sözü verdiğini” açıklamıştı.

Bir de AKP’nin kemikleşmiş oy tabanında
etkili olan “cüppeli”, cüppesiz tarikat ve cemaat liderlerinin de bu
sözleşmeden çekilme talebi olduğu biliniyor.

AKP’nin “toplumsal talep” dediği işte
bu kesimlerin talebi.

Aktay’a göre, İstanbul Sözleşmesinin
yürürlükte olduğu 2011’den bu yana kadına karşı şiddet azalmadı, tam tersine
lineer (doğrusal) olarak her yıl giderek arttı. Yani “İstanbul Sözleşmesinin bu
konuda faydası olmadı. Bu yüzden sözleşmeden çekilmenin zararı yoktur.”

Bir sosyoloji profesörünün bu tuhaf
mantığını anlamakta güçlük çektim. Sözleşmenin üzerlerine yüklediği
tedbirleri almadıkları için kadına karşı şiddet olaylarının artması yüzünden, “daha
etkili tedbirler almak lazım” demesi gerekirdi.

Yasin Aktay’ın mantığı doğru olsaydı,
Türkiye’de cinayetler, hırsızlıklar, yolsuzluklar azalmadı, arttı diye Ceza
Kanunumuzdan bunları suç olarak düzenleyen maddeleri kaldırmak gerekir.

“Mademki kanunlardaki yasakların bir faydası
olmuyor, kaldıralım” mantığı ile aynı olan İstanbul Sözleşmesinden çekilme gerekçesini
kabul etmek mümkün değildir.

Anlaşılan Türkiye’nin uluslararası saygınlığı
ve kadına karşı şiddetin önlenmesi, radikal İslamcı unsurların siyasi desteği
kadar önemli değil.

*************************

Bari Reform Paketi Açmayın

İktidarın açıkladığı “reform paketleri” ile
icraatları arasında hedef farkı var.

Batıya yanaşmak için “İnsan Hakları Reform Paketi”
açıklandıktan kısa bir süre sonra HDP’li milletvekillerinin dokunulmazlıklarını
kaldıran fezlekeler ve HDP’nin kapatılması davası geldi.

HDP’nin kapatılması, çoğumuzu mutlu edecek
olsa da, Batı’da bunlar iktidarın tutarsız bir tavır içinde olduğu kanaati
oluşturuyor.

Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulamayan bir Türkiye’nin demokratik hukuk devleti
olduğuna inandırmak mümkün olamıyor.

Ekonomik ve siyasi desteğine ihtiyaç
duyduğumuz Batı ülkeleri bunları “demokrasi ve insan hakları açısından
geriye dönüş” olarak değerlendiriyor.

İç ve dış finans çevreleri ve yatırımcılara
güven vermek için “Ekonomi
Reform Paketi” açıklandı. Bir hafta geçmeden, sadece 4,5 aydan beri
görevde olan, Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal görevden alındı.

Güven vermek istenilen çevreler 20 ayda 4
Merkez Bankası Başkanı değiştiren, Merkez Bankası bağımsız olmayan bir
ekonomiyi asla güvenilir bulmazlar. Nitekim pazartesi sabahı
piyasaların tepkisi sert oldu.

Ekonomi çevrelerinin anlayamadığı bu tutarsız
davranışın makul bir açıklaması olabilir mi?

Bu tutarsız ve keskin tavırların saikinin, muhtemel bir seçimde iktidarın
kaybedeceğini gösteren anketlerin tetiklediği kaygı ve panik olduğunu
düşünüyorum.

Güven kaybını hızlandıran tutarsızlıklar
ekonomiyi iyice bozacak.
Sonuçta iktidar partilerinin oyları güneş görmüş kar gibi erimeye devam edecek.

Öyle bir adam düşününki, daha doğarken kendi öz yurdunda emperyalist
batılı güçlerin oyunlarıyla isyanlar, işgaller, darbeler, yangınlar, göçler,
salgın hastalıklar, katliamlar oluyor, bunların telafisi; ülkenin bütünlüğü,
vatandaşların birliği için mücadele içinde bütün ömrünü feda ediyor bu müzdarip
anıt adam. Ölürken de vatanındaki ecel döşeğinde kendisini ziyarete gelen bir
zamanlar dost ve mücadele arkadaşları tarafından “Ülkeye kabul edilmeyebilir,
yazdığın İstiklal Marşı da rafa kaldırılabilirdi. Ama Gazi Paşa müsaade
etmedi!” deyince yatağından diklenerek “Beni ülkeme, 11 yıl ayrı kaldığım
İstanbul’a kabul etmeyebilirlerdi. Lutfettiler, yıllarca özlemini
biriktirdiğim, hasretini çektiğim vatanıma dönmeye müsaade ettikleri için Gazi
Paşa’ya müteşekkirim. Unutmuyorsunuz değil mi? İstiklal Savaşımız sırasında
cephelerde Gazi Paşa ile birlikte dolaştığımız günleri. Ben çok iyi
hatırlıyorum. Ama İstiklal Marşının kaldırılmasına gelince, onu hiç kimse
kaldıramazdı, çünkü o milletin malı oldu. Onu artık ben bile artık yazamam”
diyen bir müzdarip anıt adam; Mehmet Akif Ersoy.

Yıllar önce sanırım bir edebiyat dergisinde okumuştum hikâyeyi.
Babaerkil ailede dede köşesinde uyuklamaya çalışıyor. Aile fertleri ise sobanın
başında toplanmış çocuklarının çözmeye çalıştıkları bulmacaya yardım ediyorlar.
Tek bir sorunun cevabı kalmıştır. Sakallı, vakur bakışlı, kravatlı bir adamın
resminden ismini çıkarmaya çalışıyorlar. Herkesin düşüncesi fakat farklı.
Bulunan isimler ya boş karelere sığmıyor, taşıyor; yahut boşluklar oluşuyor.
Dede gözlerini kırpıştırarak onlara bakarken “Bir de ben göreyim ismini
bulamadığınız şu resmi” diyor. Dergideki resmi daha uzaktan görür görmez
sesleniyor “Bu fotoğraf mı tanımadığınız?” Herkes “evet” diyor”. Dergi dedenin
önüne gelince tebessüm ederek sesleniyor “Bu vatan Şairini Namık Kemal!” Biraz
düşünüyor sonra devam ediyor “Vatan Yahut Silistre Piyesini okullarda hep
oynamışlardı Namık Kemal’in! Heyecanlanarak izlemiştik.” Çocuklar sevinçle boş
karelere Namık Kemal ismini yazınca harfler öyle bir oturuyor ki karelere, hiç
boş yer kalmıyor. Üç kuşak birbirinden demek ki farklı yetişiyordu artık.

Köyün En Yaşlısına Doğum Günü

İnsana yatırım yapılmazsa, insan önde olmaz ise neticesi bu
esasında. Bize özel hal bu. Dışardan ve içerden birkaç örnek vermek istiyorum
üzülerek; Avusturya’da Viyana’nın en meşhur caddesi Graben and Kohlmarkt’dir.
Kartner Strasse, Karl Meydanı (Karl Splatz), Opera Binası ve Aziz Stephan Katedrali’nin
ortak noktası bu caddedir, 24 saat kalabalıktır ve bütün tur operatörleri
turistleri mutlaka buraya getirir. Cadde boyunca yerlerde Avusturya’nın ünlü
sanatçılarının, yazarlarının, kültür adamlarının hayatlarının anlatıldığı usta
eli değmiş ve mermerlere işlenmiş resimlerini, etrafta da anıtlarını
görürsünüz. Hangi görüş iktidarda olursa olsun burası, bu bölge her zaman
bakımlıdır, dikkat çekici haldedir.

Daha yeni bir olayı anlatacağım bu defa da; Almanya’ya son
gittiğimde yani birkaç yıl önce araba kiralamıştık, daha ucuz olsun diye de
Köln yakınlarındaki bir köydeki pansiyonda kalıyorduk. Bir sabah pansiyonun
bahçesinde kahvaltı yaparken insanların köy meydanına doğru akın akın
gittiklerini gördük. Sonra bir bando sesi geldi. Şarkılar söylendi. Kalabalıklar
coşkulu halde iştirak etti etkinliğe. Ben önce köyün kurtuluş günü falan
zannettim. Ne de olsa bölgede çok savaş olmuştur. Önemsemedim. Ancak civar
köylerden de iştirak olup, kalabalık artınca pansiyon sahibimize sordum. Cevabı
çok duygulandırdı beni “Köyümüzün en yaşlı insanının doğum gününü, komşu
köylülerimizle beraber kutluyoruz” demez mi?

Tacettin Dergahı Nasıl Kurtuldu?

Mehmet Akif Ersoy Fikir ve Sanat Vakfımız 37 yaşında.
İstiklal Marşımızın yazıldığı ve Mehmet Akif Ersoy’un bir müddet ikametine
verildiği Ankara Samanpazarı Hacattepe Ünivesitesi kampüsü içinde yer alan
Tacettin Dergahını nasıl kurtarmak için mücadele ettiğimizi hatırlıyorum da
üzülüyorum. Bu bizim görevimiz miydi? 1977’dan itibaren buraya Akif’in
hatıralarını yansıtmak için bir grup arkadaşımızla giderdik. İlk gördüğümüz şey
Tacettin Dergahının pejmürde hali, çürümüş yapısı, kırık camları, içerde sarhoş
kusmukları, boş şişeler ve burun direklerinizi sızlatan bir kötü koku. Refah
Partili Ankara Büyükşehir ile Altındağ Belediyesi ve Hacettepe Üniversitesiyle
mahkemelik olduk. Davayı kazandık. (Mehmet Cemal Çiftçigüzeli ; Bir Fikir
Emekçisinin 75 Yılı adlı Armağan Kitapta Altındağ Belediye Başkanı M. Ziya
Kahraman o günleri ibretle çok güzel anlatıyor.) Ancak Hacettepe
Üniversitesinin dergâh bitişiğindeki gökdelen mahkeme kararına rağmen yıkılmadı
ve yıktıramadık. Siyasi otorite sahip çıktı. Sadece Tacettin Dergâhı’nın bakımı
yapıldı, onarıldı, restore edildi, şık bir hale getirildi o kadar. Törenler şükürler
olsun artık sürekli burada gerçekleştiriliyor.

Evet sadece bu ama.

Akif’in Hatıraları Nereye KADAR?

Mehmet Akif Ersoy’un hatıraları o kadar çok ülke ve kentte
ki bir hayli kabarık. Türkiye, Balkanlar, Viyana, Almanya, Suriye, Lübnan,
Suudi Arabistan ve Mısır’da onlarca anısı var. İstanbul Akif’in en uzun süre
yaşadığı, eğitim gördüğü, hayata atıldığı, evlendiği, görevler üslendiği bir
şehir. Fatih Sarıgüzel’de doğdu, eğitimini bu semtte yaptı. Güreşmek için
Çatalça çayırlara kadar uzandı. Halkalı Baytar Mektebi’nde okudu (Bugün
Sabahattin Zaim Üniversitesi buraya sahip çıkıyor), Şehzadebaşı’nda Hacı
Mustafa’nın Çayhanesi, Divanyolu’nda Setli Kahve denilen Arif’in Kıraathanesi,
Nuruosmaniye’de Kebapçı Kamil’in yeri, konuk olduğu ve ders verdiği Sait Halim
Paşa Yalısı, Recaizade Mahmet Ekrem’in Firuzağa’daki Yalısı, Bosnalı Ali Şevki
Hoca’nın  Fatih’teki evi, İbnülemin
Mahmut Kemal İnal’ın Konağı, Mithat Cemal Kuntay Evi, Şişli Sıhhat Yurdu ve
Beyoğlu Mısır Apartımanı, Başta Bakırköy ve Beylerbeyi’ndeki kiraya oturduğu
evler Akif’in anılarıyla doludur.

Beylerbeyi’nde bir müddet oturduğu, Sabancı Polis Evi’nin
tam karşısındaki 4 katlı evin girişinde bugün bir Osmanlı Prensi oturuyor ve
girişinde İstiklal Marşı Yazarının bir müddet bu evde oturduğu yazıyor. Aynı
Sarıgüzel’deki doğduğu evdeki gibi! Sonra Başyazarı olduğu Cağaloğlu’ndaki
Sebilürreşat Yazıhanesi.

Ankara’da TBMM’nin kurucu milletvekili oldu. Bigalılar “şehirlerini
temsil etsin” diye çok istediler ama olmadı. Parlamentoda Burdur’u temsil etti.
Sebilürreşat’ın yeniden yayınlandığı ve vaazlarıyla Kastamonu Nasrullah Camii
ve Balıkesir Zagnos Paşa Camilerinde halkı istiklal savaşına davet etti.
Konya’da isyanı bastırdı. Edirne’de görev yaptı. Antakya’ya bir davet üzerine
gitti. Antalya, Eskişehir ve Bilecik de gittiği ve bulunduğu illerden.

Kültür Bakanı Agah Oktay Güner bir defasında bana “Kanada’da
yetkililer ata dedelerinin kim olduğuna dair ülkede totem arıyorlar.
Bulduklarını da cazip hale getirip sergiliyorlar” demişti. Oysa bizim sadece
şehirlerimiz değil çoğu mahallemiz bile hala tarihi dokusunu koruyor, maruf
insanlarımıza, örnek memleket severlerimize ev sahipliği yapmıştır. Totem
aramaya gerek yok. Değerlerimizin kıymetini bilememek gibi bir şey esasında
yaptığımız. Bununla da iktifa etsek bile yeridir.

Mekânlar İsimlerle Kimlik Bulur

Türkiye’de şu an 440 Mehmet Akif Ersoy adını taşıyan okul ve
Burdur’da bir üniversitemiz var. Hemen hemen çoğu şehrimizde de Akif adını
almış, sokak, cadde, bulvar ve semtler bulunuyor. Ne güzel böyle dıştan
görünümü.

Vakfımız bir defasında Mehmet Akif adındaki okul
öğrencileriyle bir kamuoyu araştırması yaptı. 10 kadar soru sorduk. Suallerden
biri  “Mehmet Akif Ersoy kimdir?”
şeklinde idi. Okul talebelerinin önemli birçoğu “Bizim okulun adıdır!” diye
cevap vermişti. Ne acı bir gerçek su yüzüne çıkıyordu esasında!. Namık Kemal’i
tanımayan nesillerden sonra bu bir yeni aşama!.

İstanbul’daki bazı okullarda Akif’in hatıraları olan yerleri
görüp görmediğini sorduk. Hiçbir görmemişti. Beyoğlu’na gitmiş ama orada Mehmet
Akif Ersoy’un vefat ettiği (1936) bir Mısır Apartmanın farkında bile değil.
Mehmet Akif Okullarının çoğunda ne bir İstiklal Marşı ve ne de Mehmet Akif
Ersoy Köşesi vardı. Bu okullar 2021 İstiklal Marşı Yılı’nda ne yapacaklar
bilmiyorum. Dilerim 2011 Mehmet Akif Ersoy Yılı gibi sönük ve başarısız geçmez.
Bol bol Safahat basıldı, sahaflarda “iki kitap alana bir safahat hediye edilir”
diye reklamları görünce bazılarının sadece kendilerini öne çıkardığını ve
bazılarına ayrılan fondan para kazandırdığını düşünmeden edemedim. Tek kelime
ile 2011 yılında Akif’i ve ne demek istediğini, neler yaptığını anlatamadı
Türkiye.

Burdur’daki Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’nin Mehmet Akif
Ersoy Fikir ve Sanat Vakfı ile yıl içinde ortak 100 kadar etkinlik yapacağını
biliyorum. Üstelik bugüne kadar yapılanların dışında bir program. Geçenlerde
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu üyesi Prof. Dr. Ümit Meriç
Hanımefendi arayarak görüşlerimi sordu. Anlattım. Başta Prof. Dr. Ümit Meriç,
çok satan kitapların yazarlarından kıymetli Prof. Dr. İskender Pala, önemli bir
aydın Alev Alatlı, Mehmet Akif dosyası dahil muhteşem bir arşive sahip Murat
Bardakçı, Rasim Özdenören, Mehmet Özçay, Orhan Gencebay ve Hülya Koçyiğit
Soydan, H. Hümeyra Şahin 2021 İstiklal Marşı Yılı için neler yapacaklar, kurul
neler programladı bilmiyorum. Mutlaka önemli etkinlikler düşünüyorlardır. Bir
defasında iftarda karşılaştığım değerli İskender Pala’ya İstiklal Marşımızın ve
Akif’in hayatının 26 dile çevrildiği bir kitabımızı vermiş, ve “Sayın
yazarımızın kaleminden İstiklal Marşı Şairinin hikayesini kaleminden okuruz
inşallah” temennisinde bulunmuştum. Murat Bardakçı’nın arşivinin sergilendiği
etkinliği izleriz. Ve diğer saygın kurul üyeleri mutlaka bir şeyler yapacak,
toplumumuzu sevindirecektir. Belki de “bir müzdarip anıt adamın” resmini artık
böylesi görkemli programlarla tebessümle örtüştürmeye çalışacağız.

İstiklal Marşı İslam Coğrafyasının Manifestosudur

Yurtdışında Yunus Emre ve Maarif Vakıfları sanırım
bulundukları ülke dilinde Safahat’ı, düz yazılarını ve Akif’in hayatını tercüme
ettirirler. Dünyadaki Türkoloji bölümlerine katkı verir ve Türkçe kütüphaneler
kurarlar. Özellikle Safahat kitabının bu kütüphanelerde bulunması önemlidir.
Çünkü Akif Türkçeyi yücelten bir şairdir.

Kültür Bakanlığımız özellikle Akif’in dramalarını sahneye
koyar. Bunun en güzel örneğini İstemihan Talay Kültür Bakanı iken (1997-2002)
vermişti. Arşivlerden çıkarılıp yeniden gösterime sokulabilir. Mehmet Akif
Ersoy ile alakalı 13 ülkede sempozyum yaptık. Safahattan bazı şiirleri o
ülkenin diliyle yayınladık. Kazan Devlet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr.
Zamaaletdinov Radif Rifkatocih “Akif’i bize tanıtmakta neden bu kadar geç
kaldınız? 2014” demişti. Bosnahersek’te Prof. Dr. Amine Siljak Jesenkoviç
çalıştay yapacağımızı duyunca bize katkı olarak Akif’in Köse İmam’ını
Boşnakçaya tercüme etmişti. Polonya’da ünlü Türkologlardan Prof. Dr. Danuta
Chmıelowska ile Prizren’deki bir sempozyumda sormuştum “Ülkenizdeki Türkoloji
bölümü mezunları Türkçeyi gerektiği gibi öğrenebiliyor ve Polonya’da iş
bulabiliyorlar mı?” diye. “Elbette, hemen işe girebiliyorlar. Mehmet Akif
Ersoy’un Safahat’taki Türkçesi bu dile intibakı kolaylaştırıyor” diye cevap
vermiş, Varşova ve Poznan’daki Türk işadamlarının müesseselerinde öğrencilerin
işe başladıklarını anlatmıştı. Ayn Şems Üniversitesi’nden katılımcımız Prof.
Dr. Hazem Sait Muhammet Montazir “İstiklal Marşı sadece Türkiye’nin değil,
bizim de, mağdur ve mazlum bütün milletlerin de istiklal marşıdır. Bugün
sizlerin unuttuğu bizim hala kullandığımız İstiklal Marşı’nda hürriyet, şafak,
sabah, vatan, garp, alem, makber gibi 60 kadar kelimeyi kullanıyoruz.” diye bir
tebliğ sunmuştu.

İstanbul’da Akif’in Anıt Mezarı da Yok Müzesi de

Mehmet Akif Ersoy’un hatıralarının en yoğun olduğu şehir
İstanbul’dur. Adının verildiği 30 kadar okul vardır. Onlarca da sokak, cadde,
semt. Ama ne yazık ki hala İstanbul’da Akif’in ne bir anıt mezarı, ne bir müze
evi ve ne de hatıralarının olduğu bir mekân koruma altındadır. Dilerim 2021
İstiklal Marşı Yılı’nda telafi edilir. Beyoğlu’ndaki Mısır Apartmanında vefat
ettiği dairenin müze olması hususunda vakfımızdan bilgi ve belge istediler.
Dilerim açılışını hep birlikte kutlayabiliriz. İki ayrı yüzyılı hem 19. ve hem
de 20. Asrı yaşayan bu muzdarip anıt adam Mehmet Akif Ersoy’un 21. Yüzyıla
belleteceği ve hatırlatacağı çok şey var.