(Yaşanmış bir insanlık öyküsü)

15 Temmuz 1974…

Kıbrıs adasında Yunan Cuntası destekli bir askeri darbe gerçekleşmiş, adanın her yanında kanlı olaylar yaşanmaktadır. Bu arada ‘Türk Kasabı’ lakaplı Nikos Samson, ‘Helen Cumhuriyeti’ adıyla yeni bir devlet kurulduğunu ilan etmiştir. Eli kanlı bu terörist adanın yönetimini ele geçirmiştir ama esas hedefi Kıbrıs Türklerinin yok edilmesidir. Kanlı silahların namlusu adada yaşayan soydaşlarımıza çevrilmiş; çok geçmeden adadan hiç de iç açıcı olmayan katliam haberleri gelmeye başlamıştır.

İşte Kıbrıs’ta böylesine kritik bir süreç yaşanırken, Anavatan Türkiye’deki Ecevit-Erbakan koalisyon hükümeti olayları yakinen takip etmektedir. Türkiye, 1960 yılında kurulan ‘Kıbrıs Cumhuriyetinin’ temelini teşkil eden uluslararası antlaşmalar gereğince adanın üç garantör ülkesinden birisidir. Bu garantörlük hakkı; adada yeniden güvenlik ve asayişin sağlanabilmesi için Türkiye’ye hem tek başına, hem de diğer garantör ülkelerle birlikte Kıbrıs’a müdahale hakkı da tanımıştır.

Kıbrıs’ta yaşanan sıcak gelişmeleri yakinen takip eden Türk Milleti ayaktadır. Kıbrıs adası, 307 yıl boyunca Osmanlı Devletinin hâkimiyetinde kalmış ata yadigârımızdır. Lozan’da kurulan Türk-Yunan dengesinin Akdeniz’e yansımasıdır. 90 bin civarında soydaşımızın yaşadığı bu önemli ada; Türkiye’ye 65 km mesafede, konumu itibariyle ülkemiz için çok önemlidir. Çünkü adayı elinde bulunduran tarafa Türkiye’yi güneyden kontrol etme üstünlüğü sağladığı gibi,  Türkiye’nin uluslararası sulara açılan tek penceresidir. Ayrıca uçak gemisi konumuyla, adayı üs olarak kullanacak ülkeye tıpkı İngiltere’ye sağladığı gibi önemli avantajlar da sağlamaktadır.

Böylesine kritik bir dönem yaşanırken; ülkemizin milli menfaatlerini yakından ilgilendiren bu gelişmeler dikkatle takip edilmekte, yaşanan gelişmeler üzerine tedbirler alınmaktadır. Başbakan Ecevit, adada yaşanan tedhiş hareketlerinin durdurulması için diğer garantör ülkelere işbirliği çağrısında bulunmuş ancak beklediği yanıtı alamamıştır!

Yunanistan’da bulunan ”Cunta Yönetimi”, adadan gelen haberlere göre yaşanan olayların baş sorumlusudur. İngiltere’ye gelince; konunun müzakereler yoluyla halledilebileceğini ileri sürerken, ada üzerindeki hak ve menfaatlerini,  adadaki üslerini barış yoluyla koruyabilmenin peşindedir.  Zaman giderek buradaki soydaşlarımızın aleyhine gelişmekte, adadan Türklere yönelik toplu katliam haberleri gelmeye devam etmektedir. Türkiye ya büyük ülke olma vasfını yerine getirerek Kıbrıs’taki hakkını, hukukunu savunmaya devam edecek; ya da ata yadigârı Kıbrıs adasıyla birlikte, burada yaşayan soydaşlarını kaybedecektir.

Adanın Ortadoğu’nun enerji yataklarını kontrol eden stratejik konumu; emperyalist ülkeleri ilgilendiren en önemli şey olup; yıllardan beri ada çevresinde var olduğu iddia edilen zengin petrol-hidrokarbon yataklarının tespiti, işletilmesi de bu ilginin ekonomik odak noktasıdır.

Kıbrıs’ta gelişen bu olaylar üzerine A.B.D, adada BG (Barış Gücü) askerleri bulunduran BM derhal devreye girmiş; Türkiye’ye itidal çağrısında bulunmuşlar, adaya yapacağı askeri bir müdahale sonuçlarının Türkiye için hiç de iyi olmayacağı mesajını vermişlerdir! Ama adanın ve bölgenin kaderini, binlerce kilometre ötede yaşayanların telkinleri, baskıları değil; Kıbrıs’ta kazanılmış hakkını, hukukunu savunmaya kararlı Türkiye belirleyecektir.

Savaşlar, savaşta yaşanan acılar, neredeyse insanlık tarihi kadar eskiye dayanır. İnsanlık âleminin bu yaşlı gezegende yaşadığı binlerce yıllık mazisine bakıldığında; yaradılışın o mucizevi gerçeğinden bugüne iki büyük dünya savaşının yaşanmasına rağmen insanlık, hiçbirinden yeterince ders almamış, alamamıştır.

Hala dünyanın pek çok yerinde ama özellikle de ülkemizin yanı başındaki coğrafyada, Ortadoğu’nun bilinen ülkelerinde, sınırlarımızın hemen dibinde yaşanan savaş denen vahşetin ne olduğunu, insanları nasıl etkilediğini, savaştan kaçarak ülkemize sığınan milyonlarca Suriyeli mültecinin yaşam şartlarına bakarak anlamak mümkündür.

Savaşın getirdiği insanlık dışı trajik görüntüler; yüreklerimizi derinden yaralayan insanlık ayıpları dünyanın gözü önünde yaşanmaktadır. İnsanlık âlemi böylesine bir sürece tanıklık ederken; bu savaş ortamında yaşama tutunmak adına mücadele eden insanlar olduğunu unutmamak gerekir. Kimi insanlar savaş şartlarında birbirlerini acımasızca katlederken, kimi insanlar da insanlık adına gurur veren sıcacık davranışlara imza atabilmektedirler.

‘İnsan-Savaş-Vahşet’ üçgeninde dahi insan kalabilmeyi, insanca davranabilmeyi becerenlerin yaşadığı, yüreklere dokunan öylesine çarpıcı öyküleri var ki! Bu öyküler, nadiren de olsa tanıklık edenler ya da olayların kahramanları tarafından yıllar sonra da olsa anlatılmaktadır.

Şüphesiz savaşın kendisi başlı başına bir olaydır. Savaş denen canavar; insanlık değerlerini acımasızca yok eder, ezip geçer. Ne acıdır ki, savaşı yaratan da, yaşayan da insandır. Ama savaşın içinde ölüm olduğu gibi; aşk da, sevgi de, hasret de, yaşamak arzusu da vardır.

Zaman, tarih sayfalarına not düşen gerçeklerin hafızasıdır. Günü gelir o sayfalar açılır, gerçekler birer, birer söz alır. Öylesine gerçekler vardır ki; tarihe ışık tutacak pek çok olayı da hatırlatır. Hele ki o gerçeklerin her birisi unutmayan yüreklere, beyinlere kazınmışsa… O gerçekler; savaşın tam da ortasında kalan çocukların, kadınların, yaşlıların, emzikli bebeklerin, hamile annelerin hayata tutunabilmek, özgürlüğe kavuşabilmek için verdikleri mücadeleyi anlatıyorsa…

Kıbrıs adasında savaşın karanlık yüzünde özellikle Kıbrıs Türk Halkına yönelik pek çok insanlık ayıpları yaşanmış; tarih sayfalarına bunları yapanların sadece utancı kalmıştır. 20 Temmuz- 16 Ağustos 1974 tarihleri arasında adada yaşanan savaşın tüm acımasız koşullarına rağmen, orada öyle bir gece yaşanmıştır ki, o süreci koynunda barındıran toprak ana bile; ”işte insanlık budur” demiştir.

O gece, savaşın tam da orta yerinde kalanların önünde yürüyebilecekleri iki yol vardır: İlki savaşın tüm acımasızlıklarıyla dolu ölüme giden çıkmaz sokaktır. İkincisi ise; insan olmanın tüm erdemlerini barındıran, hayatın güzellikleriyle dolu özgürce yaşama giden yoldur.

İşte böylesi bir savaş ortamında; Bu iki yolun başlangıcında, hayatla-ölüm arasına sıkışıp kalanlar; bilinmeyen sona doğru adım, adım yaklaşmaktadırlar…

Ama hayat onlara öylesine bir sürpriz yapar ki! Onlar, o gece ölüme giden çıkmaz sokakta son nefeslerini vereceklerini sandıkları anda; kendilerini özgürce yaşayacakları topraklara giden yolda bulur, yaşama yeniden merhaba derler…

Kırk beş yıl önce Kıbrıs’ta o gece yaşananların her anı gerçektir, hepsi insancıl yüreklere dokunuştur. Savaşın tüm acımasızlıklarına, yaşadıkları onca acıya rağmen düşmanına dahi insanca davranmayı başaran Türk askerinin, nesiller boyunca anlatılacak hikâyesidir…

(O GECE isimli romanımın ön sözü olan bu yazım, Kıbrıs’ta yaşanan o insanlık öyküsünün unutulmaması için kaleme alınmıştır.)

Nitekim ağızlarından çıkardılar sonunda sakladıkları baklayı.

Türkiye’den var utanmadan -bitmez tükenmez- toprak talepleri!

Arkasından gelecek tazminat!

Derken beklenecek durumu düzeltecek tanzimat istekleri!

Kuzum bunların asıl gayeleri; kıran getirmek bu vatana!

Ellerinden gelse, ateşe vermek Türk haneleri!

Çünkü canlarım, kılıç hakkı Anadolu’yu, çok görüyorlar Türklere!

İstiyorlar ki, kalmasın Anadolu’da, bir karış yer, bir tek Türk ferde!

Evet, Ermeni kayıpları için soykırım demek,

Ermenilere soykırım uygulandı demek,

Aklı başında kimsenin kabul edeceği bir şey değil.

O kadar değil ki, bu iftirayı yapanlara, bu ithama kalkışanlara,

Bu yanlışı yerleştirmek isteyenlere;

Her şeyden önce gerçek belgeler izin vermiyor.

Karşı çıkıyor. Onları yalanlıyor.

Bunun içindir ki, sahte belgelere başvuruluyor,

Sahte belgeler ihdas ediliyor, ortaya konuyor! Nitekim sözde soykırım hakkında

Yimialtı bin kitap yazıldı, yazdırıldı. Çoğu uydurma. Mesela:

Arapkir’den İskenderun’a giderken Sivas’a yaklaşıyordum (!)

Denilmesi gibi. Üstelik buna tekniği de âlet ediyorlar.

Gözleri öyle dönmüş ki, sahte belgelerde bilgisizlik kol geziyor.

Belgeyi öncelikle içindeki yanlış ve sahte bilgi yalanlıyor, ele veriyor.

Özellikle foto-montaj usûlüyle aldatma ve yanıltma yolunu seçiyorlar.

Ancak göz ucuyla bakanlar, üstünde dikkatle durmayanlar,

Teğet geçenlerde etkisini gösteriyor.

Gerçekle karşılaşıncaya değin;

İster istemez Ermeni diasporasına âlet oluyor nice dünya insanı.

İşin acı tarafı; kendi ilim adamlarımızdan da -nasılsa- kananlar çıkıyor!

Sahte belgelerin tesirinde kalanlar oluyor! Ve dönüp kendi devletini,

Kendi milletini suçlayanlar; ilim kisvesinde oldukları halde

Bu oyunlara geliyor ve yabancıların ekmeğine yağ sürmüş oluyorlar!

Eğer Osmanlı Devleti, Tehcir Kararı’nı, durup dururken alsaydı,

Hiç yoktan, Ermenileri yerinden yurdundan etseydi;

Belki bir derece suçlamak mümkün olabilirdi.

Fakat yine soykırım yaptı denemezdi. Çünkü ortada,

Ermenileri toptan öldürmek, kasten yok etmek gibi

Bir durum söz konusu değildir.

Belki sadece tedbirsizlik, ancak yeteri kadar

Güvenlik tertibatı almamakla suçlanabilir o kadar.

Kaldı ki, tükenmek üzere bir devlet durumunda olan

Şanlı-mazlum Osmanlı Devleti,

Yine de elinden geleni yapmaya çalışmış.

Asla art niyetli bir davranışın içinde olmamıştır.

Bu, böyle biline dünyaca. Zaten başka türlü düşünemeyiz;

O çok merhametli yegâne / tek insanî

Dünya devleti olan Osmanlı Devleti hakkında.

Olmamış, bu devletin siyasetinde geçit, soykırıma

Yazılıp çizilenler; hem zoruma gidiyor, hem arıma

Demek ki niyet; âdi, sıradan bir hareketi güzel kılarken;

Gösteriş ve kötü düşünceyle yapılan bir davranış biçimini ise,

İnsanlar tasvip etmez doğru bulmaz.

Demek ki olanlara, söylenenlere, yapılanlara;

Sebepler hesabına bakılırsa cehalettir, bilgisizliktir.

Fakat sebeplerin arkasındaki gerekçeler hesabına bakılırsa;

İşte bu hikmetli bir bakıştır. Doğruyu ve gerçekleri gösteren bir nazardır.

Bir de sanılıyor ki, Vahideddin aklanırsa; Mustafa Kemal Paşa karalanmış olur!

Sanki Mustafa Kemal’i övmek; Vahideddin’i aşağılamaktan geçiyor!

Bir kefeye Vahideddin Han’ı koymuşlar, öteki kefeye Mustafa kemal Paşa’yı.

Birinin övülmesi veya yerilmesi,

Öteki kefeyi hafifletiyor.

Yani Mustafa kemal Paşa lehinde konuşulursa,

Vahideddin aşağılanmış demek oluyor!

Vahideddin lehinde konuşulursa,

Mustafa Kemal Paşa aşağılanmış demek oluyor!

Oysa bir kişinin hatasından dolayı,

Başkası suçlanamayacağı gibi,

Bir kişinin övülmesinden dolayı da,

Başkasının övülmesi veya aşağılanması gerekmez.

Vahideddin’in hain olmaması, M. Kemali küçük düşürmez.

Yaptığı işi hafifletmez. M. Kemal Paşa’nın değerini azaltmaz.

Mes’ele -maalesef- sanki Vahideddini övmek;

Mustafa Kemal’i yermekmiş gibi algılanıyor!

Elmalarla armutlar birbirine karıştırılıyor!

İkisi aynı kefeye konuyor! Birinin varlığını kabul,

Diğerini yok saymayı gerektiriyormuş gibi,

Çok sakat bir hüküm ve yargıya varılıyor!

Nasıl ki bir sözü irdelerken:

Kim söylemiş?

Kime söylemiş?

Nerede söylemiş?

Ne zaman söylemiş?

Niçin ve ne maksatla söylemiş?

Diye çok yönlü düşünmek lâzım.

Aynı şekilde bir hareket ve davranışı da,

Bu eleklerden geçirmeli.

Ancak bütün bunlardan sonra sıra;

Tasvip etmeye veya etmemeye gelmeli.

Hakkında müsbet-menfî bir yargıya

Ancak bu şekilde varmalı.

Velhasıl:

Düşündürüyor Vahideddin, yeniden Millî Tarih’e bakışı

Kendisini yeniden ele aldırıyor, olayların akışı

İnsan sormadan edemiyor, acaba kimde hak?

Belli etmiyor mu bunu, indiğimiz son durak?

Türkiye’nin bir hafta içinde ABD ve Rusya ile yaptığı anlaşmaları “zafer mi, hezimet mi?” ekseninde tartışmak gerçekçi değil.

Türkiye’nin varmak istediği hedeflerle elde ettiklerini kıyaslayarak vardığımız noktayı çok gerilerde bulabiliriz.

Fakat 20 gün öncesine kadar bölgede mevcut dengeleri lehimize olarak bir hayli değiştirdiğimizi tespit ederek, askeri ve diplomatik alanda başarılı olduğumuzu da söyleyebiliriz.

Ama asla yapmamamız gereken yorum şeklini sorarsanız, “AKP E. Milletvekili ve Prof. Dr.” Unvanlı “Burhan Kuzu’nun yaptığı gibi yapmayın” diye cevap verebilirim.

Malum, Burhan Kuzu Twitter hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

“Lozan’da masada kaybetmiştik. Kıbrıs Barış Harekâtında Adanın tamamını alamamıştık. Barış Pınarı Operasyonu, Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ABD’ye adeta diz çöktürdü. Hem sahada hem de masada kazandık.”

Kurtuluş Savaşımızla ve Kıbrıs Harekâtımızla, Suriye’de sınırlı bir bölgeye yaptığımız, kısmi bir askeri operasyonun kıyaslaması akla ziyan. Keza, bu savaşların sonunda yaptığımız antlaşmalarla Barış Pınarı Harekatımız sonrası yapılan mutabakatları kıyaslamak da öyle.

Dileğimiz henüz nihai etkileri ortaya çıkmayan mevcut anlaşmalardan Türkiye’nin azami fayda ile çıkması. Ama buradaki başarıyı yücelterek siyasi bir rant elde etme hevesi ile tarihimizin gurur kaynağı olan iki önemli savaşımızı ve nihayetinde yapılan antlaşmaları küçümsemek tek kelimeyle milli birlik ve ortak şuura darbe vurmaya çalışmaktır.

*****************************

Lozan ve Kıbrıs’la Kıyas Edilemez

Siyasi müzakerelerde varılmak istenen hedef ile karşı taraf/ tarafların varmak istediği hedeflerin çatıştığı bir alan mevcuttur. Genelde taraflar her konuda istediklerini kabul ettiremezler. Bazı tavizler verilerek iki tarafı da tatmin eden bir alanda anlaşma/ mutabakat sağlanır.

Bu çerçeveden baktığımızda Lozan‘da Türk tarafı olarak bütün istediklerimizi alamasak da zamanın bir numaralı devleti İngiltere’yi çıldırtacak kadar yüksek bir oranda taleplerimizi kabul ettirdik.

Türkiye Cumhuriyeti’nin tapu senedi olan Lozan Antlaşması “mümkün olabileceklerin en iyisi” olmasa bile “mümkün olabilen çok iyi” bir antlaşma olarak tarihe geçti.

Kıbrıs Barış Harekâtında “Adanın tamamını askeri olarak kontrol ettikten sonra antlaşma yapılsaydı daha kârlı çıkabilirdik” tezi doğrudur. Ancak dünyanın en güçlü devletlerinin karşı çıktığı bir harekâtı bu derece ileri götürseydik sonuçları ne olurdu?

Kıbrıs’ta, başta ABD, büyük güçlerin ağır baskısı altında, elde ettiğimiz sonuç da olarak tarihe geçti.

Bu antlaşma ile elde ettiklerimizi de korumaya devam ediyoruz. KKTC’nin varlığı bile tek başına büyük bir başarıdır.

Barış Pınarı Harekâtımızda da başta ABD, Rusya, İran, AB ve Arap Birliği ülkeleri de dâhil hemen herkesin karşı çıkması, büyük güçlerin ağır baskısı altında harekatımız bir yerde durduruldu.

Asıl hedefimiz PKK/PYD/YPG güçlerinin imhası ve bir devlet kurma imkanını kaybetmesiydi.

Bu olamadığı taktirde, Fırat’ın doğusunda Suriye sınırları içindeki Ayn El Arap/ Münbiç’ten başlayan ve Irak sınırına kadar olan bölgede 444 km uzunluğunda 32 km derinliğinde bir güvenli bölge oluşturmak ve Türkiye’deki Suriyelilerden 2 milyonunu bu bölgeye yerleştirmekti.

ABD ve Rusya ile yapılan mutabakatlarla bizim kontrolümüzdeki alan 120 km uzunluğunda ve 32 km derinliğindeki alan olarak kaldı. Hedefimizin geri kalanındaki alan Suriye Şam Yönetimi ile Rusya kontrolüne geçti. Rusya bu alandan da PYD/YPG güçlerini çıkarma sözü verdi.

Görüldüğü gibi varmak istediğimiz hedeflerin çok gerisinde kaldık. Ancak bu harekâtın ve anlaşmaların “hezimet” olduğu anlamına gelmez.

Bu süreçle Türkiye elini güçlendirmiş, Suriye’de masada etkili aktörlerden biri olma imkânımız artmıştır.

Türkiye olarak, ABD ve Rusya ile “mümkün olabileceklerin en iyisi” olmasa bile “mümkün olabilen iyi” mutabakatlar yaptığımızı söyleyebilirim.

Mutabakatların uygulanmasındaki süreç bu iki “iyi” mutabakatın “çok iyi” bir anlaşma olmasını da sağlayabilir, anlaşmaları “iyi” olmaktan da çıkarabilir.

*****************************

ABD DENKLEMDEN ÇIKMAZ

Bazıları yaptığımız mutabakatlar ile “ABD’nin Suriye denkleminden çekildiğini” ifade etmeye başladı. Böyle olsa PKK/PYD/YPG güçlerinin ABD desteğini kaybetmesiyle Türkiye’nin terör tehdidinden uzunca bir süre kurtulacağı düşünülebilir.

Ama koskoca ABD’nin küçük bir alanı kapsayan kısmi bir mutabakata bakarak Ortadoğu denkleminden çıkacağını varsaymak asla akılcı olamaz.

ABD’nin İsrail’in güvenliğini sağlamak amacıyla bir PKK devleti kurdurma projesinden vazgeçeceğini düşünmüyorum.

Ayrıca Irak’tan Akdeniz’e uzanan bir “Kürt Koridoru oluşturarak” alternatif petrol ve gaz hattı oluşturmaktan da vazgeçme ihtimali son derece düşüktür.

ABD’nin, BOP projesi kapsamında, İran’la çatışma ihtimalini ve Türkiye’yi bölme emellerinin devam ettiğine dair parametreleri de göz ardı etmeyiniz.

Halen PKK/PYD/YPG güçleri son derece modern silahlarla donatılmış 50 bin terörist askeri ile Suriye’de oluşturulan güvenli bölgenin sınırında iki Trakya büyüklüğünde alanı kontrol etmektedir.

Ben böylesine emperyal hedefleri olan, kendi milli çıkarları için askeri ve ekonomik gücünü küstahça, hoyratça kullanmaktan çekinmeyen ve PKK’ya bu kadar yatırım yapan bir ABD’nin Suriye ve Ortadoğu denkleminden çekileceğine ihtimal vermiyorum.

Eski Başbakanlardan Sn. Ecevit bir vesileyle

“Vahideddin hain değildi.” dedi.

Ve basında lehde aleyhde yazılmadık kalmadı.

Aslında iki taraf da doğru söylüyor.

Nasreddin Hoca’nın fıkrasını hepimiz biliriz:

Birini dinler “Haklısın.” der. Ötekini dinler, ona da “Haklısın.” der.

Bu duruma şâhit olan hanımı “Hoca der, ikisine de ‘haklısın’ dedin!

Olur mu böyle şey?”

Deyince, Hoca hanımına döner, gülerek:

“Sen de haklısın hanım!” der.

Elbette herkes kendi açısından haklıdır.

Aslında Hocamız bunu nazara vermek ister.

Yoksa elbette “Hak” birdir. Ve birindedir.

Her sözünde bir hikmet olan hocamız demek ister ki:

Haklı olan,  elinden geldiğince hakkını aramalı.

Elinden geleni yapmalı.

Fakat bütün bu; gösterdiği çabadan sonra, neticeyi kabul edip:

“Bunda da bir hayır var.

Çünkü ‘Vakide / olanda hayır vardır.’ denmiştir.” demeli.

“Tevekkeltü ale’l-lah.” diyerek, Allahı vekil etmeli.

Artık işi Allah’a havâle etmenin, O’na bırakmanın rahatlığını duymalı.

Zihnini boş yere meşgul ederek, ruhsal sıkıntılara düşmekten kendini korumalı.

Çünkü bilmeli ki “Allah ihmal etmez, imhâl eder.” Yani olana seyirci kalmaz.

Gereğini bilir. Fakat hikmet icabı gerekeni sonraya bırakır, erteler.

Zamanı gelince Hak yerini bulur. Hak, er-geç yerine, mutlaka gelir.

Fakat bâzan, Hakkın yerini bulması; öte âleme bırakılır ki,

Bu, verilecek cezanın şiddetine işarettir.

İki taraf da doğru söylüyor demiştik, Vahideddin hakkında.

Çünkü bir taraf zâhire, görünüşe bakıyor.

Mevcut vesika ve belgeler böyle bir neticeye götürüyor insanı.

Diğer taraf bâtına / içe bakıyor. Olayların arkasını görüyor.

Sebebini araştırıyor. Sebep ve vesileyi sorguluyor.

Hükmünü zâhire / görünüşe göre hemen vermekten kaçınıyor.

Hükme ve karara bir de şu sırra dayandırarak varmak istiyor:

“İnneme’l-a’mâlü bi’n-niyyât.”

Yani amel ve işleri niyetlere göre değerlendirmek lâzımdır.

Çünkü bakış ile niyet yapılan işlerin mâhiyet ve içyüzünü değiştirir.

Görünüşte çirkin bir hareketi, güzel bir harekete;

Güzel bir davranışı, çirkin bir davranış şekline sokar.

Mesela vatanı korumak için adam öldürmek, iyi karşılanırken;

Bir sebepten dolayı katil olmak çok kötü bir şeydir.

İki durumda da öldürme var!

Ama niyetlere göre birinin yaptığı makbul oluyor;

Ötekinin yaptığı nefretle karşılanıyor.

Aynı görüntü zahiren çirkin,

Bâtınen güzel olduğu gibi;

Aynı görüntü zâhiren de çirkin,

İçyüzü bakımından da fena olabiliyor.

Geride bıraktığımız şu 10 gün içinde yaşananlar Türkiye Cumhuriyeti’nin yakın tarihinde tanıklık ettiği tarihi olaylar arasındaki yerini aldı. Yalnızca Türkiye’nin değil tüm Ortadoğu coğrafyasının yarınını şekillendiren hadiseler arasındaki yerini aldı. Uzun zamandır dillendirilen Barış Pınarı Harekâtı için resmen düğmeye basılmasıyla birlikte ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere pek çok yetkili merciden yükselen tepkilerle karşı karşıya kalmamız, bir kez daha dış politikadaki yalnızlığımızla yüzleşmemiz ve Araplardan bir kez daha kazık yememiz…

Harekâtın başlayacağına dair kesin açıklamalar sıralanmaya başlayınca kendimi benliğimle bir münazara halinde buldum. Bu harekât gerekli miydi, doğru zamanda mı yapılıyordu, kimler hedef alınıyordu, Türk ordusunun gayesi neydi? Tüm bu soruları aşağıdan, yukarıdan, sağdan, soldan irdeledikten ve dünya görüşüm çerçevesinde vaziyeti değerlendirdikten sonra bir sonuca ulaştım. İnsan hayatına değer veren bir birey olarak meselenin silahlı müdahaleye varmamasını tabii ki dilerdim, bu kangren kesi atılmadan iyileştirilebilsin isterdim lakin gelinen noktada sağlıklı ve akılcı işlemin sınırlarımızı güvence altına almak olduğu aşikârdı.

Meclisimizde temsil edilen siyasi partilerin biri hariç tamamı da üç aşağı beş yukarı aynı fikriyatta buluşarak harekâtın, ordumuzun ve devletimizin arkasında dimdik durdular. Hatta Recep Tayyip Erdoğan’ın şahsını diğer liderlerden gelen sert eleştiriler karşısında savunmayı da ihmal etmediler. Bu devletin başındakini kendi içimizde yerden yere vururuz ama icap ettiğinde ele karşı kollamasını biliriz dediler.  17 Senelik AKP iktidarı döneminde belki de ilk kez muhalefet bu denli samimi, ağırbaşlı ve sağduyuluydu. Toplumumuzun kamplaşmasından fevkalade rahatsız olan ve bu sorunun çözülmesi için behemehâl adım atılması gerektiğini epey uzun zamandır savunan biri olarak vuku bulan bu büyük uzlaşıyı büyük keyifle izliyordum. Ta ki Sayın Cumhurbaşkanının oluşan bu Kuvay-i Milliye ruhunu yaptığı kifayetsiz açıklamalarla yaraladığını görene dek.

Mehmetçiğimiz memleket için sınır ötesinde cenk ederken, neredeyse memleketteki tüm siyasi partiler yekvücut olup devletimizin istikbalini gözetirken %52,7 oyla Cumhurbaşkanı seçilen Sayın Erdoğan’ın, ”Adı millet olan ama milletten zerre nasibini almamış bu ittifakın en yakın zamanda parçalanması çok önemli.” , ”Tüm vatandaşlarımızı yerli ve milli duruşun tek adresi olan AKP’ye davet ediyorum.” açıklamaları devlet adabının elzem olduğu böyle bir anda beraberliğimizin atar damarına hançer misali saplanmıştır. Şahsına yazılan ama hepimizin kanına dokunan seviyesiz mektuba dahi yanıt vermeyi gerekli görmeyen Sayın Cumhurbaşkanı niçin kendi ülkesinde; kendi askerine ve kendi devletine sahip çıkan siyasi aktörlere böylesine amiyane, böylesine hakkaniyetsiz ithamları yakıştırır ? Yanıtlanmayı bekleyen binlerce soru, çözülmeyi bekleyen binlerce sorun varken, ordu teröriste kurşun atarken en yetkili ağızdan dökülen sözler kendisine oy vermeyen vatandaşları ve kendisinden farklı düşünen siyasetçileri mi hedef almalıdır? Konu dönüp dolaşıp yine oya, seçime ve genel başkanlığını yaptığı partisinin gidişatına mı gelmelidir?

Sormadan edemiyorum, iktidarda bulunanların icap eden olgunluğu göstermeyi öğrenmeleri için daha kaç badire atlatmamız gerekiyor? Dersi idrak etmek için kaç sınavdan daha çakmamız gerekiyor?

Ne yazık ki kutuplaşma havasının bizlere nasıl zarar verdiğini, bizlere neler kaybettirdiğini halen kavrayamadık. En kötüsü de bu iklimin milyonlarca gencin memleket için kurdukları düşleri boğazlayıp, öldürdüğünü halen kavrayamadık…

Merhume Münevver Ayaşlı hanımefendi diyor ki: “Biz içinde yaşadığımız devri, gördüklerimizle, tanıdıklarımızla, işittiklerimiz veya işitenlerden işittiklerimizle, nüktesiyle, rivayetiyle…bizden sonra gelecek nesillere nakletmek istiyoruz. Biz tarih yazmıyoruz amma, belki tarihçi(ler) bizim ‘documents’larımızdan istifade edecek(ler)dir.” (Münevver Ayaşlı, İşittiklerim…Gördüklerim…Bildiklerim, İstanbul-1973 s. 3)

X

Bugün köşemi, tam bir Osmanlı hanımefendisi olarak yaşamış olan, merhume Münevver Ayaşlı’ya bırakıyor; Vahideddin Han’ın İstanbul’u terk edişiyle ilgili bir hatırasını naklediyorum:

X

Refet Paşa, bir ara bize çok gelip giderdi. Hemen hemen her pazar günü çaya gelir, akşam yemeğine kalır gece saat 11-12 sularında avdet eder (döner)di.

O zamanlar bu günkü gibi Boğaziçinde vasıta bolluğu yoktu. Çoğu zaman hava müsait ve deniz sakin olduğu akşamlar sandalla karşıya geçilirdi.

Sonraları silâh, ideal arkadaşı ve en yakın dostlarından Ali Fuad Cebesoy Paşa, Münakalat Vekili / Ulaştırma Bakanı olduğu zaman, sadece Refet Paşa’nın kolayca avdeti / dönmesi için, Pazar günleri gece saat 11’de Boğazdan Köprü’ye inen bir vapur koymuştu.

Çok sübjektif, çok hislerine mağlup, çok enaniyetli, yani benliği olan Refet Paşa, bu beşerî zaafları yanı sıra, çok zeki, dünya görüşü kuvvetli iyi asker ve iyi kumandandı. Kendi deyişine göre: “Kumandan yetişmez, yetiştirilemez, insan kumandan doğar.” derdi.

İstiklâl Harbi’nde Dumlupınar’da ondan evvel Birinci Cihan Harbi’nde Gazze’de, iyi askerliğini ve kumandanlığını göstermişti. İyi ve talimli Anzak’ların karşısına  (Refet Bey) yarı aç, yarı tok Mehmetçiklerle çıkıyor ve Anzakları püskürtüyordu.

Refet Paşa, yakın tarihimizin 50 – 60 senelik mes’elelerini ve hadiselerini iyi bilirdi. Hepsinin değilse bile, hemen bir çoğuna şahit olmuş, bir çoğunun da içinde bulunmuş, hadiselere karışmıştı.

İstiklâl Harbi’nde ve Büyük Millet Meclisi Hükümeti zamanında, zirvede değilse bile, hemen ondan sonra gelen kademelerde yer almış, sırasıyla Kumandan, Vekil, hattâ üç ay kadar Başvekillik bile etmişti.

Buna işaretle, kendisi “Ben Sadrazamlık etmiş insanım”, “Ben bin sene yaşamış insanım.” derdi.

Ankara’dan işgal altındaki İstanbul’a gelen ilk Kumandan yine Refet Paşa idi. İstanbul Refet Paşa’yı nasıl karşılamıştı. Onu bir Allah, bir de o karşılamayı görenler bilir.

Yalnız Refet Paşa’nın İstanbul’a gelişinin, Sultan Vahideddin’in kaderi üzerinde meş’ûm tesirleri olmuştur. Daha Dolmabahçe’de ayağını İstanbul toprağına atar atmaz, kendisini Padişah namına selâmlamaya gelen Yaveri (zannedersem Tevfik Paşazade Ali Nuri Bey olacak) Refet Paşa hiç de hoş karşılamıyor. Sonra, Padişahla olan bütün temaslarında, Padişahı çok ürkütücü sözler söylediğini ve tavırlar takındığını yine kendisinden dinlemişimdir.

Hattâ “Padişahın önünde ayak ayak üstüne attım ve koltuğa o kadar yaslandım ki nerede ise pabucum Padişahın burnuna değecekti” demiştir.

X

Ankara’nın tayin ettirdiği, Padişahın genç bir yaveri, zannedersem bir Deniz Subayı, gece geç vakit koşa koşa Refet Paşa’nın kaldığı Babıali’ye geliyor, telaş içinde ve ağlarcasına:

“Padişahı, İngilizler yarın sabah kaçırıyorlar!” demesine mukabil / karşılık, Refet Paşa:

X

“Budala, ne üzülüyor, ne ağlıyorsun? Padişahı İngilizler kaçırırsa, Türk Milleti hiç bir gün, Vahideddin’in bu hareketini affetmiyecektir. Biz tutar ve yakalarsak, bu sefer, Millet bizi affetmiyecektir, bırak gitsin, Vahideddin işimizi kolaylaştırıyor” demiştir.

X

Evet, mes’eleyi bildiği halde, bilmemezlikten gelmesi ve hiç bir harekete geçmemesi, İngilizlerin işini kolaylaştırmış(tır). (a. g. e.,  s. 7 – 8)