(Üçüncü Bölüm)

Asrın Soykırımı (Gazze Destanı)

Ali Kayıkçı’nın 11 X 16 santim ölçülerinde sert kapaklı cilt içerisinde üçüncü hamur kâğıda basılı 344 sayfalık eseri SAM-MED (Samsun Medya Gazeteciler Cemiyeti’nin hediyesi olarak okuyucuya sunuldu.

Müellifinin, kitapta yer alan her biri önemli bilgiler ihtiva eden 111 adet makalenin birkaçından seçilen kısa bölümler:

‘Bu haşarat, bu veled; ‘Kes’ Diyor ‘Bana Bilet’ başlıklı makaleden:

Bilindiği üzere; Ramazân-ı Şerîf’in 25’ine tesâdüf eden 7 Mayıs Cuma günü, Terör Devleti İsrâil tarafından, 1967 yılından beri işgal altında tuttuğu Filistin’in Doğu Kudüs’ün Eski Şehir Bölgesinde Mescid-i Aksâ’daki Kıble Mescidi’nde namâz kılan cemaate ve Şeyh el-Cerrah Mahallesi’nde bulunan Müslümanlara karşı plânlı bir saldırıda bulunulmuş ve 200’den fazla kişiyi yaralamış, 100’den fazlasını da tutuklamıştır.

İsrâiloğulları kendilerinin yazdığı din kitaplarına uydu. Mûsa aleyhisselâm’ın haber verdiği gibi, tamamı kırk cüz olan ve her cüzde bin sûre, her sûrede bin âyeti bulunan Tevrat’ı tahrîf edip değiştiren İsrâilliler, Hz. Mûsâ aleyhisselâmdan sonra kendilerine nasihat için gönderilen peygamberlerin çoğunu da şehîd etmişler, Tevrât’ın içine de birçok yabancı yazılar ilâvesinde bulunmuşlardır. Bunların Mûsâ aleyhisselâma inen hakîkî Tevrât ile bir alâkası yoktur.

Bugünkü Tevrât (Ahd-i/Eski Atik), Mûsâ aleyhisselâmdan birkaç asır sonra yaşayan beş haham tarafından kaleme alınmış ve Azrâ adındaki haham bunları tek tek toplamak suretiyle tek nüsha hâline getirmiştir. Günümüzde de bunun Yahûdî ve Protestanlarca kabul edilen İbranice, Katolik ve Ortodokslarca benimsenen Yunanca ve Sâmirî dilinde yazılan olmak üzere üç farklı metni vardır ve aralarında da birçok tezatlar mevcuttur.

Bu bozulmuş, tahrif edilmiş Tevrâtlar’da yazılanları da yeterli bulmayan Yahûdîler; Mûsâ aleyhisselâmın Tûr-i Sinâ’da Allahü teâlâdan işittiklerini Hârûn’a, Yûşa ve El-Ye’âzâr’a (aleyhisselâm) bildirmiş, bunlar da sonra gelen peygamberlere ve nihâyet mukaddes Yehûda’ya bildirmişler, bu da M.S. 2. asırda bunları 40 senede bir kitap hâline getirmiş. Bu kitâba da ‘Mişnâ’ denilmiş. M.S. 3. asırda Kudüs’te ve 6. asırda da Bâbil’de Mişnâ’ya birer şerh yazılmış, bu şerhlere de ‘Gamâra’ denilmiştir. İki Gamâra’dan birini Mişnâ ile bir kitap hâline getirip bu kitâba da ‘Talmûd’ demişler. Kudüs Gamâra’sından gelene Kudüs Talmûdu, Bâbil Gamâra’sından gelene de Bâbil Talmûdu adını vermişler. Şimdiki Mûsevî/İsrâilliler de bunlara inanmakta imiş…

Bütün bu bilgileri, şunun için yazmak lüzumunu hissettik: Yahûdîler, Talmûd’a inanmayan, onu kabul etmeyeni Yahûdî saymazlar da onun için.

Bölmeyi-parçalamayı, kendilerinden olmayanın malını-mülkünü almayı, ırzına geçmeyi, canlarına kast etmeyi âdeta prensip edinmiş İsrâilliler için sözüm ona kutsal olan bu kitaplarında bakınız neler buyruluyor(!):

-Yahûdî olmayan kimselerin kanını akıtmak, Allah’a kurban takdim etmektir.

 -Yahûdîlik maksat ve gayesi için işlenen bütün günâhlar, gizli olmak şartı ile mubahtır.

-Yalnız Yahûdî olanlara insan gözü ile bakılır. Yahûdî olmayanlar birer hayvandır.                                                     

 -Allah dünyânın bütün servetini sâdece Yahûdîlere tahsis etmiştir.   

 -‘Hırsızlık etmeyiniz’ emri, sâdece Yahûdîler içindir. Diğer milletlerin canları ve malları helâldir.   

  -Yahûdî olmayanların ırzı, nâmûsu helâldir. ‘Zinâ etmeyeceksin’ emri, Yahûdîler içindir.   

  -Yahûdî olmayanın malını çalan ve işini elinden alan bir Yahûdî, iyi bir iş yapmıştır.    

  -Mesîh, Yahûdî olmayanları, harp arabalarının tekerlekleri altında ezecektir. Büyük harp olacak ve insanların üçte ikisi ölecektir. Yahûdîler galip olacak, mağlup olanların silâhlarını 7 sene yakacak olarak kullanacaklardır. Bütün milletlerin hazîneleri Yahûdîlerin eline geçecek, Yahûdîler çok zenginleşecekler. Hıristiyaniar yok edilince, diğer milletlerin gözleri açılacak, onlar da Yahûdî olacaklar. Böylece Yahûdîler, dünyâya hâkim olacak, dünyânın hiçbir yerinde Yahûdî olmayan kimse kalmayacaktır.

Bütün bu saçma-sapan îtikâd ve düşüncelerinin bir tezahürü olarak namaz kılan Müslümanlara saldırmaktan ve direnenleri gözaltına aldırmaktan zerre kadar hicâb duymayan ve ‘Birleşmiş Milletler  Güvenlik Konseyi’nin kararlarına uymamayı âdeta bir alışkanlık hâline getirmişlerdir.  

***

Bilindiği üzere; 7 Ekim gününden bu yana Filistin’in Gazze, Batı Şeria ve Kudüs gibi şehirlerinde binlerce Müslüman’ın kanları akıtılırken başta Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği olmak üzere, bilcümle şer güçler, Siyonist İsrâil zülmünün yanında yer almakta ve Netanyahu Yönetimine arka çıkmaya devam etmektedir.

Yaklaşık bu bir aylık süre içerisindeki vâki gelişmeler göstermiştir ki, Muharref Tevrat mensûbu Mişnâ ve Gamâra’lı, Talmûd’çu bir güruh; bu günlerde ‘Netanyahu’cu olup çıkmıştır.

Ancak, 7 Ekim 2023 günün sonrasındaki vaki gelişmeler göstermiştir ki, İsrâil’in bu son başbakanı tam bir Faşist Hitler hayranıdır ve onu çok daha fazlasıyla aşarak cifeleşmiş aslî yapısı olan Netanyahlar grubundan olduğunu bütünüyle gözler önüne sermiştir.

***

‘Çocuk… Kadınlar’ öldü, Kalanlara Sürgün Var’ başlıklı makaleden:

12 Aralık 2023 gününde ‘Filistin’le ilgili haberle’rin özünde yine başta çocuk ve kadınların katledilmesi,  ‘Mülteci (!) kampları’ denilen yerlere âdeta üstüste tıkıştırılmış Müslümanların, her türlü insanî ihtiyaçtan yoksun bırakılması veya buraların da İsrâil uçakları ve tankları ile bombalanması ve de Gazze’den daha güneye, çöllere sürgün edilmesi meselesi var ki, âdeta insan olan herkesin kanını dondurmaktadır.

Bu cümleden olarak, oldukça dikkat çeken bir haberi de buradan duyurmak isteriz ki o da şudur:

İsrâil muhalifi Haham Feldman: ‘Siyonizm İcat Oldu, Barış Bozuldu’ dedi.

ABD’li Haham Dovid Feldman, ‘Siyonizmin icadından önce Filistin’de barış içinde yaşıyorduk ve bu gelecekte de olabilir, umarım olacaktır’ dedi.

Çırağan Sarayı’nda düzenlenen ‘Filistin İçin Avrupa Zirvesi’ne katılan Siyonizm aleyhtarı Yahudiler Örgütü Neturei Karta Imational’dan (NKI) Haham Feldman, Yahudilik ile Siyonizm arasındaki farkı anlattı.

Zirveye katılmak için ABD’nin New York eyâletinden İstanbul’a gelen İsrâil muhalifi Ortodoks Haham Feldman, ‘Yahudilik bir dindir. Sâdece bir din… Siyâset içermez. Buna karşılık Siyonizm, tamamen âsi bir harekettir; milliyetçilikle ilgilidir ve Yahudi dinini temsil etmez. Ne yazık ki insanlar bu ikisinin aynı olduğunu ve bütün Yahudilerin İsrâil’i desteklediğini düşünüyorlar; ancak durum böyle değil’ diye konuştu.

İsrâil Devletinin Fiilî Varlığı, Yahudi İnancına Aykırı!..

Dünyâ çapında birçok Yahudi’nin İsrâil devleti tarafından işlenen suçlara karşı çıktığını aktaran Feldman, İsrâil devletinin bütün varlığının Yahudi inancına aykırı olduğunu ve bu yüzden İsrâil devletinin varlığına da karşı çıktıklarını dile getirdi.

Dünyâda kendisi gibi düşünen yüz binlerce anti-siyonist Yahudi olduğunu kaydeden Feldman, New York’ta çok güçlü bir anti-siyonist topluluğun bulunduğunu söyledi.

Feldman, ‘Biz Filistin’e yapılan her şeyin yanlış olduğunu söylüyoruz. Bütün bu suçlar, öldürmeler, çalmalar, baskılar ve en başından beri bütün bir halka uygulanıyor. Bu sâdece bugün, son iki ayda gördüğümüz bir soykırım değil. En başından beri böyledir. Filistin’in işgal edilmesi de yanlıştır, bu bir suçtur’ ifâdelerini kullandı.

Yazdı, Yazdım – 1

Çok sâde, herkesin anlayabileceği bir dille yazan Ali Kayıkçı velût bir yazardır. Vatanseverlik, kavi bir inanca sâhip olmak gibi başka ve üstün meziyetlere de sâhiptir. ‘Yazdı, Yazdım’ adını taşıyan 11 X 16 santim ölçülerindeki ilk 3 cildi yayınlanmış serinin 1 numaralı cildi 504 sayfadır ve 4. Baskısı 2020 yılında kitapçı raflarındaki yerini aldı. Kitapta; gazete, dergi ve kitaplarda okuduğu yazılarla alâkalı görüşlerini yazıyor. Böylece yazı hayatımızdaki; deneme, tenkit, şiir, sohbet, fabl, mesel… ve masal gibi çeşitlere bir yenisini katıyor.  

 Eserin ‘Ön Söz’ başlıklı yazısında yer alan Yavuz Bülent Bâkiler’in makalesinden bir bölüm:

Bu hassasiyet, bu dikkat, benim için çok önemli. Çünkü din dilini korumaya özen göstermek, sâdece benim için değil, milletimiz için çok, çok önemli. Çünkü Türkçe, bizim varlık sebebimiz. Çünkü milletlerin hayatında dil ve din çok önemli iki ana temel.

Türkiye’de, dün ve bugün, laikliği İslâm düşmanlığı seklinde anlayan bâzı mühürlenmiş kafalar, bin yıldan beri konuşa konuşa Türkçeleştirdiğimiz, dağdaki çobana bile öğrettiğimiz, sevdirdiğimiz bazı kelimeleri sırf Kur’ân’dan geldiği için dilimizden çıkarıp atmakta yerlerine ya batı dillerinden aldıkları veya rahatlıkla uydurdukları kelimeleri sokuşturmaktadırlar. Meselâ; kitap, kâtip, edebiyat, mektep, kalem, hayat, şart, hürriyet, imkân, hâkimiyet, ruh, adam, şiir, şâir… gibi yüzlerce kelimeyi neden dilimizden çıkarıp atıyoruz? Yerlerine neden; betik, yazman, gökçeyazın, okul, yazgaç, yaşam, koşul, özgürlük, olanak, egemenlik, tin, kişi, yır, yırman, ozan kelimelerini sokuşturuyoruz? Birinciler Kur’ân dili olduğu için!..’

377. sayfada, Ali Kayıkçı’nın şâir ve yazar M. Hâlistin Kukul için yazdığı bir şiir var.

‘Aklıma; M. Hâlistin Kukul Hocamıza, (güzellemeden öte) şimdiye kadar niçin müstakil bir şâirnâme yazmadım?..’ sorusu takılıverdi…

Diyoruz ve bu his ve düşünceler ile kaleme aldığımız aşağıdaki mısralarımızla Siz Saygıdeğer Okuyucularımızı ve de Üstâd Şâir ve Yazar, Örnek Eğitimci Hocamızı, en samimi hisler ile selâmlıyoruz. Kalbî sevgi ve saygılarımızla…

   KUKUL HOCAM, iznin ile kaleme;  

Yaz!.. deyince, Trabzon’a uğradı;       

Beşikdüzü şenlendi bak âleme;      

Sene 43; Mehmet Hâlistin adı;

61’de Lise için eleme…

 3 yıl asker, Harbiye’li olmak var;  

 63’te, ihtilâl-provaları…

 Sonrasında ‘Mösyö’ ile ‘Madam’lar;

‘Filoloji’ derler buna Sen deme;

  ‘Dil’in ile, hizmet eyle ülkeme!

KUKUL HOCAM, Öğretmendir Rize’de;

  Sonra Samsun, okul: ‘Ticaret’ yine;

Diyarbakır-Samsun Eğitim’lerine;     

Cörevli’dir, 97’ye sene;

 Sonrasında ‘Hikâye-İnceleme’…

  Makâle’de, ‘Şiir’de zirvelerde;

-Onca dergi, onca gazetelerde;

  Onca şölen ve onca Te-Ve’lerde;

Kitap kitap, ödül ödül üstüne;

Sıralasam, yer kalmaz sâhifeme…

 ‘Selâm’ dersin, târihime-ülküme;   

Şanlı ceddim, ata yurdum-ülkeme;

Kopuzuma, destanıma, türküme;    

 ‘Hizmet’ dersin, ‘Türk dili’ne ve din’e;      

Kucak açmış sana Mekke-Medine…

KUKUL Hocam, KAYIKÇ’Ali duâcın;   

Eserlerin, soy kütüğün-ağacın;    

3 Hilâl’im, başında edîb tacın; 

Sen aşkını söyletirsin kaleme;

KUKUL adı, ışık oldu âleme…

   Derebahçe / SAMSUN, 25.12.2011

Eserin 489-495’inci sayfalarındaki isim listesinde adından bahsedilen şahıslara ait sayfanın bulunmasını sağlıyor.                                                                                  (DEVAM EDECEK)

(İkinci Bölüm)

Eser için ikinci takdim yazısı Samsun 19 Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Yabancı Diller Okulu Müdürü Prof. Dr. Tuncer Çağlayan imzâsını taşıyor.

Eğitimci Şâir ve Yazar M. Hâlistin Kukul; eser için kaleme aldığı 3 numaralı uzun yazısı, bu makalenin hacmini büyütmemek için özetlenerek okuyucuya sunulmaktadır:

Geçmişin tecrübeleri ve kazanımları olmadan yeni düşüncelerin filizlenmesi mümkün değildir. Mâzi, peşimizde ‘kör bir kandil’ gibi değil, hızımızı arttıracak bir meş’ale gibi durmalıdır.  Bunu durduracak olan da elbetteki  bıiziz. Biz ise, biz olmadan olmaz, değil mi? Birbirimize destek olmadan, ne önümüzü görebiliriz ne de yürüyebiliriz…

Başarıya  alkış gerek!..

En küçük yerleşim yeri olan köyden, kasaba, şehir veya ülkeye kadar, bütün ileri cemiyetlerde, halkın yaşayış seviyesini, her türlü an’ane ve bilgi mertebesini ‘umûmî hâfıza’ olarak kayda alan san’at dalı edebiyattır.

Millî kültürün, asırlarca süzülerek ve yeni ilâvelerle geldiği son hâlini, ancak edebiyatta bulabiliriz. Bu bakımdan; şâirler, edîbler ve ilim adamlarına büyük mes’uliyetler yüklenmiştir. Bunlar, yaşadıkları cemiyetlerin birer aynasıdırlar. Bu hususta; ‘sosyoloji’ ve ‘târih’ bile edebiyâtın yaptığını yapamaz, onun önüne geçemez. Zîrâ; onlarda, his ve bediî cephe mevcut değildir. Târih boyunca, insan emeği ve mahâretiyle meydana getirilen üstün vasıflı eserler, kayda değerlilikleriyle geleceğe intikal ederler. Bunların her biri, ‘millî kültürü’ meydana getirir. İşte, buradaki ‘kayıt’ çok mühimdir. Şâir, edîb ve âlimlerin, hangi usûl, gayret ve hünerlerle, ortaya eser çıkardıklarını bilmek gerekir.

Bu sebepledir ki, eldeki vesikaların târihe ışık tutabilmeleri için eskiden beri ‘tezkîre’ler yazılmıştır.

İşte, Ali Kayıkçı’nm hazırladığı ‘Dünden Bugüne Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi’ bu tarz bir eserdir. Böyle bir hedefi gâye edinmiştir.

Yeri gelmişken, tezkire hakkında biraz malûmat vererek, Kayıkçı’nın yaptığı bu çalışmanın önünü biraz daha açalım istiyorum.

Tezkire; umûmî lügat mânâsıyla, zamanının meşhurlarının hayatlarını ve eserlerinin mâhiyetini anlatan eserlerdir. Tezkireler, târihî şahsiyetlere şâhitlik ederler. Bu kelime, Arapça ‘zikr’den gelir. Bugün, Fransızca’dan gelen ‘biyografi’; Arapça-Farsça bir terkip olan ‘tercüme-i hâl’ ile Türkçe ‘öz-geçmiş’ ve ‘hayat hikâyesi’ aynı mânâlarda kullanılmaktadır. Bunlar; ‘Tezkiretü’ş-şuarâ’ veya ‘tezkire-i şuarâ (şâirler tezkiresi), ‘tezkiretü’l-evliyâ (velîler tezkiresi), tezkiretü’l hattâtin (hattatlar tezkiresi) ve tezkire-i ilmiye (âlimler tezkiresi)  olarak adlandırılırlar. Bizde ilk tezkire yazan, 1441-1501 târihleri arasında yaşayan büyük Çağatay şâiri, âlimi ve devlet adamı Ali Şîr Nevâî’dir ki, 1491’de yazdığı ‘Mecâlisü’n-Nefâis’ adlı eserinde dört yüzden fazla şâir hakkında bilgi vermektedir.

Yazar Ali Kayıkçı; ‘Dünden Bugüne Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi’nin daha önce yaptığı baskılarında 175 isme ulaşmış ve bu şâir ve yazarlara ait bin 200 eserden örnekler sunmuştur. Bu sayı bile, Samsun için ulaşılması gereken bir başarı sayılmalı iken; Kayıkçı, geçen zaman içinde durmamış, yeni araştırmalarla bu sayıyı 275 isim ile bu yazarlara ait bin dört yüz 55 esere ulaştırmıştır.

Samsun; bu eserle, Türkiye’de çok az şehre nasip olan bir değere sâhip olmaktadır. Geleceğine dâir şâir ve yazarlar, imkânlar dâhilinde, eserleriyle birlikte kayda geçmiştir. Sanıldığı gibi, böyle bir eserin hazırlanması kolay bir iş değildir. Bu kişilere ulaşmak ve eserlerini ‘objektif’ bir şekilde değerlendirmek gerekir. Kayıkçı; bu hususta kim bir nebze faaliyette bulunmuşsa, ona yer vermeye, onu gün yüzüne çıkararak Samsun’a katkı sağlamaya çalışmıştır.

İnanıyorum ki, gelecekte, Samsunlu şâir ve yazarlarla ilgili kaynak arayacak olanlar, eserin yazıldığı dönemde, bu şâir ve yazarların hayatlarına ve san’at anlayışlarına dâir delillerle karşılaşacaklardır. Bir içtimâi vâkıa olarak, bugünün Samsun’unu bundan daha iyi anlatabilecek ve bu şahsiyetlerin fizikî, ruhî ve ictimâî hüviyetlerini îzâh edebilecek ne olabilir ki?

Günümüzde, ‘yazarlar sözlüğü, isimler sözlüğü, eserler sözlüğü veya şâirler ve yazarlar ansiklopedisi’ … gibi isimlerle yayınlanan birçok eserde, sâdece şâir ve yazarların kısa hayat hikâyelerine yer verildiğine şâhit olmaktayız. Bunlar, daha ziyâde basından takip edilerek, nakille yazılan kitaplar olup, şâir veya yazarlar hakkında kısa bilgilerle geçiştirilen ticârî maksatlı eserlerdir. Bu kitaplarda, bu şâir ve yazarların hayatları ve eserleri hakkında, maalesef, kâfi bilgi ve örnekler sunulmamaktadır.

Hâlbuki bir eserin araştırmaya dayanması, ilme hizmet arzu ve istikametini gösterir ki, Yazar Ali Kayıkçı’nm bu eserinde harcanan emekte de bunu müşâhede ediyoruz. Zîrâ Kayıkçı; kitabına aldığı şâir ve yazarların hemen hemen ekserisiyle birebir -yüz yüze- görüşüp, her birinin resimlerini ve kitaplarının kapak fotokopilerini mümkün olduğu ölçüde kayda geçirmiştir. Yaşadığımız şehir Samsun adına, edebiyât târihimize şâhitlik edeceğine inandığım bu eseri için yazar Ali Kayıkçı’yı tebrik ediyorum.

Bu vesileyle de kendisine bir kere daha teşekkür ediyor ve O’nun deyimiyle ‘gayretlerinin âhiret sermayesi olması’nı da Cenâb-ı Allah’tan diliyorum…

M. HALİSTİN KUKUL

Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi’nin 104-109. Sayfaları Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil’e tahsis edilmiştir. Bu sayfalarda Ali Fuat Başgil’in hayatı, eserleri ve özellikle 27 Mayıs 1960 Askerî darbesinden sonra cumhurbaşkanlığına aday oluşu ve baskı yapılarak, tehdit edilerek adaylıktan çekilmesi olayları bütün detayları ile anlatılıyor.

Ali Fuat Başgil’in yayınlanan kitapları: Gençlerle Başbaşa, İlmin Işığında Günün Meseleleri, Din ve Lâiklik, Hâtıralar, Türkçe Meselesi, 27 Mayıs Darbesi ve Sebepleri, Demokrasi Yolunda, Yakın Mâziden Hâtralar,  Başgil’den Mektuplar, Konferanslar.

Samsun’un yetiştirdiği önemli değerlerden kıymetli sîmalardan biri de Dr. Fethi Tevetoğlu’dur.  1916 yılında İstanbul’da doğdu. Askerî Baştabip olarak Samsunlulara hizmet etti. 3 Mayıs 1944 Irkçılık-Türkçülük olarak adlandırılan milliyetçi hareketin içerisinde bulundu. Samsunda Demokrat Parti il başkanlığı yaptı. Adalet Partisi’nden senatör seçildi.  1989 yılında vefat etti. 23 adet kitabı yayınlandı. 

Samsun’da, kültür alanında olduğu gibi, sanat sâhasında da Türkiye çapında önemli isimler yetiştirmiştir. Bunlardan biri de Tiyatro Sanatkârı ve yazar Ferhan Şensoy’dur. 21 adet kitabı yayınlandı. 1951 yılında Çarşamba’da doğdu. 2021 yılında vefat etti.

Orhan Gencebay, 1944 yılında Samsun’da doğdu. Ses ve saz sanatkârı, şâir ve bestekâr, sinema oyuncusu ve bağlama üstadıdır.

Samsun’lu Hanımefendiler arasında şâir, yazar, ressam, tiyatro ve sanatkârı pek çok isim vardır. Keman sanatkâri ve şâire Güler Turan banlardan biridir. Şiirleri yine Samsun’lu bestekârlar tarafından bestelenmiş ve TRT repertavarına girmiştir. Ali Kayıkçı’nın eserinde diğer bayan sanatkârlara da yer verilmiştir. Müzikolog Gülseren Varol, Gülseren Akdaş, Gülten Subaşı Kaya, Güner Ener, Hanife Uzun, Hanife Zengin, Hatice Çiçeksever, Hatice Şâhin… gibi isimler bunlardan birkaçıdır.

Eserin müellifi Ali Kayıkçı; Prof. Dr. Başhekim, Türk Ocakları Samsun Şube Reisi Araştırmacı Yazar Kenan Erzurumlu hakkında kaleme aldığı hayli uzun yazısından birkaç paragraf:

Amasya’nın Suluova ilçesinde, 1952 yılında dünyâya geldi. İlk ve orta öğrenimini Merzifon’da tamamladı. 1968’de girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 1974’de mezûn oldu.

Aynı sene Merzifon Belediyesinde Doktor olarak çalışmaya başladı. Bu görevi sırasında vatanî hizmetini Yedek Subay olarak Hatay-Kırıkhan’da yapmak üzere askere gitti. 1976’da terhis oldu. Akabinde de Amasya’ya bağlı Suluova’da Serbest hekim olarak kısa bir süre çalıştıktan sonra mezûn olduğu fakültede Genel Cerrahî ihtisasını tamamladı.

Eylül 1982’ye kadar burada ‘Başasistan’ olarak görev yaptı. Tokat-Turhal’daki Devlet Hastanesi’nde 9 yıl doktorlukta bulundu; başhekimlik yaptı.

1993 yılında ise Samsun’da On Dokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesinde Öğretim Üyesi olarak hizmet vermeye başladı. Samsun’da ilk böbrek naklini ve laparoskopik ameliyatı gerçekleştiren kişi olarak tıp târihine geçti. 1991’de Doçent, 1996’da ise Profesör oldu. 1996-1997’de Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastahânesi Başhekimi’ olarak hizmetler verdi.

 Türkiye Organ Nakli Kuruluşları Koordinasyon Derneği’nin Kurucu Üyesidir.

Yurtiçi ve yurt dışında yayınlanmış 150’nin üzarinde çalışması bulunmaktadır. Kitap hâlinde yayınlanmış eserleri: Akademik Bakış 1 ve 2, Pontus’çuluk, Misyonerlik, Türklüğe Bakış, Sevdâmızın Adı Aamasya, Sağlıkta Sistemin Adı Var. Yüksek Öğrenimde Problem Yok. Gerçeğe Hû Diyelim, El Neştere Değince, Mistisizm ve Tasavvuf, 21. Yüzyılda Türk Cihan Hâkimiyeti, Devlet, Târihî ve Sosyolojik Manâda Türklerde Devlet, Alevîlik ve Bektâşîliğe Farklı Bir Bakış, 

Gençlik çağından îtibâren Türkçü hareketin içinde bulunduğunu ifâde eden Prof. Dr. Kenan Erzurumlu, sosyal muhtevalı yazılarını da günlük gazetelerde, Türk Yurdu ve Orkun gibi dergilerde neşretmektedir.

Samsun Türk Ocağı eski reisi olan Prof. Dr. Erzurumlu’nun iki çocuğu ve bir de torunu vardır.

***

Ali Kayıkçı, eserin 32. sayfasında Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a gelişleri hakkındaki bilgilerden sonra O’nun Samsun Günlerinı anlatıyor:

O’nun Samsun Günleri:

19 Mayıs 1919 Pazartesi 38 yaşındaki genç Türk Paşası Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919 Pazartesi sabahı, saat 08.00 sularında Samsun’a geldi. Ordu komutanlığı forsu çekilmiş olarak, Samsun limanı açıklarında bekleyen gemiye motorla yaklaşıp ilk çıkan kişi, 15’inci Piyade Tümeni subaylarından Kur. Bnb. Mahmut Ekrem Bey olmuştur. O târihlerde liman ve iskele olmadığından, vapur açıklarda demir attı.

Mustafa Kemal Paşa karaya çıkmak için bindiği motor kıyıya yaklaşırken motorcu Mustafa’ya, karşı dağları göstererek ‘Bu dağlarda Pontus’çular var mı?’ diye sordu ve ilk bilgileri almaya başladı:

-Paşam, Havza ya kadar 750 kadar efradı olan Pontus çeteleri var. Birkaç misli de dağlarda, dağların arkasında… Halk bu yüzden sizi karşılamaya çıkamadı, Paşam. Haftalardaı beri korku içinde yaşıyoruz. İnanın ki, İskele Polisi Gürünlü Rıza Efendiyle şu tekneyi hazırlamak için neler çektik.

Mustafa Kemal Paşa’nın çıktığı iskele Fransızlara âit reji (tütün) iskelesidir.

Birinci Dünyâ Savaşı’nda Ruslar tarafından bütün iskeleler bombalanmış, sâdece Fransızlara âit olan bu Reji İskelesi ayakta kalmıştı.

M. Kemâl Paşa İle Samsun’a Çıkanlar:         .

-Üçüncü Kolordu Kumandanı Miralay Refet (Bele) Bey,  

-Müfettişlik Kurmay Başkanı Miralay Kâzım (Dirik) Bey,

  -Kaymakam Mehmet Ârif Bey (Ayıcı), Kurmay Başkanı Yardımcısı,

  -Binbaşı Hüsrev (Gerede) Bey,  

  -Karargâh Harekâtı Şubesi Müdürü Kemal )Doğan),  

-Müfettişlik Topçu Komutanı,

-Miralay Doktor İbrâhim (Tâli Öngören)Bey

-Müfettişlik Sağlık Bakanı,

-Binbaşı Doktor Refik (Saydam) Bey

-Sağlık Başkan Yardımcısı,

 -Müfettişlik Başyaveri (Abbas Gürer) Bey,

-Yüzbaşı Mümtaz (Tunay) Bey, Kurmay Yardımcısı,

-Kurmay Yardımcısı Yüzbaşı İsmail Hakkı (Ede) Bey

-Müfettişlik Emir Subayı Yüzbaşı Ali Şevket (Öndersev )Bey, 

-Karargâh Komutanı Yüzbaşı Mustafa Vasfı (Susoy)Bey,

-Kurmay Başkanı Emir Subayı ve Müfettişlik Kalem âmiri Üsteğmen Hayati Bey, (Soyadı Kanunu çıkmadan vefat etmiştir.)     

-İâşe Subayı Üsteğmen Abdullah Bey, (Soyadı Kanunu çıkmadan vefat etmiştir)

-Kurmay Yardımcısı Üsteğmen Ârif Hikmet (Gerçekci) Bey    

-Teğmen Muzaffer Bey (16), Müfettişlik İkinci Yaveri,                                                                                           -Şifre Kâtibi Fâik Aybars Bey,  

-Şifre Kâtibi Yardımcısı Memduh (Atasev) Bey,

Eserin müellifi Ali Kayıkça, 847. Sayfadaki ‘Son söz’ başlıklı yazısını; Melid-i Şerif yazarı rahmetli Süleyman Çelebi’nin şu güzel duâsı ile bitiriyor:

Okuyanı, dinleyeni, yazanı; Rahmetinle yarlığagıl yâ Gâni’ diyoruz ve de ‘Samsun dün ne idi, bugün ne oldu; ileride her bakımdan iyi bir konuma kavuştuğu gibi inşâ’Allah ‘Kültür-Sanat bakımdan da çok daha iyi yerlerde olacak…’ temennisi ile Siz Saygıdeğer Okuyucularımızı bir kere daha selâmlıyor, selâmlıyoruz…

Hayat felsefemiz: Yüce dînimiz İslâmiyet’i iyice öğrenebilmek için Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye gibi bir kitâbı en az 3-5 defa olmak üzere dikkatle okumalı, sonra da ‘Ehl-i Sünnet âlimleri’ tarafından kaleme alınmış klâsik eserlerle tanışmak, günlük bir-iki gazeteye, ayda iki-üç dergiye aksatmadan abone olmalı, sosyal medyaya, televizyona ve internete fazla takılmadan mutlaka ve mutlaka önce okumalı, okumalı ve ancak ondan sonra yazmalıdır!

Kalbî sevgi ve saygılarımızla. Derebahçe / Samsun, 23 Nisan 2023

ÂŞIK DEREBAHÇELİ

‘Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi’nden bir şiir:

YUNUS İÇÎN YUNUS GİBİ

BURHAN GARİP ŞAVLI*

Düşünür de hep sorarım                                                                                             Bu evrenin kim sâhibi                                                                                             Bağlar çözüp benliğimden                                                                                                         Bir kurtulsam Yunus gibi.

Bâzen yokum, bâzen varım                                                                                       Bulamadım, hep ararım                                                                                                        Dost yolunda yüce Tanrım                                                                                                            Bin kez ölsem Yunus gibi.

 Nem var ise ele versem                                                                                                                                                                Aşk bağından gonca dersem                                                                                                                                                     Bir şafaktan sırra ersem                                                                                                               Tel tel olsam Yunus gibi.

Ak ellerim gök dorukta                                                                                                                                               Karar kıldım doğrulukta                                                                                                                                        Gönül sazım son solukta                                                                                                                                    Çalabilsem Yunus gibi.

Hep artıyor garipliğim                                                                                                                                            Elvermiyor Lokman Hekim                                                                                                                                              Şu derdimin dermanı kim                                                                                                                                           Bilebilsem Yunus gibi.

Aramayın zevki tende                                                                                                                                           Güç sevgidir ne var kinde                                                                                                                                     Duâların gergefinde                                                                                                                                                 Huzur bulsam Yunus gibi

*Burhan Garip Şavlı: (Muş, 1927-Ankara 2019) Uzun yıllar boyunca Samsun’un Terme ilçesinde ikamet etti. Eğitimci, Şâir ve Yazar, Milletvekili.                                                                                                                                                         (DEVAM EDECEK)

(Birinci Bölüm)

 Emekli Gümrük Müdürü, Serbest Muhasebeci, Gümrük Müşaviri, Gazeteci, Şâir ve Yazar Ali Kayıkçı 14 Ağustos 1946 târihinde, Trabzon’a bağlı Maçka ilçesi Hamsiköy’de doğdu. İlkokulu Samsun 19 Mayıs ve Rızânur’da (1954-1959), orta ve liseyi de Samsun Ticaret Lisesi’nde (1959-1965) okudu.

Ankara İktisâdî ve Ticârî İlimler Akademisi Bankacılık Bölümü’nden 1969 yılında mezun oldu. Öğrenciliği devam ederken 1967 yılında, Gümrük ve Tekel Bakanlığı Târife Şubesi’nde memuriyet hayatına başladı. 1971 yılında Levâzım Yedek Subayı Er Eğitim Okulu Öğretmeni olarak tamamladığı askerlikten sonra Gümrük ve Tekel Bakanlığı’ndaki görevine devam etti. İstanbul Çıkış (İhracat) Gümrüğü’nde Müdür Muavini iken kendi isteğiyle 1974’de Samsun’a tâyin oldu.

1980 yılında Samsun Gümrük Müdürü görevine getirildi. Ağustos 1981’de, Ankara Gümrükleri Başmüdürlüğü’nde Şube Müdürü iken istifa ederek memuriyetten ayrıldı. Önce serbest olarak, sonra da özel şirketlerde muhasiplik ve Gümrük Komisyonculuğu yaptı. Daha sonra ise Türkiye Gazetesi’ne geçerek Bölge Muhasebe Müdürü ve Bölge Haber Müdürü olarak vazife gördü.

İhlas Haber Ajansı’nın kurulmasıyla önce Bölge Haber Müdürü sonra da Bölge Muhasebe Müdürü olarak vazife görü, 1994 yılında ayrıldı.

Şubat 2000’e kadar Serbest Muhasebecilik yaptı ve Filiz Şekerleme bünyesinde Muhasebe Müdürü olarak çalıştı. Bu târihten sonra yeni Gümrük Kanunu’nun yürürlüğe girmesi sebebiyle Gümrük Müşaviri olarak ticârî faaliyetlere başladı. 31 Aralık 2013 târihinde tekrar basın-yayın hayatına döndü. 24 Ocak 2018’e kadar Denge Gazetesi’nde köşe yazarı olarak meslekî hizmetlerine devam etti. Bu dönemde  kültür-sanat alanında 9 kitap yazdı ve yayınlandı.

Türkiye Gazetesi’nin 1982 yılında açmış olduğu şiir ve hikâye yarışmasında iki dalda da birincilik kazandı. Türk Basın Birliği”nin Cumhuriyetin 60. Yılı Şiir Yarışmasında da ‘Mondoros’tan Cum- nuriyete’ başlıklı destanıyla birinci seçildi. Bu arada ‘Derebahçe Gazetesi’ni çıkarıp Başyazarlığını ve kurucusu bulunduğu ‘Ay-Bir /Samsun Amatör Yazarlar Derneği’ Başkanlığı’nı yaptı (1978-1980).

Kültür Bakanlığı’nca Halk Şâirleri listesine alınan ve ‘Yaşayan Halk Şirleri Antolojisi’nde şiirlerine yer verilen Ali Kayıkçı, Samsun’un mahallî Gazetelerinden ‘Büyük Samsun’, Anayurdum’ ve ‘Yeni Karadeniz’ gazetelerinde de Yazı İşleri Müdürlüğü ve Yayın Kurulu Üyeliği’ gibi görevlerde de bulundu (1993-1996).

Türkiye Gazetesi dışında Medikal Gazete, Zaman, Ortadoğu ve Yeni Mesaj’da da çeşitli haber ve röportajları neşredildi.

Evli ve beş çocuk babası olup Samsun Gürses Gazetesi’nde fahrî olarak Kültür-Sanat Sorumlusu sıfatıyla edebî çalışmalar yaptı, eserler neşretti.

Yazar ve yönetici olarak çalıştığı, Samsun’da yayınlanan diğer gazete, dergiler ve internet siteleri: Samsun Denge, Samsun Olay, Demokrasi’nin Müdafii ve Samsun Manşet gazeteleri, www.akasyamhaber.com  ve www.bizimsamsun.net  internet/genelağ siteleri.

Yönetim kurulu başkan ve üyesi olarak görev yaptığı dernekler:  Say-Der (Samsun Yazarlar Demeği, Samsun Medya Gazeteciler Cemiyeti.

Çeşitli türden neşrettiği eser sayısı 60’ı, bunlardaki toplam sayfa sayısı 25 bini, gazetelerde tefrika hâlinde neşredilenler ile dergi ve gazetelerde çıkmış yazılarıyla birlikte genelde toplam olarak 50 bin sayfayı geçmiş bulunmaktadır.

Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından 2008 yılında düzenlenen Milletlerarası Samsun Şiir Günleri’ne ‘Ev Sâhibi Şâir’ olarak katıldı. 2017’de neşredilen İLESAMLI İlim Adamı, Şâir, Yazar ve Sanatkârlar Ansiklopedisinde, Ordu Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi ve Türk-Kazakistan Üniversitesince hazırlanan Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’nde biyografi ve eserleriyle yer aldı.  

Basılı Telif Eserleri:

1-Adım Adım (1972), 2-Kan Pıhtısı-1 (1973), 3-Kan Pıhtısı-2 (1974), 4-İhracat (1974), 5-İslâm’a Göre Evlilik ve Mahremiyetleri-1 (1977), 6-İslâm’a Göre Evlilik ve Mahremiyetleri-2 (1978), 7-Çeyrek Asır (1978), 8-Çile ve Huzur (1982), 9-Onbuçuk Atali (1983), 10-Bir Elmanın Yarısı (1983), 11-Fidan (1983), 12-Mondros’tan Cumhuriyete (1983), 13-Mert Irmağı İnsanları/Pontus’a Darbe (1984), 14-Halime Kız’ın Âhı (1985), 15-Çeyrek Asır’dan Sonra (1985), 16-Hasret (1986), 17-Bir Buket Haber-1 (1981), 18-Bir Buket Haber-2 (1991), 19-Samsunlu Halk Şâirleri (1991), 20-İşte İnsan/1 (1996), 21-Samsun’da Kültür-Sanat/2 (1998), 22-Samsun’da Kültür-Sanat/2 (1998), 23-İşte İnsan-2 (1999), 24-Mahalleden Bölgeye Samsun-1 (2000), 25-Mahalleden Bölgeye Samsun-2 (2001), 26-Pontus Üstüne (2003), 27-Güldede ve Gül Çocuklar (2004), 28-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar (2005), 29-Türk Destanları (2006), 30- Samsun’un Manevî Mimarları (2008), 31-55 Yıldızlı (2010), 32-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi (Samsun-2011), 33-Yaş 65 Yolun Yarısı Eder  (2012), 34-Yaş 65 Yolun Yarısı Eder-2 (2012), 35-Yaş 65 Yolun Yarısı Eder-3 (2012); 36-Hem Okudum Hem de Yazdım-1 (2012), 37-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi (2013), 38-Hem Okudum Hem de Yazdım-2 (2015), 39-Hem Okudum Hem de Yazdım-3 (2015), 40-Sen Destan Yazdın Ben de…-1 (2016), 41-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi (2016), 42-Sen Destanı Yazdın Ben de…-2 (2016), 43-…Ve Millet Destanı Yazdı (2016), 44-Sen Destanı Yazdın Ben de…-3 (2017), 45- …Ve Millet Destanı Yazdı-2 (2017), 46-…Ve Millet Destanı Yazdı-3 (2017), 47-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi (2018), 48-…Ve Millet Destanı Yazdı-4 (2019), 49-…Ve Millet Destan Yazdı  (2019), 50-Mert Irmağı İnsanları (2019), 51-Pontus Üstüne 2 (2019), 52-Halime Kız Yazdı, Ben de Saza Söyledim (2020), 53-Sen Destan Yazdın Ben de (2020) 53- Şehidlerimizin Kahramanlık Destanları (2020), 54-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi (2020), 55-Yazdı-Yazdım-1 (2020), 56-Yazdı-Yazdım-2 (2021), 57-Asırlık Çınar: Kore Gazisi Seyit Ali Çavuş (2021), 58-  Yazdı-Yazdım-3 (2021), 59-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi 2022), 60-Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi. 12. Baskı 2023), 61-Yüzyılın Soykırımı / Gazze  (2024)

Samsunlu Şâirler ve Yazarlar Ansiklopedisi

Ali Kayıkçı’nın 17,5 X 24,5 santim ölçülerinde sert kapak ciltli 860 sayfalık muhteşem eseri, Samsun ve ilçelerinde doğup büyüyen veya yaşayan şâirler ve yazarlar için hazine değerinde bir armağandır. Nesiller ve asırlar boyunca değeri artacak, eserde ismi geçen muhterem zevâtın evlâtları, torunları ve torunlarının torunları tarafından gururla dost ve ahbaplara gösterilecek ve eserin yazarına duâlar ve dahî fâtihalar okunup başköşeye konulacaktır.

Birinci baskısı 2005 yılında okuyucuya sunulan eserin 12. Baskısı, ilâvelerle 8 Ağustos 2023 târihinde gerçekleşmiştir.  

Eser Güzel bir sayfa düzenlemesi ile sunulan İstiklal Marşı’mızla başlıyor.  Sonraki sayfada Samsun’un simgesi olan At üzerindeki Atatürk heykeli ve Gazi Mustafa Kemal Paşa imzalı, 24 Eylül 1924 târihli beyanı yer alıyor:

Ben Samsun ve Samsun halkını gördüğüm zaman, memlekete ve millete âit bütün tasavvurlarımın, kararlarımın her halde yerine gelebilir olduğuna bir defa daha kuvvetle inanmıştım. Samsunluların hâl ve durumlarında gördüğüm, gözlerinden okuduğum vatanseverlik, fedakârlık, ümit ve tasavvurlarının müspet inanca götürmeye yeterli olmuştur.

Ali Kayıkçı’nın Âşık Derebahçeli kimliğiyle yazdığı şiir, esere sevgi sıcaklığı kazandırıyor:

400 ŞAİR ve YAZAR ÜÇ BİN İKİ YÜZ 55 ESER

375 İsim, Üç bin yüz… Eser varken;

Bugün 400’ü aştık, 500’lere dayandık;   

  Yazarlar Sözlüğü’nde, dün Samsunlu ararken…

Ofset Tesisler kurduk, geç olsa da uyandık;   

  İnternet/Bilgi Ağı, Site-Site tararken…

375 kalem, bugün 400 yarışçı;     

Samsunlu Şâir-Yazar, hak-hukuk ve barışçı;  

Hakk’a boyun eğmekte, duâlı-yakarışçı…

Ofset Tesisler kurduk, geç olsa da uyandık;

Ankara… Bursa derken, İstanbul’a dayandık…                                                                                                    

375 kalem, bugün 400’lerdedir;

Samsunlu Şâir-Yazar, gün günden ilerdedir;

Okumak-yazmak tutku, akıl-fıkir-ser’dedir..

Ofset Tesisler kurduk, geç olsa da uyandık;  

  Bal-Tam(*) kapıdan geçtik, Paris… Londra dayandık…                                                                           

KAYIKÇ’Ali teşvikte, okuyanı-yazan’ı; 

Kitaplara aşk için, gelin-kızı-kızanı;

Kalem ehli şâiri, cura çalan ozan’ı…

Ofset Tesisler kurduk, geç olsa da uyandık;       

Ödül-ödül üstüne, zirvelere dayandık…

                                                            (Âşık Derebahçeli)

*Bal-Tam: Prizren/Kosova Balkan Türkoloji Araştırmaları Merkezi. Eğitimci ve Araştırmacı -Yazar, Nâşir ağabeyimiz Hayrettin İvgin’e; 2009 yılında ‘Süleyman Brina Balkan Türk Kültürüne Hizmet Ödülü’ verilmesi üzerine…

Eserin: 10-12 Baskısına  ‘Sözbaşı’ Yazısı. Doç. Dr. Zülküf Dağlı (Samsun Valisi)   

9. Baskıya ‘Sözbaşı’ Yazısı: Osman Kaymak (Samsun Valisi) 

8. Baskıya Sözbaşı Yazısı: İbrâhim Şâhin (Samsun Vâlisi)

5-6.  Baskıya ‘Sözbaşı’ Yazısı: Hüseyin Aksoy (Samsun Vâlisi)

Eserin müellifinin ‘Takdim’ Yazısı:

Saygıdeğer Okuyucularımız!..

Bilindiği üzere; yıllar önce duyurduğumuz gibi, Ansiklopedimizde yer almış olan şâir ve yazarların burada bulunmasını sağlayan unsurlardan birincisi ‘Samsun doğumlu’ olmak olduğu gibi, çoğunlukla İkincisi de ‘başka yerlerde doğmuş olmakla birlikte bir süre bu ilde yaşamak ve eser vermek’tir.

Mânevi yönden, ‘19 Mayıs! İşte benim doğum günüm’ diyen ve Samsun’u işâret eden ‘Atatürk’ü bu şehrin hemşehrisi olarak kabul edip eserimize alışımızın bir başka sebebi de O’nun yazdığı ilk ve en büyük eseri olan ‘Nutuk’ isimli eserini de 5-20 Kasım 1927 târihlerindeki Kongre  sırasında TBMM’nde bizzat okuması,

24 Kasım 1934’deki ‘Soyadı Kanunu’ ile de ‘Atatürk’ soyadını alan Ulu Önderin;  

_İlk gelişleri olan 19 Mayıs / 12 Haziran 1919 günlerinde Samsun, Kavak ve Havza da 24 gün,

  -İkinci gelişleri olan 20-24 Eylül 1924 günlerinde Samsun ve Havza’da 5 gün,    

-Üçüncü gelişleri olan ve 18 Eylül 1928 târihlerinde de şehrimizde 3 şün, 

  -Dördüncü gelişleri: 22-26 Kasım 1930 târihlerinde ise Samsun ve Çarşamba’da 4 gün olmak üzere toplam 36 gün Samsun’da kalması ve dolayısıyla da hemşehrimiz olması,

-Nutuk’u, bu ziyâret târihleri olan 19 Mayıs 1919 ile 18 Eylül 1928 târihleri arasında aldığı notlarla derleyip toparlaması ve belgelere dayanarak yazmış bulunması, 

-Ayrıca da ‘Vatandaş İçin Medenî Bilgiler (Liseler için ders kitâbı); (Ankara-1929), 1930; ‘Türk Târih Tezi (Liseler için ders kitâbı); (Ankara-1930, 1931) ve ‘Geometri Ders kitâbı; (Ankara-1936-, 1937) gibi kitaplarının da müellifı olarak ‘Kültür-Sanat Târihine geçmesi’dir.

Bu son ziyâretleri sırasında Âfet Hanım vasıtasıyla Gazi Kütüphanesi’nden ‘Cihan Târihi’, ‘Büyük Adamlar Serisi’ ve ‘Târihte Güzel Kadınlar’ isimli üç kitabı okumak için istemesi,

Bu sonuncu kitaptaki Madam Rolan’ın ‘Hürriyet’ konulu makâlesinin 96, 97 ve 98’inci sayfalarının altlarını mor ve kırmızı kalemle çizerek önemli görmesi, sonra da buradaki ‘Hürriyet, bilâ kayd-ı şart serbest olmak değildir. Onun kayıtları, şartları vardır. Bilâ kayd-ı şart serbest olmak, ormanlarda yaşayan hayvanlara mahsustur. İnsanlar ise içtimâi muhitlerde birtakım âdetlerde, teamüllerde ülfet etmiş, bir terbiye… Hürriyet-i Siyâsîye, her istenilen şeyin yapılmasından ibâret değildir. Bir devlette, yâni kavmine mâlik bir heyet-i içtimaiyede hürriyet arzu edilmesi lâzım gelen şeyin yapılmasında ve arzu edilmesinde îcap eden şeyin yapılmasına cebr ve tazyik ibâret olabilir. İstiklâl ve hürriyetin ne olduğunu fikre koymak lâzımdır… İlmî esaslara nazaran ferdin hududu hürriyeti, gayri hududa hürriyeti ile mahdut olduğundan başkasının hak hürriyetini tanımayan kendi hak ve hürriyetini tanıtamaz… Maksat ve gaye bir olduktan sonra ittihat edemezler miydi? Vatan için daha müfit çalışamazlar mıydı? Hayır! İhtiras denilen mânevâ düşman bunların yakalarından tutmuş, küçüklüğe sürüklemiştir.’ cümlelerinin Kütüphane Memurlarınca ‘Halka okunmasını’ emretmesidir. (Bakınız: ‘İstanbul’dan Havza’ya Gâzi Mustafa Kemal Paşa ve Pontus’a Darbe’; Sıtkı Kayaoğlu, Samsun 2018, s. 372-373)

Diyoruz; ilerki sayfalarımızda da belirttiğimiz gibi O’nun şehrimize ilk ayak bastıkları ‘19 Mayıs 1919’un 100. Yıldönümü’nde olduğu gibi sonrasında da kendilerini ‘Samsunlu Yazarların En Meşhuru’ sayıyor ve eserimizin baş tarafına niçin aldığımızı buradan bir bir kere daha ilân eyliyoruz…

Kültür ve Turizm Bakanlığı Emekli Dâire Başkanı Sayın. Nail Tan’ın da belirttikleri gibi (*), İlim ve edebiyat alanlarında yazılması zor kitaplar; sözlük, bibliyografya, biyografî, ansiklopedi ve ansiklopedi maddeleridir.

*Kültür Çağlayanı Dergisi. Mart-Nisan 2020, S: 62, s: 7

Bir Ansiklopedi’nin yazılması/basıma hazır hâle getirilmesi bir tarafa, ‘bastırılması’ ise başlı başına bir derttir. Dernek olarak/yazar olarak Belediye gibi, 100. Yıl Komisyonu gibi kişi ve kuruluşların ilgilileri ile randevu/görüşme trafiği bir yana, oldu-olacak, bütçe imkânları vs. lâfları arasında bitip tükenmeyen ötelemeler, matbaa baskı safhasında olmadık gerekçelerle yayını durdurmalar, tek bir nüsha olarak örnek bir şekilde bastırılmış kitabı kaybetmeler… say sayabildiğin kadar bir takım moral bozucu cevap almalar…

Ve yine iş başa düşüp ‘el yağıyla kavrulmak’tansa, kendi imkânlarımızla ‘aş kotarmak’ diye ilâve eylemekten kendimizi alamadık ve 10’uncu Baskıyı böylece geride bıraktık

Ansiklopedi’nin 37. Sayfasından itibâren Samsun’lu Şâirler ve Yazarlar hakkında bilgiler yer alıyor.       Kitapta yer alan şâir ve yazarların tamamının sâdece isimlerinin yazılması bile bu yazıyı telefon rehberine dönüştüreceği düşünülerek Türkiye çapında tanınan bilinen birkaç isimle yetinilmiştir: Mustafa Kemal (Atatürk), Ord. Prof.  Dr. Ali Fuat Başgil, Prof. Dr. Şaban Kuzgun, Dr. Fethi Tevetoğlu, Av. Kemal Vehbi Gül, Halistin Kukul, Adnan Kahveci, Ahmet Yılmaz Boyunağa, Ozan Ârif, Orhan Gencebay, Prof. Dr. Kenan Erzurumlu, Tevfik İleri, Hayrettin İvgin, Mehmet Öz.

!                                                                  ( Devam Edecek)