İÜ İktisat Fakültesi İçtimaiyat Enstitüsü’nde eser veren, hem
yazan, hem de hitabeti iyi olan, milli endişe sahibi öğretim üyelerinin
bulunduğu bir kürsüye asistan girdiğim için kendimi hep şanslı görmüşümdür. Çok
şükür ki böyle değerli insanlarla muhatap oldum. Birçok kitap ve makale
yazabildiysem bunu onlara borçluyum. Akademik hayat bilimsel bir çevredir. Başarı
ve verim çevre ile değerlendirilir. Hocalarım; başta diğergam, halk adamı ve
egosuz bir insan olan Ord. Prof. Dr. Ziyaettin Fahri Fındıkoğlu’nu, görüştükçe
ufkunuzu açan Prof. Dr. Amiran Kurtkan Bilgiseven’i, değerli milliyetçi, dürüst
ve yiğit insan Prof. Dr. Mehmet Eröz’ü rahmet ve saygıyla anarım. Hocalarımız
Allah’ın verdiği ömrü iyi kullandılar. Onlar asla unutulmamalı,
unutturulmamalı, eserleri bugün de bize ışık tutabilmelidir.

            Bu değerli
hocalarımızdan Prof. Dr. Amiran Kurtkan Bilgiseven’in bir makalesi bugün de
bize yardımcı olmaktadır. 21. 01.1993 tarihli Ortadoğu Gazetesinde çıkan
“Hakimiyeti nerede arayacağız?” makalesi benim de bir makale yazmama sebep
olmuştu. Bu makaleye Yeni Türkiye ve Etnik Pazarlama isimli kitabımda da
ilavelerle yer vermiştim.

            Doktora
giden bir hasta ameliyat olacak ise; önce Allah’a ve ondan sonra Allah’ın
yarattığı, bilgi ve ilimle mükâfatlandırılmış doktora teslim olmaktadır.

            Bu bakımdan
cüz’i irade ile külli iradeyi rakip gibi görmek veya göstermek bazı
siyasetçilerin ve sözde aydınların yanlışlarıdır. “Hâkimiyet kayıtsız şartsız
milletindir” derken milletin kendi geleceğinin iyi veya kötü olması konusunda
kullanabileceği cüz’i irade kastedilmektedir. İnsanlarımızı kamplaştırma ve
çatıştırma arzusu içinde olanlar bazı değerleri istismar etmeden kaynaştırmaya
çalışmış olsalardı; çok mesafe alırdık. Son günlerde virüs dolayısıyla kolonya
kullanılması bazılarınca kabullenilmemektedir. Gerekçe olarak da kolonyada
alkol bulunduğu ileri sürülmektedir. Bunlara tavsiyemiz; kolonyanın bir içki
olmadığıdır. Bizim yaşama tarzımızda kolonya içmek için değil; temizlik ve
mikrop kırmada başvurulan bir sıvıdır. 

Dünyanın hiçbir coğrafyasında türlü felaketler karşısında böylesine kenetlenen, böylesine büyük bir dayanışma ruhu ile hareket eden ne bir ülke vardır? Ne de bu dayanışma ruhunu destekleyen bir millet…

Tarih boyunca milli mücadelemiz de dâhil, ülkemizin yaşadığı türlü felaketler karşısında bir ve beraber olmayı başarabilen, bu süreçlerde yaşanan her zorluğu dayanışma ruhu ile aşabilen Türk Milleti:

Korona salgınının ülkemizi etkilemesiyle birlikte yine aynı duyarlılıkla hareket etmekte, büyük bir dayanışma örneği sergilemektedir.

Bundan bir asır önce düşmanlarımızın işgal salgınına karşı bayrak açarak Milli Mücadele Ruhunda birleşen Büyük Türk Milleti, bugün Korona salgınına karşı bayrak açmış, bu defa Milli Dayanışma Ruhunda birleşmiştir.

Böylesine büyük bir dayanışma ruhunda birleşen milletimiz nasıl ki milli mücadele yıllarında düşmanı yerle bir edip, Ege’nin serin sularına döktü ise; bugün de aynı dayanışma ruhu ile Korona cenderesini de paramparça edecektir.

Bu ölümcül salgın karşısında başlatılan yardımlaşma kampanyalarına küçüklü, büyüklü ayni, ya da nakdi milyonlarca yardım yapılmakta; milletimizin alicenap ruhu, bir kez daha böylesine büyük bir salgına karşı mücadele etmenin coşkusunu yaşamaktadır.

Korona belasının ülkemizde de görülmesiyle birlikte, en küçüğümüzden, en büyüğümüze, sokaktaki sade vatandaştan, her sektördeki görevlisine herkes yekvücut olmuş, bu ölümcül salgına karşı mücadele etmektedir.

Bu önemli mücadele; tabii ki, devletimizi yönetenler tarafından yönlendirilmekte, insanlarımızın bu salgından korunabilmesi için pek çok tedbir peş, peşe alınmaktadır.

Alınan tedbirlerin en başında sağlık önlemleri gelmekte, salgının önlenebilmesi için en çok çabayı sağlık çalışanları göstermektedir.

Başta doktorlarımız olmak üzere, tüm sağlık çalışanlarımızın bu salgını önlemek için göstermiş oldukları insanüstü çaba her türlü takdirin üstündedir.

Gece, gündüz demeden, kendi hayatları pahasına, her türlü riski göğüsleyerek hastalarının hayatını kurtarmayı görev bilen bu müstesna insanlarımızı Türk Milleti asla unutmayacaktır.

Unutulmasın ki, yaşadığımız bu felaket karşısında sergilediğimiz dayanışmaya vereceğimiz en büyük destek evde kalarak salgının yayılmasını önlemektir.

Her gün açıklanan Korona sonuçları göstermektedir ki, henüz bu ölümcül salgının yayılma hızı kesilmiş değildir Yazılı ve görsel basınımızda takip ettiğimiz gelişmelere bakıldığında:

Kimi insanlarımızın devletimizin açıklamış olduğu önlemlere uymadığı, kendilerinin uymazlığı yetmezmiş gibi, çocuklarını dahi riske attıkları üzüntüyle izlenmektedir.

Bir Koronalı hastanın, bu hastalığı yüzlerce insanımıza bulaştırabileceği gerçeği ortadayken, hiçbir mazereti olmadan sokağa çıkmak nedendir?

Sokaklarımızda sırf gezmek, spor yapmak için dolaşan insanlarımız şunu bilmelidirler ki; bu sorumsuzluk milli dayanışma ruhumuzu zedelediği gibi,  gecesini gündüzüne katarak, bu salgınla mücadele eden tüm görevlilerimizin çabalarını da olumsuz etkilemektedir.

Hiç şüphesiz bugünlerde geçecek, sağlık ve mutluluk dolu günler yine gelecektir. Güzel günler yol hazırlıklarına başlamıştır. Ama önemli olan bu güzel günlerin yolunu açmaktır.

İnanınız Milli Mücadele Ruhu ile düşmanını alt eden atalarımız gibi; bu defa da bizler Milli Dayanışma Ruhu ile bu salgını en az zayiatla bertaraf edeceğiz.

Güneş her gün olduğu gibi yine doğacak ama daha parlak olacaktır. Kırları süsleyen çiçekler yine açacak ama daha da renkli olacaktır…

Hayatımız mutlaka yeniden canlanacak, eve sığdırdığımız hayat; bu defa sokaklara dahi sığmayacaktır.

Yeter ki, bu kritik günleri atlatıncaya kadar ‘’Evde Kal Türkiye’’ çağrısına uygun davranalım…

“Milli Şehit” Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey’i
şehadetinin 101. yılında (10.4.1919) rahmet ve şükranla anıyoruz. Kaymakam
Kemal Bey, İşgal döneminde “Ermeni tehciri sırasında Ermenilere eziyet
ettiği” iddiasıyla Kürt Mustafa Divanı’nda yargılanmıştır. Mahkeme sırf
Ermenileri ve onların destekçisi ve Fransızları memnun etmek için kendisini idama mahkûm etmiştir. Kaymakam Kemal Bey Beyazıt Meydanı”nda kurulan darağacına
giderken “Fertler ölür, millet yaşar” demiştir. Kaymakam Kemal Bey
1922’de TBMM’nce “Milli Şehit” olarak kabul edilmiştir. Aydınlar
Ocağı ve birçok milliyetçi STK her yıl 10 Nisan’da Kaymakam Kemal Bey’i Kadıköy
Kuşdili’ndeki mezarı başında anıyorduk. Bu yıl virüs salgını nedeniyle bu anma
törenini yapamadık. Bu kahraman Türk evladını bu yıl da hayır dualarla
anıyoruz.

Ayrıca 10 Nisan 2020 İstiklal Harbimizin Milli
Kahramanlarından Türk ordusunun ikinci ve son Mareşali, ilk Milli Savunma
Bakanı ve Türkiye Cumhuriyetinin ilk Genel Kurmay Başkanı Fevzi Çakmak’ın
vefatının 70. yıldönümüdür.

Yokluklar içinde İstiklal Harbi’ni zaferle taçlandırarak
Türkiye Cumhuriyetini kuran başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk,  Mareşal Fevzi Çakmak, Kazım Karabekir ve
İsmet İnönü olmak üzere bütün komutanlarımızı, şehit ve gazilerimizi rahmet ve
şükranla anıyoruz.

Vatan size minnettardır.

Prof. Dr. Mustafa Erkal

Aydınlar Ocağı Genel Başkanı

Üç aydır dünyayı tehdit eden Korona (Covid-19) virüsü ile
ilgili gelişmeleri geriye doğru giderek değerlendirdiğimde kafamda bazı
düşünceler oluştu. Bu konudaki komplo teorilerini de okudum. 1. 1961 yılında
yazılan bir çizgi romanın ağzı maskeli kahramanının adı Koronavirüs.

2. Güney Kore’de birkaç yıl önce çekilen bir dizide bu
virüsün adı, nerede çıkacağı açıkça belirtilmiş.

3. Bill Gates bir pandemik virüs salgını olacağını, savaşlar
için nükleer silahlara ihtiyaç olmayacağını, bundan sonra savaşların biyokimyasal
silahlarla yapılacağını belirtmiş.

4. ABD’de iki gün önce bir bilim adamının ürettiği Korona
virüsü Çinli bir ajan vasıtasıyla Çin’e sattığı için  tutuklandığı iddiası medyaya düştü.

5. Bir başka iddia da, Korona virüsünün Wuhan’daki bir laboratuvarda
üretilip oradan sızarak insanlara bulaştığı yönündedir.

Bir yıl önce Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bütün ülkeleri
pandemik saldırıya karşı uyarmış. Türkiye bile 2019 yılının başlarında toplantı
yaparak Pandemi Planı hazırlamış.

Fakat bunlara takılarak değil, somut verilere ve tespitlere
dayanarak çıkardığım bazı sonuçları sizlerle paylaşacağım.

Korana virüsü ile ilgili ilk vaka Ocak 2020’de Çin’in Wuhan
eyaletinde görüldü. 1.5 milyarlık Çin’de sadece bu bölgede görüldü. Buraya çok
yakın olan Başkent Pekin ve ekonomi merkezi Şanghay’da görülmedi. Çin bütün
doktorlarını Wuhan’da görevlendirdi, eyaleti de karantinaya aldı. Üç ayda
virüsün etkisini bitirdi, ölü sayısını sıfırladı. Çin ekonomisi büyük bir kayba
uğramadı. Ama bu arada virüs bütün dünyaya yayıldı.

Geçenlerde ABD’nin bu konuda dünyayı uyarmadığı için Çin’den
tazminat isteyeceğini söylemesi de dikkate değerdir.

Bence bu kadar belirtiye rağmen dünya bu virüse hazırlıksız
yakalandı. Birçok ülkenin sağlık alt yapısının yetersiz ve sağlık çalışanlarının
vasıfsız olduğu ortaya çıktı.

Bütün dünya evlere kapandı. Bu virüs karşısında birçok ülke
aciz kaldı. Bazı ülkeler yetersizlikten 80 yaşın üzerindeki ve hastalığı had
safhada olan vatandaşlarını tedavi dışında bıraktılar. Türkiye yine de sağlık
alt yapısı ve yetişmiş sağlık çalışanları ile bu salgına hazırlıklı yakalandı.
Fakat bazı tedbirlerin alınmasında gecikildiği düşüncesindeyim.

Bu virüs salgınının küresel ısınmanın dünyayı tehdit ettiği,
termik santrallerin kapatılarak dünyanın soğutulmaya hazırlanıldığı bir döneme
rastlaması da oldukça ilginçtir. Şimdi gelişmiş ülkeler, uzaydaki binlerce
uyduları ile dünyanın tabiatını, kaynaklarını ve insan davranışlarını takip
ediyorlar.

Bence dünya bir testten geçiyor.

25-30 yıldır (Yeni Dünya Düzeni)nin kurulacağı söyleniyordu.
Galiba bu düzen bu virüs salgınından sonra kurulacak. Kısacası dünyada bir
şeyler oluyor, ama biz ne olduğunu anlayamıyoruz. Allah hakkımızda hayırlısını
versin. 

Özellikle
her konunun Korona salgını ile anıldığı bu günlerde, zihnimizi biraz da farklı
konulara yoğunlaştırmanın önemli olduğuna inanıyorum.

         Çünkü
bu ölümcül salgını; bilimsel tedavilerle olduğu kadar; eve kapandığımız bu
günlerde acılara odaklanarak değil tam aksine duygu ve düşünce yoğunluğumuzu
türlü güzelliklerle doldurarak, geçmiş günlerde yaşadığımız mutluluklardan güç
alarak yeneceğiz.

         Bu
nedenledir ki, yazı başlığımı belki de düşünmediğimiz, düşünemediğimiz bir
konuya odakladım!

        
Hiç düşündünüz mü?

         Gerçekten
de sevenler öldüğünde, yüreklerindeki sevda nereye gider?

         Bu
çok anlamlı soruya verilebilecek pek çok cevap bulunabilir tabii ki!

         Ya
sevgiyle dolu bakışlarda, kalplerde yaşar kimi sevdalar… Ya, kimi zaman aşk
dolu, sevgi dolu şiirlerin dizeleri olur, sevdalı yürekleri anlatırlar.  Ya da, yazılara dökülür kitapların
sayfalarında klasikleşir unutulmaz olurlar.

          Anna Karanina’da, Kerem ile Aslı’da,
Leyla ile Mecnun’da, Aşk-ı Memnu’da, olduğu gibi daha pek çok kitaplarda yaşamaya
devam ederler…

      
  Çünkü gerçek sevdalar ölümsüzdürler…

         Tıpkı birbirini tamamlayan iki gönlün,
coşku dolu sevgisiyle oluşan, son nefese kadar süren sevdalarını anlatan, ömür
boyu aynı duygu yumaklarını taşıyan hayat arkadaşlıkları gibi…

          Tıpkı ilk aşkı tadan gönüllerde açan sevgi
tomurcuklarıyla zenginleşen sevdaların unutulamadığı, kimi zaman ortak
şarkılarda, kimi zaman ortak renklerde, kimi zaman gönül tellerinde her daim
canlı kaldığı, kalacağı gibi…

          Bazen de uzak diyarlarda yitip giden
canların,  vatan topraklarına
hasretliğini anlatan sevdalar gibi…

         
Bir Kızılderili Ata Sözü derki:  

      
‘’Ölüler güç ve bilgilerini beraberinde götürmez; yaşayanlara ilave
ederler…’’ (Cheyenne
kabilesi…)

         
Evet, sevdalar ölülerle birlikte gitmez!

          Kimisi gönlümüze, kimisi şiirlere,
kimisi kitaplara, kimisi vatan topraklarımıza kazınırlar. Yaşayanlarla, yaşanan
her şeyle kaynaşır, kaynak olur bu sevdalar…

         
Aslında insanoğlu yüreğindeki sevgiler kadar yücelir, etrafıyla
paylaştıkça çoğalır sevgi yumaklarımız.

          Sevginin gücüne hiçbir engel set
çekemez, sevgiyle çarpan yürekler hiçbir engeli tanımaz. Yeter ki sevgiyle
çarpan yürekler, hoşgörü ile buluşabilsin!

           Ülkemizin son dönemine baktığımızda;
sevgiyi, hoşgörüyü unutan gönüller, gönüllerimiz o kadar çoğaldı ki!

          
Sevgiyle bakan gözler, hoşgörüyle çarpan yürekler, bu güzellikleri
anlatan sözler karşımıza çıktığında; neye uğradığımızı şaşırıyoruz adeta!

          
Ama böylesine duyguları bize hatırlatan, ancak göremediğimiz, yazılmayan,
yazılamayan o kadar çok olay var ki çevremizde…

            Sevgi ve hoşgörü!

        
   Bu iki
sihirli kelimeyi, günlük yaşamımıza uyarlasak; ülkemizde çözülmeyen,
çözülemeyen hangi sorun olabilir ki?

           Sevgiyi ve hoş görüyü öne
çıkararak;  kimseyi ötekileştirmeden,
inanç özgürlüğüne saygılı, kimlikler üzerinden insanlara ayrımcılık yapmadan,
hukuku siyasallaştırmadan, ‘dindar nesil, kindar nesil’ ayrımcılığına sapmadan,
inançlar üzerinden siyaset yapmadan, demokratik özgürlüklere saygılı kalarak,
cumartesi annelerinin feryadına da, şehit analarının yanık yüreklerine de
duyarlı, dürüstlüğün, hak ve hukukun öne çıktığı, adaletli vicdanların sesinin
yansıdığı bir ülke ortamı yaratmak çok mu zordur?

             Çok zor mudur, sevmek ve hoş görmek?

             Yunus
Emre’nin ilahi aşkla söylediği:

         
’’ Yaratılanı severim, Yaradan’dan ötürü…’’ sözünde olduğu;

             Yüce Peygamberimiz Hz. Muhammet’in (S.A.V);

        
  ‘’Hoşgörülü Ol ki Sana da Öyle Davranılsın.’’
Hadisi Şerifinde buyurdukları gibi; birbirimize hoş görüyle davranmak, sevgi
dolu gözlerle bakmak, gerçekten de zor mudur?

             Hiç sanmıyorum. Çünkü Türk Milletinin yapısal
nitelikleri, duygusal özellikleri; bu iki güzel kelimeyle yoğrulmuştur. Bizler;
sevgiyi ve hoşgörüyü, bu güzellikleri, tarih sayfalarına nakış gibi işleyen
atalarımızdan devir almış, özümsemiş nesilleriz.

             Yıllar önce büyük usta Kayahan’ın cenaze
töreninde hazır bulunan cemaate hitap eden imamın, yapmış olduğu konuşmasında;
aşağıdaki cümle özellikle o günlerde sosyal medyayı adeta sallamış, çok dikkat
çekmişti…

             Neydi o cümle?

          ‘’Koca
kalelerin içine korumalarınızla saklansanız da ölüm bir gün sizi bulacak…’’ Çok
anlamlı olan bu cümle aslında bir ayet, bir hakikat…

        
    Bu mesaj; ‘’Her canlı ölümü
tadacaktır.’’ (Al-i
İmran Suresi, Ayet 185) gerçeği ile tam
olarak örtüşmektedir.

             O
halde, sevgiyi, hoşgörüyü öne çıkarmak varken; günümüzün Türkiye’sinde yaşanan
onca sevgisizlikler, hoşgörüsüzlükler nedendir? Sadece yaptıklarımız kalmayacak
mıdır ardımızda? Sevgiyle, hoşgörüyle anılmak varken; tam tersiyle anılmak niye?

             Ama yine de;

     
    ‘’Vicdan gecikmiş olsa da bir gün sevgiye
dönüşebiliyorsa, bir gün borcunu ödemeye amade hale gelebiliyorsa, bu dünyada
hala umut vardır.’’
(Danny Collins, filminden…)

Atom ve partiküler; maddenin en küçük yapı taşlarıdır. Bir hâlden başka bir hâle dönüşürler. Zerre ve atom hareketlerinin binlerce hikmetleri, onlarda tecellî edecek sayısız güzellikleri vardır. Bunlardan beklenen bir fayda da şudur: Zerre ve atomları nurlandırmak, ışıklandırmaktır. Onların ahiret âlemlerindeki yapılarına lâyık zerre ve atomlar hâline gelmeleridir. Bunun için canlı ve anlamlı bir hâl almalarıdır.

     Sanki atomların; hayvanların / canlıların bedenlerini teşkil etmeleri, insan vücudunda yer almaları, hatta bitkilerin cisimlerini meydana getirmeleri, oralarda görevlendirilmeleri; onların oralarda terbiye olunmaları, oralarda bir öğrenci gibi ders görmeleri içindir. Böylece hayvanlar, canlılar, insanlar ve bitkiler; bünyelerinde yer alan atomlar için bir misafirhane, bir konukevidirler. Atomların içinde yer aldıkları varlıklar, canlı cansız maddeler; onlar için eğitim gördükleri birer okuldur. Talim ve terbiye gördükleri birer kışladır.

     Nitekim cansız atomlar onlara girerler. Âdeta oralara kaydolurlar. Nurlanıp ışıklanırlar. Sonraki sonsuz âlem için burada bir güzel hazırlanırlar. Eğitim görürler. Sanki talim ve eğitime nail olup erişirler. İncelik, güzellik ve letafet edinirler. Buralarda birer görevde bulunmakla Beka / Kalıcı âleme uygun bir durum alırlar. Bütün cüz ve parçalarıyla, canlı olan ahiret ülkesinin zerre ve atomları olmak için liyakat ve uygunluk kazanırlar.

     Atomların hareketleriyle şu amacın bulunması ne ile anlaşılır? Bu nasıl bilinir? Denirse, deriz ki: Önce, bütün sanat eserleri hükmünde olan varlıkların hepsinin, düzgün oluşlarıyla anlaşılır. Sanat eserleri yerinde olan tüm varlıkların, faydalı oluşlarıyla bilinir. Sanatlı bir şekilde yaratıcı olan Sanatkâr Allah’ın gözettiği gayelerin saptanmasıyla bu gerçek sezilir. Çünkü en küçük bir şeye, kapsamlı fayda ve gayeleri takan bir hikmet var.

     Bu hikmet; kâinatın sel gibi akışı içinde, en büyük faaliyet ve hareketlilik gösteren zerreleri başıboş bırakmaz. Hikmetli, gayeli nakışların ortaya çıkmasına vesile olan zerre ve atomların hareketlerini hikmetsiz ve amaçsız kılmaz. Hem en küçük yaratıkları görevlerinden ötürü ücretsiz, maaşsız, gelişmeden mahrum ve yoksun etmez. Böyle bir hikmet, bir hâkimiyet; sayıca en çok olan, asıl memurlarını, hizmetlilerini; elbette nursuz, ücretsiz duruma sokmaz.

     İkinci olarak: Her işi hikmetle ve sanatla yapan Allah; unsur ve elementleri harekete geçiriyor. Onlara görev veriyor. Böylece mükemmellik ücreti olarak, onları madenler derecesine yükseltiyor. Madenlere mahsus, onlara has tespih yapmalarını; yani hâl diliyle yaratıcılarını övmelerini onlara bildiriyor. Madenleri harekete geçiriyor. Onları görevlendiriyor. Bu suretle onlara bitkilere ait hayat mertebesinin makamını veriyor. Bitkileri rızık ediyor. Harekete geçiriyor. Görevlendiriyor. Böylece hayvanların güzellik derecelerini onlara ihsan ediyor, veriyor. Hayvanlardaki yani canlılardaki zerreleri görevlendiriyor. Rızık yoluyla insan hayatı derecesine çıkarıyor.

     İnsan vücudundaki zerreleri süze süze saflaştırıp arıtıyor. Bu şekilde onlara lütufta bulunmuş oluyor. Böylece onları dimağ, beyin ve kalbte yerleştiriyor. Onlara buralarda yer aldıkları gibi en ince, en zarif ve en hoş yerlerde makamlar veriyor. İşte sanat ve hikmetle yaratıcı olan Allahın bütün bunları yapmasından bilinir ki, atomların hareketleri anlamsız değil. Şüphesiz kendilerine göre bir çeşit mükemmelliğe doğru koşturuluyorlar.

     Üçüncü olarak: Canlı cisimlerin atomları içinde bazı zerreler, parçacıklar vardır. Çekirdek ve tohumdaki gibi, bu bir kısım parçacıklar manevî bir nura, ışığa, bir güzelliğe, bir üstün özelliğe kavuşturulmuşlardır. Bu öyle bir mazhariyet, nailiyet ve eriştirilmişliktir ki; bu diğer zerrelere ve meselâ o koca ağaca bir ruh, bir sultan hükmüne geçer. Büyük bir ağacın bütün zerreleri içinde bir kısım zerreler böyle bir mertebe ve dereceye çıkarlar. Bu çıkışları, bu yükselişleri ancak o ağacın hayat tabakalarında çok devirler ve ince vazifeler görmeleriyle olur. Bu oluşları da gösteriyor ki, sanat ve hikmetle yaratan Allah’ın emriyle, yaratılış görevi içinde olan atomların, çeşitli hareketlerine göre, onlarda ilahî isimler tecelli etmiş ve görünmüş oluyor. İşte bu da gösteriyor ki, zerre ve atomlar; ilahî isimlerin hesabına, onlar adına ve ilahî isimlerin şerefine olarak, birer manevî letafet, birer manevî güzellik hâlini alıyorlar. Birer manevî nur hâline dönüşüyorlar. Birer makam sahibi oluyorlar. Birer manevî ders almış bulunuyorlar.

Dünya Ticaret Örgütü,
koronavirüs salgını nedeniyle küresel
ticaretin bu yıl yüzde 13 ila yüzde 32 arasında düşmesinin beklendiğini
bildirdi.

En büyük tehlike tedarik zincirinin kırılmasıdır. Bunun
için devlet müdahalesi şart. En liberal
ekonomistler bile reel ekonominin ayakta kalması ve bu zincirin kırılmaması
için devletin piyasaya müdahalesini şart görüyor.

Bütün dünya ekonomilerinde
salgınının ağırlığına uygun tedbirler alınmaya çalışılıyor. Kapitalist sistemin
en acımasız uygulandığı ülkelerde bile devletin
büyük ölçekli müdahalelerini görüyoruz.

Mesela ABD Merkez Bankası bilançosu son
yıllarda 4,5 trilyon dolar iken,
2019 ortalarından itibaren 4 trilyon doların altına düşmüştü. 2020 Mart ayında
uygulamaya başlanan yeni politika ile 5,9
trilyon dolara kadar çıktı. Bunun 8-9
trilyon dolara kadar çıkacağı bekleniyor. Yani ABD para basmaya devam
edecek.

Bu paralarla hem işsiz,
geliri olmayan veya salgın nedeniyle gelirini kaybeden kişilere doğrudan nakit yardım yapılacak. Ve hem
de salgın sonrası üretimin devamı için işletmeler
ayakta tutulacak.

Bu ortamda ekonomik
tedbirlerin normal dönemlerde alınan benzer kararların yarattığı etkiyi
yapmayacağı veya yapsa bile göze alınması gerekli olduğu düşünülüyor. Mesela ABD bu bastığı paraların enflasyon
yaratmayacağını öngörüyor. Enflasyon yaratacak olursa şartlar
normalleştikçe fazla parayı piyasadan çekerek olumsuz etkileri en aza indirmeyi
planlıyor.

ABD doları
rezerv para olduğu için bu planını
uygulama şansı yüksek. Zaten bu kadar para bastığı halde doların değeri
düşmedi, yükseldi. Fakat TL rezerv para
değil, TL basmak çok daha riskli ve tek başına yeterli olmayacak.

Sonuçta yüzyılda bir
görülen böylesine bir küresel krizde büyük ekonomiler de zarar görecek. Ama asıl zararı bizim gibi ve daha fakir
ülkeler görecek.

Felaket tellallığı değil
bu. Hatırlayınız, ABD merkezli 2008
krizinde bile dünya ekonomisi yüzde 1 küçüldü. ABD yüzde 2,7 daraldı, Türkiye teğet geçti denilmiş olsa da 4,7 daraldı.

2008’de dolar/TL
1,1 -1,2 seviyelerinde iken bugün dolar
kuru 6,73 TL’ye kadar çıktı. Yani TL değeri dolara göre yaklaşık 6 kat düştü.

Bu defa fırtına çok daha
sert esiyor. Bakalım bizden neleri alıp götürecek?

*******************************

Dar Gelirliler İçin Alınan Tedbirler Doğru Ama Yetersiz

Kapanan veya geçici olarak
faaliyetine ara verilen işletmelerde çalışanların bir kısmı artık işsiz, bir kısmı ücretsiz izinde. Diğer yandan günübirlik çalışma ile sokak ekonomisini oluşturan 6 milyon
vatandaşımız evine ekmek götüremez oldu.

Bu insanlarımızın da salgından korunması ve başkalarına da
bulaştırmaması için evde kalması ve mümkün olduğu kadar iyi beslenmesi
gerekiyor. Bu yüzden devletin bu
kesimlere destek olması şart.

Ancak salgın başladığında Türkiye Hazinesinde ihtiyat akçesi dahi kalmamıştı. İsraf,
yolsuzluk, gösteriş yatırımları ve hovardalığın bedelini ödeme zamanımız gelmişti.

Üstelik para basmak da çok riskli idi. Bunun
için CB Erdoğan ve hükümeti
vatandaşa doğrudan yardım konusunda çekimser kaldı. Ama gördü ki tedarik zinciri koparsa telafisi mümkün
olmaz. Yani birbirine dayalı dizilmiş domino taşları gibi birbiriyle
irtibatlı olan işletmeler ve sektörler çöker. Bunun için devlet sosyal yardımları artırmaya başladı.

Kısa çalışma ödeneği uygulamasını, geçici olarak işçi
çıkarmaların yasaklanmasını, ücretsiz izne çıkarılan çalışanlara devletin ayda
1.177 TL ödeyeceğini
açıklamasını kesinlikle olumlu buluyorum. (15
Mart’tan itibaren işten çıkarılan ve işsizlik maaşı alamayan kişiler de bu
haktan faydalanabilecek.)

Keşke işsiz kalan ve
ücretsiz izne çıkarılanlar ile yaklaşık 5
milyon dar gelirli hanenin belli bir
meblağa kadar elektrik, su ve doğalgaz ücretlerini de devlet ödeyebilse.

Ama bunların bir maliyeti var. Hazine nakit açığı Mart ayında 40,4
milyar TL’ye ulaştı. Uzmanlar yılsonuna kadar bu açığın 10 katına
çıkacağını tahmin ediyorlar.

Bu yüzden Hazine ve Maliye
Bakanı Berat Albayrak’ın açıklamasına göre, “orta ve düşük gelir grubunda
olanların elektrik, doğalgaz ödemelerini yapabilmeleri için” 3 ay
ödemesiz yüzde 8 faizli kredi/borç
verilebilecek.

Bu sebepten devlet vatandaşa yardımdan önce IBAN numaraları verdi.

*******************************

Belirsizlik Çok Kötü

TÜİK’e göre, zaten Türkiye’de ayda kişi başına 835 TL’nin
altında geliri olan 16 milyon 888 bin kişi vardı. Yine TÜİK 2018 rakamlarına göre, Türkiye’de
1 milyon kişiden 704 bininin borcu vardı. Her bin kişiden 396’sı ısınamıyordu.
(2019 rakamları henüz bilinmiyor. 2019 rakamlarının daha kötü çıkacağı malum
ama ne kadar kötü bilemiyoruz.)

Türkiye’de zaten her 3 kişiden
biri (9,5 milyon insan) kayıt dışı
çalışıyordu. 2019’da resmi rakamlara
göre 658 bin kişi işsiz kalmıştı. Korona
sonrası rakamlar nereye kadar çıktı bilmiyoruz.

Devlet azalan gelirleriyle, artan giderlerini nasıl
karşılayacak?

IMF’den borç alma, para
basma ve hatta Tekalif-i Milliye benzeri diğer konuşulan tedbirlerden hangileri
hayata geçecek? Hiçbirini bilmiyoruz.

Bizler azalan gelirlerimizle, azaltamadığımız
giderlerimizi nasıl karşılayacağız?
Bilemiyoruz.