Bundan önceki yazımda, 30 Ekim Pazar günü saat 9.oo da Aydınlar Ocağı Derneklerinin 44. Büyük Şura Sonuç Bildirisinin okunmasını müteakip, ev sahibi Ocak Başkanının hazırlamış olduğu program gereğince saat 11.oo sıralarında Divriği’ye gitmek üzere, otelin önünde toplandığımızdan bahsetmiştim. Şimdi kaldığımız yerden devam ediyorum.

Ev sahibi Ocak Başkanı, Prof. Dr. Fahrettin Göze Bey gelen misafirlere Sivas’ın tabii ve tarihi güzelliklerini de gösterebilmek bakımından, programa Divriği ziyareti de koymuş. Durumu müsait olan bütün ocak mensupları ziyarete katılabilecekti. Ancak bazı üyelerin uçak saatleri uymadığı için bu ziyarete iştirak edemediler. Ancak, 39 kişinin durumunun müsait olduğu anlaşıldı. Bu bakımdan tam bir otobüslük olmuştuk. Saat 11.oo sıralarında otobüsteki yerlerimizi alarak Divriği’ye doğru gitmek üzere hareket edildi.

Divriği’nin Sivas’a uzaklığı 185 km imiş. Bu bakımdan yolcuğun, yolların durumu da dikkate alınarak 2,5 saate yakın sürebileceği bildirildi. Bu iki buçuk saat ifadesi epeyce gözümüzü korkuttu. Zira bunun bir de 2,5 saatte dönüşü olacaktı. Bu sebeple, bazı arkadaşlar “Divriği’ye gitmek bu kadar zahmete değer mi acaba” diye düşüncelerini açık bir şekilde ifade ettiler. Artık olan olmuştu. Bir defa yola çıkmıştık, başa gelen çekilecekti. Bu minval üzere pek standartlara uymayan yollarından kıvrıla kıvrıla Divriği’ye doğru yol almaya başladık. Bu arada şu hususu da ifade edeyim ki, Sivas – Divriği arasında yeni yol yapım çalışmalarına başlanmış. Temennimiz odur ki,  inşallah kısa zamanda tamamlanır

Divriği yolunun üzerinde meşhur Kangal Köpeği ile tanınan Kangal İlçesi bulunuyordu. Buraya gelince araba ilçenin içine girdi. Maksat köpeği ile meşhur ve bu sebeple bütün dünyaya nam salmış olan bu ilçeyi yakından görebilmekti.

Kasabaya girdiğimizde ilk gözümüze çarpan Kangal köpeğinin girişe yapılmış baya oldukça kocaman heykeli oldu. İlçenin cadde ve sokakları ile binaların durumu dikkate alındığı takdirde, tipik bir Anadolu kasabası görünümdeydi. Öyle tahmin ediyorum ki, köpeği olmasaydı bırakınız dünyada isim yapmayı belki bu ilçenin ismini memleketimiz dâhilinde dahi bilen pek fazla kimse olmayacaktı. Demek ki, köpek deyip geçmemek lazım. Çünkü adı bir köpek de olsa, marka olunca, bulunduğu yeri bütün dünyaya tanıtabiliyor..

Yetiştirdiği hayvanın ismiyle yine bütün dünyaya nam salmış başka bir vilayetimiz daha bulunmaktadır o da bilindiği üzere Van’dır. Her iki gözünün farklı renkte olmasıyla dikkati çeken Van Kedisi de bir marka haline gelmiş olup, bütün dünyada tanınmaktadır. Burada kedi ve köpekten bahsetmiş iken, seyahatimiz notları ile pek alakalı olmamakla beraber, bilgi kabilinden şu hususu ifade edeyim ki, köpek sahibine bağlıdır. Sahibi nereye giderse gitsin köpek de mutlaka arkasından gider. Kedi ise bulunduğu eve bağlıdır. Sahibi nereye giderse gitsin arkasından gitmez. Öyle ki, sahibi oturduğu evi terk edip gitse dahi, o boş evde beklemeye devam eder. Bir de, halkımız nazarında köpeğin sabine çok sadık olduğu, kedinin ise nankör olduğu hususunda bir kanaat bulunmaktadır. Bu kanat doğrudur. Zira köpek kolay kolay sahibini ısırmaz. Fakat kedi ise, biraz üzerine gidildiği takdirde, kendisine her gün yiyecek veren. Sahibini tırmalayabilir.  Demek ki,  karakter denilen husus böyle bir şey.

Kangal faslını biraz fazla uzattığımın farkındayım. Bu da şundan oldu galiba. Biliyorsunuz  “Köpeğin hatırı yoksa sahibinin de mi hiç hatırı yok” diye bir atasözümüz bulunmaktadır. Bende bunun tersinden hareketle köpeğinin hatırına binaen Kangal’ın üzerinde biraz fazla durdum. Bütün mesele bundan ibarettir.

Nihayet hayırlısı ile saat 13.30 sıralarında Divriği’ye geldik. Divriği  kuruluş tarihi itibariyle, Hititler dönemine  kadar giden, 16.000 nüfuslu çok eski bir ilçe. Programa göre burada bize bir konakta Acem Pilavı ikramı yapılacaktı. Ancak Öğlen Ezanı okunalı da bir saat kadar olmuştu. Bu sebeple, ekip arasında önce namazı mı kılalım yoksa pilav yemeye mi gidelim değerlendirilmesi yapıldı. Bir kısım arkadaş, pilavlar soğumadan yesek iyi olur teklifinde bulundu. Buna karşılık bazı arkadaşlar da namaz vaktinin geçebileceğini, bu bakımdan önce namazının kılınmasının daha uygun olacağını ifade ettiler. Ben de bu düşüncede olanlar arasında idim.  Bu arada İbrahim Gencer Bey de “arkadaşlar, namazın kazası olur ama yemeğin kazası olmaz ” diye bir espri yaptı. İbrahim Bey’in bu  esprisi  gülüşmelere sebep oldu. Netice de önce namazın kılınmasına karar verildi.

Bunun üzerine, yakında bulunan Abdullah Ağa Konağını gezdikten sonra, Ayan Ağa Konağına geçtik. Bu konakta Cemal Barış Bey’in imamlığında Öğle Namazını seferi olarak eda ettikten sonra yemek ikramının yapılacağı Mühürzade Konağına intikal ettik. Bu konak tarihi bir yapı olup, çok güzel bir görünüşü var. İçeriye girdiğimizde masalar hazırlanmış, yemekler bizi bekliyordu. Masalardaki yerlerimizi alınca hemen servis yapmaya başladılar. Uzun bir yolculuktan gelen arkadaşlar bir hayli açıkmış olmalılar ki, ikram edilen yemekleri iştahla yemeye başladılar. Doğrusunu söylemek icap ederse hazırlanan yemekler ve yapılan servis hizmetleri çok güzel idi. Bu vesile ile burada emeği geçen herkese ve hassaten can-ı gönülden hizmet eden konak personeline bütün arkadaşlar adına teşekkür ediyorum. Yemek bittikten sonra, öğle Namazını önceden kılmamızın ne kadar isabetli olduğu anlaşıldı. Çünkü yemeğin bittiği saatlerde Öğle Namazının vakti çoktan, geçmişti.

Yukarıda üç tane konak ismi geçti. Bunlar, Abdullah Ağa Konağı, Ayan Ağa Konağı, Mühürzade Konağı. Divriği, tarihi konakları ile meşhur olan bir yer olmakla beraber bir de tarihi eser olarak  Anadolu Selçuklular döneminde yapılmış ve  Dünya tarihi eserler listesinde  yer alan Ulu Cami bulunuyormuş.. Esasen bizi de buraya bilhassa tarihi konaklar ve Ulu Camiini göstermek maksadıyla getirmişler. Divriği’de bugün halen ayakta kalan 140 civarında tarihi konak varmış. Bunlarda on adedi restore edilmiş. Biz, yukarıda da anlatıldığı üzere, bunların sadece üç tanesini görebildik. Zaman darlığı sebebiyle diğerlerini görme imkânımız olmadı.  Şu kadarını ifade edeyim ki, konaklar uzun yıllar tahrip olmadan ve tabii yapısı bozulmadan ayakta kalabilmiş. Bozulmadan günümüze kadar ayakta kalmalarının en önemli sebeplerinden birisi olarak, Anadolu’nun birçok şehrini yakıp yıkan ve girdikleri yerlerde taş üstünde taş bırakmayan gerek Cengiz Han’ın ve gerekse Timur ordularının, Divriği Şehir merkezine uzak ve sapa bir yerde olduğu için buralara kadar istila için gelememeleri gösterilmektedir.

Mühürzade Konağında yemekler yenilip çaylar içildikten sonra, tarihi Ulu Cami’ye gidildi. Ulu Cami ilçenin üst tarafında kasabaya nazır bir tepe üzerinde kurulmuş muhteşem bir eser. Bu Cami Anadolu Selçuklu Hükümdarı Alaattin Keykubat zamanında, Mengücek Beyi Ahmet Şah ve bitişiğindeki Darüşşifa Eşi Turan Melek tarafından 1228  – 1243 Yılları arasında Ahlâtlı mimar Muğis oğlu Hürrem Şah‘ a yaptırılmış.

Yapı, Cami ve Şifahane olarak yan yana yapılmış. Cami ve şifahanenin giriş kapılarının yan üst taraflarında harika taş işçiliği hemen göze çarpıyor. Bize rehberlik yapan Camii İmamının anlattığına göre yapılan her bir şekil kendine göre bir mana ifade ediyormuş. İmam Efendi anlattıkça yapılan eserin nasıl özenerek yapılmış, muhteşem bir eser olduğunu daha iyi anladık. Cami kısmının içine girince içerisinin de çok geniş ve  işçiliğinin çok mükemmel olduğunu gördük.. Yapılış tarihinden itibaren bu güne kadar 873 yıl geçmiş olmasına rağmen Mihrap ve Hutbenin okunduğu kürsü sanki yeni yapılmış gibi canlılığını muhafaza etmiş. Yine İmam Efendinin anlattığına göre sadece, şimşir ağacından yapılan Kürsünün yapılması 13 yıl sürmüş. Şöyle ki,  kürsü yapımında kullanılan şimşirlerin yumuşamasını teminen hayvan gübresinin içinde 2 yıl bekletilmiş. Akıl alacak gibi değil ama bu iş o tarihlerde yapılmış ve böylece de 873 yıldır dimdik ayakta kalabilen Ulu Cami gibi bir eser meydana getirilmiş.

Divriği Ulu Camii, 1985 Yılın da UNESCO Dünya Miras Listesine dâhil edilmiş olup,  ayrıca Cumhurbaşkanlığı’nın da koruması altına alınmış. 2015 Yılından itibaren beş yıl devam edecek olan restorasyon çalışmalarına başlanmış. Bu arada, çalışmalar bitinceye kadar hizmetlerin aksamaması bakımından da yan tarafa oldukça geniş bir mescit yapılmış.

Divriği ziyaretini kısa tutmak mecburiyetin kaldık. Zira İstanbul ekibinden olan bazı arkadaşlar akşam saat 8.oo uçağı ile döneceklermiş. Bu sebeple, saat 17.oo sıralarında Sivas’a dönmek üzere, Divriği’den ayrıldık. Bu arada ehemmiyetine binaen şu hususu da ifade edeyim ki, Divriği’ye gelenlerin hepsi de “iyi ki geldik” dediler. 28.11.2016      (  DEVAM EDECEK  )

Musa Ordu

Kocaeli Aydınlar Ocağı ilim İstişare Kurulu Üyesi

“Kırık Kalemden Damlalar”

Tarih bilgisi; bize geçmişten yer ve zaman çerçevesinde gelen ve onları sebep, sonuç ilişkisi içerisinde anlayıp, yorumlayarak geleceğimizi düzenlemeye yarayan bulgu ve bilgilerden oluşur.    Öyleki fizik, kimya, biyoloji,tıp bilimleri doğrudan tarih bilgisi ile alakası olmadığı görülse de müspet bilimler dediğimiz  bunları daha iyi çözümleyebilmemiz ve yeni keşiflerin önünün açılması  için fizik,kimya biliminin, tıbbın gelişim tarihini bilmekte yarar vardır. Tarih biliminden doğru yararlanabilmek için, bize aktarılan bilgilerin ifsat edilmemiş olması gerekir. Bize ulaşan bilgilerin objektif olarak önümüze geldiğinde bir tarih biliminden bahsedilebilinir. Aksi halde bilimsel bir tarihten bahsetmek mümkün değildir.        Tıpkı yanlış temel üzerine yapılan bir yapı nasıl er geç zararları ile karşılaşırsak, yanlış bilgilerde insanı hüsrana uğratır. Burada bize bilgi aktaranların “ilim namusu” taşıması gerektiği karşımıza çıkmaktadır. Zaafları çok olan insanın az da olsa namuslu davranması mümkün değildir. Geleceği ve geleceğini inşa etmek isteyen insanın tarih bilgisine ihtiyacı vardır. Tarih şuuruna sahip siyasetçi veya devlet adamlarınınyaptıklarında doğru ve başarılı olduklarını zaman bize göstermektedir. Günü kurtarmak için bazı mevzileri ele geçiren komutanın kalıcı bir zaferinden bahsedilemez.

Misali siyasetçi ve liderden verdik. Ancak bu söylediklerimiz diğer alanlar içinde geçerlidir. Şöyle ki büyük ölçekte ekonomide (makro) yer alan bir iş adamı iktisadi gelişme tarihi bilgisinden yoksun ise şirketinin geleceğini düzenlemesi mümkün değildir. Yine bir cerrah ameliyatlarda daha evvelce kullanılan araç ve gereçlerin gelişimlerini bilmiyorsa pratikte ihtiyaç duyabileceği yeni araç ve gereç üretmesi de mümkün değildir. İnsan aklı yalnız matematiksel bir yapıdan kaynaklanmaz. Hesap,kitap ve mühendislik çizimleri münhasıran matematiksel düşünmeyi gerektirir. Bu işin tabiatı gereğidir. Ancak sosyolojik,etik,estetik düşünce tarzları yalnız, mutlak akıl dediğimizden beslenmez İnsan aklı bir makine veya bilgisayar değildir. Duyu ve duygulardan uzak bir akıl sağlıklı değildir. Duygularımızın olumlu düşünceye yönelebilmesi için öncelikle kişinin mutlu olması gerekir. Kişinin mutluluğu yüzüne bir huzur ışığı indirir. Karşısında güler yüzlü bir insan gördüğümüzde ister istemez bizi etkisi altına alır. Bizde olumlu düşünceler çağrıştırır.Güler yüzlü olduğumuzda aynada yansıyan ışık gibi karşınızdakini aydınlatırsınız o da bu aydınlığı bize yansıtır. Güler yüz yankıya benzer ve ne söylersek bize aynısını söyler. Toplumların temelini ortak değerler oluşturur. İnsan haysiyeti, adalet duygusu, bilinçli merhamet bu kavram ve fikirler her hangi bir felsefi veya ideolojik düşüncelerden çıkarılmış değildir. Bunlar vicdanın oluşmasını sağlayan dini inançlardan beslenen ve yaratık olarak davranışlarımıza yansıyan kavramlardır. Bir hayvanat bahçesindeki gorilin, su havuzuna düşüp, çırpınan kargayı kurtarması insan olgusuyla değil, canlılarda var olan merhamet duygusuyla izah edilebilir.

Hayat tarzımızı,nakil ve akıl yoluyla elde ettiğimiz ve yaşam tarzımıza uyguladığımız bilgiler şekillendirir. Nakil ve Akıl çatışması yaşadığımız on üçüncü yüzyıldan bu yana akıl ve bilginin ihmal edilmiş olduğunu görmekteyiz. Aklın ve bilginin ihmal edilmesiyle, genel geçerli değerler üretilememiş, eskinin kabulü ve tekrarı ile yetinilmiş, dinin yerini de inançlar almıştır.

Bu gün içinde bulunduğumuz açmazlarımızın temeli İslam’ı iyi anlamamış olmamızdan kaynaklanmaktadır.  Prof. Dr. Yümni SEZEN’in aşağıdaki tespitleri acınacak halimizin formüle edilmesidir.

1. Ayetler iyi anlaşılıp doğru değerlendirilmemiştir.

2. İslam’ın ilke ve hedefleri iyi anlaşılmamış, doğru değerlendirilmemiştir.

3. Hadis uydurma sahtekârlığına başvurulmuştur.

4. Takva züht ile özdeşleştirilmiş, züht ve takva diye birlikte kullanılmıştır.

5. Kadere iman doğru anlaşılmamıştır.

6. İslam siyasileştirilmiş, “Siyasî İslam” ekolüne geniş kapı açılmıştır. Devlet iyi anlaşılmamış, doğru değerlendirilmemiştir.

7. Fıkıh kendi çerçevesini aşmış, gayesinin ötesine geçmiştir.

8. Fıkhın durumuna ve İslam’ın siyasileşmesine tepki olarak doğan ve giderek eğitimi, özel olarak halkın eğitimini üzerine alan sufi düşünce ve uygulaması (tarikatlar, tekkeler, cemaatler v.b.) da yer yer çizgi ötesine geçmiş, İslam’dan uzaklaşma kervanına katılmıştır.

Yümni SEZEN Hocanın bu tespitlerine katılmamak mümkün değildir. İnsanı saf mana veya saf akıl olarak görmek kendimizi inkârdır. Asırlardır bu ikisi arasında bu kısır çekişmeler ruh ve fikir dünyamızda devam ederken hayat tarzımıza da şekil vermektedir.

Kilâb-ı zulme kaldı gezdiğin nâzendesahrâlar     
Uyan ey yârelişîr-i jeyân bu hâb-ı gafletten.

Namık Kemal’in dünden bu güne ışık tutan bu beytini hatırlamadan geçemedim.

İslam âleminin içindeki fetret durumuna bakınca, her şeyin açıkça ortada olduğu görülmektedir.

Cami cemaati ezan ve namaz öncesi imamın vaazını dinlemektedir. Orta yaşın üzerinde bir dede, hayırlı bir iş yapma arzusuyla, cebindeki hacı misini çıkarır ve hevesle bütün cemaate tek tek dolaşarak koku ikram eder. Bazı kimseler büyük bir hevesle ikramı kabul ederek, eline, yüzüne, elbisesine kokuyu iştahla sürerken, aynı zamanda da ikram eden dedeye teşekkür ve hürmetlerini sunarlar.

Bazı kişiler ise, şiddetle reddederler. Çünkü allerjileri vardır ve rahatsız olacaklardır. Reddederken de beden dilleriyle, “bu da nereden çıktı, şimdi sırası mıydı” demektedirler. Bazıları ise, o kokudan hiç hoşlanmamalarına rağmen, ikramı reddetmek ayıp olur, özene bezene yapılan işe saygısızlık olur düşüncesiyle, zoraki gülümseyerek kokuyu alır ve çaktırmadan mümkün olduğunca izlerini hemen silmeye çalışır. Herkes kendisine göre haklıdır ama, rahatsızlıklar diz boyudur.

Bir toplulukta sigara içen güya cömert bir kişi, yeni açılmış sigara paketini heyecanla bütün insanlara ikram etmeye başlar. Aklınca çok hayırlı bir iş ve ikram yaptığını varsayar. Bazı tiryaki kişiler mal bulmuş mağribi gibi, iştahla sigarayı alır ve yerlere kadar yatarak teşekkür eder. Bazı kişiler ise, sigara tiryakisi olup, almak istemesine rağmen, otlakçı diye adlandırılmak istemediği için, nezaketle ben ondan içemiyorum öksürtüyor diyerek naif bir şekilde talebi reddeder.

Sigara içmeyen doğrucu davut birisi ise, “kardeşim şimdi sigara sırasımı, hepimizi burada zehirleyeceksin, git ne Cehennemde içersen iç” diyerek güya haklı ve kararlı bir çıkış yaparak, ikram eden kişiyi yaptığına yapacağına pişman eder. Diğer birisi ise, sigara içmez ve aşırı derecede de rahatsız olur ama kalp kırmaktan ateşten kaçar gibi kaçtığı için, naif bir şekilde “kullanmıyorum çok teşekkür ederim” diyerek cevap verir.

İki sevgili genç bir parkta sarmaş dolaş otururken, bir yaşlı gelerek; gençler utanmıyor musunuz? Milletin ortasında adaba aykırı davranışlarda bulunuyorsunuz diye azarlar. Kendisi hem yaşlı olduğundan, yapılan eylemin adab-ı muaşeret ilkelerine aykırı olduğundan yaptığı eylemin doğru olduğuna hükmeder. Ancak gençler yaşlı amcaya kolay kolay papuç bırakmayacaklardır. Kendilerine göre, modern bir çağda yaşayan modern bir gençlik olarak, yaptıkları davranış gayet doğaldır. Üstelik tanımadıkları bir ihtiyarın onların keyfini kaçırıp ikaz etme hakkı da yoktur. Delikanlı genç; “dede senin başka işin yok mu? Bu parkın asayiş ve ahlak bekçiliğini sana mı verdiler? İşine baksana sen.” Diye cevap verir. Dede iyice sinirlenir. Hem haklı hem de fırça yemektedir. Genç ise, dedeye göre, “yavuz hırsız ev sahibini bastırır” rolü oynamaktadır.

Görünürde her iki taraf da kendilerine göre haklıdırlar ama, her iki tarafında kimyası da fiziği de feci şekilde bulanmış durumdadır.

Evlendirme programlarında bir eş eski eşini şiddetli bir şekilde eleştirmektedir. Öylesine haklıdır ki, stüdyodaki konuklar ve bazı izleyiciler telefonlarında kadının ne kadar haklı olduğunu ve eski eşinin çok büyük haksızlıklar yaptığını koro halinde dile getirirler. Tabi birileri derhal eski kocaya haber verir, o da telefona bağlanır ve kendine göre haklı gerekçelerini sükunetle anlatır. İşler karışmıştır, belki koca daha da haklı çıkmıştır. Bu defa konuklar kadına çıkışırlar. “Ama sen de az değilmişsin yani…”

Bu çirkin tartışma büyüdükçe büyür ve televizyon yöneticilerinin ve sunucunun çok hoşuna gider. Zira reyting artacaktır. Hâlbuki rahatsızlıklarının ilacı için, zakkum kullandıklarının farkında bile değillerdir. Ancak kendilerine göre haklıdırlar. Seyirciyi ekran karşısına çakacak altın bir fırsat yakalamışlardır. Kaçırılmaması gerekir. Toplumsal ahlak, düzen, saygı, sevgi ilkeleri başkalarının işidir onları göre…

Hiçbir kimse durup dururken resmi nikâhlı eşini 29 yerinden bıçaklayarak katil olmak istemez herhalde. Çünkü bu eylemin hem maddi hem de manevi sonuçları çok ağırdır. Ama maalesef olabiliyor bazen. Acaba eşi ona neler yaptı da onun da, feci bir şekilde sabır dağarcığı ve öfke küpü dinamitlendi?

Çok pişman ama iş işten geçti. Hani haklıydın! Haklı iken haksız duruma geçtin. Kantarın topuzu çok çirkin kaçtı.

Anne ile kız veya baba ile oğul tartışır. İkisi de haklı olabilirler belki. Ama ortaya çıkan tatsız bir ortamdan dolayı; huzur, keyif, mutluluk, nezaket, kibarlık, sevgi, saygı, hoşgörü, affetme gibi güzellikler kanatlanıp uçar gider.

Güya haklı olanlar, haklarını söke söke alsınlar, sırtlarına sarsınlar, mutluluk ve keyif ateşinde pişirerek afiyetle yesinler. Öylemi olsun?

Benim her fırsatta söylediğim bir sözümün yeri geldi sanırım:

“Haklı Olmayı Değil, Mutlu Olmayı Tercih Edelim”.

Çünkü haklılık görecelidir. Herkesin bakış açısına göre değişir. Ben sonuca bakarım. Eğer keyif ve mutluluk kanatlanıp gidiyorsa, haklı olmak hiçbir anlam ifade etmiyor. Hem de, “Hak değirmende” diye de boşa dememiş atalarımız sanırım.

Yukarıdaki örneklerde herkes kendine göre ve bakış açısının sonuçlarına göre haklı olduğunu varsayıyor veya öyle zannediyor. Ama her iki, hatta üç ve daha fazla kişiler açısından keyif ve mutluluk kaybolup gidiyor. Hatta bazı anlaşmazlıklarda, hakkı üstün tutma uğruna, mezarlıklar, hapishaneler, mahkemeler, hastaneler ve karakollar devreye hızla girebiliyor.

Haklı olsalar dahi, mutluluğu paramparça edenler aynı zamanda inatçı, iddiacı, intikamcı, kin ve nefret peşinde koşan, anlayışsız ve katı yürekli kişiler olmuyorlar mı? Şartsız şurtsuz hak savunucuları, affetme, bağışlama, hoş görme, sevgi, saygı, kibarlık, nezaket, naiflik, gibi kaliteli insan olmanın serdarlarını ne zaman kullanacaklar? Yoksa bu güzel meziyetleri süresiz izine mi gönderdiler?

Selam, sevgi ve dualarımla. Allah’a (c.c) emanet olunuz.

24 Kasım Öğretmenler Günü münasebetiyle kırk beş yıllık bir eğitimci olarak öğretmenlerin sıkıntılarını ve problemlerini kamuoyuna yansıtmayı bir görev biliyorum. Bugün ülkemizde resmi ve özel okullarda toplam 920 bin öğretmenimiz var. Bunun yarıdan fazlası bayan.  Öğretmenlerimizin sorunlarını psikolojik sorunlar, sosyal ve ekonomik sorunlar ve eğitimleri ile ilgili sorunlar başlıkları altında ele alabiliriz.

Önce öğretmenlerimizin psikolojik sorunlarını ele alalım. Bugün öğretmenlerin kafası, her şeyden önce sık sık değişen eğitim sistemi, eğitim müfredatı ve tabi oldukları mevzuat yönünden karışıktır. Bu konularda asla öğretmenlerin görüşleri alınmıyor, sorunları ile ilgili araştırma, soruşturma yapılmıyor. Her gün, okulunda dört yılını veya sekiz yılını dolduranların başka okullara atanacağı, yani zorunlu rotasyon yapılacağı söylentileri, öğretmenlerimizi huzursuz ediyor. Bunun en çarpıcı örneğini bu öğretim yılı başında Proje Okulu adı verilen tarihi ve merkezi okullarda gördük. Bu okullarda bir buçuk ay doğru dürüst eğitim yapılmadı. Daha önce en güvenli meslek olarak görülen öğretmenlik mesleği, bugün iş güvenliği en zayıf mesleklerden biri olarak görülüyor. Son alınan öğretmenlerin hepsi sözleşmeli. Bunlar ise kendilerini hiç güvende hissetmeyeceklerdir. Örgütlenme özgürlüğü de yok. İstedikleri sendikaya değil, iktidara yakın sendikaya üye olmak zorunda kalıyorlar. 15 Temmuz’dan sonra FETÖ’cü sendikaya üye oldular diye tamamı meslekten ihraç edilen  meslektaşlarını gördükten sonra, belki de hiçbir sendikaya girmek istemezler. Ekonomik sıkıntılar da eklenince, öğretmende sağlam bir psikoloji kalır mı?

Ekonomik Sıkıntı Zirvede

Öğretmenlerimiz bugün ekonomik şartlar yönünden, elli, altmış yıl önceki öğretmenlerin gerisindedir. Atatürk’ün eğitime ve öğretmene verdiği önem sebebiyle öğretmenlik, Cumhuriyet’in ilk yıllarında ekonomik ve sosyal yönden birçok mesleğin önündeydi.  Ama bugün öğretmenler büyük bir geçim sıkıntısı içindeler. 2016 yılında mesleğe yeni başlayan bir öğretmen 2500 lira alıyor. 20 yıllık öğretmenin aldığı maaş ise 3500 lira. Ek ders saat ücreti ise 10,5 lira. Çoğu öğretmen ek ders de alamıyor. Büyükşehirlerde bir öğretmenin oturacağı ev kirası 1000-1500 liradan başlıyor. Bu evin en az 500 lira civarında zorunlu giderleri olduğunu düşünürsek, öğretmenin maaşının yüzde 60’ı sabit giderlere harcanıyor. Büyükşehirlerde görev yerine gitmek için iki üç vasıta değiştiren öğretmen çok. Bu da en az 200-250 lira yol ücreti demektir. Bu durumda bekar veya eşi çalışmayan öğretmenler büyük geçim sıkıntısı çekiyorlar. Ancak eşi de çalışan bir öğretmen, zar zor geçinebilir.

İstediği gibi giyinemeyen, yiyemeyen, gezemeyen, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayamayan, çocuklarının istek ve ihtiyaçlarının yerine getiremeyen öğretmenin psikolojisi bozuk olmaz mı? Öğrencisinden daha iyi giyinemeyen, cebinde ondan daha az para bulunan öğretmen, mesleğini sağlıklı olarak icra edebilir, öğrencisine rol model olabilir mi? Bu koşullardaki öğretmenin toplumdaki profili de, sosyal statüsü de düşüktür. Zaten sosyal statü, mali statüyle, ekonomik statüyle doğru orantılıdır.

Öğretmen Yetiştiren Bir Tane Okul Yok

Başöğretmenimiz Atatürk’ün, Cumhuriyetin ilanından yedi ay önce 24 Mart 1923 tarihinde Kütahya Lisesini ziyareti sırasında öğretmenlere yaptığı şu konuşmaya bir göz atalım: “Toplumumuzu gerçek hedefe ulaştırmak için iki orduya ihtiyaç vardır. Biri vatanın hayatını kurtaran “asker ordusu”, diğeri memleketin geleceğini yoğuran “irfan ordusu”dur. Bu iki ordunun ikisi de hayatidir. Yalnız siz irfan ordusu mensupları, sizler ölen ve öldüren birinci orduya, niçin öldüğünü öğreten bir ordunun mensubusunuz. Bir millet, irfan ordusuna sahip olmadıkça, savaş meydanlarında ne kadar parlak zaferler elde ederse etsin, o zaferin köklü sonuçlar vermesi mümkün değildir. Bu ikinci ordu olmadan birinci ordunun elde ettiği kazanımlar sönük kalır”.

Bugün büyük Atatürk’ün ne asker ordusunun, ne de irfan ordusunun kurmaylarını yetiştirecek bir tek okul kalmadı. Bu iki özellikli mesleğin okulu olmadan kaliteli subay ve öğretmen yetişmez, meslek ruhu, mesleğe aidiyet duygusu oluşmaz. İlk askeri okulları da, ilk öğretmen okulları da Osmanlı döneminde kurulmuş modern eğitim kurumlarıdır. Fakat her nasılsa iki tür okulları da “yeniosmanlıcı” çizgisindeki bugünkü iktidar kapattı.

İlk erkek öğretmen okulu “Darülmuallimîn” 1848’de, ilk kız öğretmen okulu “Darülmuallimât” 1870’de kuruldu. “Darülmuallimîn” ve “Darülmuallimât” okulları, önce “Öğretmen Okulu”, 1974’te de “Öğretmen Lisesi” adını aldı. Ortaokul ve liselere öğretmen yetiştirmek üzere daha sonraki yıllarda Yüksek Öğretmen Okulu adını alacak “Darülmuallimîn-i Âliye” 1870 yılında kuruldu. Ortaokul ve lise öğretmeni yetiştirecek “Eğitim Enstitüleri” 1926’da kuruldu.

Bu arada zeki köy çocuklarını köy öğretmeni olarak yetiştirmek üzere 1940 yılında Köy Enstitüleri kuruldu. Nitelikli öğretmen yetiştiren bu okullar, bazı çevreleri rahatsız etti ve 1946’dan itibaren programı aşağı çekilerek 1954 yılında siyasi nedenlerle kapatıldı. Maalesef Eğitim Enstitüleri ve Yüksek Öğretmen Okulları da, 1970’li yıllardaki anarşik olaylara kurban edilerek 12 Eylül 1980’de kapatıldı. Son olarak 2014’te Anadolu Öğretmen Liseleri de kapatıldı. Şu anda öğretmen yetiştirme misyonu taşıyan tek okulumuz yok.

1835’te kurulan Harpokulu, 1845’te kurulan Askeri Liseler, 1898’de kurulan Gülhane Askeri Tıp Akademisi de 15 Temmuz 2016 tarihinde yapılan başarısız darbe girişiminden sonra kapatıldı. Bu durumda asker ordusunun subaylarını da yetiştirecek eğitim kurumu kalmadı.

Hizmet öncesi öğretmenlik eğitimi almadan doğrudan öğretmen olan fakülte mezunlarının, aldığı hizmet içi eğitim de yetersizdir. Bu eğitimler, tatil dönemlerinde yapılan bir veya iki hafta süreli seminerler mahiyetindedir. Genelde de isteğe bağlıdır. Bu eğitimi hiç almadan emekli olan çok öğretmen var. Yeterli ekonomik geliri olmayan öğretmenin, kendini geliştirecek araç, gereç, kitap, dergi ve alması da, yüksek lisans, doktora, yurt dışı eğitimi yapabilmesi de mümkün değildir.Bugün bir gazete bile alamayan çok öğretmen var. Bu öğretmenden nasıl kaliteli hizmet bekliyoruz.

Kısacası, sadece kral değil, öğretmen de çıplak.

Öğretmenlerimizin Öğretmenler Gününü yürekten kutluyorum.

AKP’nin “tecavüz faillerini mağdurla evlenmeleri karşılığı hapis cezasından kurtaran yasa teklifi” Türkiye gündeminin birinci sırasına oturdu. Önergeye müthiş bir tepki ortaya çıktı.

Cinsel istismar / tecavüz uluslararası hukukta önemli bir suç kavramıdır ve insanlık dışı olarak değerlendirilmektedir. Yasa teklifine tepki gösterenlere göre, ‘Bu düzenlemeyle erkekler tecavüz için cesaretlendirilmektedir.’

Yasa teklifi gece son dakikada torba kanuna eklenerek TBMM’den geçirilmeye çalışıldı ve çoğunluk sağlanamadığı için, 22 Kasım Salı gününe ertelendi.

Adalet Bakanı Bekir Bozdağ ve Başbakan Binali Yıldırım tepkilere çok öfkelendi.  Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde verdiği “çocukların cinsel istismarı” suçlarına ilişkin kanun teklifinin “tecavüze af” anlamına gelmeyeceğini söylediler.

AKP haricindeki siyasi partilerin yetkilileri, sivil toplum kuruluşları ve sosyal medyada vatandaşlardan çok şiddetli tepki devam etti.

Bunun üzerine Başbakan Binali Yıldırım partisine önergenin Meclis’teki muhalefet partileriyle de görüşülmesi talimatı verdi.

Şimdi belki makul ve mantıklı bir noktaya gelinir. Önergenin ya geri çekilmesi veya mahzurları giderilerek yeniden düzenlenmesi mümkün olabilir.

Keşke diğer hukuksuzluklara karşı da toplumsal tepkilerimiz, çocukların cinsel istismarına gösterdiğimiz gibi, şiddetli ve etkin olabilse.

Kanun Hükmünde Kararnameler ile kanunların ve anayasa maddelerinin yok sayılması gibi, mahkeme kararlarını uygulamama gibi, Anayasal yetkileri aşma gibi hukuka aykırılıklara yasal ve medeni bir çizgide toplumsal tepki gösterebilsek…

Muhalefet partileri bu hukuksuzluklar konusunda da kamuoyunu aydınlatma ve öncü olma görevlerini yapabilseler…

Daha az hata, daha çok demokrasi için muhalefete ve topluma da görev düşmekte.

**************************************

Kanuna Uymayana Kanunu Uydurmak

Cinsel istismar suçlarına ilişkin önerge, yasanın fiili duruma uydurulması örneklerinden biridir.

Yılmaz Özdil’in, “Sapıklar kanuna uymuyor diye… Kanunu sapıklara uyduruyorlar” yazı başlığı çok şey anlatıyor. (Sözcü- 19 Kasım 2016)

Cumhurbaşkanının anayasal yetkilerine uymayıp arkasından TBMM’den “fiili duruma yasal hale getirin” talebiyle başlayan süreç bir örnektir.

Ancak MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin de “Cumhurbaşkanı millet tarafından seçildiği gerekçesiyle fiili başkanlığı dayatmakta, görevinin sınırlarından taşmaktadır. Cumhurbaşkanının bu tutumu fiili bir durum yaratmıştır. Bugün yapmamız gereken fiili durumu yasal hale getirmektir” diyerek, anayasa değişikliği ve Başkanlık sistemine destek vermesi ile devam eden “Başkanlık dayatması” ilk örnek değildir.

İmara aykırı ve kaçak yapılaşmalara göz yumup, daha sonra fiili duruma göre af çıkarmak… Orman ve meraların işgaline göz yumup sonra fiili duruma göre af çıkarmak başka örneklerdir.

Trafik cezalarına, vergi cezalarına çıkarılan aflar da yine fiili durum yaratanlara nazaran mağdur görünenler için çıkarılır.

Bu arada kanunlara uyan, vergilerini, cezalarını zamanında ödeyen dürüst vatandaşlar “keriz“, fiili durum yaratanlar ise “uyanık” kabul edilir.

Oysaki hukuk devletlerinde kanunlar uygulanmak üzere yapılırlar.

Şu cümleler bir 2014 tarihli bir Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararından alınmıştır:

“TCK’nın 103. maddesinin başlığı “Çocukların Cinsel İstismarı” şeklindedir. Kanun koyucu bu madde ile çocukların gelişimlerini tamamlayamamaları nedeniyle, bilerek veya bilmeyerek cinsel istismara maruz kalabilecekleri düşüncesiyle, cinsel saldırılara karşı korunmalarını amaçlanmıştır. Nitekim bu düzenleme yerinde ve gereklidir. Çok ciddiyetle de takip edilip uygulanması gerekir. Kanunlar uygulanmak için vaz’edilmişlerdir.”

*********************************************

Kimler İçin Çıkacak?

AKP önerge ile “cebir tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden olmaksızın işlenen cinsel istismar suçunda mağdur ile failin evlenmesi durumunda” cezanın uygulanmasının ertelenmesini teklif ediyor. Teklife göre, bu durumlarda cezanın ertelenmesi 16 Kasım 2016 tarihine kadar işlenmiş suçları kapsayacak.

Hükümet yetkililerinin açıklamalarına göre bu durumda olan 3-4 bin kişi var. 15 yaş altı çocuklara “tecavüz edip” evlenen bu 3-4 bin kişi arasında etkili insanlar veya yakınları var mı bilemiyoruz.

***

Çocuk Rızası Olamaz: AKP’liler tecavüzcüyü korumadıklarını, “rıza ile olan cinsel birleşmeler için mağduriyetin giderilmesini” hedeflediklerini söylüyor.

Her ne kadar önergede, “iradeyi etkileyen bir neden olmadan” denilmiş ama bir yaş sınırından bahsedilmemiştir.

“Çocukların cinsel istismarı” suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 103. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun üç grup mağdura yer veriyor.

1- Onbeş yaşını tamamlamamış olan çocuklar, 2- Onbeş yaşını tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan çocuklar, 3- Onbeş yaşını tamamlayıp onsekiz yaşını tamamlamamış çocuklar.

Birinci ve ikinci grupta yer alan çocuklara karşı cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden olmaksızın dahi gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış istismar suçunu oluşturmaktadır.

“Kanuna göre, 15 yaşını doldurmayan çocuk, rıza vermeye ehil değildir. Çünkü zihinsel ve psikolojik gelişimi buna müsait değildir.”

Üçüncü grupta yer alan çocuklar yönüyle eylemin suç oluşturması için gerçekleştirilen cinsel davranışların cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Nitekim cebir, tehdit ve hile olmaksızın onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, anılan kanunun 103. maddesinde düzenlenmiş olan çocukların cinsel istismarı suçundan değil, şikâyet üzerine 104. maddede düzenlenen reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan cezalandırılacaktır.

AKP önergesinin maksadı cinsel istismar suçundaki mağdur ile failden bahsedildiğine ve iradeyi etkileyen sebep olmaksızın denildiğine göre, 15 yaş altındaki çocukların tecavüzcülerini “kurtarmaktır.”

*********************************************

Yasa Çıkarsa…

Her ne kadar çocuklara tecavüz suçunu işleyenlerin “bir defalık affı” söz konusu denilse de diğer aflar gibi belli dönemlerde tekrarlanacağı beklentisi tecavüzcüleri cesaretlendirir.

“Namusunu kurtarmak” gerekçesiyle veya satın alınarak tecavüzcüsü ile zorla evlendirilen çocukların boşanmaması için baskı uygulanabilir.  Mağdur bütün hayatı boyunca işkence içinde yaşayacaktır.

Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, çıkaracakları kanunla cezadan kurtulacak failleri, “bunlar tecavüzcü değil, cinsel istismar suçunu zorla işlemiş kişiler değil” derken, tecavüzü de  “tamamen ailelerin ve küçüğün de rızasıyla yapılmış işler” diye tarif ediyor.

Fuhuş simsarlarının eline düşmüş kimsesiz çocuklar ile çok fakir ve zorda olan ailelerin kız çocuklarını sattığı örnekleri düşününce Bakanın ifadesindeki “rıza” anlamını yitiriyor.

Yasa teklifine göre, failin cezadan kurtulması halinde suça azmettiren veya işlenişine yardım edenler de cezalandırılmayacaklar. Fuhuş simsarları ve çocuklarını satanlar da kurtulacak.

Küçük yaşta kızlarla “rızasıyla” ilişkiye giren kişi evliyse veya birden çok kişi ile ilişki varsa suç faillerini kurtarmak için nasıl evlendirecekler? Belki buna da bir yol bulurlar.