Başlığı okuyan Sivaslı hemşerilerimiz hemen kızmasınlar. Türkülerini aşırmıyor, bir yazılık ödünç alıyorum sadece. Bu satırların yazarı da İzmit’i bir İzmit türküsüyle anlatmak isterdi ama İzmit’i anlatan bir türkü yok maalesef. TRT arşivinde 3 tane Kandıra yöresine 1 tane de Akmeşe’ye ait bir türkü var. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin derlediği 22 türküden oluşan 2 CD’lik bir çalışma var. Bunların çoğu oyun havası niteliğinde türküler ve hiçbiri İzmit’i anlatmıyor. Bu arada yar ile beraber çıkacağımız bir kale de yok zaten. Son cümlenin anlamını Sivaslılar ve yazının başlığına konu türküyü bilenler anladılar.

Yahya Kemal Beyatlı o meşhur şiirinde diyor ya hani “Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul” diye. Muhtemelen İzmit’in, Başiskele’nin veya Gölcük’ün bir tepesinden bu şehre baksa benzer bir şiir de İzmit için yazardı.

Daha önce başka yazılarımda da ifade etmiştim. Bir kere de burada tekrar edeyim. Ben, İzmit’i makyajla kocakarıya çevrilmiş bir afet-i devrana benzetiyorum. Coğrafi olarak dünyanın en güzel konumlarından birine kurulmuş ancak öte yandan on yıllardır plansız şehirleşmenin kurbanı olmuş bir şehir. Şehre genel olarak baktığınızda –birkaç tarihi eser haricinde- ne mimari var ne de estetik bir dokunuş.

Daracık yollar, bir otomobilin zor geçtiği sokakların etrafına yığılmış her biri birbirinden kötü binalar, hala belli bir düzene oturmamış ve hala neredeyse köy minibüsü tarzı gerçekleştirilen toplu taşıma sistemi. Koca şehre İstanbul’un hurdalığı muamelesi gösterilerek gerçekleştirilen bir sanayileşme süreci.

Güzelim şehir tüm bu özensizliğin, tüm bu hoyratça muamelenin neticesinde kimliğini kaybetmiş, vizyonunu kaybetmiş, daha da kötüsü ruhunu kaybetmiş. Müstesna istisnaları dışında şehrin yerlileri akvaryumdaki balık misali nerede yaşadıklarının farkında bile değiller. Şehirde neyin eksik olduğunu, şehrin neye ihtiyacı olduğunu bilmiyor ve bilmediklerini de hiç kimseden talep de etmiyorlar. Hala İzmit’in bir Anadolu kasabası olduğu zamanlarda yaşıyorlar. Halbuki bu kent artık 2,5 milyonluk bir metropol ve bir metropolün sahip olduğu / olacağı problemlere, çözümlere ve icraatlara ihtiyacı var.

Bu şehrin ciddi bir trafik sorunu var, bu şehrin ciddi bir otopark sorunu var, İstanbul’un dibinde yaşamasına rağmen bu şehrin ciddi bir kültürel faaliyet sorunu var, bu şehrin toplu ulaşım sorunu var, bu şehrin ülke ekonomisine sağladığı katkının büyüklüğü oranında gelirden pay alamama sorunu var ve daha nice sorunları var. Üstelik bu sorunlar gitgide daha da büyüyor ve bugün neşter vurulmazsa yarın daha da çözümsüz hale gelecek.

Bu şehrin artıp şöyle bir silkinip kendine gelmesi, bir vizyon ve ruh kazanması lazım. Aksi halde çok yakın gelecekte İzmit “yaşanamayacak şehir” haline gelecek. Tüm coğrafi güzelliğine rağmen “kaçılması gereken şehir” haline gelecek. Ve daha da beteri “mutsuz şehir” haline gelecek.

Gelin hep birlikte bu şehri önce gerçekten çok sevelim. Şairin İstanbul’u sevdiği gibi sevelim. Bu şehre bir ruh katalım, şehrin çehresini değiştirelim. Bu şehir, hayatımızda ortaya koyduğumuz en güzel eserimiz olsun. Ömrümüzün geri kalanında İzmit’in tepelerinden eserimizi yani bu güzel şehri yâri seyreder gibi seyredelim.

Eskiden küçüklere örnek olmak çok önemli bir davranış ve düşünce şekliydi, yaptığınız eylemlerde özellikle çocukların etkilenmemesi için elden gelen tüm gayret gösterildi. Kavga edecekseniz, tartışacaksanız bile bunlar çocukların yanında yapılmazdı olumsuz düşünmesin, etkilenmesin diye.

Şimdi bakıyoruz teke tek kavgalar bile azaldı, ordu halinde koloniler halinde kavgaya girişiliyor, husumetli kimse kozlarını paylaşsın denilirdi ki bu konulara yani kavga konuları öyle eften püften konular değildi yok yan baktın, yok çarptın, yok çamura yattın gibi.

O zamanlar ellerde telefonlarda yoktu, fotoğraf makineleri de. Çekip hemen sosyal medyadan paylaşılıp, ranta dönüştürme, tarafları daha da galeyana getirme gibi…

Araya ayırmak için girilirdi, bir tekme de kendi atması için değil. İçindeki öfke krizini gidermek için değil, yere düşene vurulmazdı, bir kanalda izliyorum adam yere düşmüş artık hali yok gelen tekmeliyor, giden tekmeliyor bu nasıl bir acımasızlık?

Kim gelirse önüne vuruyor, kadın, çocuk, yaşlı hiç fark etmiyor birine vuruyor ya.

Günümüzde en gözde meslek aslında psikiyatr ya da psikolog olmalı müşterisi, hastası hiç mi hiç bitmez hatta sürekli artar. Bu konunun aslında gerçekten incelenmesi gerekir neden bu kadar saldırgan olundu?

Fakirlikten mi, ani aşırı zenginlikten mi, parayı bulamamaktan mı, parayı bulup helal haram ayırımı yapmamaktan mı?

Mutlak surette incelemeliyiz.

Yakında gizli huni takanlar artık hunilerini gizleyemeyecekler. Şuursuzca yapılan işler… Adaletsizce yapılan işler…

Zenginin çok zengin, fakirin çok fakir olduğu bir toplum daima başa bela olur…

Zenginleştik deniliyor! evet zenginleştik bundan 3-5 yıl önce 300-500 bine aldığımız evler 3-5 trilyon oldu eski para ile ama ev alabilen kimse yok…

Bankalar eskiden kredi veriyordu nerdeyse evin %70’i oranında şimdi ise şartlarınız iyi ise %30 oranında veriyor bu şartlarda kim ev alabilir?

Ailesinden kalmamışsa, ailesi yememiş birikim yapmışsa sonra ki nesil rahat hayat sürüyor yoksa kiralarda, ay sonunu nasıl denk getiririm diyor… Tabii bu arada ayağını yorganına göre uzatmayıp lüksü seven, maaşını 15’inde alıp 20’sinde boş cüzdanla dolaşanlardan söz etmiyorum.

Gerçek sorumluluk sahibi evini, ailesini nasıl geçindiririm diye düşünen gerçek anlamda düşünceli kişilerden söz ediyorum.

Paranın zor kazanıldığı bir ülkede yasaklı madde kullanımının da bu denli artması bir başka dengesizlik, parklar sokaklar satıcı dolu bulmak ve içmek istenirse çok kolay olduğunu söylüyorlar…

İşin özü tezatlar ülkesi olduk çıktık, ne kadar bu böyle devam eder bilinmez evet bir şeyler yapılıyor ama bir o kadar da olumsuzluklar yapılıyor, hayır olur inşallah…

SAYGILARIMLA

İşimiz fikir ve sanat. Fikir ve sanat da yayın dünyasında yaşıyor. Yirmi birinci asırda, şartların en hızlı ve kökten değiştiği dünyalardan biri de bu dünya, yayın dünyasıdır, şüphesiz.

Kitap yayıncılığında yayınevlerinin yazar peşinde koştuğu çağlar vardı. Şimdi yazarlar yayınevlerinin peşinde koşuyor. Bu yayınevlerinin çok büyüyüp zenginleşmesinden değil. Tam tersine. Yayıncılık, yapan pişman, yapmayan pişman denilen hâle geldi. 

Türkiye’nin en çok satan gazetesinin “Tirajımız bir milyonu aştı!” diye manşet attığı günü hatırlıyorum. 1960’larda mıydı, 1970’lerde mi… Bugün gazetelerimizin tamamının tirajları toplamı bu sayıyı bulmuyor. O tarihlerde nüfusumuz 30-40 milyondu. Bugünkünün yarısından az. Kişi başına gazete sayısındaki değişmeyi varın siz hesaplayın. Artmış mı, azalmış mı?

İki büyüğüm, hayatlarını kalemleriyle kazanırdı. Kalemlerinin hakkıyla! Tarık Buğra ve Tahsin Yılmaz Öztuna. Ücret almadan yazısını yayınlatana çok kızarlardı. Bu yalnız bir kızgınlıktan ibaret değildi. Meslek ahlakına tecavüz edilmiş gibi şiddetli bir tepki verirlerdi. Belki on yıl önce bir gazete bana köşe yazarlığı teklif ettiğinde ücreti sormuştum. Sanki rüşvet istemişim gibi bir muameleye maruz kalmıştım. Yazmadım tabii. Buğra ve Öztuna’nın hatırasını incitemezdim. 

2030 yaklaşıyor

Beş yıl kadar önceydi; bir futurizm merkezi, 2030’larda kâğıda basılı gazete kalmayacağını tahmin ediyordu. Ülke ülke son kâğıt gazetenin kalkacağı tarihleri vermişlerdi. Türkiye ve Rusya en geriden geliyordu ama sonunda bizde de iş bitiyordu. Yaşayanlar görecektir. Daha yedi yılımız var. Bu dijital gelecek tahminleri de her zaman tutmuyor. Kâğıda basılı kitabın da bugüne kadar sonuna yaklaşmamız lazımdı. Gel gör ki dijital kitaplar hızlı bir yükselişten sonra toplam kitap sayısının 1/3’ü civarında düz bir çizgiye oturdu. Dostlarım, benim tek tük genç dostum da var ama benim dostlarım genellikle olgun kişiler, “Ama kitabın şöyle ele gelişi, kâğıdın kokusu, teması…” diyorlar ve dijital kitaba pek yüz vermeyeceklerini söylüyorlar. Ben de onlara şu cevabı veriyorum: Haklısınız. Ne günlerdi o günler. Pişirilmiş kil tabletlerden okurduk. Bazı kitapların rengi kiremit rengiydi, bazılarının gri. Onların şöyle ele gelişi. Rengi, kokusu; ille de ağırlığı. İki kitaptan fazlasını ancak arabayla taşırdık. 

Ben hemen tamamen dijitale döndüm ama olgunlar da gençler de hâlâ kâğıttan okuyorlar. Hiç olmazsa üçte ikisi. 

Tasarım, üretim, pazarlama 

Aslında dijital kitabın, kâğıtta mümkün olmayan üstünlükleri var. Daha önce yazdımsa affedin; bir kere herhangi bir ismi veya ifadeyi arayabiliyorsunuz. Dijital kitaplarda indeks gereksiz hâle geldi. Sonra istediğim parçaların altını çiziyorum, istediğim yerlere düşüncelerimi, notlarımı yazıyorum ve bütün bunları ayrı bir dosya hâlinde ihraç edebiliyorum. Yıllar önce okuduğum bir kitabın içeriğini bu not ve önemli parçalar dosyasına bakarak hatırlamak, hangi kitapta ne denmişti sorusuna cevap bulmak çok kolay. Tek olumsuzluk, kitap okumak için kullanılan tabletlerin fiyatları. Bunu da, tablet yerine gittikçe irileşen akıllı telefon ekranlarıyla halletmek mümkün olabilir. Ama benim koskoca bir “Superamoled” ekranlı tabletim var; maşallah deyiniz. 

Kitap yayıncılığına döneyim. Yalnız yayıncılıkta değil, hemen bütün üretimlerde yirminci asırdan yirmi bire geçerken oluşan bir değişiklik var. Bunu Apple telefonları üzerinden, “Psikolojimiz: Kavga çıkaralım da reyting artsın” (20.02.2022) ve TOGG üzerinden, “Türkiye otomobil yapabilir mi?” (20/02/2020) yazılarımda anlatmıştım. Eski endüstri döneminde üretim önemliydi. Otomobil üretebiliyor musunuz? Telefon üretebiliyor musunuz? 1900’larda bunlar öldürücü sorulardı. Şimdi öldürücü sorular şunlar: Otomobil tasarlayabiliyor musunuz? Otomobilinizi pazarlayabiliyor musunuz? Telefon tasarlayabiliyor musunuz? Tasarladığınız telefonu pazarlayabiliyor musunuz? Tabii, tasarladıklarınızı başarıyla pazarlayabilmeniz için de piyasadaki rakiplerine göre bayağı bir üstünlüğü olması gerekir; otomobilinizin veya telefonunuzun. Tanınan bir markası olması… İtibarı olması. 

Yayınevi basımevi değildir

Seth Godin’den nakletmiştim. Eski endüstri kolları aşağıya sarkmış bir adam gibiydi. Kollar ve kafa sırasıyla şunlardı: Sol kol, tasarım. Kafa üretim. Sağ kol, pazarlama. Yani önemli olan ortadaki kafaydı. Ürettiğinizi, elinizi öpene babalar gibi satardınız. Şimdi der Godin, adam kollarını havaya kaldırdı. Tasarım ve pazarlama önemli olan unsurlar. İsterseniz üretimi Çin’de yaparsınız.  

Bizim yayınevleri de hızla bu değişimi hissediyor ve olup biteni kavrayanlar tutumlarını düzenliyor. Yayınevinin en önemli işi yazarı ve kitabı bulmaktır. Gerekirse birinci sınıf editörleri vasıtasıyla yazarla birlikte kitabı yazmaktır. Diğer önemli işi de kitabı pazarlamaktır. Bunun için bütün medyaları bilmesi ve kullanması gerekir. Belki de en çok sosyal medyayı. Geri kalmış yayınevlerinin kendilerini hâlâ, matbaacılığın biraz daha teferruatlı hâli gibi düşündüklerini görüyorum. Baş işleri kitabı bastırmak ve ucuza bastırmak. Para bağlamamak. Editörlükten deyince müsahhihliği anlıyorlar. Pazarlamadan da kitapları paketleyip göndermeyi. 

Fakat olup biteni anlayanların sayısı hızla artıyor. Benim gibi yaşlanan yayıncılar dirense de yerlerine geçecek gençler doğru yolu gösteriyor. 

Siyaset bilimi bir toplum bilimleri dalıdır; Toplum ile iç içe ve birlikte hareket eden  bir bütünün parçalarıdır, toplumdaki siyaset olgusunu bilimsel yöntem veya felsefi çözümlemelerle araştırarak, bu olguya ilişkin bilimsel açıklama, kritik düşünce, anlama, değerlendirme ve eleştiri yapmayı hedefleyen çalışmaların ürünlerinden oluşur.

Bu durumda siyaset biliminin beş alt disiplini bulunduğunu ifade ediyor bilen kişiler 

1-Siyaseti araştırmak.

2-Siyaset hakkında açıklama yapmak.

3-Kritik düşünce geliştirmek.

4-Siyasete ait bilim yasalarına ulaşmak.

5-Siyasal hayatta uygulanacak siyasa (politika) önerilerinde bulunmak.

Siz teoride siyasetin tanımını her türlü yapabilirsiniz ama değişmeyen bir kural ver ki ..

Kimin siyasetçi olduğu ve olacağı önceden biçimlenir ve halka sunulur, siyasetçiler birileri tarafından düzenlenen, hazırlanan tepside yer alır dışarıdan birisi gelip ben siyasete başlıyorum her türlü donanımım var, eğitimimvar, artılarım var dese de asla siyasete atılamaz, bunazaten izin verilmez pişmen gerekir, varını yoğunu ortaya dökmen gerekir, şansının artılarda olması gerekir ve iyi adama ya da insana oynamak gerekir.

Ancak birileri sana yürü ya ……. diyecek ki ancak o zaman siyasette yer bulursun. Kimse kendini kandırmasın ailede siyasetçi varsa ,yıllardır o camia içinde isen ve çarka ayak uydurursan siyasete girmene izin verirler aksi halde kapıda bekler durursun ..Arada faydalanmak için sırtın sıvazlanır ..bravo ..aferin denilir o kadar ondan öteye gidemezsin ve sen her zaman birilerini sırtlarsın . Gençlere siyaset deniliyor yaşlılar yerlerini boşaltmıyor ki gençler, taze kanlar siyasete girsin .

Siyaset gerçekten çok değişik bir kavram kitaplarda yazıldığı, anlatıldığı gibi değildir…siyasetçi giderken bile yerine vasiyi atarda öyle gider, kimin ne zaman geleceği gideceği planlıdır. Yerine birini hazırlar ki orada tekrar yer bulsun, sözü dinlensin talepleri yerine gelsin.

Şimdi sizlerden beni yanıltacak alıntıyı yanıltacak örnekler verin lütfen, bu dünyanın her yerinde böyle, siyaset ve siyasetçinin tanımı böyle, kim düzeltir? Nasıl düzeltir bilmiyoruz, bilen de zaten kendine saklıyor elinde olan birkaç mermiyi başkası için saklamıyor, kendi ve çok yakın çevresine saklıyor.

Siyaseti bir tiyatroya sahnesine veya oyununa benzetecek olursak, her oyunda olduğu gibi bir senaryo söz konusudur ki bu da oyunun kurallarından oluşur. Siyasetteki oyunun kuralları siyasal rejimi oluşturur. Rejim ve otoriteler dışında her siyasal sistemde bir de o sistemin hükümranlık alanında yaşamakta olan ve onun unsuru olan bireylerden oluşan bir siyasal topluluk mevcuttur.

Eskilerin değimi ile ağzınla kuş tutsan da yaranamazsın, bu iş olmaz senin dışarıdan gelmen demek orada bulunanların ekmeğine kan doğraman demektir. Siyasetçide buna zaten izin vermez, hani gençler siyasete girin söylemi soru işaretleri ile doludur…Bunu unutmayın izin verildiği  ölçüde  adım atabilirsin yoksa emeklemeye devam .. Gençler kendi hayatlarında ve geleceklerinde söz sahibi olmak istiyor çaba harcıyor  sadece harcıyor , kazanmadan ..

Saygılarımla

Siyasalda okurken sosyoloji derslerimize rahmetli Nur Vergin gelirdi. Nur Hoca bir gün derste şunu anlatmıştı; “Farklı milletlerden 0-6 yaş grubu çocuklara zekâ testleri yapılıyor ve en zekiler bizim Türk çocukları çıkıyor. Sonrasından o zekânın nereye kaybolduğunu biz de anlamış değiliz.”

Prof.Dr. Selçuk Şirin’in bugün (5 Aralık 2023) tarihinde yaptığı Twitter paylaşımı; “Malumun ilanı! PISA 2022 sonuçları biraz evvel açıklandı. Türkiye okuduğunu anlama, fen ve matematikte OECD ülkeleri içinde son sıralara çakılmış! 20 milyon genç bu performansla dünyada rekabet edemez. Uyan Türkiye! demekten bıktım.”

Twitter’da binlerce takipçisi olan Belli’s adlı hesap sahibinin şöyle bir paylaşımı var; “10 yıldır yanında çalıştığım Alman patronum bana ‘siz’ diye hitap ediyor, bir şey isteyeceği zaman ‘şunu yapar mısınız, bunu yapar mısınız?’ diye rica ederek konuşuyor. Ne zaman bizim Türk Konsolosluğuna gitsem oradaki memur ‘Sen! Buraya gel, şu tarafa geç!’ diye emir kipiyle konuşuyor. Biz neden böyleyiz?”

‘Biz neden böyleyiz’in cevabı bu yazının ikinci paragrafında. Biz insan yetiştiremiyoruz. Dünyanın en zeki çocuklarını eğitim bürokrasimize emanet ediyoruz ancak o eğitim bürokrasisi o çocukları ilk günden itibaren öğütmeye başlıyor. Okullar, çocuklara temel insani değerleri kazandıramıyor; “ailelere büyük iş düşüyor” diyerek topu ailelere atıp işin içinden sıyrılmaya çalışıyorlar sadece. Okullar eğitim fonksiyonlarını yerine getirememelerinin yanında öğretim fonksiyonlarını da yerine getiremiyorlar. Bunun da ispatı Pisa sınav sonuçlarında. Çocuklar okumuyor, okuduklarını anlamıyorlar. İşlem yapacak seviyede matematik bilmiyorlar, fen bilimlerine tamamen öcü muamelesi yapıyorlar. Sonra da matematik bilmeyen, fen bilimlerinden korkan bu çocuklardan uzay çağını yakalamalarını bekliyoruz. Hezar aferin!!

Eğitim sistemimizin bu başarısızlığı insan odaklı olamamasında. Ama eğitim camiasının hakkını yememek lazım. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ndeki hiçbir kamu kurumunun insan odaklı çalıştığını söyleyemeyiz. En insan odaklı olması gereken güvenlik bürokrasisi, sağlık bürokrasisi ve yargı bürokrasisi dahil.

Buradaki problemin temel kaynağı ise üzülerek ifade ediyorum ki insan kalite ortalamamız. Çünkü ülke olarak sahip olduğumuz insan kalite ortalaması veya ortalama insan kalitesi sokakta da karşımıza çıkıyor, toplu taşımada da karşımıza çıkıyor, çarşı pazarda da karşımıza çıkıyor, okulda da karşımıza çıkıyor, hastanede de karşımıza çıkıyor, karakolda da karşımıza çıkıyor, adliyede de karşımıza çıkıyor, belediyede de karşımıza çıkıyor, hülasa hayatın her alanında bütün gerçekliğiyle karşımıza çıkıyor.

İnsan kalite ortalamasının en önemli göstergelerinden biri eylem ve söylem uyumsuzluğu. Sokaklar bu ülke için gözünü kırpmadan canını feda edebilecek (!) cengaverlerle dolu ama bu topraklar için toprağa düşmeye hazır arkadaşlar çöplerini bu ülkenin toprağına ve suyuna atmaktan da geri durmuyorlar maşallah!!

Söylem ve eylem uyumsuzluğu, insan kalite ortalaması gerçeğini bir ideolojiyle perdeleme çabasının sonucu. Herkesin dilinde dini veya milli bir söylem var. Dini ve milli söylemleri sahiplenmeyenler de devrimcilik jargonuyla kendi insan kalite ortalamasını perdeliyor. Çünkü bir ideolojiye sahipsen insan kalite ortalamasının ne kadar yüksek olduğunun hatta temel insani değerlere sahip olup olmamanın bir önemi kalmıyor!

En başa dönüp rahmetli Nur Hoca’nın sorduğu soruya cevap verecek olursak, yıllar geçtikçe millette körelen şey zekâ değil. Zaman geçtikçe ahlak ve temel insani değerler köreliyor. Çalışkanlığın yerini tembellik, emeğin yerini torpil – adam kayırma – bir şekilde haksız kazanç elde etme, helal lokmanın yerini kısa yoldan zengin olma sevdası, ortak yaşama bilincinin yerini narsizme varan bir egoizm alıyor. Zaman ilerledikçe toplumun zekası değil en geniş manada başka insanların haklarına saygı duyma düşüncesi köreliyor. Kısacası temel insani değerler köreliyor. Temel insani değerler köreldikçe de insan kalite ortalaması veya ortalama insan kalitesi düşüyor.

Eğer Türkiye’yi ayağa kaldırmak ve dünya sıralamasında söz sahibi bir güç haline getirmek istiyorsak düzeltmeye ne siyasetten, ne ekonomiden, ne eğitimden ne de hukuktan başlamak gerekiyor. Düzeltmemiz ve hatta yükseltmemiz gereken ilk şey ülkenin insan kalite ortalamasıdır. Göreceksiniz bunu düzelttiğimiz zaman eğitim sistemi, sağlık sistemi, yargı sistemi, siyaset, bürokrasi kısaca her şey adeta sihirli bir el dokunmuş gibi kendiliğinden düzelecek. Aksi halde dibe batmaya devam edeceğiz.

Yazıyı evrenin ve ötesindeki her şeyin Sahibi’nin sözüyle hitama erdirelim;

“İncire, zeytine, Sina dağına ve şu emîn beldeye yemin ederim ki, biz insanı en güzel biçimde yarattık. Sonra onu aşağıların aşağısına indirdik.

Ancak, iman edip salih ameller işleyenler başka. Onlar için devamlı bir mükâfat vardır.” (Tîn: 1-6)