Greater Fool Teorisi

66

Greater Fool Theory, daha sonra daha da yüksek bir fiyata satılabilmeleri
durumunda, varlıkları gerçek değerlerinin üzerinde hatta bazen çok üzerinde satın
alarak para kazanılabileceğini öne süren bir teoridir.

 

Teorinin
daha iyi anlaşılabilmesi için Türkiye’deki ikinci el araç piyasasından örnek
verelim. Diyelim 5 yaşında orta sınıf bir otomobili ilk sahibinden 300 bin
TL’ye aldınız ve hemen ertesi gün 310 bin liraya sattınız. Sizden otomobili
alan kişi de bu otomobili bir sonraki gün 320 bin liraya sattı. Ondan otomobili
alan kişi de hemen ertesi gün 325 bin liraya sattı. En son alıcı da bu otomobili
daha yüksek fiyata satıp kar elde edebileceği düşüncesiyle 327 bin liraya aldı.
Ama otomobilin bu son alıcısı satamadı, kendisinin satın aldığı fiyata bile
alıcı bulamadı, otomobil elinde kaldı ve “greater fool” oldu.

 

Ticarette
bazen de elinizdeki ürünü zamanında yani o ürün en yüksek değerine ulaştığı
anda satmayarak zarar edersiniz. Yine Türkiye’deki yaygınlığından dolayı ikinci
el otomobil piyasasından devam edelim. Diyelim ki 10 yaşında bir aracınız var
ve bu aracı 250 bine satıp üzerine 100 bin lira daha koyduğunuzda aynı aracın
sıfırını alabiliyorsunuz ve hem aracınızın müşterisi hazır hem de cebinizde
sıfırını alacak 100 bin lira birikiminiz var ama satmadınız. (Türkiye’de şu an
bunu elbette imkânı yok, ücretleri farazi olarak yazıyorum) Bir sene sonra
aracınızı 270 bine satabiliyorsunuz ama sıfırını almak için artık üzerine 200
bin lira koymanız lazım. İmkanlarınızı zorlayarak bunu yapabilme şansınız var
ama yapmadınız. Bir sene sonra aracınızı 300 bine satabiliyorsunuz ama sıfırını
alabilmek için artık üzerine 400 bin eklemeniz lazım. Üstelik aracınızın yaşı
da büyüdüğü için piyasa fiyatından bile alacak müşteri çıkmıyor. Hem aracınızı
değerinde satamıyorsunuz hem de artık sıfırını alacak ekonomik imkana sahip
değilsiniz. Üstüne aracın yaşı ilerlediği için sık sık arıza yapmaya başladı ve
sanayideki ustalar da cebinize ortak olmaya başladılar. Tabiri caizse siz otomobile
değil, otomobil size binmeye başladı. Bu saatten sonra geçmiş olsun artık araç
elinizde patladı ve üzülerek belirtiyorum ki zarar ettiniz.

 

Benzer
durum siyasette de geçerli.

 

Düşünün
ki 20 yıldır ülkeyi yöneten ve miadını çoktan doldurmuş bir siyasi iktidar var.
Siyasi iktidar hem çok yakıyor hem de yaşı ilerlediği için çok arıza yapıyor ve
bu haliyle artık sizin ekonomik dengelerinizi alt üst etmiş durumda. Üstelik bu
siyasi iktidarı sıfırıyla ve daha az maliyetle değiştirme imkânlarına daha önce
sahip olmuşsunuz ama bu imkanı kullanmamışsınız. Artık iktidar size binmeye –pardon-
siz iktidarı sırtınızda taşımaya başlamışsınız.

 

Mevcut
siyasi iktidar ülkenin ekonomisini, yargı sistemini, eğitim sistemini, güvenlik
sistemini, sağlık sistemini bozmuş durumda. Üstelik bu iktidarı sıfırıyla
değiştirmezseniz ileride değiştirmek sizin için çok daha pahalıya mal olacak ve
daha büyük bedeller ödeyeceksiniz.

 

2007’de
bu iktidarı değiştirme fırsatınız olmuş ama siz fırsatı kaçırmışsınız. 2011’de
yine kaçırmışsınız, 2015’de tam değiştirdik derken sizi kandırmışlar ve fırsatı
bir daha kaçırmışsınız, 2018’de fırsatı elinizin tersiyle itmişsiniz ve bu
günlere gelmişiz.

 

2023
öyle bir dönüm noktası ki eskiye göre daha pahalıya mal olsa da, ya bu iktidarı
değiştireceksiniz ya da iktidar daha çok yakmaya, daha çok tamir görmeye,
kesenize daha çok ortak olmaya devam edecek. Değiştirmezseniz, iktidar belki
hurdaya dönecek ama sizin onu sıfırıyla değiştirecek mecaliniz bile kalmayacak.

 

Sizce
bu iktidarı artık sırtınızdan atıp sıfırıyla değiştirme zamanı gelmedi mi?

Önceki İçerikAykırı Yazılar
Sonraki İçerikTürk Kadını
Avatar photo
1983 yılında Tokat Erbaa’da dünyaya geldi. İlk okulu Ankara’da, ortaokulu Bitlis Tatvan’da, Lise’yi Bursa’da okudu. 2001 yılında İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi bölümünü kazandı. 2003 yılında bu okulu terk edip Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne girdi. 2008 yılında bu okuldan mezun oldu. Yüksek lisansını 2019 yılında Gaziantep Hasan Kalyoncu Üniversitesi’nde tamamladı. Halen Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde doktora eğitimini devam ettirmektedir. 2018 yılında siyasetle de ilgilenen yazar, 2019 yılında Kocaeli Aydınlar Ocağı’nın üyesi olmuş ve 2023 yılında Kocaeli Aydınlar Ocağı’nın başkanlığı görevine seçilmiştir. 2018 yılında bu yana Kocaeli’de köşe yazıları yazmakta ve yazıları Kocaeli’nin muhtelif yerel basın kuruluşlarının yanı sıra Kocaeli Aydınlar Ocağı web sitesinde yayınlanmaktadır. Yine 2018 yılından bu yana ülke genelinde barolarda eğitimler ve Kocaeli’de yerel STK’larda konferanslar vermektedir. Evli ve iki çocuk babasıdır. ESERLERİ : A. YAYINLANMIŞ KİTAPLARI 1) Katılım Bankacılığı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2020. 2) Tayyip Erdoğan Sonrası Türkiye, Melekler Yayıncılık, Kocaeli, 2020. 3) Türk’ün Ustalarla İmtihanı, Kitap Yurdu Doğrudan Yayıncılık, 2023. B. YAYINLANMIŞ AKADEMİK MAKALELERİ 1) Tahkim Sözleşmesinin Unsurları – Leges Hukuk Dergisi, Prof. Dr. Saim Üstündağ’a Vefa Andacı, Ekim 2020, Y:11, S: 130, s. 112-133. 2) Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Birleşmiş Milletler Antlaşması’na (Viyana Sözleşmesi / CISG) Göre Taşıma Halindeyken Satılan Mallara İlişkin Hasarın İntikali – Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler, Aristo Yayınevi, İstanbul 2021, s. 335-360. 3) Nama Yazılı Pay Senetleri Üzerinde Önalım, Alım, Geri Alım ve Öncelik Hakları - Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II, Aristo Yayınevi, İstanbul 2021, s. 1-59. 4) Faiz ve Vade Farkı Kavramlarının Hukuki Niteliklerinin Karşılaştırılması – Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler, Dora Basım, Bursa, 2021, s. 19-41. 5) Anonim Şirketlerde Payın ve Pay Senetlerinin Devri - Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler II, Dora Basım, Bursa, 2022, s. 313-336. 6) Limited Şirketlerde Pay Devri – Bilimsel Araştırmalar, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023, s. 113-130. 7) Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinde Yüklenicinin Temerrüdü Nedeniyle Sözleşmeden Dönme, Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Aralık 2023, S:28, s. 133-161.