Söylesem tesiri yok, sussam gönül râzı değil,

çektiğim âlâmı(elemleri) bir ben, bir de allahım bilir
Fuzûlî
Fuzûlî’nin beş yüz yıl önce yazdığı birkaç beytini aspirin niyetine okuyun.

Ben okudum, bana iyi geldi, size de tavsiye ederim…

“Her kimin var ise zâtında şerâret küfrü
Istılahât-ı ulûm ile müselmân olmaz”
(Karakterinde, üslubunda, tarzında kötülük bulunan bir kişi, dini terimler kullanmakla müslüman olmaz, sayılmaz)

“Ger kara taşı kızıl kan ile rengin etsen
Tab’a tağyir verip la’l-i Bedehşân olmaz”
(Kara taşı kızıl kan ile boyasan, bu durum onu değiştirip Bedehşan yakutu, taşı yapmaz )Bedehşan: İran’daki ünlü yakut madeni.

“Eylesen tûtiye ta’lîm-i edâ-yı kelimât
Nutku insân olur amma özü insân olmaz” 
(Papağana konuşmayı öğretsen, insan gibi konuşur, sözü değişir ama özü insan olmaz)

“Her uzun boylu şecâ’at edebilmez da’vî
Her ağaç kim boy atar serv-i hırâmân olmaz”
(Her uzun ağaç salınan selvi olmadığı gibi, her uzun boylu da cesaret davasına kalkışamaz)

Formun Üstü

ABD’nin dış politikası yaklaşık 1905’den itibaren yalnızlık eğilimine dayalı ve tek taraflı bir hareket halinde ilerlemeye devam etti. Sonra Amerika’yı iki faktör dünya işlerine itti. Avrupa’nın merkez olduğu uluslararası sistemin çöküşü ve bu çöküş ile birlikte Amerika dünya işlerine iyice kafa yormaya başladı, önemli değişimlere imza attı. Bu değişimlere imzasını atan iki önemli başkan Theodore Roosevelt ve Woodrow Wilson. Uluslararası gelişmeler, isteksiz bir ulusu girdaba sürüklerken bu adamlar hükümetlerinin dizginlerini ellerinde tutuyorlardı.

Roosevelt, bu güç dengesinin sofistik analistiydi. Ulusal çıkarları bunu gerektirdiği için ve aynı zamanda Amerika’nın katılımı olmadan küresel bir güç dengesinin olanaksız olduğunu düşündüğü için Amerika’nın küresel arenada rol alması gerektiğini i ısrarla dile getiriyordu. Wilson’a göre Amerika’nın küresel rolü bir çeşit göreve dayanıyordu.

Wilson’un savunduğu tez daha doğrusu Amerika’nın küresel güç olma hayali aslında küresel bir oyunda denklemin ilk parçası ve çözülemez soruların aslında en net cevabı Amerika’nın tek taraflı yani soğuk bir dış politika anlayışını özünde benimsemesi ile başladı.

Güç dengesine dayanan Avrupa diplomasisinin görmüş geçirmiş üyeleri Wilson’un dış politikasının sonuç olarak ahlaki temeller üzerine oturulması gerektiği görüşü garip, hatta biraz ikiyüzlü gözükmüştür. Çünkü ahlaki temeller ve Amerika çok zıt ve anlamsız kelimeler..

Amerika’nın vizyon ve misyonunda küresel güç yani tek el kontrolünü sağlamak olduğundan ahlaki temeller aslında onlar için anlamsız ve kifayetsizdir. Ortadoğu’da, Güney Afrika’da Amerikan derin devletinin ve çekirdeğinde Yahudi Lobisinin istekleri doğrultusunda yaptığı askeri operasyonlar ve hamleler birçok masum insanın ölümüne sebep olmuştur.

Winston Churchill’in “Bir damla petrol bir damla kan değerindedir”  sözünü kendilerine ideal edinmiş küresel güç hayali ile yanıp tutuşan bir Amerika’dan kalkıp da dış politikasını ahlaki temeller üzerine kurmak gerçekten garip geliyor. Ortadoğu’daki yoğun petrol rezervleri Amerika’nın ve Amerika’yı yöneten ÜST AKLIN gerçekten de iştahını kabartmış ve ağzını sulandırmıştır.

Sonuç itibariyle Küresel Güç kavramı Avrupa Sisteminin çöküşü ile birlikte Amerika’nın da çok sert bir şekilde sisteme dâhil olduğu Küresel Sömürü kavramına dönüştü. Ki bunun devamında gelişen olaylar, küresel sömürünün hız kazanmış halidir.

Amerika Birleşik Devletleri’nin değişen dünya çerçevesinde her alanda takındığı tutum kendisi açısından oldukça olumsuz bir izlenim vermekle beraber Ortadoğu’da Türkiye’nin ve diğer ülkelerin antipatisini arttırmakta, Yeni Dünya denkleminde de sorumsuz bir ülke olarak anılmasını sağlamaktadır.

Hastanede bekleme salonunda oturdum, sıra bekliyorum. Bir bayla bayan bana doğru yaklaştılar. -“Merhaba Cevat Bey” diyerek kendilerini tanıttılar. -“Hocam yazılarınızı sürekli okuyoruz”, dediler. -“Teşekkür ederim” dedim, -“ama ben hiç farkında değilim ve sizleri de ilk olarak görüyorum”, diye karşılık verdim.

Hocam dedi Bay:

“Ben doktorum eşim de eczacı. Temas ettiğiniz mevzular çok önemli mevzular. Her şeyden öncede arı ve anlaşılır biçimde ve içtenlikle hiç bir çıkar olmadan, işin edebiyatına girmeden yazdığınız net anlaşılıyor. Ancak biz yazılarınızı ne paylaşabiliyoruz, ne yorum yapabiliyoruz, ne de beğen yapabiliyoruz”!

Neden dedim?

Hocam görevimiz icabı, korkuyoruz.

Ama sizi takip ettiğimizi lütfen bilin.

Teşekkür ederim, sizi anlıyorum dedim.

Ne yazık ki ülke öyle bir hale geldi ki, herkes Özgürlük, Hürriyet, Demokrasi, Cumhuriyet, Hoşgörü sözcüklerini dillerinden düşürmüyor ama. Patlamalar, bunca şehit, ortamı  kaşırcasına  açıkça  provakotörlerin  elinin olduğu  Rus Konsolosun öldürülmesi, bir 3. Dünya Harbine  davetiye çıkarırcasına  bir  gidişat. Gelinen nokta da açıkça tedirginlik ve kaos ortamına doğru  çekiliyoruz.

Maalesef ”Korku Cumhuriyeti ” olmamız  için  hain eller  var.

Her tarafta örgütler, ajanlar, muhbirciler, PKK’lılar, El Nusracılar, Hizbullahçılar, Adıyamancılar, Mehmet Efendiciler, diğer tarikatlar, KGB, MOSSAD, ABD ajanları, Pentagoncular ,DEAŞ’cılar cular cılar, şucular bucular yığın yığın,hepsi içimizde,yanı başımızdalar…

Herkes herkesten korkuyor. Komünist bloktaki ajan toplumu olmuşuz sanki. Hitler’in, Stalin’in ve onlar gibi baskı ile toplumları yönetenlerin sistemleri konumundayız sanki… Komşuluklar, arkadaşlıklar, camialar, dostluklar gitgide eriyor. Aynı apartmanda ölen komşudan haberi olmayan, bir toplum olduk. Siyasi rantlar, istismarlar, çıkarlar ve fikir ayrılıkları, demokrasiyi içimize sindirememe vb nedenlerden dolayı ayrışıyoruz.

Onun için mana değerlerimize, milli ruh yapımıza ve Türk aile yapımıza sahip çıkılmasının önemi gittikçe artıyor.

Onun için ”Ey Türk Titre ve Kendine Gel.” sözü gün geçtikçe, söylendiği dönemden daha da çok anlamlıca bizlere ders veriyor.

Özellikle FETO olayı da patlak verince herkes ne yapacağını şaşırdı. İktidar partisinin içini bir karıştırsanız, birilerini sağda solda aramaya hiç gerek duymazsınız. Zaten herkes kimlerin ne yaptığını, kimlerle kimlerin irtibatlı olduklarını çok iyi biliyor. Siyasiler aynen orada duruyorlar. Dün karşısında el pençe divan durup övdüklerine, şimdi ikiyüzlüce veryansın ediyorlar. Güvenilir olmayan, kaypak insanlarla karşı karşıyayız!

Yetmezmiş gibi Ülkücü Camia içinde de yenilikçiler, merkezciler derken bir birini dışlamalar, ötekileştirmeler devam ediyor. Toplumumuz yaşanmazlığa, ayrışmaya doğru sürükleniyor. Fikri, zikri olmayanların internet sayfalarına baktığınızda küfürler, aşağılamalar, hayvan isimleri ile hakaretler gırla gidiyor. Öyle ya adam bir kitap okumaz, gazete- dergi okumaz, bir gözü kapalı, adamın adamcılığını dava sanıyor, kim öteki ise veriyor ayarın ve küfrün gözüne. Sonra da kendisini dava adamı telakki ediyor, nasıl dava adamlığı ise. Sonuçta insanlar birbirinden kaçıyor ve ayrışıyor. Ve bu ülkeye ve Türk Milleti’ne yazık oluyor.

Allah, Türk Milletini ve İslam âlemini korusun. Âmin.                                                                             Saygılarımla…

“Amerikan kolonilerinde (sömürgelerinde / göçmenlerin yaşadığı yerlerde) yaşayanlar, İngilizlerin müstebit (baskıcı) idaresine bağlı olarak yaşamaktan kurtulmak için bir kurtuluş savaşına girmişler, savaşmışlar ve bu idareden kurtulmuşlardı; şimdi kendi kanunlarını yapmak ve kendi memleketlerinin geleceği için kendileri karar vermek istiyorlardı. Kendilerine veya kendileri için, temel hürriyetlerine dokunmayan bir devlet kurmak ana hedefleri idi. Ancak, iyi kanunlar yapmak ve temel hürriyetlere dokunmayan bir devlet kurmak kolay değildi.” (Mehmet Turgut, Başkanlık Sistemi Ordu ve Demokrasi, Boğaziçi Yayınları, İstanbul – 1998, s. 14)

“Koloni(sömürge)lerdeki göçmenler değişik fikirlere ve değişik kiliselere mensup kimselerdi ve Amerika’ya İngiltere’nin değişik bölgelerinden ve değişik zamanlarda gelmişlerdi. Amerika’nın birbirinden uzak ve çok değişik bölgelerine yerleşen bu insanlara krallık; ferman(yazılı buyruk)larla koloni kurmak (göçmen topluluğu oluşturmak) hakkı vermişti. Bunlar, kuruluşlarından Bağımsızlık Savaşı’nın kazanılmasına kadar geçen devrede, biraz da krallık otoritesinin zayıflamasından faydalanarak, âdetâ müstakil (bağımsız) devletler hâline gelmişlerdi. Bunlardan bir kısmı, vergi, savunma ve yasama ile ilgili hususlarda bile yetki sahibi olmuşlardı. Yani bu kolonilerin siyasî özerklikleri son derece gelişmiş ve âdetâ birer müstakil (bağımsız) devlet hâline gelmişlerdi.

“Bu sebeplerden, daha doğrusu kolonilere (birlik teşkil etmiş göçmen topluluklarına) dokunamamaktan dolayı da 1783’de kurulan konfederasyon (bölgesel yönetimlerinde serbest oldukları devletler topluluğu) veya federal (birçok devletçikten oluşan) cumhuriyetin dayandığı ‘Konfederasyon (bölgesel yönetimlerinde muhtar / serbest toplumlar) Kanunnamesi’ ihtiyaçları karşılamaktan çok uzaktı. (Göçmen grupları; muhtar / özerk / kendi başlarına buyruk oldukları, merkeze pamuk ipliğiyle bağlı bulundukları için) iç ve dış güçlükler yenilemiyor, vergi alınamıyor, ordu kurulamıyordu. Millî ve güçlü bir iktidar yerine, sanki bir ‘Dostluk Birliği’ meydana gelmişti. (İşte bu durum giderilmek isteniyordu.) (a.g.e., s. 14)

Halk; huzursuzdu, hatta bazı devletlerde isyan bile çıkmıştı. Bütün bunları düşünen kurucular Başkanlık sistemini getirdiler. Yani o günlerin şartlarını, imkânlarını ve imkânsızlıklarını tespit edip üzerinde düşünerek ve geleceği de çok iyi değerlendirerek hem federal (birden fazla devletten oluşan) sistemi benimsediler, hem de merkezî devletin yapısını, sert kuvvetler ayrılığı üzerine oturttular.

“Evet, 1777 – 1787 yılları arasında geçen on yıllık devrede kolonilerin (farklı göçmen toplumların teşkil ettikleri birliklerin) bu değişik durumlarından kaynaklanan (merkeze gereği gibi bağlı olmamaktan dolayı) çok büyük sıkıntılar çekilmişti. Bir devlet için gerekli bütün eksiklikler görülmüş ve bazı önemli başarısızlıklar yaşanmıştı. Savaştan sonraki devrede, federe (federasyona / birleşik devlete bağlı) devletlerin; belki de hürriyetlerine çok ve tavizsiz (ödünsüz) bağlı olmalarından dolayı çeşitli hatalar yapılmıştı: …Her koloni (göçmen toplumu) kendisini müstakil (bağımsız) bir devlet gibi görüyor ve her devletin birbirinden bağımsız kalması isteniyordu! Bunu sağlamak için yapılmış olan ‘Konfederasyon (Devletler Birliği) Kanunnamesi’ bir anayasa yerine geçemiyor ve buna göre müessir (etkili) bir idarî sistem kurulamıyordu. Bu sisteme göre bir merkezî idare vardı, ancak merkezî idareye dahil olan on üç devletten her birine çok büyük haklar tanınmıştı. (Her an merkezden kopmaya yol açacak şeyler) para basmak, kanun yapmak ve ordu kurmak gibi çok önemli haklar…Yani birliği temsil eden merkezî idare veya kurulan meclis, devletlerin seçtiği temsilcilerden kurulu idi. Ancak para basmak, kanun yapmak, ordu kurmak hakkı olmayan bir meclisten ibaretti. Başta, nizamı temin etmekle vazifeli olan ama, elinde hiçbir gücü olmayan bir meclis başkanı vardı.

“Böyle bir idare ve ortaya konulan tatbikat ile görülmüştü ki, zayıf bir merkezî idare veya merkezî hükümet veyahut da ‘Birleşik Devlet’ ile ne ciddî birlik kurulabilecek, ne hürriyet (a.g.e., s. 15) ve refah getirilebilecek, ne de vatandaşların emniyet ve huzuru sağlanabilecekti. (Çünkü her biri başına buyruktu.) İşte bu durumu geçiş döneminin sıkıntılı günlerinde anlayan, tespit eden ve Birleşik Devlet’in hürriyetlere zarar vermeden, büyük, güçlü, zengin bir devlet olabilmesi (yani birlik ve beraberliği sağlamak) için neler yapılması gerektiğini kararlaştırmak üzere, elli üç büyük Amerikalı Philadelphia’da toplandı ve ABD Anayasası’nı yaptı. Başkanlık sistemi ise, bu anayasa ile ve birden bire tatbikata konuldu.” (a.g.e., s. 16)

Beşiktaş’taki, 37’si polis, 44 şehit verdiğimiz bombalı saldırılardan sonra, Kayseri’de 14 askerimizi şehit eden bombalı saldırı içimizi yaktı. Toplumdaki tepkiler öfke ve infial ile kanıksama arasında gezinmekte.

Türkiye’yi gazete ve televizyon haberlerinden izleyen herkes iç savaş yaşayan bir ülke izlenimi ediniyor.

19 Temmuzdan bu yana 20 büyük bombalı saldırıya muhatap olduk. Ülke çapında teröre karşı verdiğimiz şehit sayısı 300’ü geçti. Yaralı deyip geçtiklerimizin sayısı şehit sayısından birkaç kat fazla. Bunların ne kadarının hayatına yaşamak denir bilemiyorum.

Peki, niye bu saldırıları engelleyemiyoruz?

Polis babası şehit olan 5,5 yaşındaki Duru’nun, babasının içinde bulunduğu tabuta bakarak sorduğu, can yakıcı soruyu bütün şehitlerimiz için soralım: Bu insanlarımız neden bu tabutların içindeler?

Elbette dünyanın en kalleş, en hain terör örgütleri ve onları maşa olarak kullanan devletlerle mücadele ediyoruz. Bunun zorluklarını ve “kaçınılmaz” olarak verilebilecek kayıpları biliyorum.

Ama kayıplar ve hasar “kaçınılmazlık” boyutunun çok üzerinde.

*****************************************

Kayıpların Siyasi Sorumluluğu

Saldırıları önleyemeyişimizin ve zayiatın fazlalığının sebepleri herkesin bildiği sırlar:

Ø       Her bombalı saldırıdan sonra “önleyici istihbarat zafiyetinden” bahsedilince aklıma İçişleri E. Bakanı Efkan Ala’nın açıklaması gelir: “Emniyet İstihbarat Daire Başkanlığı’nda 17-25 Aralık’tan önce yaklaşık 7 bin çalışandan 6 bin 500’ü FETÖ mensubuydu. 81 ilin 74’ünün emniyet müdürü de FETÖ’cü idi.”

Hadi bunlar Emniyetten temizlendi diyelim. Yüz istihbaratçıdan 93’ünün temizlenmesiyle ortaya çıkan boşluk müthiş olmaz mı? Yerlerine gelenlerin yetişmesi, bir sistem kurmaları ve istihbarî bilgileri değerlendirme becerisi kazanmaları için bir zamana ihtiyaç olduğu ortada.

Ø Devlet, PKK terör örgütü elebaşlarıyla önce Oslo‘da pazarlık ederken şehirlerimiz silah ve patlayıcı ile dolduruldu. Sonra “Çözüm Süreci” denilen dönemde İmralı- Kandil arasında Meclis’teki uzantıları vasıtasıyla kurulan hat ile ortak bir devlet yapılanması tasarlarken, PKK tonlarca patlayıcı ve gelişmiş silahları stokladı. Devletin bunlardan haberi vardı. Vali ve Emniyet Müdürlerine “size saldırmayanlara dokunmayın” talimatı verildi.

Ø  Başbakan Yardımcısı Numan Kurtulmuş’un ifadesiyle, “Türkiye’nin bugün başına gelen birçok şeyin Suriye‘deki durum ve Suriye politikasının bir sonucu olduğu” açık.

“Birkaç gün içinde Şam’da Emevi Camiinde namaz kılacağız” hayalinden sonra geldiğimiz noktada, artık Emevi Camisi yok, 3,5 milyon Suriyeli sığınmacı Türkiye’de. Sığınmacıların içinde ne kadarı terörist, ne kadarı ajan bilinmiyor.

Bu sebeplerle bir iki hafta önceden kiralanan/ çalınan araçlara ülkenin herhangi bir şehrinde daha önceden stoklanmış yüzlerce kiloluk patlayıcılar yüklenebiliyor. Bomba yüklendikten sonra kilometrelerce seyahat ederken ve eylem mahallindeki keşif dâhil sürecin hiçbir aşamasında istihbaratımız haberdar olamıyor.

“Canım şimdi geçmişi karıştırmanın lüzumu yok. Devleti yönetenler gerçeği gördü, artık doğru politikaya döndü” deyip geçemeyiz.

Bütün bunların (FETÖ, PKK ve Suriye Politikasındaki yanlışların) bir siyasi sorumluluğu olmalıydı. En azından demokratik ülkelerde “istifa” denilen bir müessese işletilirdi.

Bizde ise işin sorumluları “Allah ve millet bizi affetsin, aldatıldık” dediler.

Türk adını kullanamadıkları için, adını dahi söyleyemedikleri “bu milletin” yarısı siyasi sorumluları affettiği gibi bu zat-ı muhteremleri “kurtarıcı” gibi görmeye devam etti.

Şimdi bunca şehit, gazi vermemize sebep olan hataları işleyen ve ülkenin içinde bulunduğu ekonomik, hukuk ve demokrasi problemlerini yaratanları “Başkanlık Sistemi” ile taltif etmeye hazırlanıyor.

Hatta Devlet Bahçeli ve MHP yönetimi bile devleti yönetenlerin “bir daha aldanmayacaklarına” o kadar inanmış olmalı ki, “denge ve denetim” tedbirlerini de almadan tek adama ülkenin yönetimini ve Türk Milletinin kaderini teslim etmek için çabalıyor.

Bakın “Kayseri şehitleri” de iki gün içinde unutulacak ve bugünden itibaren (20.12.2016) Meclis “tek adam yönetimini” meşrulaştıracak Anayasa değişiklik paketini görüşmeye başlayacak.

Biliyoruz ki, “Her Millet layık olduğu şekilde yönetilir.”

O halde “sistem değişikliği” konusunda, Meclis’te milletvekillerinin -ve olursa-referandumda halkımızın verdiği oylar nasıl bir yönetime layık olduğumuzu gösterecek.

********************************************

Öğrenci Konseyini Ele Geçirmesen Ne Olur?

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) döneminin özellikle ikinci yarısında, önceki dönemlerde emsali görülmemiş bir particilik anlayışı hâkim.

Bu anlayışın bence AKP’ye de bir faydası yok, toplumun geneline de.

Bu görüşümü AKP’den üç dönem milletvekilliği yapmış bir arkadaşımla da paylaşmıştım: “AKP döneminden önce mesela Adalet Partisi ve Anavatan Partisi tek başına iktidar oldular. Bu dönemlerde her partiden insan devlet dairelerinde bir işi olsa adamını bulup yaptırabilirdi. Devletin her kademedeki kadrolarında çeşitli siyasi partilerden memurlar olurdu. Tayin ve terfiler konusunda hukuk kuralları böylesine göz ardı edilmezdi. Devlet ihalelerinin büyükleri iktidar partililere verilse bile başka partiden olanlar da ihaleleri alabilirdi.

Şimdi devlette de, ticarette de hatta sivil toplum faaliyetlerinde bile AKP’li olmayana hayat hakkı yok.”

Sonra şöyle bir değerlendirme yaptım: “Demokrasilerde devleti yönetmeye talip olanlar herkesin mutluluğunu gözetmek zorundadır. Bizim geleneğimizde bir miktar partizanlık vardır. Ama muhalefet partilerine gönül veren vatandaşların da rahat nefes alabilecekleri bir alan yaratmak gerekir. Muhalefete oy veren vatandaşların nefes alacağı, hak, hukuk, adalet kavramlarına güvenebileceği bir ortam yaratmazsanız ileride sokağa çıkamaz hale gelebilirsiniz. Kedi bile duvara bu kadar sıkıştırılmaz, üzerinize atlayabilir.”

Bu milletvekili arkadaşım da bana hak vermiş, “mahalle spor kulübü başkanlığı konusunda bile Tayyip Bey’den yardım isteyen partililer oluyor. Bu kadarı gerçekten fazla” demişti.

***

Üniversitelerimizde “Öğrenci Konseyi Başkanlığı” seçimleri yapıldı. Ak Partili öğrenciler adına aday olanlar seçimleri kaybedince seçimlere itiraz ediyor, işin içine karışmadık siyasetçi kalmıyor, bazılarında da seçimlerin iptali yoluna gidiliyor.

Kocaeli Üniversitesi‘nde de benzer bir durum yaşanmakta. Yapılan seçimlerde Mühendislik Fakültesi Kulübü Başkanı Fahrettin Porsuk kazanmış. “Ak Partili” adayı geçerek Başkan seçilen bu gencimiz de Türk Milliyetçisi, vatanın, milletin, bayrağın tekliği idealine sahip, donanımlı ve çalışkan bir öğrenci.

Kendisini seçildikten sonra tanıdığım Fahrettin Porsuk, “belli bir zümrenin değil, bütün öğrencilerin başkanı olacağım” diyen birleştirici, bütünleştirici, lider özellikleri olan bir genç.

Seçimler tamamen kendi kuralları içinde ve demokratik bir olgunlukla yapılmış olduğu halde seçimi kaybeden taraf itiraz etmiş. Şimdi Rektörlük bünyesinde kurulan komisyon itirazı değerlendirmekte imiş. Çok sayıda siyasetçinin de kararı etkileme gayretinde olduğunu duyuyoruz.

Bunlar iyi şeyler değil.

“Milli birlik ve beraberlik… Kardeş olmak… Yeniden Türkiye olmak…” Kuralları zorlayarak, bütün kurumları ele geçirerek olmaz.

Bırakın Üniversite Öğrenci Konseyi seçimlerinde demokratik kurallar işlesin, seçmen iradesine saygı gösterin. Kaybeden de gelecek seçime daha iyi hazırlansın.

Bu sistem, yasama ve yürütme organları arasındaki kuvvetler ayrılığının yumuşak, dengeli ve işbirliğine dayanan temsilî idare şekli olarak tarif edilebilir. Sistem, başkanlık sisteminde olduğu gibi birden bire değil, uzun yıllarda, değişik tecrübeler ve gelişmelerden sonra meydana gelmiştir. Başka bir ifade ile değişik yerlerde, birçok tecrübe ve tarihî gelişmelerin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Esas çıkış sebebi de, yeni bir devlet kurmak değil, 18. yüzyılın sonlarında çekilmez hâle gelen mutlakıyet rejimlerini yıkmak veya reorganize etmek, sonunda da halkın hâkimiyetini sağlamak üzere ortaya çıkmak olarak bilinmektedir. Dolayısı ile Başkanlık sistemi ile mukayese edilirken bu çok önemli sebep unutulmamalıdır. (Mehmet Turgut, Başkanlık Sistemi Ordu ve Demokrasi, Boğaziçi Yayınları, İstanbul – 1998, s.33) Bu tarihî gelişmeleri özetlersek, sistem önce İngiltere’de tecrübe edilmiş, sonra bütün Avrupa’ya yayılmıştır. Sistemin esası, mutlak monarşiye ve değişmez hükümdarlara karşı çıkmak, halkı temsil etmek ve yasama gücünü kuşanarak iktidarı denetleme imkânına sahip olmaktır. (a.g.e., s.33)

Sistemin yasama ve yürütme organları arasındaki kuvvetler ayrılığı şekli yumuşaktır, yani aralarında eşitlik, denge ve işbirliği esastır. Dolayısı ile birbirinden kopuk, bağımsız ve birbirlerine karşı âdeta arkalarını dönük olarak çalışmazlar. Aksine çok kere işbirliği hâlinde çalışırlar ve birbirleri üzerinde birtakım tesir gücüne sahiptirler. Meselâ, yürütme organı, bazan başbakan, bazan da cumhurbaşkanı olarak parlâmentoyu feshedip seçimlere götürebilir. (a.g.e., s.33-34) Sistemde esas, iki organın dengeli çalışması ve icrada istikrarın sağlanmasıdır. Bununla beraber son yıllarda istikrarın sağlanması ile birlikte işlerin de hızlı yürütülebilmesi isteği veya mecburiyeti ile icra veya yürütme organı epeyce güçlendirilmiştir. Buna rağmen parlâmenter sistemi tatbik eden memleketlerde başarılı olanların, yani her mânada istikrar ve huzur içinde bulunanların nispeti % 67,5’tir ve bu, başkanlık sistemindeki başarı nispetinin üç katından daha fazladır. (a.g.e., s.34) Bunun sağlanabilmesi için sistemdeki organlar, vazife ve yapı bakımından düşünülürse, hem iş birliği esasına göre, hem de birbirlerinin sahasına girecek şekilde organize edilmişlerdir. Bu suretle de sistem uzlaşmacı bir sistem hâlindedir. Uzlaşmacı olma bakımından belki de başkanlık sisteminden daha da uzlaşmacıdır. Dolayısı ile birçok memlekette kullanılması mümkündür ve organların çalışmaları anayasalar yolu ile hukukî fomüllere bağlanmıştır. (a.g.e., s.34)

Başkanlık sistemine göre mukayese edilirse, meselâ icranın veya yürütme organının kanunların hazırlanmasında rolü vardır, kanun tasarılarını hazırlayıp meclise getirmek, müdafaa etmek ve cumhurbaşkanı vasıtası ile tasdik edilerek ilânını organize edip yürürlüğe girmesini sağlamak gibi. Yine başkanlık sisteminde olmayan bir husus, meselâ icranın veya yürütme organının, yani başbakan ve bakanların parlâmentoya karşı siyasî sorumluluğu vardır; hükümet veya bakanlar kurulu yahut da bakanlar ayrı ayrı güvenoyu ile hemen her zaman karşı karşıyadırlar. (a.g.e., s.34)

Denge öylesine kurulmuştur ki, yine başkanlık sisteminde olmayan prensipler içinde, meselâ parlâmento veya yasama organı, yürütme organını veya organlarını seçer, bu organlar veya organlardan biri ise, bazan yasama organını seçime gitmek üzere feshedebilir. Bu mekanizma, sistemin çok önemli denge vasıtalarından biridir. Parlâmenter sistemin çok önemli bir özelliği de, yürütme veya icranın iki başlı olmasıdır. Bu biraz da sistemin geçmişteki sistemlerle ilgisinden ve gelişip değişirken geçmişe bağlı kalmasından kaynaklanmaktadır. İki baştan biri, devletin başı olarak kabul edilen kral veya cumhurbaşkanı, ikincisi ise, hükümetin veya icranın başı olan başbakandır. Ancak klâsik parlâmenter sistemde devlet başkanının durumu, devletin birliğini, millet ve memleketin bütünlüğünü temsil etmek üzere, daha çok semboliktir. Bununla birlikte devlet başkanının, yasama ve yürütme arasında anlaşmazlık çıktığı zaman arabuluculuk veya hakemlik vazifesi de vardır. Bu durum, organlar arasındaki münasebetlerde, zaman zaman meydana gelecek tıkanıklıkları açmak için önemli ve yumuşatıcı bir formüldür. Özetlersek, parlâmenter sistemde genel olarak organlar içiçedir ve hem birlikte, hem de dengeli çalışmak gereklidir, temel hedef ise istikrardır. Temel hedef istikrar olduğu için de, daha ziyade İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra sistemde iki partili sisteme doğru gidiş hızlanmıştır. Ayrıca da değişik fikirlerin parlâmento içinde ve ayrı partiler olarak değil de partiler içinde temsil edilmesi esasına doğru çok büyük bir kayma görülmektedir. (a.g.e., s.35)