‘Kültür emperyalizmi bir milletin hayatına  

dışarıdan dil ve yaşama biçimi olarak  

farklı yollardan sokulmuş unsurlarla

millî bünyeyi bir işgal teşebbüsüdür.’

Türk Edebiyatı Dergisi Genel Yayın Yönetmeni İMDAT AVŞAR
ile

AHMET KABAKLI ve O’nun idealleri hakkında konuştuk.

Oğuz
Çetinoğlu: Ahmet Kabaklı Hocamız Türk Edebiyatı Dergisi ile topluma
hangi hizmetleri vermeyi tasarlamıştı?

İmdat
Avşar: Ahmet Kabaklı
üstadımızın bu dergi ile Türk milletinin kültür ve medeniyet alanında hangi
dertlerine devâ olmak istediğini, Türk Edebiyatı dergisinin 15 Ocak 1972
târihinde çıkan ilk sayısında yer alan ‘Çıkarken’
başlıklı, manifesto niteliğindeki yazısında geniş şekilde bulabiliriz.
Meraklıları için, bu yazının 50. yılımızın ilk sayısında yâni Ocak 2022’de
yayımlanan 579. sayımızda yeniden yayımladığını duyurmak isterim. Üstat, bu
yazısıyla kökü mâziye dayanan yeniyi inşa etmek, çağdaş ve klâsik sanatlar
arasındaki bağı güçlendirmek, devrin kültür buhranına kapılmadan kendi
köklerinden filizlenen yeni kültür ve sanat adamlarını yetiştirmek, sanatta ve
edebiyatta taklitçiliğe düşmemek, yaşayan Türkçeyi esas alarak dildeki
bozgunculuğun önüne geçmek, yurdun neresinde olursa olsun istidat sâhibi
kalemlere sâhip çıkmak ve bu amaçla bir sanat fidanlığı oluşturmak, ideolojinin
esiri bir edebiyata değil hâlis sanata ve doğru düşünceye destek olmak,
binlerce yıldır ürettiğimiz değerlerin inşa edeceğimiz yeniliklerde ilham
kaynağı olmasını sağlamak, yeni çıkan ilim, sanat ve fikir eserlerinin geniş
kitlelere yayılması için ehil kalemlerce tanıtımını yaptırmak gibi asil
hedefler koymuştur. Böylece, millî ve manevî köklerimize bağlı bir edebiyatı ve
sanatı destekleyeceğini dolayısıyla böyle bir toplumun inşası için hizmet
verileceğini duyurmuştur.

Çetinoğlu:
Derginin günümüzdeki hizmet anlayışı hakkında
neler söylemek istersiniz?

Avşar: Birinci sorunuzla bağlantılı olarak şunu
söyleyebilirim ki Türk Edebiyatı Dergisi
Ahmet Kabaklı Hocamızın ilk sayımızda belirlediği ilkelerden hiç sapmadan yayın
hayatını bu düsturlar eşliğinde devam ettirmiştir. Dergimizin 50 yıllık
geçmişine de bugününe de bir göz atıldığında, Türk Edebiyatı Dergisi’nin, Türk milletinin kültür ve
medeniyetine hizmet için öncülerinin koyduğu ilkeler doğrultusunda büyük bir
gayretle faaliyetlerine devam ettiği görülecektir.

Çetinoğlu:
Türkçemizin karşı karşıya bulunduğu
problemlerin çözümünde Türk Edebiyatı Dergisi olarak teklifleriniz neler olabilir?

Avşar: Türkçenin, son yüzyılda bazı temelsiz
politikalarla birtakım hücumlara uğradığı hattâ bunun zaman zaman aydınlar,
sanatçılar eliyle yapıldığı doğrudur. Günümüzde de Türkçe; teknolojinin,
internetin, değişen hayat şartlarının, küreselleşmenin getirdiği bir takım
bozulmalarla, hücumlarla karşı karşıya. Televizyonlar, dergiler, gazeteler de
bu dil bozgununa aracılık ediyorlar maalesef. Meselâ iki yıldır küresel bir
salgınla karşı karşıyayız. Bilinçli olarak ‘salgın’
diyorum. Çünkü var olan bu güzelim kelime görmezden gelinerek dilimize bir ‘pandemi’ kelimesi yerleştirildi. Bununla
birlikte resmî ağızlardan ‘bulaşma’
fiili yerine ‘bulaş’, ‘tarama ekibi’ yerine ‘filyasyon ekibi’, solunum cihazına bağlı
hasta yerine ‘entübe hasta’
deniliyor: Dil, dışardan müdâhalelerle toptan değişebilecek bir şey olmasa da
ciddî bozulmalar da baş göstermektedir. Daha önce de söylediğim gibi Türk
Edebiyatı Dergisi geçmişte de
günümüzde de yaşayan Türkçeyi esas alarak, Türkçe konusunda büyük bir
hassasiyet göstererek yayın hayatına devam etmektedir, edecektir. Biz bu
kelimelerin Türkçe olanını kullanarak yaygınlaştırmaya çalışıyoruz.

Çetinoğlu:
Kabaklı Hocamız, ‘Türk Dünyası Birliği’ düşüncesini gerçekleştirmeyi ideal olarak
benimsemişti. Türk Edebiyatı Dergisi
olarak bu idealin edebiyat ayağında gerçekleştirilmesi yönündeki
düşüncelerinizden bahseder misiniz?

Avşar: Merhum Ahmet Kabaklı üstadımız Türk dünyası
ile bağlarımızın yeniden kurulabilmesi için dilin, kültürün, geleneklerin,
törenin sarsılmaz köprüler olduğunu; Türklüğün, Türk kültür ve medeniyetinin
bir bütün olduğunu da biliyordu. Onun hayatının büyük bir bölümü, Türkistan
Türklüğünün Sovyet ve Çin işgalinde olduğu bir döneme denk geldi. SSCB’nin
dağılma sürecinden sonra sadece on yıl yaşadı. Buna rağmen o, daha Sovyet
devrinde, her şeyin yasak olduğu bir dönemde Azerbaycanlı şairlerin şiirlerini Türk
Edebiyatı Dergisi’nde yayımlamış,
sonra o ülkelere ziyaretlerde bulunmuştu. Onun Türk Edebiyatı adlı beş
ciltlik eserinin ilk cildi de Türk dünyası ile ortak olan destan ve masallara
ayrılmıştır. Ondan sonra derginin yönetimini üstlenen bütün yetkililer onun
izinden gitmişlerdir. Bugün bizler de aynı sürecin bir devamıyız. Dergimizin
geçmiş sayılarına bakıldığında Türk dünyasına mal olmuş Nevai, Yunus Emre,
Fuzuli, Dede Korkut gibi ortak değerlerimiz adına yayımlanmış özel sayıların yanında
Bahtiyar Vahapzade, Cengiz Dağcı, Cengiz Aytmatov, Necip Fazıl, Nihal Atsız,
Anar gibi çağdaş edebiyatçılara hasredilmiş özel sayılarımız da mevcuttur.
Ayrıca Kazak Edebiyatı, Kırgız Edebiyatı, Balkanlar Türk Edebiyatı, Kıbrıs Türk
Edebiyatı, Azerbaycan Edebiyatı, Özbek Edebiyatı gibi özel sayılarımız da
vardır. Biz Türk dünyası birliğinin dil, kültür, sanat ve edebiyatla
kurulacağının bilincindeyiz. Çünkü bu yollarla kurulan köprülerin siyasî ve
ekonomik köprülerden daha sağlam ve kalıcı olduğunu biliyoruz. Kurmuş olduğumuz
Turay Yayınları, Türk dünyasından yazar ve şairlerin kitaplarını
yayımlamaktadır. Türk Edebiyatı Çocuk Yayınevimiz aracılığıyla çocuklara
yönelik ‘Türk Dünyası Masalları’
serisini, ‘Dede Korkut Destanlarını’
resimli olarak yayımladık. Dergimizde her ay Türk dünyasından bir şair veya
yazarın şiirlerini, hikâyelerini, ilmî yazılarını bulabilirsiniz. Biz Türk
dünyasını edebiyat ve sanat yoluyla birbirine yaklaştırmayı hedefliyoruz,
çalışmalarımız da bu yöndedir.     

Çetinoğlu:
Belli başlı edebî eserlerde; romanda, şiirde,
hikâyede çok şeyler değişti, değişiyor. Kabaklı Hocamızın değişmemesi için
direnç gösterdiği hususlar nelerdi?

Avşar: Değişme kaçınılmaz bir olgudur. Değişime
karşı direnç göstermek de mümkün değildir. Çünkü değişim seli bütün insanları
içine alır ve sürükler. Hiç şüphesiz Ahmet Kabaklı üstadımız da ülkede ve dünyâda
meydana gelen kültür sanat anlayışlarındaki değişimlerin farkındaydı ve hiç
kuşkusuz o da her zaman yenilikten yanaydı. Ancak o, ‘yeni yetişenlerin, başka ülkelerdeki deneyişleri öğrenmeden veya o
deneyişleri taklit etmeden önce kendi ülkelerindeki eski veya çağdaş
sanatkârların deneyişlerini tanımak mecburiyetinde’ olduklarını söylüyor,
kendi köklerimizden beslenen bir yeniliği telkin ve teşvik ediyordu. ‘Batı’dan alınarak taklit edilmiş bir
yeniliğin yerlileşemeyeceğinden’ bahseden üstat Şeyh Galip, Yahya Kemal,
Mehmet Akif ve Ziya Gökalp gibi şahsiyetlerin yaptığı yeniliği de örnek olarak
gösteriyordu.  

Çetinoğlu:
Kabaklı Hocamız, Tercüman Gazetesi’nde ‘Yaşayan
Türkçemiz’ köşesi ihdas etmişti. Bu proje Türk Edebiyatı Dergisi’nde canlandırılabilir mi?

Avşar: Üstadımızın yaşadığı o dönemde bunlar
gerekliydi. Onun bu yaptıkları, millî hassasiyetlerimizi dikkat merkezine
çekmekti. Yukarıda da bahsettiğim gibi Türk Edebiyatı Dergisi elli yıllık yayın hayatında bir
bütün olarak ‘Yaşayan Türkçemizi’
esas alarak ve dilimize büyük ihtimam göstererek yayın hayatını devam ettirdiği
için ayrıca bir başlık açılmasına gerek olmadığı kanaatindeyim.     

Çetinoğlu:
Ahmet Kabaklı’nın yakından ilgilendiği kültür
emperyalizmi (günümüzdeki adı ile kültür endüstrisi), âşık edebiyatı, tasavvuf
edebiyatı ve halk edebiyatı hakkındaki görüşlerinizi lütfeder misiniz?

Avşar: Kültür emperyalizmi bir milletin hayatına
dışarıdan dil ve yaşama biçimi olarak farklı yollardan sokulmuş unsurlarla
millî bünyeyi bir işgal girişimidir. Dünya son elli yılda baş döndürücü şekilde
bir değişime uğramıştır. Ülkeler arasındaki sınırlar sanal yollarla
lağvedilmiştir. Siyasî, ekonomik, kültürel ilişkiler şekil ve yön
değiştirmiştir. Eskiden ülkeler işgal ediliyor, sömürülüyordu. Şimdi ise
insanlar… İnsanlar kablolara bağlı bilgisayarlar ve cep telefonları ile küresel
kültür emperyalizminin gönüllü sömürgesine dönüşmüşlerdir. Bu durum kültürde,
dilde, toplumsal ilişkilerde, değerlerimizde, geleneklerimizde tahribat
yaratmaktadır. Üstat da bu konulara daha o yıllarda dikkat çekmiştir. Halk
edebiyatının, âşık edebiyatının milletin millî yönünü, tasavvuf edebiyatının
ise manevî yönünü muhafaza ettiğini, köksüz değişimlere karşı millî ve manevî
benliği koruduğunu söyleyebilirim. Dilimiz, töremiz, geleneklerimiz farklı
siyasî yapılar içinde âşık edebiyatıyla yüzyıllara direnebilmiştir. Manevî
kimliğimizi inşa edip koruyan din ve tasavvuf öğretisi olmuştur. Ahmet
Yesevi’nin, Yunus’un, Mevlana’nın, Fuzuli’nin, Şeyh Galip’in, Karacaoğlan’ın,
Dertli’nin, Emrah’ın inşa ettiği bir millettir Türk milleti.   

Çetinoğlu:
Dil olgusunun millet kavramındaki yeri nedir?

Avşar: Dil olmadan milletten bahsetmek mümkün
değildir. Millet kavramının belirleyici unsuru dildir. Edebiyat, kültür ve
sanat da o dil ile üretilir. Bizim için Türkçenin konuşulduğu her yer vatandır.
Dolayısıyla dil aynı zamanda vatandır bizim için. Soy olarak Türk olmakla
birlikte bugün başka bir dili konuşan insanlarla bağlarımız kopmuştur. Bizi
millet olarak birbirimize bağlayan şey dil ve dilin ürettiği değerlerdir.

Çetinoğlu:
173 yaşındaki Türk dergiciliğinin günümüzdeki
durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Avşar: Sürekli artan mâliyetler, yabancı paralara
bağlı olarak gelişen iktisadî dengesizlikler, kâğıdın bile ithal ediliyor
olması, internet yayıncılığı ve internet bağımlılığı sebebiyle dergilere olan
talebin azalması maalesef günümüzde dergilerin yayın hayatına devam
edebilmesini zorlaştırıyor. Kapanan dergiler antolojisinde yer almamak için
gayret gösteriyoruz. 

Çetinoğlu:
Sorularla sınırlı kaldığınız için temas
edemediğiniz hususlar için söz sizin efendim, buyurunuz.

Avşar: Sizin aracılığınızla okuyucularımızdan,
Ahmet Kabaklı üstadımızın yaktığı bu kutsal ocağa sâhip çıkmalarını, onun
yaktığı bu edebiyat meşalesini söndürmemeleri ve bizlere destek olmalarını rica
ediyorum.

Ahmet
Kabaklı’dan Bir Makale

1924’e kadar vatandaşımız olan, Türkçeyi,
Urfalı, Harputlu gibi konuşan, folkloru Türk dünyasını saran Fuzulî’yi de
yetiştirmiş olan bu en eski Oğuz-Bayat (Dedekorkut) Türklerini, artık bilen
yok, öğrenen yoktur. Hallerine kimse acımıyor.

Güneydoğu’da en büyük teminatımızın
Türkmenler olduğunu bilip düşünen siyâsetçimiz, savunmacımız kaldı mı
bilmiyorum? Korkarım, nerelerde uçup konan garip kuşlar olduklarını, söyleyecek
kimseler de azalıyor.

O sebeple, bizden oldukları için her türlü
felâkete uğratılan Irak Türkleri hakkında (bir kısmı Irak Millî Türkmen
Partisi’nden alınmış) şu basit bilgileri okuyucularıma sunmayı gerekli saydım:

Osmanlı Devletimizde Irak üç vilâyetti:
Bağdat, Basra, Musul. Bugün Kuzey Irak denilen bölge, Musul vilâyetinin büyük
kısmıdır.

Başta petrol olmak üzere, birçok
zenginliklere ve önemli jeostratejik konuma sâhip olan Musul vilâyeti, Kerkük
ve Süleymaniye sancaklarından oluşmakta idi. 

Lozan Andlaşması’da Musul vilâyetinin Irak
veya Türkiye’de kalması meselesi, çözüme bağlanmadığı için (Cemiyet-i Akvam
araya girerek) Musul’un tamamı Irak’a verildi.

Irak Türkmenleri Irak’ın kuzeyinden itibaren
Telafer; Musul, Erbil, Altunköprü, Kerkük, Tuzhurmatu Kifri, Hanekin, Mendeli
ve Bağdat’ın güneydoğusunda bulunan Bedre’ye kadar uzanan bir şerit üzerinde
yaşarlar.

Türkmenlerin nüfusu (Irak’ın asimilasyon
politikası icabı) gizli tutulmuştur ve gerçek dışıdır.

İngiliz kaynaklarına göre Irak’ın % 8.94’ü
Türkmen’dir. Aslında Türkler Irak nüfusunun % 10’undan fazladırlar. 1925
yılında yayımlanan ilk anayasanın metni Arapça, Türkçe ve Kürtçe olarak
basılmıştır. Anayasa’da ‘Resmî dil
Arapçadır’ denilmekle birlikte 74 sayılı kanunla bunun istisnaları belirtilmiştir.
Bu kanun gereğince başta Kerkük ve Erbil olmak üzere bazı Türkmen bölgelerinde
yargılamanın Türkçe olarak yapılması kabul edilmiş Türkmenlerin çoğunluk teşkil
ettiği ilkokullarda da öğretim tamamıyla Türkçe olmuştur. Sonra bu hakların
hepsi geri alınmıştır.

14 Temmuz 1958’de Cumhuriyet’in kurulmasından
sonra Bağdat Radyosu’nda Türkmence yayınına başlanmış; 1960 yılında, Irak
Türkmenlerinin kültürel ve sosyal hakları çerçevesinde Türkmen Kardeşlik
Ocağı’nın kurulmasına izin verilmiş ve 1968 yılında Kerkük televizyonunda Türkmence
yayın hakkı da tanınmıştır.

1971 yılından itibâren ise ağır bir sindirme
ve asimilasyon politikasına tâbi tutulan Türkmenlerin, yüzlerce genci idam
edilmiş, savunma hakkı tanınmayan devrim mahkemelerince türlü cezâlara
çarptırılmışlardır. Şu anda Irak Türkmenlerinin en basit insan haklarından nasipleri
yoktur.

Irak Türkleri, en sıkıntılı dönemlerini,
1980’den sonra yaşamışlardır. Sekiz senelik İran-Irak ve Körfez Savaşı’nda Irak
yönetiminin o kadar güçlüklerine rağmen Irak Türklerine düşmanlıkları zulümleri
bitmemiştir. Toplu tutuklamalar, yargısız infazlar ve katliamlar devam
etmiştir.

28 Mart 1991 târihinde Altunköprü’de 87
Türkmen’in kurşuna dizilerek şehit edilmeleri, Körfez hengâmesinden dolayı
dikkate bile alınmadı. 5 Nisan 1991 târihinde İstanbul’da, Irak konsolosluk
yetkililerinin 2 Türkmen gencini öldürmeleri de unutulmamıştır.

Irak Türklerinin sıkıntıları, bugün artmış
olsa da aslında çok eski Irak devlet politikasıdır. Hiçbir hakları olmadığı
gibi, 1924, 1926, 1939, 1941, 1946 ve 1959 yıllarında, Türkmenlere uygulanan
katliamlarda nice ocaklar söndürülmüştür.

Irak Cumhuriyeti 7 Temmuz 1990 anayasasının
6. maddesinde ‘Irak halkının Arap ve Kürtlerden
meydana geldiğini ve Kürtlerin millî haklarını’ kabul etmiştir.

Yâni Türkmenler, yok sayılmıştır. Buna
dayanarak da Türkmenler silinmesi, sindirilmesi hatta katledilmesi gerekli bir
yığın sayılmıştır. (Bunu T.C.’nin varlığına rağmen yapıyorlar, hâlimizi
düşünün.)

Türkmenlere açık yerde Türkçe konuşmak
yasaklanmakla kalmamış, ailesiyle telefon konuşması yapanlar dahi cezalandırılmıştır.
Yüzlerce Türkmen köy ve kasabası yıktırılmış, Türkmen halkı başka yerlere göçe
zorlanmıştır. Irak’ın güneyinden yüzbinlerce Arap vatandaşının Türkmen bölgelerinde
yerleşmeleri için kendilerine karşılıksız teşvik primleri verilmiş ve arazi
dağıtılmıştır.

Devrim Komuta Konseyi’nin 29 Ocak 1976
târihli ve 41 numaralı kararı ile Kerkük ilinin adı bile El-Temîm olarak değiştirilmiştir.
418 numaralı karar ile Kerkük’te, Türkmenlerin gayrimenkul satın almaları
yasaklanmıştır. Saddam’ca mimlenen birçok Türkmen, Erbil ve çevresine, mecburen
göç ettirilmiş olup… Onlar işte bugün Barzanî’nin ayakları altına itilip
öldürülenlerdir.

‘Ahmet
Kabaklı Hoca, Bir Mektep Adamdı’ – 2

Oğuz
Çetinoğlu: Ahmet Kabaklı Hocamızın, Nurullah Ataç tarafından
beğenilen şiirini konuşuyorduk. Şiirin tam metni size varsa lütfeder misiniz?

Kabaklı Hoca’ya göre ‘şiir; dilin ve nazmın şahsî, üstün bir zevkle kullanılmasından meydana
gelen sanat eseridir.’ Ahmet Kabaklı, sâde ve etkileyici şiirlerinin yanında
millî romantik duyuşa sâhip mısralara da imza atmaktayken şiiri bırakmıştır.
Oysa nefis ve berrak bir Türkçeyle yazdığı bu şiirlerin sâhibi, Ataç’ın da
söylediği gibi, iyi bir şâirdi. Fakat fikir sâhasına yönelince şiir mecrâsını
bırakmıştır. Bu da Türk şiiri için büyük bir kayıp olmuştur.

Çetinoğlu:
Kabaklı Hocamızın milliyetçilik anlayışı
hakkında neler söylemek istersiniz?

Dr.
Öner: Kabaklı Hocamızın en
mümeyyiz vasıflarından biri de su katılmamış bir Türk milliyetçisi olmasıydı. O’nun
milletini ve milletin değerlerini sevmekten ve bunlar uğruna mücâdele vermekten
başka bir derdi yoktu. Bir ömür boyu hep millet dedi, dil dedi, din dedi,
kültür dedi. Tanzimat’tan sonra aydınlarımızın Avrupa kültürlerine aşağılık
duygusuyla yaklaşmalarının yabancılaşmaya, kültür alanında sömürgeleşmeye ve
bir kültür ikiliğine yol açtığını söyledi. Bu yüzden yazılarında sürekli millî
kültürü ve manevî değerleri savunarak Anadolu insanının sesi oldu. Her milliyetçi
Türk aydını gibi, millî kültür alanındaki kıyımın acısını yüreğinde duydu ve
sürekli bu yıkımla savaştı. Ona göre İslâmiyet ve Türklük târihte benzerine az
rastlanır bir terkip vücuda getirmiştir. Türkler çeşitli kültürlerle temas
ederek bugüne kadar gelmiş, fakat kendi kültürlerini koruyup Türk kalmayı
başarmışlardır.

Ahmet Kabaklı’nın milliyetçilik anlayışında
Ziya Gökalp -Yahya Kemal – Atsız terkibi esastır. Bu milliyetçiliğin mânevî
tarafını Mevlânâ, Yunus Emre ve Mehmet Âkif kanalıyla gelen dîni ve tasavvufi
perspektif tamamlar. O da Yahya Kemal gibi Selçuklu – Osmanlı – Türkiye
Cumhuriyeti sürecinin, Türk târihinde Batı Türklüğü çizgisini ve organik
bütünlüğü teşkil ettiğini düşünür.  O,
Türk târihine Atsız Hoca gibi bakıyor,  târihte
ve kültürde devamlılık fikrini savunuyordu. Hânedanlar ve rejimler değişse de
devletimizin tek olduğu, ‘devlet-i
ebed-müddet’ idealinin bütün Türk devletlerini içine aldığı düşüncesindedir.  Kabaklı, Türklüğün sâdece ırk meselesi değil,
aynı zamanda inanç meselesi olduğunu düşünüyordu. Ahmet Kabaklı, tam anlamıyla
bir kültür milliyetçisiydi. 

Çetinoğlu:
Ahmet Kabaklı’nın kurduğu Türk Edebiyatı
Vakfı’nın ve yayın hayatımıza armağan ettiği, 50. Yılını idrâk eden Türk
Edebiyatı Dergisi’nin kültür hayatımıza kazandırdıkları konusundaki
düşüncelerinizi lütfeder misiniz?

Dr.
Öner: Ahmet Kabaklı Hoca
1960’lı yılların başından itibâren milliyetçi-muhafazakâr kesim üzerinde gazete
yazıları ve konferansları ile etkili oldu. Edebiyat alanında yazdığı kitapları
ile edebiyat eğitimi alanında,  fikir
kitapları ile eğitim çağındaki milliyetçi gençlik, aydınlar ve halk üzerinde
kalıcı etkiler yaptı. Kabaklı Hoca, kurulduğu günlerde Aydınlar Ocağı’nda
yaptığı bir konuşmada, mevcut edebiyat dergilerinin mâlum mahfillerin
sözcülüğünü yaptığını, oysa asıl ve gerçek edebiyatımızı yansıtan bir dergiye
ihtiyaç duyulduğunu ifâde etmiştir. Hocamız arkadaşları ile kurduğu Edebiyat Cemiyeti adına 1972 yılı Ocak
ayından itibaren Türk Edebiyatı Dergisi’ni
yayımlamaya başladı. 1978 yılı Mayıs ayında etrafındaki edebiyat, sanat, fikir
ve ilim insanları ve bâzı politikacılar ile Türk
Edebiyatı Vakfı’nı kurdu. Türk Edebiyatı Dergisi’ni bu vakfın yayın organı
olarak yayınlamaya devam etti. Türk Edebiyatı Dergisi yoluyla, milliyetçi-muhafazakâr
kalemlere edebiyat dünyâsında alan açtı. ‘İyi
bir muhteva ve iddiasız bir kılıkla’ yayın hayatına başlayan Türk Edebiyatı, yıllar içinde bir okula
dönüştü,  pek çok yeni şâir, yazar,
hikâyeci ve romancının yetişmesine imkân sağladı. Ayrıca vakıf, edebiyatımızın
yüzlerce önemli eserini ve yeni yetişen şâir ve yazarların kitaplarını
neşretti. Türk Edebiyatı Dergisi yayın hayatına başladığı günden itibâren elli
seneden beri Türkçeye ve millî kültüre hizmet etmektedir. Türk Edebiyatı
Vakfı,  kurulduğu andan itibâren
düzenlediği Çarşamba Sohbetleri ile
millî kültürü kuşatıcı toplantılarda milliyetçi aydınlar ve sanatkârlarla gençliğimizi
ve halkımızı buluşturmaktadır. Vakıf, bu özelliğiyle bir kültür merkezi işlevi
yerine getirmektedir. 

Çetinoğlu:
Sorularla sınırlı kaldığınız için Hocamız hakkında söylemek isteyip de
söyleyemediğiniz veya vermek istediğiniz mesajlar için, buyurunuz söz sizin.

Dr.
Öner: Ahmet Kabaklı
Hocamızla tanışmamız, 1960’lı yılların başından itibâren Tercüman gazetesindeki
‘Gün Işığında’ başlıklı köşesindeki
günlük yazıları vasıtasıyla gıyabî oldu. 1965 yılında İstanbul Üniversitesi
Edebiyat Fakültesi öğrencisi ve aynı zamanda Babıâlide Sabah Gazetesi muhabiri
olmamla birlikte, İstanbul’da ilk tanıdığım milliyetçi şahsiyetlerden biri
Kabaklı Hoca oldu. O târihten vefatına kadar münâsebetimiz devam etti. Bütün
konferanslarına katıldım. Türk Edebiyatı Vakfı’nı kurduktan ve Türk Edebiyatı Dergisi’ni
yayımladıktan sonra münâsebetimiz daha çok arttı. Vakıf’taki “Çarşamba Sohbetleri”nin hem dinleyicisi
hem de konuşmacısı oldum. Hocam, konuşmacısı olduğum bütün toplantılara bizzat
katılmış ve sonunda mutlaka taltif edici sözler söylemiş ve ödüllendirmiştir.
Hakkında açılan dâvâlara rağmen yazmaktan asla vazgeçmeyen Kabaklı Hoca, yazılarında
millî kültürü ve mânevî değerleri savunarak Anadolu insanının sesi oldu. Dünyâ
görüşünün temelinde insan, âile, vatan, millet, bayrak ve dil sevgisi bulunan Kabaklı
Hoca, ömrü boyunca fikrî eserleriyle gençliğe yol göstermek için çalıştı. Ahmet
Kabaklı Hocamız bir ‘Vakıf insan’ ve
bir ‘Mektep adam’dı. O, ‘gönül coğrafyamızın’, ‘kültür
ve  medeniyet coğrafyamızın’ bir gönül ehli, bir âlim
ve ârif insanıydı. ‘Bâki kalan bu kubbede bir hoş sadâ bırakarak’
aramızdan ayrıldı. Benim
ve bizim neslimizin yetişmesinde çok büyük katkısı olmuştur. Eserleriyle
gelecek nesillerin yetişmesine de katkı yapmaya devam edecektir.

Çetinoğlu:
Alâka ve zahmetleriniz için teşekkür ederim. 

Dr.
Öner: Ahmet Kabaklı Hocamızı
bir defa daha anma ve anlama fırsatı verdiğiniz için ben teşekkür ederim.
Hocamızın üzerimizde çok hakkı var, kendisini rahmet ve minnetle anıyorum. Ruhu
şad, mekânı cennet olsun.                                                                                      
(BİTTİ)

Dr. SÂKİN ÖNER

 915

103

AHMET
KABAKLI’DAN BİR MAKALE

İslâm’dan önce
Türkler, yine ‘semâvî’ bir inanç
içinde idiler. Putperest değildi. İslâm’a ve O’nun mâbedine intibakları bu
yüzden kolay oldu. Onlar sanki ezelden beri Hak dinini bekliyorlardı. Eskiden
mâbetleri yoktu. Yalnız Altay, Ural, Tanrı vs. dağlarının en yüksek tepelerini
kudsî sayarlardı. Kurbanlar oralarda kesilir, namlı yiğitler, beyler, şâmanlar
oralara gömülürlerdi.

İslâm’ı bir
soy dini gibi hemen benimseyen ecdadımız, dolaştıkları, hüküm sürdükleri ve
yerleştikleri her yerde bu yeşil inancın mâbetlerini meydana getirdiler.
Türkistan, Afganistan, İran, Mısır ve sâireden sonra Anadolu adım adım
Türk-İslâm câmileriyle donatıldı. Anadolu’muzun Doğu’sundan Batı’sına doğru bu
İslâmlaşma – Millîleşme hareketi İstanbul’un fethinden sonra Rumeli ve Afrika
topraklarında devam etti. Malazgirt, Erzurum, Sivas, Konya, Bursa, Edirne…
şehirlerinde yükselen her biri yeni üslûpta mâbetler din ile milleti İlâhî
kubbeleri altında topladılar. Ezanlar, Türk milletinin hem savaş sadâsı hem
barış ilâhisi hem de İstiklâl Marşı oldular.

Yeni alınan
şehirleri büyütmek için önce boş tepelere bir cami yapılıyor, etrafına
medreseler, imâretler, muvakkithâneler kuruluyor, bu tepeler, çok zaman
geçmeden birer mahalle oluyordu.

Câmi, şehrin
ruhu, canı gibi bir varlıktı. Günlük hayat, maddî mânevî olaylar hep burada
cereyan ediyordu. İlimler, ahlâklar gibi muaşeret dersleri, savaş ilânları hep
câmilerin millî hayata açtığı pencerelerdi. Bursa, İstanbul, Edirne gibi
şehirlerimizde hâlâ bir câmi dolayında kurulmuş mahallerin izleri, mâbetlerde
geçmiş târih vakalarının belirtileri görülmektedir.

İstiklâl
Savaşı’mız önce câmi kürsülerinden saçılan İslâmî millî vaazlar, heyecanlı
hutbelerle başlamış, şuurlanmış sonra cephelerde birer zafer olmuştur. Mütârekede
İstanbul, düşmanların karşısına Ayasofya, Sultanahmet, Süleymaniye gibi hem
imân kalesi, hem mimarî şaheser hem de Millî Ruh’un tecelligâhı olan mâbetlerle
dikilmiştir. Maraş kalesini zapteden de bir câmidir.

Minârelerde
ezanlar, yüzyıllar boyu Türk İslâm hâkimiyet ve istiklâlini haykıran İlâhî
marşlar oldular. Nitekim Osmanlı Devleti’nin yıkımı üzerine eski yurtlarımıza
el koyan köle kavimler, oralarda ezan seslerini susturmağa koyuldular. Mâbedi
Türk’ün öyle bir timsali biliyorlardı ki, intikam almak için minârelerin
boynunu vurup çökerttiler. Abdesti, namazı bile yasakladılar.

Cengiz
Dağcı’nın romanlarını, İva Andriç’in ‘Drina
Köprüsü’nü, Emine Işınsu’nun ‘Azap
Toprakları’nı okuyanlar, Kırım’da, Sırbistan’da, Batı Trakya’da esir kalan
Müslüman Türklüğün, nasıl bir ezan, Kur’ân sesine, câmi, namaz, Ramazan
görünüşlerine hasret kaldıklarını anlayacaklardır. Balkanlı ve Batı Trakyalı
Türklerin, Anadolu’ya göç sebepleri arasında bir ‘ezan sesi’ işitme tutkunluğunun büyük payını sezeceklerdir.

Bugün Türkiye’de
mâbet gerçeğini inkâra kalkışan ‘ezan sesinden’ rahatsız olduklarını pervasızca
söyleyebilen kimseler, bu hareketin bizzat millî varlığa, bağımsızlığa karşı
bir cinâyet olduğunu düşünebilmek için, kendilerini sınırlar dışındaki esir
soydaşlarımızın yerine koymaya çalışmalıdırlar. Onların, her Türk köyüne bir
kilise inşa etmelerindeki kasıtlı davranışı kavramalıdırlar. Milletin de
mâbetle birlikte silineceğini iyi bilen bir davranıştır bu.

Yunanlılar, o
meş’um saldırıları ile İzmir, Aydın ve Bursa’yı aldıkları zaman, ilk iş olarak
ezanı susturmaya çalışmışlardır. Birçok câmileri canlı hedefler gibi topa
tutmuş, minâreleri yıkmış, mâbetleri ateşe vermişlerdir. Çünkü Türk-Müslüman
ruhunun oralarda filizlendiğini iyi bilmektedirler.

Mâbetle-milletin
iç içe ve mukaddes birliğini en iyi anlatan şâirimiz Mehmet Âkif olmuştur.
Kurtuluş günlerinin bu yegâne, bu büyük imanlı şâiri, Yunan canavarlığı
karşısında milletimizin gönül feryatları olan İstiklâl Marşı’nın bir kıt’asmda:

Rûhumun senden İlâhi, şudur ancak emeli 

Değmesin
mâbedimin göğsüne nâmahrem eli

Bu
ezânlar ki şahâdetleri dînin temeli 

Ebedî
yurdumun üstünde benim inlemeli.

diye büyük
Allah’a yalvarır.

Bin şükür,
mâbetlerimizin göğsüne dokunmak ve ezanları susturmak isteyen Yunan sürüleri,
millî îmânın hareket haline getirdiği ordularımızın gücü ile püskürtülüp denize
dökülmüşlerdir. Şimdi sıra, manevî işgalleri, çirkin tecâvüzleri, kültür
emperyalizminin tutulmuş veya gafil uydularını Mâbet’te billurlaşan millî şuura
ulaştırmaya gelmiştir. Bugünkü cihadımız, geriliği, sahteliği, duygusuzluğu,
saygısızlığı, câhilliği denize dökmektir.

Şimdi mâbetle
milletin arasını açmak için hesapsız miktarda, Musevî, Mason, Komünist,
Katolik, Ortodoks paraları akıtıldığını bilmenin millî-İslâmî birliğe sımsıkı
sarılmanın günüdür. Mahfımızı isteyen her türlü ihânetle birlikte ‘cahâlet-gaflet, bölücülük’
emperyalizmine de karşı koymak zamanıdır. Millî üslûbun mâbetleri etrafında, Kur’ân
rahmetinin şelâlesinde gelecek çağlara hükmeden güçlü bir millet meydana
getirmek, Türk ve İslâm âlemine yeniden kurtarıcı, koruyucu rehber olmak,
Allah’ın milletimize bahşettiği alın yazısıdır.

***

1071’den sonra
Anadolu’da yeşeren Türk kültürünün de, câmi, mescit ve dergâhlar çevresinde boy
attığını kimse inkâr edemez. İslâmiyet’in Doğu ve Batı’da savunucusu, iki cihanda
mutlu imanlısı ve ‘Allah’ın Türk adlı
ordusu’ olan bizler, O’nun mâbetlerini, yüksek tepelere ve yüksek gönüller
üzre inşa etmişiz.

Sanat
dehâmızın paha biçilmez verimleri ‘bir kûh-u tecellî’ gibi camiler olmuştur.
Çifte Minâre’lerden Ulu Cami’e, Süleymaniye, Selimiye serhaddine kadar vatan
yüzü mâbetlerle donanmıştır. Türk dehası, ancak İslâm inancına ve cami âhengine
kavuştuktan sonra kıvamını bulmuştur.

İstanbul’dan
câmileri çıkarınız… Şeddadî ve hantal binalar yığını altında ezilir gibi
olacaksınız. ‘Mâbetsiz Şehir’ olmak
iddiası ile kurulmuş olan sözde modern Ankara, yalnız İslâm gönüllerine değil,
ecnebî bakışlarına bile hüzün verici bir apartman mezbelesi olmaktan ancak o
şanlı kalesi ve tepeler üstüne inşa edilen yeni mâbetleri sâyesinde
kurtulmuştur. Uzak ovalardaki toprak yığını köylerimiz bile, ancak mâvilikler
arasında hilâl oklarıyla dalan beyaz minâreler görünüşü ile göz ve gönül
doldururlar.

Câmi, eski ve
yeni Türk’ün hayatında mihrak noktasıdır. Süs, nakış ve yeşillik, mâneviyat,
huzur ve temizlik bu şerefeler gölgesine yaraşır. Kubbeler gövdesinde metânet,
şadırvanlar çevresinde bereket, son cemaat yerlerinde sükûnet hissi vardır.
Eski medeniyetimizi hâlâ aksettiren Bursa gibi şehirlerin câmiler etrafında
kurulduğu belli olmaktadır. Nitekim: Emir Sultan, Yıldırım, Murâdiye, Çekirge
ve Yeşil, vaktiyle tamamen bir câmi kuruluşuyla gelişmiş mahallelerdir.

Hayat,
medeniyet ve harsımızın en büyük kozu olan mâbetlerimize gerekli saygının binde
biri gösteriliyor mu acaba? Heyhat! Yalnız idârenin değil, halkımızın da bu
işteki günah ve lâübalilik payı anlatılmaz ölçüdedir.

En azından,
çocuklarımıza ve gençlerimize, mâbet sevgi ve saygısını öğretmiyoruz. Allah
korkusu, ecdat ve sanat duygusu bilmeden yetişen nesiller, bu eşsiz anıtların
karşısında ürpermek şöyle dursun, ona, âdi bir taş muâmelesi ediyorlar. Şimdi,
İstanbul’un büyük câmileri avluları, hattâ son cemaat yerlerinde, mahalle
gençleri, takım takım futbol maçlarındadır. İhtişamlı kapı aralarında danalar
dolaşmakta ve serseriler, hayırsızlar sürüsü, mermer merdivenler üstünde üç
kâğıt oynamaktalar. Mezar taşları ardında ve çit duvarlarının düzlüğü üstünde,
işsizler uyku çekmekte, şadırvan yalaklarına dünyanın en iğrenç maddeleri
karışmaktadır.

Dostlar! Söyleyin hangi tecelliye
ağlasak…

Ahmet Kabaklı: Mâbet ve Millet. Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları, s: 23-26  İstanbul 2007