‘Ahmet
Kabaklı Hoca, Bir Mektep Adamdı’ – 1

Oğuz
Çetinoğlu: Ahmet Kabaklı Hocamızın şahsiyet ve karakter özellikleri
ile ahlâk anlayışı hakkında söyleyeceklerinizle röportajımıza başlayabilir
miyiz?

Dr. SÂKİN ÖNER

Dr. Sâkin Öner: Memnuniyetle. Röportaja bu soru ile
başlamanız çok isâbetli oldu. Ahmet Kabaklı Hocamız her şeyden önce bir
şahsiyet ve karakter âbidesiydi. Mehmet Âkif gibi, Nihal Atsız gibi, Nurettin
Topçu gibi, düşündüğü ve inandığı gibi yaşayan, yazıları ve konuşmalarında inandığı
fikirleri cesâretle savunan, özü sözü bir, güvenilir insandı. Kabaklı Hoca,
aynı zamanda çok nâzik bir insan, bir nezâket ve zarâfet âbidesiydi. O, nezâketle asâleti birleştiren bir edep insanıydı. Dört başı mâmur bir
beyefendiydi. Türklüğü ve
İslâmiyeti hayatının gayesi hâline getiren, onlara lâyık olmaya çalışan Kabaklı
Hoca, büyük bir fikir ve dâvâ insanıydı.
Müslüman Türk aydın kimliğinin en müşahhas ve en muhteşem örneklerinden
biriydi.

Kabaklı Hoca bir alperen ahlâkına, alperen
yaşayışına, alperen hürriyetine, milletinin her varlığını kuşatan alperen
sevgisine sâhipti. O’na göre Alperenlik; ‘İslâm’a
tam iman, millete tam hizmet şuuru içindeki kahramanlıktır. Kahramanlık ise
kötülüğe kapılmayan, haram mala el sürmeyen, her ne şart içinde olursa olsun
Allah’tan başka hiçbir varlıktan korkmayan, yalana, hileye, millet malına
sarkmayan irâde ile nefisten kurtuluş imtihanını kazanmaktır.’

Kabaklı Hoca, bâzı edebiyatçılar tarafından; eserlerinde doğruluğu ve dürüstlüğü
anlatmasıyla, ‘Yusuf Has Hacib’e, Türk dilinin
korunması ve geliştirilmesi için yaptığı mücâdele ile ‘Kaşgarlı
Mahmud’a’ ve bilgeliği ve otoritesi yönüyle, ‘Dede
Korkut’a dünyânın neresinde Türk varsa onların dertleriyle hemhal
olmasından dolayı ‘Derviş gaziye, akıncı beyine’ ve her çağrılan yere
gitmesiyle, ‘Evliya Çelebi’ye benzetilmiştir.

Çetinoğlu:
İdeal bir eğitimci olan Ahmet Kabaklı’nın
eğitimciliği ve eğitim anlayışı konusunda neler söylemek istersiniz?

Dr.
Öner Ahmet Kabaklı, gerek
yazılarında, gerek kitaplarında, gerek konuşmalarında, gerekse cemiyet hayatında,
hep öğretmen kimliğini ön plâna çıkarmıştır. O, sanki öğrenmek ve öğretmek için
dünyâya gelmişti. Parasız yatılı imtihanını kazanıp İstanbul Yüksek Öğretmen
Okulu’ndan diploma aldı. İstanbul Edebiyat Fakültesi’nden de mezun olup elli
yıl öğretmenlik yaptı. Öğretmenliği sâdece okul duvarları arasında kalmadı.
Öğretmenlik O’nun hayatının her anına sinmişti. Çünkü hedefi ve idealleri olan
bir münevver olarak, bunları topluma ancak eğitim yoluyla yansıtabileceğini
biliyordu.  Ahmet Kabaklı, elli yıl
boyunca öğreticilik vasfını kaybetmedi. Öğretmenliğe başladığı Diyarbakır’da
okul saatleri dışında oranın en büyük değerleri olan Süleyman Nazif ve Ziya
Gökalp için anma günleri, ‘Dîvan
Edebiyatı Geceleri’  düzenleyerek,
Diyarbakır Halkevi’nce yayımlanan ‘Karacadağ
Dergisi’ni ayağa kaldırarak öğrencilerine ve Diyarbakır halkına seçkin bir
kültür muhiti meydana getirmeye çalıştı.

Ahmet Kabaklı, eğitimin millî ve siyâset üstü
olması gerektiğini söylerdi. Millî şuurun ve millî ruhun ancak eğitim yoluyla
yeni nesillere kazandırılacağına inanıyordu. Bu yüzden müfredatın da millî
olması gerektiğini savunuyordu. Eğitimde kemiyetten çok keyfiyetin, yâni
kalitenin önemli olduğunu vurguluyordu. 
Kabaklı Hoca bu ruhla mücâdele etmek, öğretmek, ayakta kalmak ve Türkiye’nin
hemen hemen üç nesil ‘çocuk, genç ve
olgunlarına bir şeyler öğretmek’ için sabırla yılmadan ve yorulmadan
çalıştı.

Çetinoğlu:
Kabaklı Hoca’nın Türk dilinin, Türkçe’nin mevcut durumu ve geleceği ile alâkalı
görüşlerinden söz eder misiniz?

Dr. Öner: Kabaklı Hoca bütün yazı ve kitaplarında ‘Yaşayan Türkçeyi savunmuş ve bu Türkçe ile yazmıştır. Bu Türkçe;
arı, duru ve sâde bir Türkçedir. Bu Türkçe, Destanlar Devri’nden, Halk ve Dîvan
edebiyatlarından süzülüp gelen, münâsebete girilen Doğu ve Batı kültür ve
medeniyetlerinden etkilenen bir İmparatorluk Türkçesidir. Kabaklı Hocamız sözünde, sohbetinde, kaleminde; ‘sevgi,
merhamet, şefkat ve gönül dili’ kullanmıştır. O dil, Türk milletinin
mâzisinden, ruhundan, gönlünden, inancından süzülen öz dilimizdir.

Kabaklı
Hoca, ‘Yaşayan Türkçe Hareketi’ adıyla başlattığı dil hareketi ile dilimize giren ve çok kullanılan
kelimelerin artık dilden atılamayacağını, bu kelimelerin halkın dilinde yer
ettiğini ve kullanıldığını, bunların dilimizi zenginleştirdiğini savunmuştur.
Hoca, dilimize ve kültürümüze malolmuş, halkımızın rahatlıkla anladığı
kelimelerin, hangi kökenden olursa olsun ‘Öztürkçeleştirme’
adı altında tasfiye edilmesine karşı çıkmıştır. 
Kabaklı Hoca, Türk Dil Kurumu’nda 1995 yılından itibâren üye olarak
görev yaptı. Kabaklı Hoca’nın çok iyi derecede Fransızcaya vâkıf olduğunu
biliyoruz. Hoca buna rağmen, ‘yabancı
dille eğitime’ karşıydı. Ama Türk gençlerinin, dünyâ gençliği ile rekabet
edebilmek için ‘yabancı dil öğretimi’ne
önem vermelerini istiyordu.  Ahmet Kabaklı hocamız yaklaşık 40 yıllık yazı
hayatında Türkiye’de doğru dil, doğru din, doğru târih ve doğru iktisat
konusunda meseleleri çok açık ve kesin bir şekilde edebî bir dille ortaya koyan
fikir adamlarımızdan birisiydi. O, basın târihimizde; Cumhuriyet Dönemi’nde, ‘Edebî gazeteciliğin öncülüğünü’ yapmıştır.

Çetinoğlu:
Yazılarında sohbetlerinde okuyucusunu
dinleyicisini, dâima iyiye, doğruya ve güzele yönlendirirdi. O’nun nazarında
iyi, doğru ve güzel kavramları neleri ifâde ediyordu?

 Dr. Öner: Hangi yaşta olursa her insana değer veren, görüşlerini dikkatle ve sabırla
dinleyen ve büyük bir nezâketle cevap veren bir insandı.  Kabaklı Hocamız, özellikle gençlere çok değer
ve önem verir, onları hiç kırmazdı. Onların iyi yetişmesi için elinden gelen
çabayı gösterirdi. 1960’lı yılların son döneminde üniversite öğrencisiydim,
Yeşildirek’teki Rüstempaşa Yurdu’nda kalıyordum. Hocamızı yurdumuza dâvet
ettik, seve seve geldi ve Türkiye’nin meseleleri üzerinde güzel bir konuşma
yaptı. Konuşmasının sonunda Hocamızın samîmi yaklaşımından cesaret alarak ve
genç olduğumuz için kendisini bazı konularda eleştirdik. Bunları son derece
olgun karşıladı ve her zamanki güler yüzüyle eleştirilerimizi cevaplandırdı.

Kabaklı Hoca, bütün yazı, kitap ve
konuşmalarında Türk milletini her zaman iyiye, doğruya ve güzele
yönlendirmiştir. O’na göre ‘iyi, doğru ve
güzel’ kavramları, gerçek insanın ruh ve düşünce dünyâsını ifade
etmektedir. Hocamız Türk insanının; Türk töresi, İslâm ahlâkı ve cihanşümul
insanî değerlerin imtizacından meydana gelen bir değerler birleşimini yaşaması
ve yaşatması gerektiğini savunuyordu. Bu değerleri içselleştiren insanımızın ‘doğru, dürüst, hoşgörü sâhibi, iyiliksever,
paylaşmayı ve yardımlaşmayı benimsemiş, herkese sevgi ve saygı ile yaklaşan,
uzaklaştıran değil uzlaştıran, olumsuzlukları değil olumluları ön plana çıkaran’
bir anlayışta olmasını savunmuştur. Kendisi de bu özellikleri hayat şekli
olarak benimsemiştir. Bir iman ve aksiyon insanı olan Kabaklı Hoca yazılarında
en çok Ahlâk, adâlet, doğruluk,
dürüstlük, fazilet, alperenlik, bilgelik, asâlet” kavramları üzerinde
durmuştur. Ahmet Kabaklı Hocamız gerçek bir ‘Harput Beyefendisiydi…’

Çetinoğlu: Kabaklı Hoca’nın sağlığında ve vefatından sonra resmî ve
özel kuruluşların vefa borcunun îfası konusundaki değerlendirmenizi lütfeder
misiniz?

Dr.
Öner: Ahmet Kabaklı Hocamıza
sağlığında 14
Aralık 1996‘da Aydınlar Ocağı ve 55 gönüllü kuruluşun desteğiyle
Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenlenen bir törenle, ‘Şeyhül Muharririn’ (yazarların üstadı, şeyhi, pîri) unvanı verildi.
O törene katılanlar arasındaydım. O törende Millî Eğitim Bakanından, Kabaklı
Hoca’nın mezun olduğu ve uzun yıllar öğretmen olarak çalıştığı Çapa’daki Çapa
Anadolu Öğretmen Lisesi’ne ‘Ahmet Kabaklı’
adının verilmesi talep edildi. Bakanlık bu talebi olumlu karşıladı ve hocanın
adını okula verdi. Fakat okul mezunlarının karşı çıkarak açtıkları dâvâ sonucu,
bu isim yargı kararıyla kaldırıldı. Bir kısmı Kabaklı Hoca’nın sağlığında, bir
kısmı vefatından sonra Türkiye’de
bazı ilkokul ve liselere Ahmet Kabaklı’nın adı verildi. Meselâ İstanbul
Başakşehir’de Ahmet Kabaklı İlkokulu,
Ankara Mamak’ta Ahmet Kabaklı İlkokulu ve Ortaokulu, Elazığ’da  Ahmet Kabaklı Anadolu Lisesi gibi. 2011 yılında
ise Ahmet Kabaklı hâtırasına İstanbul’un Fâtih ilçesinde Ali Emiri Efendi
Kültür Merkezi içerisinde kendi adını taşıyan ve içerisinde Ahmet Kabaklı’nın özel
kitap koleksiyonu ve 30.000 civarında kitap bulunan ‘Ahmet
Kabaklı Halk ve Çocuk Kütüphânesi’ açıldı. Elazığ’da ise Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından
yapılan 2812 kişilik bir öğrenci yurduna ‘Ahmet Kabaklı Erkek Öğrenci Yurdu’ ismi verildi. Bunlara rağmen,  ülkemizin üç kuşağına Türk-İslâm kültür ve
medeniyeti eğitimi veren bir eğitimci, kültür insanı ve yol gösterici bir fikir
önderine bugüne kadar yapılanları yeterli görmüyorum.

Çetinoğlu:
Kabaklı Hoca’nın eğitim, kültür ve sanat
adamlığı hakkındaki düşüncelerinizi lütfeder misiniz? Siz eğitim ve kültürle
alâkalı yetkili bir devlet görevlisi olsaydınız, vefatından sonra Hoca için
nelerin yapılması konusunda talimat verirdiniz?

Dr. Öner: Ahmet Kabaklı, 1948’de başladığı öğreticilik yâni öğretmenlik mesleğini
1974 yılına kadar devam ettirdi. O târihten sonra da İstanbul Teknik Üniversitesi
Türk Musikisi Konservatuvarı’nda Türk Edebiyatı dersi okuttu. O, sıradan bir
edebiyat öğretmeni değil, sıra dışı bir hocaydı Kendisini öğrenmek ve
öğretmekle vazifeli addediyordu.

O, sâdece gençleri
eğitmekle yetinmedi, daha geniş bir âileye yâni millete ulaşmak arzusuyla
günlük gazete yazılarıyla ve kitaplarıyla öğretmenliğini topluma yaydı.
Kabaklı, Türk edebiyatına ve kültürüne hizmet etmeyi hayatının gayesi olarak
gördü. O, modern bir alperendi. Yazılarında ve konuşmalarında Anadolu’yu
kılıçla, ilimle, sanatla fetheden alperenlerin şaşırtıcı ve olağanüstü
yeteneklerini yücelten Ahmet Kabaklı; geçmiş asırların efsanevî gazi
dervişlerinin yerine modern alperenlerin Türkiye’nin bilimine, sanatına, siyâsetine
katkıda bulunacaklarını düşünüyor, demokratik ve güçlü bir ülke özlemiyle
yaşıyordu. Bir kültür insanı olan Kabaklı Hoca;  ‘Dil ve
kültür olmadan millet olmaz. Kültür, onu meydana getiren milletle beraber
doğar, çoğalır ve gelişir.  Yeniden kültür yapılamaz, Yeniden
musiki, yeniden dil, yeniden terbiye,  Yeniden hukuk, yeniden iman ve
inançlar yapılamaz.’
Diyordu. O, bütün hayatı boyunca fikriyle, zikriyle, kalemiyle Türk
kültürünü savunmuştur.

Eğitim ve kültürle alâkalı yetkili bir devlet
görevlisi olsaydım; Ahmet Kabaklı Hoca adına bir ‘Araştırma Enstitüsü’ kurdururdum, Kültür Bakanlığınca adına her yıl
başarılı şâir ve yazarlara ‘Edebiyat
Ödülü’ verilmesini ve Millî Eğitim Bakanlığı’nca mesleğe yeni başlayan her
Türkçe ve Edebiyat öğretmenine Hoca’nın beş ciltlik “Türk Edebiyatı” kitabını armağan edilmesini sağlardım.

Çetinoğlu:
Kabaklı Hoca’mızın şâirliği ve şiir
anlayışını değerlendirir misiniz? Halk şiiri / Tekke ve tasavvuf şiiri, Dîvan şiiri,
Tanzimat şiiri, Servet-i Fünun şiiri, Fecr-i âti şiiri, Millî Edebiyat şiiri,
Cumhuriyet şiiri, Birinci yeni ve İkinci yeni şiiri hakkındaki tercihleri
hakkında neler söylemek istersiniz? 

Öner:
Ahmet Kabaklı’nın Türk
edebiyatını bütün yönleri, dönemleri, türleri ve şahsiyetleri ile ele alan, ilk
baskılarında 3 cilt, daha sonraki baskılarında geliştirilerek 5 cilt olarak
basılmış olan Türk Edebiyatı isimli
kaynak kitabı her konuda olduğu gibi, şiir anlayışını ve edebî dönemlere
bakışını görmek mümkündür. Hocamızın bu eseri, modern tarzda hazırlanan ve Türk
edebiyat târihçiliği açısından kıymetli çalışmalardan biridir. Kabaklı Hoca,
Türk târihine ve bütün Türk devletlerine bir bütün olarak baktığı gibi, Türk
edebiyatının dönemlerine de bir bütün olarak bakmıştır. Edebî eserlerimizin
hepsinin, milletimizin değişik dönemlerin farklı şartlarına göre duygu ve
düşüncelerine tercüman olduğu görüşündedir. Yusuf Has Hacib’i de, Yunus Emre’yi
de, Mevlâna’yı da, Dede Korkut’u da, Fuzûlî’yi de, Karacaoğlan’ı da, Nedim’i,
Yahya Kemal’i de, Mehmet Âkif’i de ve Necip Fâzıl’ı da duygu ve düşünce dünyâmızın
ayrı bir boyutu, rengi ve değeri olarak görür. Kabaklı Hoca, Halk Edebiyatı’na da,
Divan Edebiyatı’na da, yeni edebiyata da hâkimdi.

 Ahmet
Kabaklı, Türk Edebiyatı Dergisi’nin ilk sayısında ‘Çıkarken’ başlıklı yazısında derginin çizgisini şöyle açıklamıştı: ‘Bugüne kadar birçok sanat ve fikir
hareketine öncülük eden Türk Edebiyatı Cemiyeti, sayısı pek çok olan değerli
mensupları ile Türk milletinin geçmişi ve bugünü, eski ve yeni edebiyatçılar,
çağdaş ve klâsik sanatlar arasındaki yakınlaşmayı Türk Edebiyatı dergisi ile
düşünüyor.’ Bu açıklamada belirtildiği gibi, Türk Edebiyatı Dergisi
kesintisiz 50 yıldır devam eden yayın hayatında edebiyatımızın geçmişi ile
bugünü arasında bir köprü görevi görmüştür. Bir taraftan günümüzün yetenekli şâir
ve yazarlarının eserlerine yer verilirken, edebiyatımızın geçmiş bütün
dönemlerinin sanatkârları ve eserlerine de yer verilmiştir.

Kabaklı Hoca, kamuoyunda yazar olarak
tanınır. Ama birçok yazarımız gibi yazı hayatına şiirle başlamıştır. Kabaklı 1956 yılında gazete
yazarlığına başlayınca şiiri bırakmıştır. Şiirleri
sayıca az olmasına rağmen nitelik bakımından edebiyatımızda önemli yer tutar.
Mehmet Âkif ve Necip Fâzıl’ın sanatı hakkında hazırladığı kitaplarda
kafiyelerden fikirlerin bediîliğine, heceden ritmin vurgularına kadar şiir
sanatında şâir kadar şiir sanatına hâkim olduğu görülür. Kabaklı Hoca, ölçülü
ve kafiyeli her metnin şiir olmayacağını, sözün şiir olması için seçkin bir söyleyişle
ifâde edilmesi gerektiğini, sözün o zaman değer kazanacağını belirtmiştir. Sâdece
ölçülü ve kafiyeli söz olarak kalırsa, bu söz şiir olmaz, ancak bir manzume
olur.

Ahmet Kabaklı, fazla şiir yazmamasına rağmen, edebiyat
eleştirmenleri tarafından başarılı bir şâir olarak kabul edilmiştir. Bu konuda,
Kabaklı Hoca ile fikir yönünden taban tabana zıt biri olarak devrin kudretli eleştirmenlerinden Nurullah Ataç’ın görüşlerine bakmak yeterlidir. Ataç, Kabaklı’nın ilk şiiri olan ‘Kadın Sesidir’ şiiri hakkında Varlık Yayınları
arasında yayımlanan ‘Okuruma Mektuplar’
isimli kitabında ‘Bir Şiir’ adıyla
övücü bir yazı yazmıştır. Şâirliği üzerinde durulması gerektiğini belirttiği
Ahmet Kabaklı’ya bir mektup yazmış ve çok geçmeden cevabını almıştır. Nurullah
Ataç bu yazısında Ahmet Kabaklı ile aralarındaki mektuptan şöyle bahsetmiştir: ‘Güzel bir
şiir benim bugün size okuyacağım şiir, belli ki vergili bir şâirin elinden
çıkmıştır. Eskilerden değil yenilerden birinin, bir gencin, daha ilk şiirini
yazan bir gencin. Ahmet Kabaklı’nın adını belki duymamışsınızdır, ben de
duymamıştım. Kendini de görmedim, tanımıyorum, bu şiirini okuduktan sonra
kendisine bir mektup yazdım, cevap verdi. Bütün dostluğumuz ahbaplığımız işte
bu kadar. Karşılaşsak belki de sevmeyiz birbirimizi. Kendi de söylüyor: Okurmuş
benim yazılarımı ama düşüncelerim arasında, kullandığım kelimeler arasında
hoşlanmadıkları varmış. Kızıyordur onlara. Kızsın. Onun hatırı için
düşüncelerimden, kullandığım kelimelerden, kimini özene özene seçtiğim, kimini
de benim uydurduğum tilciklerimden geçecek değilim a! Ahmet Kabaklı ile
geçinmeğe niyetim yok. Ama inanın bana, iyi bir şâir.’ Ataç, Kabaklı’nın şiirinin açık, söyleyeceğini perde arkasından değil, göz önünde doğrudan söyleyen, ne demek istediğini birden söyleyen bir
şiir olduğunu belirterek ‘Şiirde devrim
diyorlar, hürriyet diyorlar. Ahmet Kabaklı’nın şiiri bir şeyi yıkmadan, büyük
laflar kullanmadan o hürriyete eriveriyor’ diyor. Kısacası Ataç, Kabaklı’nın şiirinin kolay yazılmış
gibi görünmekle beraber üzerinde çok çalışılmış, çok işlenmiş bütünlüklü bir
şiir olduğunu, bu güzellikte şiirlerin az yazıldığını söylemiştir.                                                   
(DEVAM EDECEK)

2022

Rahmetli
Hocam Ahmet Kabaklı’ya Dair… – 2

Oğuz Çetinoğlu: 1960’tan
sonra siyâsî hayattaki değişiklikler, fikir dünyâmızı da etkiledi. Hocamızın
fikrî çizgisinde değişiklik olmadı. Buna rağmen seçilmiş ve tâyin edilmiş
vazifelilerle, geniş halk tabakası nezdindeki itibârı değişmedi, hattâ arttı.
Şiddetli fırtınalara rağmen dengeyi koruyabilmesinin sırrı neydi ?

Prof. Dr. Mehdi Ergüzel: Son
zamanlardaki mülakatlarda “güzel soru..” demek âdet oldu. Bence bu soru,  soyadınızla mütenasip  “çetin bir soru”dur, düşünmeliyim. Hocamın
hatırasına uygun cevap vermeliyim. Rahmetli Kabaklı Hoca, “partiler üstü”
kalmaya hususî bir dikkat gösterirdi. Gayet tabiidir ki milliyetçi hatta
“Turanî idealleri” ve hasretleri vardı. 
Hayatının son 10-15 yılı içinde gittiği Orta Asya Türk diyarlarını
görmek ve Orhun Âbidelerinin bulunduğu bölgeleri gezmek onu çok sevindirmişti.
Diğer İslam ülkelerini de çeşitli vesilelerle görmüş, intibalarını yazmıştı.
Avrupa’yı, Amerika’yı ve Uzakdoğu’yu ise gençliğinden itibaren Paris’ten
başlayan  seyahatlerle, konferans
davetlerine icabet ederek bizzat içinden tanımıştı. Çin’i görüp görmediğini hatırlayamadım.
Görse de pek hoşlanmazdı, üzülürdü diye düşünüyorum. Her yurt dışı seferinden
vatan hasretiyle dopdolu bir heyecanla dönerdi. Yurdumuzun neredeyse her
köşesinden aldığı davetlere icabet etmiş, en çok da Harput gezilerinden
“çocukluk, gençlik hatıraları”yla mesut dönmüştü. Böyle bir gönül adamının
gündelik siyasete heveslenmesi mümkün değildi. O bir partinin adamı olamazdı.
Kaç kere “milletvekilliği teklifi” aldığını, nezaketle geri çevirdiğini
biliyorum. Bize dahi sorardı. Rahmetli Demirel ve rahmetli Türkeş’e hususî bir
muhabbeti vardı, diğerleri ile belli mesafede medenice diyaloglar içindeydi. En
son bir ara seçimde -tafsilatını tam bilmediğim- bazı ısrarlara kulak vererek
Çiller’in liderliğindeki bir partiden aday oldu fakat seçim ertelenince bu
niyet de yarım kaldı. Belki öylesi daha hayırlı oldu. Birilerinin mensubu gibi
sanılmaktan kurtulmuş oldu. Hoca, siyasetin adamı değildi fakat yıllarca en
sert siyasi yazıları da yazan oydu.”Ecurufya” ve “Bizim Alkibiades” bu yılların
tipik yazılarıyla yüklüdür. Günümüzde, muhalefeti, iktidarları ve
“devletlu”ları onun kadar ehliyetle ve medenice, asla taviz vermeden  değerlendirecek kalem olduğunu düşünmüyorum.
Kimse de yazdıklarından dolayı onun üzerine gitmeye, onu susturmaya, sindirmeye
cesaret edemezdi. Çünkü hakkı, hakikati yazardı. Milletin sesiydi. Her meslek
mensubunun derdi onun köşesinde “Gün Işığında” aydınlanarak ayan beyan ortaya
çıkardı.1970’lerde bizim “Çapa Yüksek Öğretmen Okulu”nun meselelerini bile kaç
kere yazmış, davamızı sahiplenmişti. Milletimizin okur yazarları,  onu sever ve takip ederdi. Şimdiki onlarca
yazardan ve konuşurdan  hangilerini kim
ne kadar benimsemiştir, bilemiyorum.. Demek ki Ahmet Kabaklı olmak kolay iş
değilmiş. Bu kadar sevilmesinin, yazdıklarına güvenilmesinin sırlarından biri;
içinde yetişip geldiği milletinin iç dünyasını bilmesi, “iki yaşında yetim
kalmış bir evlat” olarak “garibin hâlini ta derinden anlayabilmesi”ydi. Bir
diğer sır, sağlam bir İslamî terbiyeden geçmesi, devletimizin kanatları altında
yatılı okuyarak yükselebilmesi ve bu minnettarlığı, vefa borcunu, şükran
hissini daima nefsinde taşımasıydı. Güvendiği yakın çevresiyle istişare eder,
danışır ama temel değerlerden bir adım geri gitmezdi. Bu hayat düsturlarını;
yıllar içinde okuduklarından, hocalarından öğrenmiş, şahsında pişirmiş,
olgunlaştırmış olmalıydı.

Çetinoğlu: ‘Başarılı olmak, zirveye çıkabilmek için
ihtiraslı olmak gerekir’ deniliyor. 
Kabaklı Hoca zirveye çıkabilmiş başarılı bir yazar ve fikir adamıydı.
İhtiraslı mıydı? Cevabınız ‘evet’ ise
ihtirasını; ‘hayır’ ise, başarısını
nasıl yorumlar sınız ?

Prof. Ergüzel: Kabaklı Hoca için “ihtiraslıydı” diyemem ama rahatlıkla, “çok çalışkandı, hiç boş zamanı yok gibiydi,
sürekli, okur, yazar, vazife addettiği bazı önemli işleri yetiştirmeye uğraşır
dururdu” diyebilirim. Bence “ihtiras”; herhangi bir kazanç uğruna,
başkalarının zararına bile olsa hırs içinde canını dişine takarak âdeta her
vasıtayı mübah görmek, idealleri hiçe saymak, bir davası olmamak, hep kendi
menfaatini düşünmektir. Kabaklı Hoca, Peygamberimizi seven ve onun yolunda
giden adamdı. Peygamberimizin, kendisine vaad edilenlere karşılık “Bir elime
Güneş’i, bir elime Ay’ı verseniz dâvamdan dönmem.” deyişini düşünüyorum da o
büyük insana hayranlığım her seferinde daha da artıyor. Rahmetli Hoca da
dâvasına sadıktı. Türk-İslam ülküsüne gönül vermişti. Bu bağlılığın adı
“ihtiras” değil “mefkûre” olur, “ideal” olur, “davasına sadakat” olur. Başarılı
insanlar; Rahmetli O. Şaik Gökyay’ın “Bu Vatan Kimin ? şiirindeki yiğitler
gibidir. Onlar; ilimde, sanatta, siyasette ve hayatın her alanında “karınca
misali”, menzile varamayacak olsalar bile “Hac yolu”na girenler, ömrünü bir hak
uğruna “iyilik-güzellik-doğruluk” uğruna feda etmeyi göze alanlardır. İhtiraslı
olmak, başarılı olmak için yetmez. İhtiras, insanı yerlerde süründürür ama
bence dava adamlarını yükselten, onları ayakta tutan gerçek, çektikleri ıstıraplara
rağmen benliklerinde taşıdıkları manevi kanatlardır.

Çetinoğlu: Kabaklı
Hoca, pek çok yazara, eğitimciye örnek oldu. Pek çok kişiyi etkiledi. Kendisinin
örnek aldığı, etkilendiği kişi veya kişiler hakkındaki düşüncelerinizi lütfeder
misiniz?

Prof. Ergüzel: Haklısınız. Ahmet
Kabaklı, yarım asrı aşan, hocalık ve yazarlık hayatı boyunca bizim nesil dahil
binlerce genci etkilemiş, şahsiyetleri üzerinde silinmez millî izler
bırakmıştır. Bu 40 yıl içinde yazılarıyla her gün karşılaşan memleketin her
yerinden, her meslekten vatan evladı, onu görmeden ondan ders almışlar,
zihinlerindeki tereddütleri yenmişler, meselelere nasıl bakmak, nasıl tavır
almak gerektiği konularında görüş sahibi olmuşlardır. Bu; “büyük sözü dinlemek,
işin aslını bilene bilhassa, hocalara kulak vermek, onların sözünü  dikkate almak…” geleneği,  milletimizi asırlardır ayakta tutan,
düşmanımızın aşamadığı manevi gücümüzdür. Rahmetli Hoca, bütün tevazuu ve
vakarı içinde hocalığının itibarının farkında olarak yaşadı. Hep saygı gördü.
Konuştuklarının ve yazdıklarının mesuliyetini müdrikti. Bu yaşama üslubu ve
tavrını kimlerden öğrenmişti? Çocukluktan ve gençlik yıllarından itibaren
şahsiyetini yoğuranlardan ve şüphesiz, son günlerine kadar okuduklarından,
bitmeyen tefekkür zamanlarının kendisine öğrettiklerinden… Anadolu toprağı
erenlerle doludur. Ana duasıyla başlayan terbiye hocalarla devam eder.
Üniversite yıllarında Yahya Kemal, Tanpınar, Nurettin Topçu, Necip Fazıl, Arif
Nihat, Mehmet Kaplan, Ayverdiler, İbrahim Kafesoğlu, Kaya Bilgegil,.. Kabaklı
Hocanın yaşayan fikir ve edebiyat çevresidir. Fakat edebî klasiklerimizi tanıma
ihtiyacı, onu fakülte yıllarında Akif’ten, Namık Kemal’e, Gökalp’e, Mevlana’ya,
Yunus Emre’ye, Fuzulî, Baki ve Nedim’e… kadar uzanan çok zengin metinlerle
tanıştıracaktır. Hocaları, “Son Osmanlılar”dır. Kaybedilen koca bir
imparatorluktan kalan son yadigâr nesildir. Onları okuya okuya, dinleye dinleye
yetişmek, az tecrübe değildir. Bu mesele uzar gider…

Çetinoğlu: Kabaklı
Hoca, hayatı boyunca pek çok başarı armağanlarına lâyık görüldü. Vefatından
sonra resmî ve özel kuruluşların tavırlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Prof. Ergüzel: Hoca sağlığında, çeşitli
millî kültür kuruluşlarından ödüller aldı, ilgi ve itibar gördü. En hoşuna
giden de “Şeyhülmuharririn” unvanına layık görülmesiydi. Kendisine AKM’de
muhteşem bir törenle tevdi edilen bu armağan ve orada yapılan konuşmalar ona
hayatının en nadide saatlerinden birini yaşattı. O törenden 20 yıl kadar önce
de aynı salonda kendisinin önayak olduğu programda Necip Fazıl’a sunduğu
“Sultanüşşuara” unvanını hatırlamamış olamazdı. O daima vefalıydı. Kendisine de
vefalı davranıldı. Bütün millî kuruluşlarla barış içindeydi, uzlaştırıcı ve
birleştirici lider vasıflarına sahipti. Bu asil tavır, aziz milletimizin
hasletlerindendi. Vakıf’ta değişik vesilelerle devrin ilim, sanat ve siyaset
adamlarının gururunu okşayan, gönlünü alan törenler de yaptırdı. Hoca’yı üzecek
neler olduğunu bilemeyiz. Resmî ve özel kuruluşlarla pek problemi olmadı. Belki
bazı yazılarıyla ilgili mahkemelik olma problemleri de yazdığı gazetelerinin
avukatlarınca hallediliyordu. Bir mahkemesinde de biz dinleyici olarak
bulunmuştuk. Adalet karşısında da efendi ve ciddi tavırlı olduğunu
söylemeliyim. Zaten kendisi aynı zamanda Hukuk Fakültesi mezunuydu.

Çetinoğlu: Ahmet
Kabaklı, 1994 yılında milletvekili ara seçimlerinde aday idi. Seçim iptal
edildi. ‘Hoca kurtuldu’ deyip sevinmek mi gerekir yoksa ‘siyâsî hizmetlerinden
mahrum kaldık’ deyip üzülmek mi?

Prof. Ergüzel: Rahmetli Hoca, çok
sayıda siyasî yazı kaleme almasına rağmen, sözü ayağa düşürmediği için aktif
siyaset yapacak bir mizaca sahip değildi. Meclis’e girseydi, Mehmet Âkif ve
Yahya Kemal gibi olur, sessiz kalamaz, konuşur, mücadele ederse onu üzerler,
yorarlar, yanıltırlar, bedbaht ederlerdi, diye düşünmekteyim. Bu yüzden siyasi
hiziplerin tarafı olmadı,  çekişmelerden
ve kliklerden uzak kaldı.  Şimdi olduğu
gibi Meclis dışından Millî Eğitim veya Kültür Bakanı bile olsa bu kadar
gruplaşma içinde Hoca’nın manevi dünyası zarar görür, huzuru kaçardı. Zaten
aktif siyaset içinde yer almayışı biraz da bu endişeden kaynaklanıyordu. O ‘Cemiyet
ve Vakıf Adamı’ydı, milletin dertlerinin avukatıydı. Bence sevdiği işi yaptı.
Mükemmel bir eğitici, cesur bir kalem, sürekli okuyup kendini yenileyen
“hezarfen bir edebiyatçı” olarak yaşadı… Fikir ve edebiyat hayatımızda
bıraktığı boşluk ne yazık ki dolacağa benzemiyor.

Çetinoğlu: Sorularla
sınırlı kaldığınız için veremediğiniz mesajınız var ise… Söz sizin efendim,
buyurunuz… 

Prof. Ergüzel: Teşekkür ederim.  Ciddiyetle hazırlanmış sorularınızla
mütenasip açıklamalar yapmaya çalıştım. Ben her asrın, her alandaki büyük
adamlarının, yetişmekte olan nesillere, iyi hazırlanmış, görüntülü biyografik
belgesellerle tanıtılmasının faydasına inanırım. Malazgirt’ten önce ve sonra bu
aziz millet kimleri yetiştirmiş, hangi eserler, nasıl ortaya konulmuş, neler
yaşanmış bilinsin isterim. Mükemmel senaryolarla, dizi filmlerle bizim ve
insanlığın değerli şahsiyetlerini tanımağa, eserlerini ve sözlerini anlamağa
daima ihtiyacımız vardır. Rahmetli Ahmet Kabaklı has bir Anadolu Türk çocuğu,
kendi tabiriyle “Muhammed Oğuz Oğulları”ndan biriydi. Ruhu şad olsun, adı, sanı
ve eserleri yarının nesillerine kalacak kadar “Yıldızların söneceği güne” dek
yaşasın inşallah…

(BİTTİ)

Prof. Dr. M. MEHDİ ERGÜZEL                                                                                                                    İstanbul Yeniyüzyıl
Üniversitesi Öğretim Üyesi

AHMET KABAKLI’DAN BİR SOHBET:

Azra Erhat’ın Osmanlı dili konusunda dikkate değer bir mesajı var:
Dostlarına vasiyet ediyor: ‘Eski Türkçeyi hor
görmeyin. Çünkü o uzun yüzyıllardır dilimizdi. Her dilin saygınlığını korumak,
ilimini devam ettirmek gerçek devrimciliğin özelliklerindendir.’

O’nun bu vasiyeti
hakkında Hilmi Yavuz diyor ki:

‘Müthiş bir
vasiyet bu! Müthiş, çünkü gelenekten ya­rarlanmanın safsata olduğunu öne süren
sözde aydınla­rın suratına Osmanlı tokadı gibi iniyor.’

Burada, merhum
Erhat ve benzerleri ile hafiflik ve ay­dınsızlığın boş kafalı çalımını ölmeden
önce sezmiş olanların uyanışlarını hayra alâmet görüyoruz. Fakat alperenlik
sevdası ile biz, işte, onların pîr-i fânilikte ulaştıkları nokta­ya, doğduğumuz
günlerde vasıl olduğumuza seviniyoruz. El­bet bu uğurlu kademli kurtuluşu
bize sağlayan ise bağbançıların, esnafın, işçilerin, halk türkülerinin ve
âşıkların iz’anları arasında yetişmek şansımızdır.

Necip Fâzıl
üstadın bir koşuya çıkan yarış atlarına dair teşbihi bakın ne güzeldir:

‘Bazı iz’ansızlar
derdi. Bizi yarış edenlerin en arkasında görerek, gerici olduğumuza
hükmederler. Halbuki biz en önde giden atlardan iki dolam daha önde olan
yarışçıyız. Ama onlar iki dolam daha önde olduğumuz halde en arka­da
göründüğümüzü hangi zekâ ile idrak etsinler?

Üstadın parlak
nüktelerine sıra gelmişken, ben de size komedya yazarı, bir hayli saldırgan
tiyatrocu Aristofanes’le büyük Sokrates arasında geçen mâ’nalı atışmayı
anlatayım. Bizdeki bazılarına benzetirsek şarlatanlıkla, ağırbaşlılığın bir
yarışması gibidir bu:

Aristofanes, Atina’da Sokrates kılığında
sahneye çıkarak, bu esiz filozofu gülünç etmeğe çalışırmış. Tuhaf tavılar,
jestler, maskaralıklarla halkı güldürür, Sokrat’ın beş para etmez bir
yalancı olduğunu bağıra çağıra söylermiş.

Bu tecavüzleri soukkanlılıkla seyreden
Sokrates, onu dinledikten sonra, ağır ağır sahneye çıkarak ‘Ey Atinalılar’ dermiş.
Aristofanes’in, çok usta olduğu sahnede beni nasıl gösterdiğini seyredip dinlediniz.
Şimdi izin verirseniz! Bir de ben, olduğum gibi yani Sokrates gibi dolaşayım!
Bir de beni seyredin ve dinleyin bakalım! Aristofanes’in çarpıtarak anlattığı insana
benziyor muyum! Söyleyin Allah aşkına…’

İşte, asırlardan beri, biz muhafazakârları;
Türk kültür târih ve medeniyetinden yücelikler çıkacağına inananları, mürteci
gösterip gülünç etmeye kalkan, temelsiz, köksüz ilericilerle bir de siz bizi
karşılaştırın. Ne yapacağını bilmeyen inançsız ye mukaddesatsız sözde
aydınlarla, benim özendiğim gerçek Türk münevverlerini lütfen siz
karşılaştırın. O zaman Sokrates’in asil ve hikmetli davranışındaki efendiliği
daha iyi sezeceksiniz

Azra Erhat’ın geç fakat aydın bir olgunlukla
itiraf ettiği üzere: Biz alperen inancı ile vadedilmiş kültür cennetimizi
bulmak üzere dâima altın çağlarımızı özledik. Olgun İslam’a, büyük târihimize ve
civanmert Türklüğe sevgi ile meylettik. Cenap Şahabettin’in ‘Sen durmadan
bir eskiyi al, ondan bir yeni yap’ öğüdü
kulaklarımızda idi. Hakîkatler köklere dönülerek, eski metinlerin havuzlarında
yeniden yıkanılarak bulunacaktır; geleneğin, destanın, îmanın derinliklerine
varıp mükemmel bir yeniyi bulmak; insanlara en değerli çâreler, icatlar,
şiirler, sağlık terkipleri, yönetim ve fazilet tarzları bağışlayacaktır.

Derin göl ve ırmaklarda misilsiz servetler
bularak, onları istifâdelere ve işletmelere açmak bizim hevesimizdir.
Sözde aydının akıl erdiremediği için ‘halklar’
dediği sevimli cevherli insanları, aç çıplak ve hayalsiz bırakması ise onların
katılıkları sonucudur. Geleceğe koşarken, Osmanlı Türkünün, 21. asırda tecelli
eden akislerine gönül vermek, muhafazakâr aydına neler kazandırmaz ki?

Alperen özenişlerimizin bize neler
kazandırdığını, saymakla bitiremeyiz. Mal, mülk, servet dağdağaları arasında
nice cihanlar yitirildiğini çok kimse bilmez. Fuzuli’nin Leyla ve Mecnun’unu,
Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk’ını ararken aşkı, aşk kabilelerini, aşk aşiretlerini
yeniden buluyor, her bulduğunun sevgisinde bir yeni ‘aşkistan’ yaşıyoruz.

Alperen bize, insanları sevmenin, misli görülmemiş
hazineler bahşettiğini hatırlatıyor. Aynı ölçüde, kula kul olmayan, köle olmayan
kaleme, eşsiz hürriyete, riyâ dışındaki bulunmaz Çin ye Maçin kâinatına, hakîkati
aşan masala, kinin, buğzun boynunu vuran nükteye espriye, görülmedik fetihler
kazandırıyor.

Alperen bize ayrılıkları, bölücülükleri
yıktırdı. İnsanlar arasında inanç ye sevgiden başka üstünlük olmadığını
öğretti. Birbirimize severek bakmanın, hilâfsız, katıksız sevgisine ulaştık. Târihimizi;
Selçuklu, Osmanlı, Cumhuriyet diye bölüp birbirine vuruşturuyorlardı. Biz onu
kurtararak birbirini tâkip eden ve seven târih bölümleri diye onları birbirine
kavuşturduk. Kimi divan şiirinin kâinatına ve ahengine karşı çıkardı, alperen
elimizden tutup, onların aynı millet destanında eşsiz bağlar bulunduğunu
anlattı.

Yüce Peygamberin hikmetiyle, ırklar, cinsler,
gençler yaşlılar arasında ayırışlara, tercihlere, aşağılamalara kim cevaz
yerebilir? Tamahtan, gururdan, hasislikten, yıkıcılık ve ayrılıktan,
merhametsizlikten uzak bir dünya kurduk kendimize…

Görmesini bilen her göze Lâmekân’dan Adn
Cennetleri fışkırtan imrenmeler bahşeden Rabbime şükürler olsun.

Rahmetli
Hocam Ahmet Kabaklı’ya Dair… – 1

Prof. Dr. M. MEHDİ ERGÜZEL                                                                                                                    İstanbul
Yeniyüzyıl Üniversitesi Öğretim Üyesi

Oğuz Çetinoğlu: Ahmet
Kabaklı Hocamız, sıradan bir ‘dâvâ adamı’ değildi. ‘bir dâvânın adamı…’ daha
doğrusu ‘dâvâsının adamı’ idi. O’nun dâvâsı hakkındaki düşüncelerinizi lütfeder
misiniz?

Prof.
Dr. Mehdi Ergüzel: Oğuz Bey,
önce, “hayrü’l-halefi olmaya çalıştığım” rahmetli Hocamı yâd etmeye vesile olan
bu sohbetimiz dolayısıyla size teşekkür ederim. Elazığ’ın memleketimize en
değerli hediyelerinden biri olan Ahmet Kabaklı, ailesinden ve yetiştiği
muhitten aldığı temel millî vasıfları nefsinde toplamış bir ruh hâleti içinde
“şehirler güzeli İstanbul’a geldiğinde, şairin deyişiyle “daha deniz görmemiş
bir Anadolu çocuğu’dur, 19-20 yaşlarındadır. İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu’nun
yatılı öğrencisi ve Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde; Prof.
Dr. A. Nihat Tarlan, Prof. Dr. Ahmet Caferoğlu, Prof. A. Hamdi Tanpınar, Dr. A.
Karahan, Dr. Mehmet Kaplan’ın öğrencisidir. Cemil Meriç ve Cahit Okurer zaten
Elazığ Lisesinden iki değerli öğretmenidir. Fakültede arkadaşları; Muharrem
Ergin, F. K. Timurtaş, A. Alpaslan… küçük sınıflarda da sonradan hepsi profesör
olan O. Okay, N. Hacıeminoğlu, B. Emil, M. Akalın gibi “Yüksek Öğretmenliler”
vardır, ağabey sınıflarda ise ara sıra bize de anlattığı rahmetli Kaya Bilgegil
bulunmaktadır. Bu zengin irfan muhiti içinde Ayverdiler, N. Sami Banarlı, O.
Şaik Gökyay, Nurettin Topçu, İbrahim Kafesoğlu… gibi güzide şahsiyetler de yer
almaktadır. Bu arada onun şahsiyetini yoğuran iki hanımefendiyi unutamayız, onu
dualarla, türkülerle, masallarla büyüten anası Münire Hanım ve millî ruhu
nakşeden Ortaokuldaki Türkçe Öğretmeni Cemile Hanım. Ben bu iki nurlu ve
muhterem hanımı tanıdım ve ellerini öpmek şansını buldum…

Böyle bir ilim irfan camiasına, anasının
dualarıyla gelen genç Ahmet Kabaklı’nın bir “dâvâ adamı” olarak yetişmesi
mukadderdi. Kader onu 1948’e kadar “Âsitâne”nin beşiğinde salladı ve 24’ünde
“çiçeği burnunda bir Edebiyat Öğretmeni” olarak Diyarbakır Lisesine yolladı.
İlk yazı denemelerine öğrenciliğinde başlamıştı. Edebiyat Muallimliğinin tadına
vardığı ilk görev yerinden ayrılırken kendisini şehrin istasyonundan uğurlayan
duygulu öğrenci-veli kalabalığı, vazifesini hakkıyla yaptığının nişanesiydi.
Buradan iki öğrencisi de sonradan Profesör olan Kemal Eraslan ile ticarette
başarı gösterip hocasını unutmayan Cahit Dodanlı idi.

Askerlik, Aydın Lisesi, evlilik, Ankara
Hukuk, Paris… safhalarından sonra Hoca tekrar, hasretini çektiği İstanbul’dadır
ve öğretmen yetiştiren gözde bir eğitim yuvasının kadrosunda, Çapa Eğitim
Enstitüsü’nde; Banarlılar, Gökyaylar, Necatigiller’le bir aradadır. Artık eser
verme çağının heyecanı ve hazırlıkları içindedir. 1957’de Tercüman
Gazetesi’nin- kazanana yazdırmak vaadiyle- açtığı fıkra yarışmasının
birincisidir. Önce haftalık yazar. Bir yazısı üzerine, Y. Kemal Beyatlı’nın
kendisini telefonla tebrik edişini gözleri parlayarak anlattığını hatırlıyorum.
Zaten en sevdiği ve “görüşlerinde hemen hemen hiç yanılmayan mütefekkir
sanatkâr” diye övdüğü Yahya Kemal, onun hayatı boyunca fikirlerini aydınlatan
fenerlerden biridir.

Kabaklı Hoca, artık “Tek Parti Dönemi”nin
bittiği bu yıllarda, kendi alanında eserler vermek kararındadır. Örneklerle
zenginleşmiş, lise ve üniversite mensuplarına da hitap eden, birkaç ciltlik
“Türk Edebiyatı”, hem tarihî akışa hem de çok sayıda metne istinat eden
başlangıçtaki üç cildiyle 1962-66 arasında ‘Türkiye Yayınevi’nin parlayan
kitapları arasına girer. Bu arada Tercüman’daki “Gün Işığında” köşesi memleket
çapında ilgi görmekte “Kabaklı Hoca, bugün ne yazmış bakalım…” sözü halk
arasında tabii karşılanır olmuştur.

Buradan seçtiği yazılar ve uzun takdim
yazılarıyla “Mabed ve Millet” ile “Müslüman Türkiye” kitapları, Kabaklı
Hoca’nın, sonraki yıllarda gerilimi ve iddiası daha da yükselecek olan dâvâ
adamlığı vasfının manifestoları, daha doğrusu fikriyatının ana çizgilerini
veren gür sesi halinde, daha kitapların adıyla ilan ediliyordu. Rahmetli
Hocanın, benim çok beğendiğim tavsifiyle “Muhammed Oğuz Oğulları” bir “mabed
etrafı”nda hayatlarını şekillendirmişler, Asya’nın destanî asırlarından
getirdikleri millî cevherlerini Bizans’ın paslı kilidini kırarak bin yıldır
Anadolu’da “Müslüman Türkiye” ile mayalayıp nesiller boyu yaşatmışlar ve
istikbale yürümektedirler. Ana fikir budur: “Türk-İslam-Muasır”… Rahmetli
Kabaklı Hoca’nın hayatı hep bu sacayağı etrafında gelişti. “Türk Töresi”
başlığıyla neşrettiği bir dizi yazısından sonra asıl niyeti bir “Türk Destanı”
da kaleme almaktı. “Alperenler Kitabı” bu isteğinin farklı bir denemesidir.

Dava adamı Ahmet Kabaklı’nın sesi; Yunus
Emre, Mevlana ve Fuzulî asırlarından 20. asra doğru akıp gelen, Türkçeyle
korunan millî-İslamî değerde Türklük emanetlerinin, M. Âkif – Y. Kemal – Z.
Gökalp – Ö. Seyfeddin – A. Nihat – Tanpınar – N. Fazıl – P. Safa – C. Meriç- M.
Kaplan –N. Topçu… pınarlarında durula durula 1960-2000 arasının dağdağalı 40
yılında yükselen gür bir sestir. O, son nefesine kadar davasından taviz
vermedi. Ana-baba ocağından aldığı, hocalarından öğrendiği, bitmez tükenmez bir
enerji ile okuya okuya geliştirdiği fikriyatını hep bu Müslümanca, Türkçe,
insanca “ilim ve medeniyet yolunda çalışkan yolculuk” temsil etti. Ben
rahmetlinin boşuna bir zaman harcadığını zannetmiyorum. Hep meşguldür, okur,
yazar, yakınlarını ve öğrencilerini de öyle olmaya teşvik hatta icbar eder.
“Elin gâvuru nasıl çalışıp başarmışsa biz onlardan daha gayretli olmalıyız”
kanaatindedir. Kabaklı Hoca’yı anlamak zor değildir. Kitaplarını samimiyetle
çizerek, düşünerek okumak ve o konularda yazmak yeter.

Çetinoğlu: Türkçe’mizin
‘problemli bir dil’ olduğu söylenir. Tanzimat Fermanı ile başlayan batı
taklitçiliği Türkçe’mizi kökünden sarsmıştı. Bu bâdire, Genç Kalemler
Mecmuası’nın ‘Sâdeleştirme Hareketi’ ile atlatılmış iken, 1930’u yıllarda;
dilde tasfiyecilik, “Güneş dil teorisi” gibi şiddetli artçı depremler yaşandı.
‘Uydurukça’ denilen ve ayrıca ihtiyaç yokken batı dillerinden alınan
kelimelerin istilâsı ile dil depremi ve hatta dil katliamı devam ediyor. Bütün
bu menfi hâdiseler karşısında Ahmet Kabaklı’nın Türkçe anlayışı, kurtuluş
formülleri hakkında neler söylemek istersiniz?

Prof.
Ergüzel: Türkçemizin
“problemli bir dil” olduğu kanaatinde değilim. Her dilin ne kadar meselesi
olabilirse Türkçenin de o kadar ve hatta daha az problemi vardır. Olsa olsa
dilimizin eğitiminde problemler vardır ki anlatmakla bitmez. Başarısız Millî
Eğitim Bakanları ve ufku dar maarif erbabının hataları, en az 60-70 yıldır
Türkçemizin yanı sıra onunla gelişen fikir ve edebiyat hayatımızın zevkli ve
güzel eğitimini de engellemektedir. Mehmet Âkifler, Yahya Kemaller Arif
Nihatlar, Tanpınarlar, Necip Fazıllar, Peyami Safalar, Ahmet Kabaklılar, Yavuz
Bülentler… yetiştiren Türkçe, hâlâ dünyanın en güzel, en ince, en derin ve en
engin dilidir.  Bence asıl mesele,
metinlere dayalı olarak öğretilmesi gereken zengin edebiyat ve fikir dünyamızın
çocuklarımıza ve gençlerimize aksettirilmesinde düşülen cahilce hatalardadır.
Şiirsiz, masalsız, hikâyesiz, denemesiz, romansız, yorumsuz, kitapsız,..
edebiyat eğitimi, dil eğitimi olmaz ama “bizde yıllar ve yıllar boyu test
makinesi gençler yetiştiren garip ötesi bir –güya- eğitim” vardır. Ne yazık ki
bu garabeti besleyen, destekleyen çevreler oluşmuştur. Kendi “dilini
fakirleştirmeyi sadeleştirme sanan” bu anlayış, yüksek seviyede edebî
eserlerimizin hızını kesmiş, verimliliği azaltmıştır. Dilin asırlardır
kazandığı kelime, nüans ve manalar feda edilemez. Dil, sadeleşemez, incelikleri
kuşa çevrilemez. Dil, olsa olsa kıvama erer, olgunlaşır. On bin kelimelik bir
sözlükle 400 bin kelimelik sözlük arasında tercih yapılmasını düşünmek, kırk
kere yanlıştır ve bir zihin hastalığıdır, ciddi bir eğitimle tedavisi gerekir.
Bilmeyenin işi, okumak ve öğrenmektir. Bu da eğitimle, kafa yormakla,
tefekkürle olur. Ahmet Kabaklı’nın yarım asırlık yazarlık hayatı, bizden önceki
nesle, bize ve bizden sonrakilere “dil yâremize dair” yazdıkları ve
söyledikleri, ciltler doldurur. Hoca bu konuda da muvaffak olmuştur.
Arkadaşlarıyla birlikte 1960’larda başlattığı “Yaşayan Türkçemiz Mücadelesi”
20-25 yılda netice vermiş, muhaliflerin, dili daraltmaya çalışanların, aklı
başına getirilmiştir. O yılların hatırası olan eserler arasında, N. Sami
BANARLI’nın “Türkçenin Sırları”, M. N. Hacıeminoğlu’nun “Türkçenin Karanlık
Günleri”, F. K. Timurtaş’ın “Türkçemiz ve Uydurmacılık” ve benzeri kitaplar
sayılabilir. Kabaklı Hoca, o yıllarda varlığına kastedilmeye çalışılan
Türkçeyi, Tercüman Gazetesinden de güç ve destek alarak, devrin fikir ve ilim
adamlarını etrafında tutarak, millet ve devlet nezdinde koruyup gözetmeyi
başaran bir öncü şahsiyet olmuştur. “Güneş Dil Teorisi” unutulup gitmiş, ilmî
bir temeli olmayan bir bakış açısından ibaret kalmıştır. “Dilde Tasfiyecilik,
Arı Türkçecilik ve Uydurukçacılık” da o yılların “soğuk algınlığı” gibi
talihsiz sayfaları arasındadır. Çünkü dil, kendisiyle oynanmasına izin vermez,
has evlatları yoluyla aslına rücu eder, “Gün Işığında” parıldamaya devam
eder.  Yeter ki gaflet, dalalet ve ihanet
olmasın. Türkçe 1300 yılı aşan yazılı tarihiyle, “Kitabeler devri”nden itibaren
günümüze ulaşan muhteşem eserleriyle, yakın gelecekte Türk Dünyasıyla ortak
“Örnekli Bir Milyon Kelimelik Büyük Türkçe Sözlüğü” ile üzerindeki tozları
silkeleyip atacaktır. Yeter ki Türkçe aşkıyla dolu devlet adamları ve bilhassa
Millî Eğitim Bakanları da görev başına gelsin. Ümidimizi hiç kaybetmedik.
Kabaklı Hocanın “Yaşayan Türkçemiz Sancağı” emin ellerdedir.

Çetinoğlu: Ahmet
Kabaklı gibi bir dâvâ adamı, kuvvetli bir kalem ve kelâm erbâbı, bulvarın sol
tarafındaki mahalle sâkinleriyle birlikte olsaydı, ebedî âleme intikalinin 21.
yılında; adını taşıyan kültür merkezleri, caddeler, sokaklar, okullar,
üniversiteler olurdu. Hakkında yazılmış mezuniyet, yüksek lisans, doktora
doçentlik tezleri kütüphâne raflarını doldururdu. Tespitlerime göre hakkında
yazılan 4 kitap, iki mezuniyet tezinin, Elazığ’da bir caddede ve bir okulda
isminin bulunmasını yeterli görüyor musunuz? Kimlerin neler yapmasını arzu
ederdiniz?

Prof.
Ergüzel: Rahmetli Hocamızın
vefatını takip eden yıllar, Türkiye’nin siyaseten dalgalı yıllarıdır. Her ne
kadar son 20 yılda Hocamızın adı İstanbul Çapa’da sonradan kapatılan bir
Anadolu Öğretmen Lisesi’ne ve bir İlköğretim Okulu’na, doğup yetiştiği
Elazığ’da da yine bir liseye verilmişse de kâfi değildir. Bilhassa çok sevdiği
Harput’ta kurulacak bir Sosyal Bilimler Üniversitesi, Ahmet Kabaklı adını alsa
ne kadar yakışırdı. Bir gün o da olur inşallah. Hocamızın kitaplarını bağışladığı
Ali Emiri Kültür Merkezindeki kütüphane de Ahmet Kabaklı adını taşıyor. Yetmez.
Hakkında birkaç doktora tezi ve on kadar dil ve edebiyat tezi yapılması çok
yakışırdı. Asıl önemlisi de Kabaklı Hoca üzerinde önemli bir biyografi
çalışması yapan Dr. Erol Ülgen Bey, rahmetlinin 20 bin cıvarında yazısını
tespit etmiş. 55 yılda 20 bin yazı, muhteşem bir sayı.. Neredeyse her güne bir
yazı düşüyor. Yazmadığı gün yok. Bu yazıların gazetedeki köşesinin başlığı olan
“Gün Işığında 1, 2, 3..” dizisi halinde, konularına göre tasnif edilerek 25-30
kitap oluşturabileceği düşünülebilir. “Dijital” dedikleri ortamda
“e-kitap”larla herkesin istifadesine açılsa, yapılacak tezler için bu kolaylık
ne iyi olur. Yazılarının bir kısmı Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları çıkmış olsa bile
“Ahmet Kabaklı Külliyatı”nın daha münasip olacağı görüşündeyiz. Ben naçiz bir
talebesi olarak böyle bir çalışmada memnuniyetle yer almaya daima hazırım.
Hatta bu iş, Vakıf bünyesinde oluşturulacak bir “Ahmet Kabaklı Enstitüsü”
tarafından da yürütülebilir. Hocanın adına her yıl vefat ayı Şubat’ta ilan
edilmek üzere ödüllü “Ahmet Kabaklı Deneme, İnceleme ve Fıkra Yarışması”
düzenlenebilir. Yayımlanmış eserlerinin kavram dizinleri hazırlanıp yeni
baskılarına eklenebilir. Hoca’ya yıllar içinde gönderilmiş binlerce mektuptan
seçilebileceklerle, Hoca’nın yazdığı mektuplardan bulunabilenler, kitaba veya
e-kitaba dönüşebilir. Kültür Bakanlığınca bir “Ahmet Kabaklı Armağan Kitabı”
yayımlanabilir. Avrupalılar bu işleri bizden iyi biliyor, kendi millî
değerlerini unutturmuyorlar…

Çetinoğlu: Türk
Edebiyatı Vakfı, -kabul etmek durumundayız- Ahmet Kabaklı dönemine nazaran daha
aktif. Âdeta köklü ve güçlü bir yayınevi gibi çalışıyor. Yapılanlar ve
yapılmakta olanlar sizce yeterli mi? Başka neler yapılabilir?

Prof.
Ergüzel: Vakfımızın güzel,
verimli faaliyetler ve yayınlar yaptığına şüphemiz yok. Ancak Ahmet Kabaklı
dönemiyle kıyaslanması mümkün değil. Hocanın varlığı, yazdıkları ve konuşmaları
istisnai idi. Dinlemeye gelenler önce onun için gelirlerdi ve gururla dolu olarak
tekrar gelmek üzere giderlerdi. Ben en az çeyrek asırdır bu hakikatin yaşayan
şahidiyim. Siyasi ve kültürel hareketler liderleriyle kaimdir. Biz onun
ideallerini daha ileri taşıyabileceksek zaten bunu zamanla edebiyat tarihi
yazacaktır. Ancak yazarlar dünyamızda -ne yazık ki- bir Ahmet Kabaklı daha
vardır, diyemiyoruz. Hiçbir konuda yapılanların yeterli olduğu söylenmemelidir.
Türk Edebiyatı Vakfı’nın maddî gücü yüksek olmalıdır. Özel Tiyatrolar gibi
resmî bütçe desteğine sahip olmalıdır. Yayınları okullara satın
alınabilmelidir. Telif imkânları artmalıdır. Edebiyat eğitimi gören
üniversiteli gençlere burs ve kitap desteğinde bulunulabilmelidir. Dinî
kuruluşlara yardımı sevap sayan mantık, millî kuruluşların önemini de anlayacak
seviyeye yükselmelidir. Millî hassasiyet yüksekse dinî şuur da yükselir. Yoksa
şaibeli grupların istismarına açık hâle gelinir. Bunun için de devletin
şefkatli ve şuurlu eli, devreye girmeli, denetlerken desteklemelidir de… İstanbul’daki
Üniversitelerin kültür, sanat  ve
edebiyatla ilgili bölümleriyle, Sultan Şehir İstanbul’un 40’a yakın İlçe
Belediyesi’nin Kültür Müdürlükleriyle ortak / paydaş programlar
düzenlenebilmelidir. Hoca’nın sağlığında bunlar zor da olsa yapılabilmekteydi.
Nitekim şimdiki Vakıf Başkanı Serhat Bey ve yönetim kadrosu Azerbaycan başta
olmak üzere Türk Dünyasına açılmaktadır. Bu yıl ilk defa Türk Edebiyatı Vakfı
Ödülleri sunulmuştur ve inşallah devam edecektir.

(DEVAM EDECEK)