Çocuklarımızın dünyası ve anlayış tarzları biz büyüklerden çok farklıdır. Onlar saf, temiz ve katışıksız iyi niyetlidirler. Büyüklerinden gördüklerini kopyalarlar. Şaka da olsa kendilerine yapılan yanlışları asla affetmezler. Bir yere kaydederek, ilk fırsatta kendi güçlerince intikamlarını alırlar. Kendi güçleri ve akılları ölçüsünde yaptıklarına müdahale edilmesini asla sevmezler. Başarılarının engellenmesini asla hazmedemezler. Her fırsatta yaptıklarının ve başardıklarının takdir edilmesini beklerler.
Kendi güç ve yetenekleri yalnızca kendilerine özel olduğu için, emsalleri, okul ve mahalle arkadaşları ile mukayese edilmekten hoşlanmazlar. Kandırılmayı, hafife alınmayı, incitilmeyi, aşağılanmayı, rencide edilmeyi, yok sayılmayı, değersizleştirilmeyi, azarlanmayı, hakaret edilmeyi, hele hele duygusal ve fiziksel şiddeti asla kabullenmezler ve affetmezler. 
Söz konusu olumsuzluklara maruz kaldıkları zaman, kendilerince en uygun fırsat ve zamanda kendi dil ve eylemlerince intikamlarını mutlaka alırlar. Hatta ebeveynler çoğu zaman bunun ne intikamı olduğunu dahi anlayamazlar.
Kendi başarılarının engellenmesini, güç ve yeteneklerini ortaya koyma heveslerinin kırılmasını asla sevmezler. Bir birey olarak hak ve özgürlüklerinin olduklarının büyükler tarafından bilinmesi ve saygı gösterilmesini isterler.
Diyelim ki, 
Yeni evlenmiş çift, bir yaşına gelmekte olan bir çocukları olan arkadaşlarına gezmeye gittiler. Ev sahipleri tarafından salona buyur edildikleri anda, misafir gelen bey; koltuğa çıkmak için tırmanan evin çocuğunu görür. Tamamen halisane bir niyetle, “oooopp pp amcasına” diyerek çocuğu alır ve koltuğa büyük bir zevkle oturtur. (Güya yardımcı olmuştur kendince).
Çocuğun bakışları görülmeye değerdir. Kaşlarını çatmış, öfkelenmiş, diliyle söyleyemediklerini beden diliyle söylemektedir:
“Sen kimsin? Ben seni tanımıyorum. Ben kendim koltuğa çıkacaktım. Neden beni tutarak çıkardın? Ben senden yardım istemedim ki, benim başarma zevkimi ve özgüvenimi mahvettin. Kendim çıkarak başarmanın zevkini yaşayacak, annem ve babamla paylaşacaktım. Eğer, kendim çıkamasaydım bile senden değil, annemden veya babamdan yardım isterdim.”
Çocuğun çıkmak için mücadeleye devam etmesi, onun başaracağına işarettir. Eğer, güveni olmasaydı, anne veya babasından yardım isterdi. Mücadele sonucu koltuğa çıktığında ise, ilk yapacağı davranış, annesini veya bir büyüğünü çağırarak, gururla ve sevinçle nasıl çıkmayı başardığını göstermek olacaktı.
O yaşlarda bir çocuk için en önemli davranış modeli, güç ve yeteneklerini ortaya koyup kullanarak, başarmak ve bunu çevresiyle paylaşmaktır. Arkasından da yaptığı ile gurur duyabilmek için, onure edilmeyi beklemektir. 
Aksine “düşeceksin”, “yapamazsın”, “yaşın küçük”, “dökeceksin”, “kıracaksın”, “bozacaksın”, vb. gibi peşin hüküm ve önyargılar kullanılması; onları büyüklere düşman etmek ve kendi özgüvenlerini yerle bir etmek için, en gerçekçi ve negatif gerekçelerdir.
Çocuklara verilen sözler mutlaka tutulmalıdır. Zaten Efendimiz bir hadislerinde “Ya söz vermeyin, ya da verdiğiniz sözü tutun” demektedir. Bu öğüt sadece çocuklar için değil, bütün insanlar için geçerlidir. Bir baba çocuğuna, “karnen iyi olursa bisiklet alacağım” dediği takdirde, bu sözünü mutlaka yerine getirmelidir. Eğer şartlar değişti ve ekonomik sıkıntıya girdiyse, bu yeni durumu uygun bir dille çocuğa izah etmeli ve gönlünü almalıdır. 
Esasen böyle bir uygulama, çocuğu şartlı başarılı olmaya zorlama bakımından uygun da değildir. Çocuğun kendi geleceği için başarılı olması gerektiği konusunda bilinçlendirilmeli, ödül ve hediyeler şarta bağlanmamalıdır. Hediye ve ödül odaklı sevgi ve takdir, çocuğun uzun vadeli, kararlı ve istikrarlı başarı hedefinden saptırarak, ödül hedefli bir şekle dönmesine sebep olabilir. Ya ödülü elde edince ipe un serer, ya da, sürekli yeni ödül ve hediye şartları ortaya koyabilir. 
Çocuk eğitiminde kaliteli empati yapabilmek, karşılıksız sevgi sunmak, takdir ve onure etmek, affetmek, hoş görmek, yol göstermek, destek olmak, örnek olmak, paylaşmak ve onlarla yüksek kaliteli zamanlar geçirmek, büyük önem arz etmektedir.
Onları önemsememek, had bildirmek, değersizleştirmek, orantısız cezalandırmak, onlara karşı sorumlulukları yerine getirmemek veya şarta bağlamak, onlar adına düşünüp uygulamaya koymak, onların önceliklerine değer vermemek, istikrarsız ve kararsız davranmak, vb. oldukça tehlikeli ve negatif uygulamalardır.
Selam, sevgi ve dualarımla… Allah’a (c.c) emanet olunuz.

Kitâbiyat 159

Prof. Dr. Zekeriya Güler eserinde, konu başlığı olarak seçtiği 70 adet hadisi; 100 adet âyet ve 150 adet hadisle açıklıyor. Bu 150 hadisten 35’i mevkuf ⁽¹⁾ ve maktû ⁽²⁾ haber olarak sahâbe ⁽³⁾ ve tâbiîn ⁽⁴⁾ dönemine aittir.

Konu başlıklarından bâzıları şöyledir: *Hadis İlminin Önemi, *Hadis İlminin Gayesi, *Sünnetin Mâhiyeti, *Sünnete Duyulan İhtiyaç, *Kur’an-Sünnet Münâsebeti, *İman-Amel İlişkisi, *İnsanın Yaratılış Hikmeti ve Kader, *Kargaşa Dönemlerinde Sâlih Amelin Değeri, *İlim Her Müslüman’a Farzdır. *’Kur’an’a Abdestli Olarak Dokunmak, *Geçmişlerin Ardından Kur’an Okumak, *Helal-Haram Hududu, *Namaz, *Oruç, *Zekât, *Cuma Namazı, *Az da Olsa Devamlı Olan Makbul, *İyi Ahlak, *Çocuk ve Aile Terbiyesi, *İş Hayatında Dürüstlük, *Zenginlik, *Cimrilik, *Şakalaşma, *Tevazu, *İffet, *Sorumluluk Şuuru, *Müslüman Kimliği, *Beş Fırsat, *Kıyamet Günü Sorulacak Şeyler, *Namazdan Sonra Duâ, *Yemek Duası, *Evden Çıkarken Yapılacak Dua.

Görüldüğü gibi, hadisler belirlenirken, İslam’ın temelini teşkil eden ibadetler ile merak edilen ve sıkça sorulan konular göz önünde bulundurulmuş. Okuyanlar, öğrendiklerini uygulayabildikleri takdirde kâmil bir Müslüman olacakları gibi, çevrelerindekilerin de yanlışlarını, eksikliklerini ve meraklarını giderecek bilgilere sahip olacaklardır. Bu özellikleriyle ‘Hadis Günlüğü‘ Her Müslüman’ın ‘başucu kitabı‘ vasfına sahiptir.

Bilindiği gibi din olgusu, ilk insandan beri var olagelmiştir. Bu olgu; ‘Allah (cc) tarafından belirlenmiş, vahiy ⁽⁵⁾ yoluyla ve Peygamberler aracılığıyla akıl sahibi insanlara teklif edilen, ilahî bir nizamdır.’ Şeklinde tarif edilebilir. Dinin gayesi; insanları ahlaken olgunlaştırarak dünyada huzur ve mutluluğa, ölümden sonra devam edecek olan ahrette ebedî saadete kavuşturmaktır. İslamiyet, en son ve en mütekâmil dindir. İslamiyet’le ilgili nizam hükümlerinin toplandığı kitap, Kur’an-ı Kerim’dir. Kur’an-ı Kerim, İslamî hükümlerin anayasasıdır. Kur’an’ın ihtiva ettiği hükümler, Hz. Muhammed tarafından açıklanarak ve uygulamaları gösterilerek insanlığa öğretilir. Bu işleme ‘tebliğ‘ denilmektedir. Peygamberimizin tebliğ sırasındaki söz, fiil, iş ve halleri ise ‘hadis‘ olarak anılır. Hadis, ‘sünnet‘ kelimesi yerine de kullanılır.

Bütün Hadis-i Şerifler insanlara; Cenab-ı Allah’ın kitabı olan Kur’an-ı Kerim’e ve Peygambere bağlı olmayı, İslam’ın 5 şartını yerine getirmeyi, ahlaklı olmayı, yardımlaşmayı öğütler. Faziletli amelleri tavsiye eder. Cennet ve cehennem hakkında bilgiler verir, beşerî ilişkileri tanzim eder.

Hadisler, delil değeri açısından; sahih-güvenilir, hasen-güvenilirliği tam olmayan ve zayıf hadisler olarak gruplandırılır. Bir başka gruplandırma da hadisi nakledenlerin kimliklerine göre yapılmaktadır. İslam âlimleri tarafından doğru veya doğruya çok yakın hadislerin toplandığı kitapların sayısı 6 olarak belirlenmiştir. Bu 6 kitaba ‘Kütüb-i Sitte‘ denir. Bunlar; Buharî,Tirmizî, Sicistanî, Müslim, Mâlik bin Enes ve Nesâî tarafından hazırlanmıştır. Bu kitaplarda ‘zayıf’ olarak görülen hadisler de bulunmaktadır.

Zekeriya Güler Hoca’nın hazırladığı Hadis Günlüğü isimli eserin arka kapak yazısında, şu bilgiler verilmektedir: ‘Kur’an ile birlikte hadis ve sünnet şuurunun, kültür ve eğitiminin yaygınlık kazanmasıyla, bâtıl ⁽⁶⁾ inançların ve bid’at ⁽⁷⁾ uygulamaların kademeli olarak ortadan kalktığı tecrübe ile sâbittir. Şüphesiz kazanılan bu şuur, kültür ve eğitim sâyesinde, Rasûl-i Ekrem’in rehber irâdesine teslim olmanın semeresi gereği, dünyada mutlu bir hayat sürülmüş ve ahret için ciddî bir yatırım yapılmış olacaktır.’

Eser; temiz Türkçesi, kolay anlaşılır ifâde tarzı ile de dikkat çekicidir. Eserin bu özelliğini her sayfada görmek mümkündür. Buharî, Ebû Dâvud ve Ahmet b. Hanbel’in hadis kitaplarında yer alan; ‘Dünyaya gelen her çocuk fıtrat üzere doğar. Onu anası babası Yahudi, Hıristiyan veya mecûsî yapar. Nitekim hayvan yavrusu da organları tam olarak doğar. Hiç o yavrunun burnunda, kulağında eksik-kesik bir yer görür müsünüz?’şeklindeki hadisin açıklamasını, tadımlık bir bölüm olarak verelim:

‘Fıtrat hadisi diye şöhret bulan bu hadis, ana babanın ve çevre şartlarının çocuk terbiyesinde hayli etkili bir faktör olduğunu ifade eder. İlk mektep demek olan aile yuvasında çocuk, ana babasının dinî inanç ve gündelik hayat tarzını yakından gözlemleme imkânını bulur. Böylelikle çocuğun berrak zihin dünyası ona göre şekillenir.

Fıtrat, insanın doğuştan gelen temiz tabiatı, bozulmamış ve değişmemiş ilk hâli, onun içindeki nizam, bizâtihi kendisi veya kendine has yaratılışı demektir.’

Yüce Allah, ana babaya çocuklarının eğitimini emretmiş ve bunu onlara büyük bir sorumluluk olarak yüklemiştir.’

2012 yılında 13,5 X 21,5 santim ölçülerinde 254 sayfalık hacimle 5. Baskısı yapılan kitap,  meşhur hadis âlimi Ebu’l-Ferec Abdurrahman ibnü’l-Cevzî’nin (vefatı: 597/1200) duası ile sona eriyor.

‘Allahım, Senden haber veren dile, seni gösteren ilimlere nazar eden göze, sana hizmet yolunda yürüyen ayağa ve Rasûlünün hadisini yazan ele acı çektirme (azap etme)! İzzetin hürmetine lütfunla beni cehennem ateşine koyma! Erbabı bilmektedir ki, ben senin dinini hep müdafaa gayretinde oldum.’

Ve bu eseri için yazarın son sözleri:

‘Gayet samimi duygu ve düşüncelerle dile getirilen bu niyazın Allah Teâlâ tarafından kabul buyurulması, okunan hadisleri hayata geçirmek suretiyle O’nun rızâsının kazanılarak iki cihan saâdetinin elde edilmesi ve Rasûl-i Ekrem’in ahret hayatında yakın ilgisine mazhar olunması, yazar veya okuyucu sıfatıyla hadis ilmine hizmet gayretinde olan her Müslüman için nihâî hedef olmalıdır.’

⁽¹⁾mevkuf: Peygamber (sav) Efendimiz’e ait olur da Sahâbeler tarafından nakledilen söz ve fiiller.                                                             ⁽²⁾maktû: Tâbiun ve etbâu’t-tâbiîn tarafından nakledilen Peygamberimize ait söz ve fiiller.                                                                          ⁽³⁾sahâbe: Hz. Peygamber devrine yetişmiş, Müslüman olarak O’nu görmüş ve sohbetinde bulunmuş ve Müslüman olarak ölmüş kimse.                                                                                                ⁽⁴⁾tâbiîn: Sahâbeden herhangi birisiyle karşılaşıp Müslüman olarak vefat eden kimse.                                                                                      ⁽⁵⁾ vahiy: Cenab-ı Allah’ın, insanlara tebliğ edilmek üzere Cebrail vasıtasıyla Peygamberlere ilettiği emirler.                                      ⁽⁶⁾bâtıl: İlahî vahye dayanmayan, insanların ihdas ettiği; Mecusîlik, Budizm, Şamanizm gibi inanç sistemleri.                                    ⁽⁷⁾bid’at: Dinin aslında olmayan ve şer’î delillere istinad etmeden sünnete aykırı olarak dinî hükümler arasında sayılan hüküm ve işler.

HAT YAYINEVİ: Selamiali Efendi Caddesi, Huzur Çarşısı Nu: 3/15 Üsküdar, İstanbul. Telefon: 0.216-334 48 30                                                        e-posta: haktitap@gmail.com www.hatyayinevi.com

Prof. Dr. ZEKERİYA GÜLER:

1959’da Adana’da doğdu. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun olan yazar 1993’de Doktor, 1997’de Doçent, 2003’de Profesör oldu. 01.02.2011 tarihinde Selçuk Üniversitesi’nden İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Hadis Anabilim Dalına naklen Profesör olarak atandı.

Yayınlanmış eserleri arasında Zâhirî Muhaddislerle Hanefî Fakihleri Arasındaki Münakaşalar ve İhtilaf Sebepleri (Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1997), 40 Hadiste İş ve Ticaret Ahlâkı (İGİAD, İstanbul 2010), Hz. Peygamber Toplum ve Aile (Ensar Neşriyat, İstanbul 2007), Peygamberimizin Sünnetinde Çocuk Eğitimi (Çeviri, Uysal Yayınevi, İstanbul 2012) gibi kitap çalışmaları yer almaktadır.

KİTAP TANITIM YAZILARI…

OĞUZ ÇETİNOĞLU

Kitap tanıtım yazıları yazmak, zannedildiği kadar kolay değildir. Önce yazı kuralları ve Türk dilini bilmek gerekir. Kitaptaki yanlışlıkları ve eksiklikleri belirleyebilmek için kitabın konusu hakkında, yeterli ölçüde bilgi sahibi olmak faydalıdır. Haksızlık yapmamak için âdil olmak, dostların ve/veya fikirdaşların kitabı hakkında yazarken tarafsız olmak gerekir. Tanıtım yazısını okuyarak satın aldığı kitabı beğenmeyenlerin ‘kul hakkı‘ söz konusudur. Aksi de olabilir. Yazar yönünden de ‘kul hakkı‘ vardır. Kitap tanıtım yazısı yazanın beğenmediği kitabın yazarının, tarafsız olmamakla, bu işi bilmemekle ve sair konulardaki târizlerine muhatap olmak vardır.

Tanıtım yazıları emek ürünüdür. Tanıtılan kitap, daha değerli emeklerin ürünüdür. Öyledir diye de hoşgörüde ölçü kaçırılmamalıdır.

Ve daha nice olumsuzluklar, sorumluluklar vardır.

Kitap tanıtım yazıları yazan kişi, her tür kitap için yazı yazmaya kalkışmamalıdır. Daima aynı tür kitaplar hakkında yazması da uygun karşılanmaz.

Hatıra yazıları gibi, kitap tanıtım yazıları da sübjektiflikle mâluldür. Renkler gibi zevkler de tartışılmaz.

Eskiler, kitap tanıtım yazıları yazarken dil ve imla ile noktalama işaretlerine dikkat ederlerdi. Günümüzde bu husus ön plana çıkartılırsa, geçer not alamayacak kitapların sayısı çok fazladır.

Bütün bu sebeplerle de kitap tanıtım yazıları yazanların sayısı da çok fazla değildir. Birçoğu, yayınevlerinin kataloglarındaki veya arka kapaktaki metinleri kullanırlar.

Geniş kapsamlı bir tanıtım yapılacaksa, kitap yazarının özgeçmişi ve daha önce yazdığı kitaplar hakkında bilgi vermek gerekir. Son birkaç yıldan bu yana, kitaplarda, yazarı hakkında bilgiler veriliyor. Bu iyi bir gelişmedir ve tanıtım yazarları için kolaylıktır.

Kitaptan, ‘tadımlık‘ alıntılar yapılması uygun olur. Bu konuda hem dikkatli, hem de ölçülü olmak gerekir. Alıntılanan bölümün, kitabın geneli hakkında yanıltıcı olmayan örnek olması şarttır.

Tanıtım yazıları söz konusu olduğunda genelde ‘kitap tenkidi‘ anlaşılır. Bu düşünce ile yazılan yazılarda, kusurlar ön plana çıkartılır. Okuyucuya ‘sakın ha… bu kitabı okumayın…’ dercesine tanıtım yazısı yazmaktansa, hiç yazmamak daha uygun olur. Kitabın okunmaya lâyık olup olmadığı hükmü, okuyucuya bırakılmalıdır. Özetle; yazılacak yazı, bütünüyle tenkit veya övgü olmamalıdır.

Kusursuz kitap olmadığı gibi, iyi tarafı bulunmayan kitap da yoktur. Tıpkı insanlar gibi…

KUŞBAKIŞI

MÜBÂREK VAKİTLER

Kuran-ı Kerim üzerinden yapılan köklü yaklaşımlar ve vahiy eksenli namıyla yapılan yorumlar göz önüne alındığında, birçok şey gibi mübârek vakitlerden bazılarının da inkâr edildiği göze çarpıyor. Manevî dertlerimize bir ilaç gibi olan ‘Mübârek Vakitler‘ isimli kitap hiçbir zaman gözden kaçırmamamız gereken zaman dilimlerini konu edinmekle birlikte pek çok önemli meseleye işâret ediyor. Kitap; bir sohbetin sıcaklığına sâhip olmakla birlikte, yazar gibi konuşan İnançer’in müthiş üslubunu taşıyor. Hiç bilmediğimiz, bildiğimizi zannettiğimiz ve yanlış bildiğimiz birçok meseleye dair çarpıcı ve samimi muhtevasıyla ışık tutuyor.

14 X 21 santim ölçülerinde,  272 sayfalık kitap, 2014 yılında yayınlandı.

SUFİ KİTAP:

Cağaloğlu Alemdar Mahallesi, Alayköşkü Caddesi Nu: 5 Fatih İstanbul. Telefon: 0.212-511 24 24

Belgegeçer: 0.212-512-40 00  www.sufikitap.com.tr e-posta: sufi@sufi.com.tr

OSMANLI İMPARATORLUĞU ANSİKLOPEDİSİ

‘Osmanlı Devleti‘ denilmesi gerekirken yanlış bir isimlendirme ile ‘Osmanlı İmparatorluğu olarak anılan’ mâzimizin iftiharı siyasî yapı; kuruluşundan yıkılmasına kadar altı yüz yıllık hanedanı, vezirler, devlet adamları, yaşama biçimi ve inşa ettiği kültürle en karmaşık devletlerden biridir. A’dan Z’ye kılavuz bir kitap olan bu çalışma, büyük bir boşluğu dolduruyor. Alfabetik sırayla dizilmiş kişi adları, şehirler, kültürel ve siyasî maddelerle bu çalışma Osmanlı tarihçileri kadar meraklı okuyucular için de temel bir başvuru kitabıdır. Kitabın kapsamlı önsözü Osmanlı tarihine yeni bir bakış açısı sunuyor. Kapsamlı kaynakça, ek kaynaklar ve tavsiye edilen okumalarla zenginleşen çalışma, aynı zamanda kronoloji, haritalar ve resimlerle destekleniyor. Selçuk Akşin Somel’in bu çalışması, öğrenciler, araştırmacılar ve meraklı okurların her zaman başvuracağı güvenilir bir kaynaktır.

710 sayfalık kitap, 13,5 X 22 santim ölçüleriyle 2014 yılında yayınlandı.

ALFA YAYINCILIK: Ticarethâne Sokağı Nu: 53 Cağaloğlu, İstanbul. Tel: 0 212-511 53 03  e-posta: bilgi@kapiyayınlari.com / www.kapiyayinlari.com

GİRNE’DEN DOĞAN GÜNEŞ:

Kıbrıs Gazisi, Emekli Yarbay Atilla Çilingir, 1997 yılında yayınlanan 13,5 X 19,5 santim ölçülerinde, birinci hamur kâğıda resimli olarak basılan 158 sayfalık kitabının önsözünde şu bilgileri veriyor:

‘Her genç insan gibi ben de yaşamak istiyordum. Fakat vatan uğrunda görevimi yaparak ölmek şerefli bir asker olarak yaşamaktan öte bir insanın ulaşabileceği en yüksek mertebe idi…

Yıllar önce yazdığım bu satırlarda, aslında Türk insanının en büyük hasleti olan vatan sevgisi yatıyordu… Asırlar boyunca hür ve şerefli bir hayata alışmış olan bu millet; dünyanın hiçbir yerinde esâret hayatına mahkûm edilememişti. Hürriyetine böylesine âşık bir milletin çocukları olan Kıbrıslı soydaşlarımız da, günün birinde, Rum’un onca baskısına rağmen gösterdiği o muhteşem direnişin mükâfatını alarak, o meşakkatli günlere son verecekti tabii ki… İşte bu sayfalar o sonun başlangıcını oluşturan 1974 Harekâtı’nda yaşadığım olayları tarafsız bir şekilde anlatmaktadır.’

SEKTÖR YAYINCILIK Rumeli Caddesi Nu: 55/14 Nişantaşı, 80220 İstanbul. Telefon: 0.212-225 71 81 Belgegeçer: 0.212-241 50 42

KISA KISA… KISA KISA…

1-İSLAM’DA MODERNLEŞME: Prof. Dr. Bedri Gencer / Doğu-Batı Yayınları                                                                       2-TÜRKLEŞMEK, İSLAMLAŞMAK, MUASIRLAŞMAK: Ziya Gökalp / Ötüken Neşriyat.                                                      3-CİN BÖLMESİ: Necmettin Şahiner / İnsan Yayınları.                                                                                                          4-KELİME DEFTERİ: Nazan Bekiroğlu. Timaş Yayın Grubu.                                                                                                5-BAŞBUĞ ATTİLA: Hüseyin Adıgüzel / Bilgeoğuz Yayınları

A h m e t T u r a n A l k a n

Diyor ki:

‘ETİK KELİMESİNİ AHLAK KELİMESİ İLE AYNI ANLAMDA OLDUĞUNU ZANNEDENLER İÇİN İKİ İHTİMAL VAR;

YA BİLMİYORLAR VEYA AHLAK KELİMESİNİN MANEVÎ ANLAM DAİRESİNDEN ÇIKARARAK, DIŞARILARDA BİR YERDE LADİNİ BİR AHLAKI REFERANS GÖSTERDİKLERİNİ ZANNEDİYORLAR.‘

Oğuz Çetinoğlu: Türkiye’de yazar-çizer takımı, genellikle eleştiri yapar, çözüm yolunu pek göstermez. Bu durum nereden kaynaklanıyor? Oysaki yalnız tenkit etmek, okuyucuyu karamsarlığa yönlendirir. Hatta birçoğu lafı; ‘Biz adam olmayız’a getirir. Ümitsizlik aşılar. Bizim kültürümüzde ise ümitsizlik yoktur.

Bu konulardaki yorumunuzu alabilir miyim?

Ahmet Turan Alkan: Sebebi basit: Eleştirmek, çözüm göstermekten daha kolaydır. Yapmak yıkmaktan zordur. Fakat bir hususun açıklığa kavuşması lazım: Yazar-çizer takımının ilk vazifesi tenkittir elbette; aksaklıkları göstermek, çelişkileri yakalamaktır. Doğru ve yapıcı tenkid, yapılan şeyin geliştirilebilmesi, kendini aşması için çok değerli bir kıymeti haizdir. Bu hususun altını çizmek lazım bence. Kıvamında yapılmış tenkidden vazgeçilmez. Bizim kültür iklimimizde yapıcı tenkidin geleneği tesis edilemediği için, genellikle kötü örneklerle karşılaşıyoruz. Haklı olarak basın hayatımızdaki tenkit örneklerinden yakınırız. Fakat akademik iklimdeki tenkid faaliyeti ondan daha seviyeli değildir.

Çetinoğlu: Hakkınızda; ‘Tebessüm eden serlevhaların muharriri’ ifadesini kullanmak yanlış olmasa gerek.  ‘Hafiften hafife ironik’ bir üslûbunuz var. Başka bir anlatımla, ‘Mizaha yatkın’sınız.

Türkiye’deki mizah yayıncılığını nasıl buluyorsunuz? Edepli-ahlaklı mizah yapmak mümkün değil mi?

Alkan: Tespitlerinizi iltifat kabul ediyor ve teşekkür ediyorum.

Kabul etmeliyiz ki bizde ‘ironik fıkra‘ geleneğinin de fazlaca tarihi yok. Daha doğrusu gerek matbuat, gerek yazılı ve sözlü edebiyatımızda mizaha, ironiye dair unsurları bir başlangıç ve dayanak noktası kabul ederek yola çıkma imtiyazından mahrumuz. Sebebi, geçirdiğimiz kültür şokudur. Geleneklerimizle bağlarımızı biraz tahripkar bir tarzda kesmiştik. Şimdi yeni iltisak ⁽¹⁾ noktaları yakalamak hiç de kolay olmuyor, pek çok bilineni yeniden keşfetmek zorunda kalıyoruz.

Mizahta edepsizliğe, kabalığa müracaat konusuna gelince: Bu; en basit, en anlaşılır tarzdır. Ve gelenek kesintisine uğradığımız için evvela bu bilinen ve kötü noktadan yola çıkılıyor. Bazı sulu sunucuların yaptığı şakalara gülebilen bir müşteri kitlesinin varlığı, varsayımımı destekliyor. Kaliteli örnekler zor gelişiyor ve pek rayici olmuyor. Şehirleşme sürecini tamamladığımızda güldüğümüz şeylerin niteliğinin de geliştiğini, farklılaştığını göreceğiz.

Çetinoğlu: Ahlak kavramını nasıl tarif edersiniz? Ahlakın temelinde ne vardır? ‘Etik’ kelimesi ‘ahlak’ kelimesinin yerine kullanılıyor.  Doğru mu yapılıyor?

Alkan: Dünyanın her yerinde ahlâkın kaynağı dindir; dindışı bir ahlâkî değerler silsilesi kurmak isteyenler bile neticede dini, ahlakın türevi olarak bir yere koymanın ötesine geçemiyorlar.

Ahlakla etik arasındaki nüansın silikleşmesi bir başka türden ahlakî bir meseledir. Etik, bir bilim dalında, bir meslekte, bir disiplinde itaat edilmesi gereken ‘iç değerler manzumesi‘dir. Etik kelimesini ahlak’ın müteradifi zannedenler için iki ihtimal var; ya bilmiyorlar veya ahlak kelimesinin manevî anlam dairesinden  ayırarak dışarılarda bir yerde ladinî ⁽²⁾ bir ahlâkî referans gösterdiklerini zannediyorlar.

Çetinoğlu: Biliniyor: Sizinle aynı gazetede yazılar yazan Recai Güllaptan adlı heccav ile uzaktan yakından bir alakanız yok. Yok da… Türkiye’deki yaygın kanaate göre; ‘Köşe yazarları her şeyi bilmek mecburiyetinde…’ Bunu da ancak siz bilebilirsiniz. Onun için size soruyorum:

Yoo… Recai Güllaptan’ın kim olduğunu sormayacağım. Kim olduğunu biliyorum.   İrfan Külyutmaz’ın komşusudur. Peki İrfan Külyutmaz kimdir?  O da efendim, Recai Güllaptan’ın  komşusudur.

Güllaptan diyor ki: ‘Türkiye’yi kurtarırım. Fekat bir şartla.’

Size sorumuz şu efendim: Türkiye kurtarılmaya muhtaç mı, hangi belâ veya mûsibetten, olumsuzluktan kurtarılacak? Eğer Türkiye’nin kurtarılması gerekiyor ise, ‘O şartı yerine getirelim de kurtaralım!’ Dense, siz ne dersiniz?  Recai Beyefendi’nin şartı ne olabilir?

Alkan: Recai Bey’in şartı açık: ‘Padişahınız olursam sizi kurtarırım.’ Demeye getiriyor. Adam açıksözlü birisi zaten; demokrasiyi, parlamentarizmi değil monarşiyi savunuyor. Kurtarıcılık formülünü ise izhar etmiyor, kendinde mahfuz tutuyor. Monarşinin ve asaletin işte böyle kerameti kendinden menkul bir tarafı olduğunu biliriz. Hamamda asille köleyi birbirinden ayırt edemeyiz. Öyleyse asalet gibi kölelik de bir kuruntudur, bir bakış açısıdır. Monarşi’nin püf noktası ise monark’ın bazı şeyleri, adeta ilahî bir lütuf eseriymiş gibi tabii olarak kendiliğinden bilmesi ve böyle şeylere muktedir olmasıdır. Recai Bey, bu nükteye sığınıyor ve memleketi nasıl kurtaracağını söylemiyor. Onun söylemeyip sakladığı şeyle, şimdikilerin bilip de izhar ettiği şeyleri yanyana koysak Recai Bey’in vehmi, bizimkilerin ilmini eşek sudan gelinceye kadar dövecektir kanaatindeyim şahsan…

Çetinoğlu: Bazıları ısrarla insanın maymun soyundan geldiğini iddia ediyorlar. Bir kısım insanlar,  maymun soyundan geldiğini zannedebilirler. Onlara bir diyeceğimiz yok. Fakat ‘Acaba…?’ diyenlere sizin bir diyeceğiniz var mı?

Alkan: İnsanın menşei meselesini kendime hemen hiç derd edinmemişimdir. Fakat hayvanlar dünyasına dair belgeseller seyrettikçe ‘Aa, bu filancaya ne kadar da benziyor.’ Diye taaccüb ⁽³⁾ ettiğim oluyor. Nitekim beğenmediğimiz davranışları falan veya filan hayvana teşbih ederek kötülememiz bundan dolayı olsa gerektir. İnsan ister istemez, ‘Bu hayvanlar vaktiyle ne tür bir insandı?‘ Diye tefekküre dalınca Evrim teorisine takla attırmış oluyor. Latife bir yana ben bu hususta Gasset’in o meşhur lafına bayılanlardanım; diyor ki üstad; ‘İnsanın tabiatı yoktur, tarihi vardır.’

Çetinoğlu: Kullanımda olan mevcut kavramlarla baş edemezken, her gün yeni bir takım kavramlar ortaya atılıyor: ‘Psikolojik harp’, ‘Beyaz propaganda’, ‘Beyin kontrolü’, ‘Karar verme sürecini etkileme’, ‘Derin merkez’ … ve benzerleri gibi. Ne oluyoruz, nereye gidiyoruz? Yoksa rızâmız hilafına bir yerlere mi gönderiliyoruz?  Nereye?

Alkan: İnsanoğlu ezelden beri kontrol etmeyi sever; bunu da galiba ilk olarak avladığı hayvanlardan arta kalan etleri tuzlayarak veya ise tutarak veya kavurarak saklamayı öğrendiği gün keşfetmiş bulunuyor. Bütün politik sistem kontrol kavramı üzerine kurulmuştur zaten. Kezâ ticaret veya bilim de öyle… Fakat kontrol edemediğimiz şeyler, kontrol edebildiklerimizden daha fazla olduğu için ‘hüsran‘dan kurtulamıyoruz.

Çetinoğlu: ‘Tek dünya Devleti’nden söz ediliyor. Bu proje uygulamaya konulduğunda veya konuldu ise, netice alma noktasına gelindiğinde… Türkiye için oluşacak tehditleri ve imkânları değerlendirir misiniz?

Alkan: Dünya üzerinde tek dünya devleti hiç olmadı; Roma imparatorluğu bile bilinen dünyanın ortasında bir evlek kadar yer tutuyordu. Şimdiden sonra olur mu bunu bilemeyiz, ancak kestirebiliriz. O tek dünya devleti kendi içinde bölünüp çatlar ve yeni çatışmalar çıkar. Savaşlar, ideolojiler, suikastlar, iktidar darbeleri hiç bitmez. O yüzden dünya tarihi aslında tek bir filimden ibarettir. Ne var ki her defasında bir yeni versiyonunu çekip, yeni bir filim diye merakla seyretmekten kendimizi alıkoyamıyoruz. Bu manzara içinde Türkiye’nin durumuna gelince… bir atasözümüz vardır hani, ‘Elle gelen düğün bayram‘ diye…

Çetinoğlu: ‘Mutlak demokrasiye geçiş’ ve ‘demokratikleşme hamleleri’; bölünmezlik ve bağımsızlık kavramının önünü kesiyor mu?

Alkan: İnsanoğlunun huysuz ve geçimsiz tabiatını hiç bir siyasî rejim zapt ü rapt altına alamamıştır;

alamaz. Demokrasiye bu manada kutsallık atfetmek doğru değil. O, becerilebilenin en az kötü olanı. Hristiyan teolojisindeki ‘Göklerin Melekûtu‘ nevinden bir şey değil yani.

Neticede biz bölünmeyi murad edersek bunu hiçbir demokrasi uygulaması engelleyemez; diğer cihetten bir dikta ve zorbalık rejimi de ‘birlik ve beraberliği‘ teminde fevkalade işe yarayabilir. İki güzeli idare edip yanyana getirmek kolay değil. Neyse ki birini ötekine tercih edip feda etmek mecburiyetinde değiliz. Demokrasi de olsun, bağımsız ve beraber de olalım. Üstesinden geliriz inşallah. İstersek başarabiliriz.

Çetinoğlu: Milletçe, La Fontaine’in ‘Karga ile Tilki’ hikâyesini biliyoruz. Bildiğimizi bildikleri için o oyunu sahnelemiyorlar. Fakat yine de bize ait bâzı şeylerin azar azar da olsa elimizden gittiğini hissediyoruz.   Tarih mi okumuyoruz, aklımızı mı kullanmıyoruz, Niçin?

Alkan: Azar azar  elimizden kayıp giden şey hayattır. Çünkü o bize ait, zatımıza bağlı bir fonksiyon. Bütün ilimlerin, bilgilerin, feraset ve irfanın durakladığı yer ölümlülüğümüz. Tarih okuduğumda bütün kahramanların -ve tabii hainlerin de- neticede aynı akıbete uğradığını görüyorum. Tarihten alınacak ibret, dünyanın pek de sağlam bir ikamet yeri olmadığıdır. İşin gülünç ve eğlenceli tarafı ise yaşarken bu basit gerçeği yokmuş gibi davranmamız.

Eğlenceli ama yine de gülemiyor insan…

LÜGATÇE

⁽¹⁾ iltisak: birleşme, kaynaşma, kavuşma…

⁽²⁾ ladinî: din dışı, dinî olmayan

⁽³⁾ taaccüb: şaşırma, şaşma, hayret etme.