İşte böyle bir zamanda, belâgatın / kusursuz güzel sözün en
revaçta / en geçerli olduğu bir sırada, Kur’an-ı Mu’cizü’l-Beyan / beyan ve
açıklamalarıyla, akılları benzerini yapmaktan âciz bırakan Kur’an nüzul etti /
vahiy yoluyla Hz. Muhammed’e indirildi. Nasıl ki Hz. Musa zamanında sihir, Hz.
İsa zamanda tıp revaçta ve gündemde idi. Mucizelerinin en mühim ve önemlileri o
cinsten geldi.

     İşte o vakit Arap
bülegasını / edebiyatçılarını, Kur’an’ın en kısa bir suresine mukabeleye /
karşılık vermeye davet etti / çağırdı. Onlara meydan okudu ve hâlen de
okumakta. Damarlarına şiddetle vurdu ve hâlen de vurmakta. Gururlarını dehşetli
surette kırdı ve hâlen de kırmakta. O kibirli akıllarını istihfaf ediyor /
küçümsüyor, hafife alıyor ve hâlen de almakta.

     İşte, eğer muaraza
/ sözle mücadele mümkün olsaydı, acaba hiç mümkün mü idi ki, bir iki satırla
muaraza edip / aynı tarzda sözlerle karşı çıkıp davasını iptal etmek / bozup
çürütmek gibi rahat bir çare varken; en tehlikeli, en müşkülâtlı / zorluklarla
dolu muharebe / savaş tarikı / yolu ihtiyar edilsin / seçilsin?

     Evet, o zeki
kavim, o siyasî millet ki, bir zaman âlemi siyasetle idare ettiği halde, en
kısa ve rahat ve hafif bir yolu terk etsin de, en tehlikeli ve bütün mal ve
canını belâ ve sıkıntılara sokacak uzun bir yolu ihtiyar etsin / seçsin! Olacak
şey mi? Hem kabil midir?

     Çünkü edipler;
âyetlere karşı daha edebî veya hiç olmazsa onlara eşit olabilecek birkaç belâgatli
sözle muaraza edebilse / Kur’an âyetlerine karşı sözle karşı çıkabilse idiler,
Kur’an; dâvâsından vazgeçer / cayardı. Onlar da maddî ve manevî helâketten /
yıkılıp mahvolmaktan kurtulurdu.

     Hâlbuki muharebe /
savaş gibi dehşetli / korku dolu, uzun bir yolu ihtiyar ettiler / seçtiler!
Demek ki, muaraza-i bilhuruf / söz ve fikir ile karşı gelmek mümkün ve olası
değildi. Muhal / imkânsız ve olmayacak bir husustu. Onun için muharebe-i
bissüyufa / kılıçla, kuvvetle ve silâhla karşı gelmeye mecbur oldular.
Kendilerini buna zorunlu hissettiler.

     Oysa Kur’an’ı
tanzir etmek / benzerini ve taklidini yapmak için, gayet şiddetli iki sebep
vardı: Birisi, düşmanın hırs-ı muarazası / karşı koyma hırsı, diğeri
dostlarının şevk-i taklidi / benzerini yapma arzusudur ki; şu iki saik-i şedit
/ şiddetli sevk edici altında, milyonlarca Arabî kitaplar yazılmış ki, hiç
birisi Kur’an’a benzemez. Âlim olsun, âmî / okumamış cahil olsun, her kim ona
ve onlara baksa katiyen diyecek ki:

     “Kur’an, bunlara
benzemez. Hiç birisi onu tanzir edemez / benzerini ve taklidini yapamaz.”

     Şu halde, ya
Kur’an, bütününün altındadır. -Bu ise, bütün dost ve düşmanın ittifakı / fikir
birliği ile battal / işe yaramaz, boş, muhal ve imkânsızdır.- Veya Kur’an o
yazılan umum kitapların fevkinde / üstündedir. 

     Eğer desen:

     “Nasıl biliyoruz
ki, kimse muarazaya / sözle karşılıklı mücadeleye teşebbüs etmedi / girişmedi.
Kimse kendine güvenemedi mi ki, meydana çıksın? Birbirinin yardımı da mı fayda
etmedi?”

     Elcevap:

     “Eğer muaraza /
sözle karşılıklı mücadele mümkün olsaydı, alâküllihâl / ister istemez kat’î
teşebbüs edilecek / sözle karşı koymaya girişilecekti. Çünkü izzet, şeref ve
namus meselesi, can ve mal tehlikesi vardı. Eğer teşebbüs edilseydi / buna
girişilseydi, alâküllihâl / ister istemez kat’î / kesin olarak taraftarları pek
çok bulunacaktı. Çünkü hakka muarız / karşı çıkan ve muannit / inatçı olanlar;
daima kesretli / çoğunlukta idiler. Eğer taraftar bulsaydı, alâküllihâl / ister
istemez iştihar edip / şöhret bulacak herkes tarafından bilinecekti.

     “Çünkü küçük bir
mücadele / çelişme, atışma; beşerin / insanın nazar-ı istiğrabını / hayretle
bakışını celp edip / kendine çekip, destanlarda iştihar eder / her tarafta
duyulurdu. Şöyle acip / hayret verici, şaşırtıcı bir mücadele ve vukuat / olay
ise gizli kalamaz. İslamiyet aleyhinde ta en çirkin ve en şenî / en fena
şeylere kadar nakledilir, meşhur olur / herkesçe bilinir.

     “Hâlbuki muarazaya
/ sözle mücadeleye dair Müseylime-i Kezzab’ın / peygamberlik iddiasında bulunan
yalancının bir iki fıkra, hikâyecik ve şiirinden başka bir şey nakledilmemiş. O
Müseylime’ de, çendan / gerçi belagat / kusursuz söz söyleme varmış, fakat
hadsiz / sınırsız bir hüsnücemale / güzelliğe malik ve sahip olan beyan-ı
Kur’an’a / Kur’an’ın beyanına nispet edilince; Kur’an’la karşılaştırılınca
Müseylime’nin sözleri ancak hezeyan / saçma sapan konuşma suretinde tarihlere
geçmiştir. İşte Kur’an’ın belagatindeki / sözün düzgün, güzel olmasındaki icaz
/ mucizelik, katiyyen / kesin olarak O’na erişilmezlik sağlıyor. İki kere iki
dört edercesine bu gerçeği teyîd ediyor / doğruluyor.”

Halide Edip Adıvar,
hatıratlarında bir anısını anlatır… Demirci Mehmet Efe ile Eğirdir’e giderken yolda
bir köye uğrarlar. Efenin köye geldiğini duyan herkes korkudan evlerine
çekilmiş, sokaklar ıssızdır. Çünkü Efe’nin ne yapacağı belli değildir. Oysa
Efe, kendisinin halk tarafından daha köye girmeden karşılanmasını
beklemektedir. Karşılanmayınca öfkelenir:

 “Bizim
geldiğimizi kimse duymamış anlaşılan, önünüze ilk gelen adamı şu ağaca asın ki
herkes duysun” der. O sırada merkebi ile tarlasından dönen bir delikanlıyı
yakalayıp getirirler. Halide Edip, engellemeye çalışır ama başarılı olamaz, delikanlıyı
ağaca asarlar. Bunun üzerine Halide Edip, gözleri yaşlı Efeye bağırır: “Yakıştı mı bu senin efeliğine! Efelik
töresi bu mudur” der.

Efe, bunun üzerine şu sözleri
söyler: “İnsanlar ya ilimle ya da zulümle
yönetilir. Bizde ilim yok, ne yapalım zulümle yönetiyoruz!”

Partili Cumhurbaşkanımız her ne
kadar, Türkiye’de işlerin iyi gittiğinden söz etse de, maalesef ekonomiden
eğitime, hukuktan dış siyasete kadar ne yazık ki, iyi değiliz. Zaten sözlerinin
arasında bunu zaman zaman kendisi itiraf ediyor.

Mesela: “Eğitim ve öğretimde, kültürde arzu
ettiğimiz ilerlemeyi sağlayamadığımızı düşünüyorum, Medyamız bizim sesimizi ve
nefesimizi yansıtmıyor.”

Bunları söylüyor ama geçmişi
karalamaktan da bir türlü geri durmuyor: “Eğitimde
batı taklitçiliğinin faşizminden” bahsediyor. O bunları söylerken,
gözlerimin önüne 1970’li ve 1980’li yıllarda Milli Eğitim Bakanlığı yapmış Türk
Milletinin iki güzel insanı, Ali Naili Erdem ve Hasan Celal Güzel geliyor ve
üzülüyorum. İnsanlar ancak bu kadar vefasız olabilir. Her ikisine de Tanrı’dan
rahmet diliyorum.

Kendi kültürünüzde ilerleme
sağlamak için, mensubu olduğunuz milletin genlerine ineceksiniz, bu milletin
adı: Türk Milletidir! Yapay ve güncel oluşumlarla kültür yaratamazsınız,
mesela, bir hedefiniz olmalı, “Kızıl
Elmanız” yani. Ama siz, henüz işin başındayken Türklüğü ayaklarınızın altına
almakla, bu milleti, köksüz bir ağaç gibi yetim bıraktınız.

Altıyüzyıl üç kıtada hüküm süren
Osmanlının bir hedefi, ideali, ülküsü vardı: “Nizam-ı Âlem” yani dünyaya hâkim olma ideali, âleme nizam davası!
Atatürk’ün ülküsü, “Kızıl Elması”: “Çağdaş medeniyet kültürünün zirvesine
çıkmak”tı. İşte Türk Milletini heyecanlandıran, onu motife eden özellikler
bunlardı.

Ama 18 yıldır izlenilen politika,
adını söylemekten imtina ettiğiniz Türk Milleti, Arap baharında “Rabia” ile Çözüm sürecinde “Kürtlere
Pozitif ayrımcılıkla, oradan oraya savurup, milletin bünyesinde maddi manevi derin
hendeklerin kazınmasına sebep oldu.

Sanıldı ki, imam hatip lisesi
açmakla, alt yapısı olmadan her vilayete bir üniversite kurmakla eğitimde
ilerleme sağlanacak. Olmadı, “eski Türkiye” dediğiniz yıllardaki 3
Üniversitemiz, dünya sıralamasındaki 500 üniversitenin içerisine giriyordu ama
şimdi ilk 500 üniversitenin içerisinde bir tane bile üniversitemiz yok.

Şunu bir defa daha vurgulamalıyım
ki, ülkünüz, hedefiniz(Kızıl Elmanız) yoksa ilim ve bilimde geriyseniz,
Karadeniz’de tespit ettiğimiz doğalgazın yüz mislisini çıkarmış olsanız da, Araplarda
olduğu gibi, belki zengin bir ülke olabilirsiniz ama batı tipi kalkınmış bir
ülke olamazsınız.

Bu eğitim sistemi bizi nereye mi
götürür derseniz; çıkarcılığa, nepotizme(liyakat olmadan, eş dost ve akraba kayırmacılığına),
gençleri ümitsizliğe ve bunalıma götürür.

Bu eğitim sistemiyle ancak,
yazımın başında Halide Edip’ten verdiğim hatıratın benzeri olaylarla
karşılaşırız. Batı medeniyeti ülkeleri daha önceleri açılmış hapishanelerini
kapatıp kiraya verirken basının %95’i yandaşınız olsa bile, düşünen aydın ve
gazetecileri içeri atar, ancak istibdat kültürü oluşturursunuz.

Sağlıklı kalın.

Kur’an’ın iyi, güzel ve kusursuz sözü yani belâgatı; icaz
derecesindedir. Mucizedir. İnsanı benzerini yapmakta acze düşürücü bir
seviyededir. Yani insan bu derece belâgatli bir eser ortaya koyamaz. Böyle bir
eser yazmaktan âcizdir. Güçsüzdür. Kur’an gibi harikulâdelik / eşi
görülmemişlik seviyesi arzeden bir eser te’lîf edemez, yazamaz.

     İşte
vahyedilişinden itibaren günümüze, hattâ Kıyamete kadar insanın acze düştüğü ve
düşeceği Kur’an’ın belâgati; nazmının sıra ve düzenindeki güzelliğin
cezaletinden / eşsiz ve düzgün oluşundan ileri gelmektedir.

     Kur’an’ın
belâgati, metanet ve sağlamlığındaki hüsün ve güzelliğinden kaynaklanmaktadır.

     Üslûp yani stil,
kendine has ifade ve yazı tarzının; bedaat / güzellik ve yenilikler
taşımasındandır.

     Garip, şaşırtıcı,
benzersiz oluşu; müstahsenliği / beğenilmişliği durumundan dolayıdır.

     Beyanın beraati /
erdemli oluşu ve mükemmelliği; faikiyet / yükseklik ve seçkinliğinden; her şeyi
en güzel şekilde ifade etme kabiliyetinin saffetinden / temiz, arı duru anlatış
üstünlüğünden ötürüdür.

     Maani / mâna ve
anlamlarının; kuvvet ve hakkaniyeti / hak ve adalete uygun oluşundandır.

     Kur’an’ın
belâgatindeki eşsizliği; lâfız / söz ve kelimelerinin fesahati; yani doğru,
düzgün, açık ve akıcı şekilde kullanılması sayesindedir.

     Selaseti / sözün
akıcı, anlaşılır olma hâli; belâgatinden tevellüt eden / ortaya çıkan, sözün
harikulâde / olağanüstü güzelliğindendir.

     İşte böyle eşsiz
bir belâgati içeren Kur’an; Benî Âdeme / Âdemoğullarına, insanlara, en dâhi /
en anlayışlı, en uyanık, en deha sahibi ediplere, en güzel ve san’atlı söz
söyleyen yazarlara meydan okumakta, onlara karşı “Hodri meydan!” çağrısında
bulunmakta. En harika / olağanüstü vasıflar sahibi hatiplerini, en mütebahhir /
bilgisi deniz gibi geniş ve engin olan bilgin ve âlimlerini ve hattâ ulemasını
/ bilginlerini, ilim adamlarını muarazaya / sözle karşılıklı mücadeleye davet
etmekte. Çağrıda bulunmakta. Nitekim bin dört yüz senedir bu meydan okuyuşuna
devam etmekte.

     Böylece onların
damarlarına şiddetle dokunmuş ve dokunmakta. Muarazaya / söze sözle karşılık
vermeye davet ettiği hâlde, kibir ve gururlarından başını semavata / göklere
vuran o dâhiler / o deha sahipleri; ona muarazaya / sözle karşılık vermeye
muktedir olamamış ve olamamaktadırlar. Bu hususta ağız açamayıp, tam bir zillet
ve aşağılık içinde boyun eğmek zorunda kalmış ve kalmaktadırlar.

     Nitekim Kur’an’ın
belâgatindeki i’caz vechi / mucize yönü için çok şeyler söylenebilir. Çünkü
Kur’an’ın i’cazı / mucizelik ve olağanüstülük yönü vardır. Diğer lâfız ve
sözleri âciz bırakan tarafları hâvi / içerir.

     Çünkü Ceziretü’l-
Arab / Arabistan yarımadası ahalisi / halkı; o asır / M. 7. Yüzyılda mutlak
ekseriyeti / büyük çoğunluğu bakımından, ümmî / okuma yazması olmayan bir
toplum idi. Ümmîliklerinden ötürü mefahir / övünülecek şeylerini ve tarihî /
tarihsel vak’a, hâdise ve olaylarını şiirlerle ifade ederek hafızalara emanet
ediyorlar. Çok kuvvetli hafızaları sayesinde, geleceğe ulaştırmanın yolunu bu
şekilde bulmuş oluyorlardı.

      Ahlâkî mehasinini
/ güzelliklerini bu şekilde anlatmak ve yarınlara iletmek için, mevcut durub-i
emsal denen atasözlerini; kitabet / yazı yerine şiir ve belâgat / güzel ve
pürüzsüz söz söylemek suretiyle, geleceğe nakletme ve emanet etmenin yolunu
bulmuşlardı.

     Böylece manidar /
bir mana ve anlam ifade eden bir kelâmı / bir sözü; şiir ve belâgat kisvesine
büründürerek; câzibe / çekicilik kazandırmak suretiyle, hafızalara nakşetmek
mümkün oluyordu.

     Böylece, eslâfı /
öncekileri ahlâfa / sonrakilere ulaştırmak için, hafıza, zihin ve belleklerden
yararlanmış oluyorlardı.

     Böylece her türlü
lâfzî / sözel edebî hazineleri; hafızadan hafızaya geçirerek istikbal /
gelecekteki Araplara ulaştırmanın çaresini bulmuşlardı.

     İşte şu fıtrî /
normal ihtiyaçları yüzünden, Araplar ruha, içe ait his, duyuş ve düşüncelerini,
yani manevî hayatlarında yer alan sözel kıymetleri; o zamanda en ziyade revaç
ve gündemde olan fesahatli / kusursuz etkili ifade tarzı olan şiirlerle dile
getirerek, hafızalarda kolayca kalmasını sağlamışlar. Yarınlara olduğu gibi
nakletmenin en veciz, en kısa ve özlü yolunu bulmuşlardı.

     Öyle ki, bir
kabilenin beliğ / açık, düzgün söz söyleyen bir edibi, en büyük bir millî  kahraman gibiydi. En ziyade onunla iftihar
edilir / övünülürdü.

     İşte İslâmiyetten
sonra âlemi zekâlarıyla idare eden o zeki kavim; en revaçlı / geçerli ve  iftiharlarına medar / övünçlerine vesile olan
ve şiddetle ihtiyaç duydukları belâgatta; dünya milletleri içinde en ileride ve
en yüksek mertebede idiler.

     Belâgat o kadar
kıymettar / değerli idi ki, bir edibin bir sözüyle; iki kavim büyük bir
muharebe ve savaşa tutuşabiliyordu. Nitekim şairlerin tek bir sözüyle barış ve
uzlaşma sağlanabiliyordu.

     İşte o zamanki
Araplarda şiirin etkisi o kadar büyüktü ki, onların içinde “Muallekat-ı Seb’a”
/ “Yedi Asılmış Eser” Cahiliye döneminde Kâbe duvarına asılan yedi şiir olup,
onunla iftihar  etmişler, övünüp
durmuşlardır.

Dizilmiş
domino taşlarıyla yapılan deneyleri bilirsiniz. Birinci domino taşına
dokunulmasıyla yanına veya arkasına belli aralıklarla dizilmiş çok sayıda taş peş
peşe yıkılır.

Hatta
domino taşlarıyla yapılan deneyin bir de “zincirleme nükleer reaksiyondaki
üstel artışı göstermek için hazırlanan” bir örneği var.

Her
domino taşı kendisinden sonra gelen ve 1,5 kat daha büyük olan domino taşını
devirebiliyor. En küçük domino 5 mm yükseklikte ve 1 mm kalınlıkta.
Toplamda 13 domino taşı var. En büyük taş yaklaşık 45 kg ve 1 metre
boyunda.

Yani
yarım santimetrelik bir domino taşı ile başlayan zincir, her seferinde 1,5
katına çıkarılmış blokları devirerek, 13 kademenin sonunda 1m boyunda ve 45 kg
ağırlığındaki bloğu devirebiliyor. 29 kademe devam ettirilirse 400
metre yüksekliğinde, dünyanın en büyük gökdelenlerinden biri kadar, kütleyi
devirmek gibi inanılmaz bir sonuca ulaşılacağı hesaplanıyor.

****

Domino
etkisinin hayatın hemen her alanında geçerli olduğu görülüyor.

Bizim
kültürümüzde bu etkiyi anlatan çok veciz bir söz vardır: “Bir mıh bir nalı
kurtarır. Bir nal bir atı, bir at bir komutanı, bir komutan bir orduyu, bir
ordu bir ülkeyi kurtarır.”

Tersinden
bakınca bir mıhın olmayışı, olumsuz zincirleme olaylarla, bazen bir
ülkeyi batırır.

Sosyal,
ekonomik, siyasi, sağlık vd alanlarda gördüğümüz domino etkisi eğer olumlu
anlamda ise varsın etkisini yapsın.

Fakat
bir olumsuz olay, domino etkisi gösteren zincirleme olaylara ve daha büyük
olumsuzluklara yol açıyorsa yapılması gereken bu zincirin kopmasını
sağlamaktır.

Yıkılma
sırası gelen domino taşını sıradan çekip almak veya o taşı yerinde
sağlamlaştırmak gerekir.

Zamanında
alınması gereken önlem alınmadığı zaman yıkılanlara şaşkınlıkla bakmak bir çare
olmayacaktır.

*************************************

Kazalar
ve Domino Etkisi

Domino
teorisi kazaların nedenini bulmada yararlanılan bir yöntemdir. Teori, kazalara
neden olan olaylar dizisinin, yan yana duran domino taşları gibi birbirlerini
düşürerek kayıplara neden olabileceği gerçeğine dayanır.

Kazaya
doğrudan yol açan sebeplerin tespiti dışında, risklerin meydana gelmesinde rol
oynayan idari kusurların belirlenmesi için kullanılabilir.

Bir
işyerinde contası bozulmuş bir musluktan sızan yağın yerde birikmesi, işçinin
loş ışıkta yağlı zemini fark etmeyip kayması, koruyucu ekipman takmayan işçinin
başını çarpıp bayılması, başını çarptığı elektrik panosundan çıkan kıvılcımla
yangın çıkması gibi olaylar zinciri domino etkisinin vahim sonuçlarına
örnek olabilir.

Böyle
olayların tekrar yaşanmaması için sistemin her kademesinin bu yöntemle
değerlendirilmesi gerekli olmaktadır.

****

Psikolojide
Domino Etkisi

Stanford
profesörü Fogg’un sözlerine göre, “Davranışlarımız birbirine
bağlıdır, bu nedenle bir davranışı değiştirdiğinizde diğer davranışlarınız da
değişir”.

Domino
etkisi sadece yeni davranışlar dizisi yaratmakla kalmaz, kişisel inançlarda
da değişiklikler meydana getirir.

Her
minik domino düştükçe, kendiniz hakkında yeni şeyler düşünmeye ve kimlik
tabanlı alışkanlıklar kurmaya başlarsınız.

Hz.
Ömer aynı tespiti 14 asır önce yapmış: “İnandığınız gibi yaşamazsanız,
yaşadığınız gibi inanmaya başlarsınız.”

Belli
makam veya güce ulaşan insanları davranışlarında ve daha sonra inançlarında
inanılmaz değişiklikler olmadan, daha ilk minik domino taşları düşerken
yani ilk küçük değişimlerde uyarmak gerekiyor.

****

Beden
ve Ruh Sağlığında Domino Etkisi

Dr.
Osman Müftüoğlu, Domino etkisinin beden ve ruh sağlığı alanında da etkili
olduğunu anlatıyor:

Dr.
Deepak Chopra “bedeninizde ‘biyo-işaretler’den birini değiştirdiğinizde
diğerlerini de etkilersiniz” diyor. Bu yapılanma sadece bedensel değil,
ruhsal organizasyonlarımız için de geçerlidir. Bedende ve ruhta taşlardan
biri yerinden oynadı mı, her şey birbiri ardına değişiverir. Yani “domino
etkisi” anında devreye giriverir.

Depresyondaysanız ve
fazlaca uzamışsa zamanla bedensel fonksiyonlarınızda da aksamalar
başlar. Bağışıklığınız zayıflar. İştah dengeniz altüst olur. Kalp krizine,
beyin felcine bile davetiye çıkarırsınız. Tansiyon ayarınız, kalp hızınız ve
daha pek çok bedensel parametreniz bundan etkilenir.

Diyelim
ki uzun süredir geçmeyen ve şiddetli ağrılı ataklarla seyreden kronik
romatizmal bir hastalığınız var. Sizin bir süre sonra depresyonla
tanışma ihtimaliniz de bir hayli yüksektir. 

Bu
nedenle de biyolojik ayarlarınızı etkileyerek, olumlu yönde değiştirerek ruhsal
yaşınızı (psikolojik yaş) etkileyebilir; algılarınızı değiştirip kendinize daha
iyi “iç mesajlar” göndererek bedensel yaşınızı (biyolojik yaş)
değiştirebilirsiniz.

****

Ekonomide
Domino Etkisi

Domino
etkisi ekonomide de geçerlidir. Mesela Türkiye’de döviz
kurlarının yükselmesi ekonomi içinde ithal girdi yüksek olduğu için üretim
maliyetlerini artırır. Maliyetler artarsa; malların satış fiyatları artar. Satış
fiyatları artarsa; alım gücü daha da azalacağından talep daralması
yaşanır.  Talebin azalması bu defa üreticinin satışlarını düşüreceğinden üretimde
daralmalara yol açar, üretim azalır. Bir önceki döneme göre daha az üretmek
demek ekonomik küçülme demektir. Ekonomik küçülme işsizlik;
işsizlik gelir kaybı demektir. 

Buna
karşılık döviz kurlarının yükselmesi, ithal girdiler pahalanacağı için zamanla
ithal girdi oranını düşürür. Yerli üretim oranı artar. Daha az
ithalat yapılınca daha az döviz ihtiyacı olur. Yerli üretim arttıkça
ihracata yönelir, döviz geliri olur. Döviz kurlarının yükselişi durur. Maliyetler
ve fiyatlar dengeli ve kontrollü olur.

Ekonomik krizler de yani bir ülke veya
bölgede ortaya çıkan ekonomik veya finansal yüksek düzeyli dalgalanmalar da diğer
bölge ve ülkelere domino etkisiyle bulaşır.

Büyük bir ekonomide
ortaya çıkan krizler ve derin şoklar tüm dünyaya yayılabilmektedir. “ABD
hapşırınca, AB nezle olur” sözü bu etkiyi tanımlar. Dünya borsaların
birbirinden etkilenmesi de bu türden sıkça rastlanan olaylardandır.

Bkz: Suriye, Libya, Doğu Akdeniz,
Kıbrıs, Karabağ.

            92’de
öğretmenliği bırakıp askere hem gönüllü hem de tezkere bırakarak orduya geçme
niyetiyle gittiğim Silvan’da bir
Astsubay K.Başçavuş “Sivilde Solcu muydun?” diye sormuştu. “Niye sordun?”
dedim; “Genelde solcular veya liberal tipler burada milliyetçi oluyor da.”
dedi. “Yok” dedim, “Buraya gönüllü keriz olarak gelmiştim, vatan-millet
duygularımın üçte birini burada kaybettim.”

            Peşinden bir iktisatçı ile bir ziraatçıyı da sürüklemiş
ve bedelli askerliğe bile hafifletilmiş vatan hainliği gibi bakan biri olarak
kalan üçte birini de Çözüm Süreci’nde
yitirdiğimi hatta bedelli yapanların akıllılık ettiğini bile dile getirdim. 18+ yazılar da dâhil yazdıklarım
yaşadıklarımın bordrosudur.

            Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti’ndeki seçimleri Ersin
Tatar kazanınca hem rahatladım hem rahmetli Denktaş’ı İzmit’te misafir ettiğimizdeki Türkiye Cumhuriyeti Bakanlarının “Bu adam hâlâ gitmedi mi!” yavelerini hatırladım. Denktaş’ın ruhu galip
gelmişti ama Denktaş’a da ahir ömründe çok çektirmişlerdi.

            Amerika’nın çoktan keşfedildiğini Birilerinin anlaması
için bir düzine yıl haniyse kan
tükürdük. Şahsî istikballerini AB’nin eko-politiğiyle tevhit eden o Birileri, son 5 yılda mecburen millî çıkarlara ve kırmızıçizgilere dönüş yaptılar;
eskinin (sivilde:) liberal ve muhafazakâr demokratları olarak.  O da terör,
millî savunma ve dış politikayla sınırlı kalmak
kaydıyla; ekonomiden hukuka, eğitimden sağlığa devlet nizamı hâlâ eski alışkanlıklarla
sürdürülüyor.

            Hendekler,
Suriye’deki sınırötesi Harekâtlar,
hidrokarbon sondajları ve navteksler
hatta IŞİD ve Selefîlik gibi
konularda genel yaklaşımlar millî politika muvacehesinde ilerliyor. Hatta Azerbaycan – Ermenistan ihtilâfında
çeyrek yüzyıl sonunda geldiğimiz nokta hem “tek millet, iki devlet” hem
de Azerbaycan Ordusu’nun bizim ordu
geleneğimizi esas alan muzafferiyeti
meyanında muazzam bir başarıdır.

            Ve fakat gözlerimiz hep eksiklerin giderilmesinde..
Meselâ o ‘Tek Millet’in bir adı var;
hâlen söyletmediğiniz ‘Andımız’ın
ilk sözüne bakın, anlarsınız.

            Arap Ligi
ülkelerinden havamızı aldık, Türk Keneşi’ne
daha çok sarıldık. İslam Birliği
değil Türk Birliği olasıymış,
öğrendik. Enver Paşa ve Kafkas İslam Ordusu neler başarmış;
farkettik.

            A-zer-bay-can
telaffuzunu ve “Çırpınırdı Karadeniz”
marşını Azerin’in ağzından ezberledik. Güney
Azerbaycan Türkleriyle ve İran’ın
ikircikli siyasetiyle epeyce tanıştık. Belki bundan sonra Azerbaycan “Türk” Cumhuriyeti ve Kıbrıs “Türk” Cumhuriyeti adlandırmalarına da
şahit oluruz, belki de T.C. + A.T.C. + K.T.C. birlikteliğiyle bir Türk
Federasyonu’na yada Siyasî Entegrasyonu’na..

            Hedef 2023’ün
seçmen adayları olarak Türkiye’deki 7.8
milyon Suriyeli’nin bir an önce barışa ve demokratik düzene kavuşturulmuş bir Suriye’ye
geri götürülmesini de beklemekteyiz.

            Hazin FETÖ tecrübesinden sonra “aynı delikten bir daha ısırılmamak” için ‘Paralel’e teşebbüs eden sâir yapılanmaların ve varsa silahlı
hazırlıkların behemahâl çökertilmesi millî
güvenliğin politik tezahürü olarak benimsenmelidir.

            Madem hep millîlikten dem vurduk ve Lozan düşmanlığından “Sevr’i yırtık, attık” çizgisine geldik; o
iradeyi Milletçe, Millî Hükümetçe
nasıl sağladığımızın ıspatı olan esası irdeleyin: Sultanlığa veya Halifeliğe
öykünmeyin, Cumhuriyeti ve Demokrasiyi yükseltin.