Statü, “Bir kimsenin, bir toplumda ya da topluluk içindeki durumu, yeri, kazanacağı saygınlık, makam” diye tanımlanıyor. Hazmetmek ise dilimizde mecaz olarak “katlanmak, kabullenmek, benimsemek, içine sindirmek” anlamlarıyla kullanılıyor. Bu anlamların tersi durumlar da “hazmedememek, hazmedilemezlik, hazımsızlık” kelimeleriyle ifadesini buluyor.

Hazmetmek, kişide sözü edilen durumun tecellisinin isabetli olduğunu ifade ederken, hazmedememek de ya bulunulan durum karşısında kişinin ezilmesi ya da kibirlenmesi sunucunu doğurur. Hazmedememek veya hazımsızlık; kişilik zaafı, yetersizliği, hakkaniyetten uzaklaşmadır. Sahip olunan statünün gereğini yapamamak, hakkını verememek bir hazımsızlık nedeni olduğu gibi o statüyü bir baskı veya zulüm aracı olarak kullanmak da bir hazmedememe nedenidir.

Sosyal varlığız. Hepimiz, doğal ve sosyal yolla kazanıp temsil ettiğimiz birtakım statülere sahibiz. Dünyaya geldik, “bebek” dediler, çocuk olduk. Okul yollarına düştük, “öğrenci” olduk. Bir meslek edindik, “öğretmen”, “doktor”, “hemşire”, “tüccar”, “mühendis”, “müşavir”, “çiftçi”… diye kendimizi tanıttık. Evlendik; erkeksek önce koca, sonra baba, sonra dede olduk. Kadınsak toplum bize önce anne, sonra babaanne veya anneanne gözüyle baktı. Bunların tamamı; zamanın, sosyal hayatın, biyolojik yapımızın bize yüklediği statülerdi. Bunun yanında, “müdür, başkan, muhtar, bakan” gibi ihtiyari statüler de kazanabiliyor insan.

Her statünün kişiye verdiği bir görev ve değer var. Statünün verdiği değerin kalıcılığı, görevi yerine getirmeyle orantılı. Doğru ve isabetli kişi, değerini statüsünden alan değil, üstlendiği konumun hakkını verebilendir.

Algıların, anlayışların değişmesi; insani değerlerin içinin boşaltılması ve yaptırım gücünün azalmasıyla taşıdığımız statülerin de karşılığını veremediğimizi, bazen bunu bir övünç vesilesi yaptığımızı gözlüyorum. Ailede çocuğun, annenin, babanın, dedenin, ninenin; okulda öğretmenin, müdürün; işyerinde patronun; askerlikte erin, erbaşın, komutanın yeri ve görevi bellidir. Geleneğimiz, biyolojik yapımız, inancımız, her statünün misyonunu belirlemiştir, kişileri de buna göre sınamaktadır. Toplumdaki ve kurumlardaki sağlıklı hiyerarşi, statü sahiplerinin misyonlarını yerine getirmelerini zaruri kılar.

Babaerkil veya otokratik bir ilişki düzenine sahip toplum olduğumuzu inkâr etmiyorum. Ancak çağdaşlık, demokratlık, özgürlük adına, toplum yapımızı sarsacak pek çok hatalar yaptığımızı da görüyorum. Güzelliği temsil etme, kişileri yetiştirme, toplumu yönetme misyonuna sahip olanlar, statülerinin kendilerine vermiş olduğu görevleri yerine getirmekten kaçamazlar, suiistimal edemezler. Evde anne annedir, baba babadır, dede dededir, nine ninedir. Okulda öğretmen öğretmendir; Kışlada komutan komutandır. Yeni nesil annelerin veya babaların, “Ben çocuğumla arkadaş gibiyim .” demelerinin hiçbir mantığı yoktur. Bir öğretmen, bir komutan da yetiştirmek ve yönetmekle görevli olduğu kişilere karşı böyledir, herkes konumunu ve haddini bilmelidir.

Taşıdığımız statüye aykırı davranmak iki taraflı olumsuz sonuç doğurur. Çocuk, anne ve baba ilgisine, sevgisine ve güvenine olan ihtiyacını; anne,  baba da çocuğa karşı taşıdığı şefkat, merhamet, koruyuculuk gibi ihtiyaçlarını giderememiş olacaktır. Çocuk, arkadaşı her yerde ve zamanda bulur, anne ve baba bir yerdedir ve bir keredir. Kopyası yoktur.

Bir öğretmenin, yetiştirmekle görevli olduğu öğrencilerine arkadaş gibi davranması bir hiyerarşi zafiyeti doğurur. Öğretmen, tatlı sert, müşfik ama yönlendiren, buyurgan olmalıdır. Bir öğrencinin, öğretmenden beklentisi de budur. Hidayet Doğan’ın bir şiirinde “Ahir zamandır bu, beter gün kardeş, / Ayaklar baş; çoban, bak bakan oldu, / Kıyamet galiba, çok yakın kardeş, / Çocuk söz sahibi, baba süs oldu.” dediği gibi başla ayak yer değiştirirse kopmayan kıyameti şimdiden yaşamış oluruz.

Bir statüyü hazırlıksız üstlenmek de hazmedememeye yol açabiliyor. On sekiz yaşında uhdeme verilen ilkokul öğretmenlik ve müdürlüğümde, büyük bir eğitim kurumunda bana tevdi edilen kuruculuk ve yöneticilik görevinde; ilk çocuğumun doğumuyla üstlendiğim babalıkta ve ilk torunumla kazandığım dedelik sıfatında bunu yaşamıştım. Sorumluluk sahibi, duyarlı her insanın belli dönemlerde benzer duyguları yaşadığını sanıyorum. Hele kendisine baba, dede, kayınpeder, kayınvalide dedirtmeyip ağabey, amca, emmi, abla dedirten kişilerin varlığına şahidim. Kişilerin içselleştiremediği statüleri, giyilen birkaç beden büyük veya küçük elbise gibidir.

“Taş yerinde ağırdır.” demiş atalarımız. Taş, yerine konmalı, hakkı verilmelidir.

Kişileri hayata hazırlamak ve hayatla uyumlu hale getirmek, eğitim sisteminin amacı. Ancak statülerin duygusal kabulü ve hazmı için yeterince hazırlık yapılmadığını, eğitim müfredatında buna yer verilmediğini de biliyorum. “Mesleki Motivasyon”, “Moral Eğitimi” gibi başlıklarla, konular ele alınmalı, bu eksiklik giderilmelidir.

Zararın neresinden dönülürse, kardır. Görev, etkin ve yetkin kişilerin.

Fıkra diye anlatılır ama yaşanmış olaydır. Karadeniz’de bir camide hoca vaaz veriyormuş;

– Ey cemaat camimizin tadilatı için 100 şuraya, 200 şuraya toplam 500 liraya ihtiyacımız vardır.

Köyde de herkes gurbette olduğundan ancak 300 lira toplarlar.

– Ey cemaat 300 topladık 200 açığımız var.  Ne yapacağız ne edeceğiz diye Hoca tekrar cemaate sorarken cemaatten biri seslenir;

–  Hocam zarar ediyorsak kapatalım camiyi…

Meclis’te bugünlerde 2019 yılı Bütçe Kanunu görüşülüyor. Bütçe Kanunun cetvellerine şöyle bir göz attığınızda bir hayli ilginçlikler çıkıyor karşınıza. Öncelikle 2019 yılı bütçemiz yaklaşık 961 milyar TL, bu da bugün ki döviz kuruyla yaklaşık 180 milyar Dolar yapıyor.

İlk gözümüze çarpan kalem listenin başındaki Cumhurbaşkanlığı bütçesi. Saray için bütçeden ayrılan meblağ tamı tamına 2.818.899.000 TL. Buraya kadar her şey normal görülebilir. Ancak detaya girdiğimiz zaman işin rengi değişiyor. Öncelikle Cumhurbaşkanlığı kurumunun bir önceki yıl bütçesi 845.365.000 TL. Yani Cumhurbaşkanlığı bütçesinde neredeyse %300’lük bir artış var. Başbakanlık makamının kalkmış olması bu artışa gerekçe gösteriliyor ancak tabloya baktığımızda görülen o değil. Cumhurbaşkanlığı kurumu bütçesinin yaklaşık 310 milyon TL’sini personel maaş ve SGK giderleri, %41’ini 1.158.751.000 TL ile “Mal ve Hizmet Alım Giderleri” teşkil ediyor. Cumhurbaşkanlığının bu kadar yüksek bedelle hangi mal ve hizmetleri alacağını bilmiyoruz.

Cumhurbaşkanlığı bütçesinin 401 milyon TL’sini Cari Transferler teşkil ediyor. “Cari Transferler” kavramı kamu maliyesinde şu şekilde tanımlanmaktadır; “Sermaye birikimi hedeflemeyen ve cari nitelikli mal ve hizmet alımını finanse etmek amacıyla karşılıksız olarak yapılan ödemelerdir. Transferler kimin yararlandığına göre değil kime ödendiğine göre sınıflandırılmalıdır.” Sayın Cumhurbaşkanımızın 2019 yılında kime veya kimlere hangi amaçlarla 401 milyon TL değerinde “karşılıksız ödeme” yapacağını ben de çok merak ediyorum.

Cumhurbaşkanlığı bütçesinin son kalemi ise kurum bütçesinin %34’üne tekabül eden Sermaye Giderleri kalemi ki bu da tam olarak 950 milyon TL ediyor. “Sermaye Giderleri” kavramı da maliyesinde şu şekilde tanımlanmaktadır; “Sermaye harcamaları, sabit sermaye edinimleri, gayrimenkuller ya da gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan ve Devlet mal varlığını artıran ödemelerdir. Ayrıca, taşınmaz mal yapımı ile bakım-onarımının gerektirdiği yıkım ve enkaz temizleme işleri de bu kapsamda değerlendirilecektir. Bu ödemeler, her yıl bütçe kanunlarıyla belirlenecek asgari limitin üzerinde olmalıdır ve kullanım ömürleri bir yıl veya daha uzun olmalıdır.” Sayın Cumhurbaşkanımızın 2019 yılında kurum adına nerelerden gayrimenkul satın alacağını ve buralarda ne tür inşaatlar yapacağını az çok tahmin edebiliyoruz. Güzide bir tatil beldesine 300 odalı, Ahlat’ımıza da 1071 odalı birer saray yavrusu yapılacağı haberlerini hatırlarsınız.

Anti parantez bir hususa daha değineyim. Listenin devamını incelediğim zaman kendi cahilliğimle yüzleştim. Meğer güzide devletimiz bünyesinde benim adını bile duymadığım ne kurumlar varmış ve bu kurumlarda ne babayiğitler memlekete fedakârca hizmetler ediyormuş!

Göç İdaresi Genel Müdürlüğü diye bir kurum varmış mesela ve neredeyse Cumhurbaşkanlığı bütçesine yakın bütçe ayrılmış bu kuruma. Muhtemelen adını 2023’den sonra daha sık duyacağımız Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü diye başka bir güzide kurumumuz daha varmış. Mesleki Yeterlilik Kurumu, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü, Kişisel Verileri Koruma Kurumu gibi cahilliğimden ötürü adlarını ilk defa duyduğum ve kim bilir bu ülkeye ne büyük hizmetler etmiş ve etmeye devam edecek nice kurumlar gördüm listede. Hele bir tanesi vardı ki adını görür görmez kendimden geçip “Helal olsun be !” diye bağırdım. Helal Akreditasyon Kurumu diye bir kurumumuz varmış. Bu kurumun varlığını öğrendikten sonra artık yerli mi ithal mi olduğuna bakmaksızın her türlü gıda ürününü gönül rahatlığıyla tüketebileceğiz demek ki !..

Asıl konuya geri dönelim. Yapılacak olan bu kadar fazla harcama için bir şekilde para bulunması lazım. İşte 2019 Bütçe Kanununda gelir planlaması yapılırken toplamda yaklaşık 967 milyar TL gelir elde edilmesi planlanmış. Bu meblağın da %88’inin yani yaklaşık 854 milyar TL’sinin vergilerden tahsil edilmesi planlanıyor.

Vergi gelirlerinin %30’unun gelir ve kazanç üzerinden, %40’ının ise harcamalar üzerinden alınması planlanıyor. Bu da yaklaşık 600 milyar TL demek. Yani devletimizin 2019 yılında yapacağı harcamaların %62’si işçi, memur, esnaf, çiftçinin gelirlerinden ve yine milletçe yaptığımız her harcama kaleminden ödediğimiz KDV ve ÖTV lerden karşılanacak.

Bütün bu anlatılanlar demek oluyor ki, Sayın Cumhurbaşkanımız memleketin dört bir tarafına saray yavruları yapsın, uçak filosundaki uçak sayısını neredeyse bir havayolu şirketinin filosuna denk gelecek şekilde artırsın, her biri birbirinden değerli güzide devlet büyüklerimiz en son model ve en lüks makam arabalarını kullansın ve iktidara yakın işsiz gençlerimizin istihdam edilebilmesi için adını sanını duymadığımız yepyeni kurumlar ihdas edilsin diye bu ülkenin vatandaşları ev sahibi olamayıp kiralık evlerde yaşamaya devam edecek kötü kötü arabalara dünyanın parasını ödeyecek, dünyanın en pahalı akaryakıtını kullanacak, çoluğunun çocuğunun rızkından kesinti yapacak, ikinci hatta üçüncü bir işte çalışma ihtiyacı duyacaklar.

Ekonomik durumu nispeten iyi olan vatandaşlarımız ise, ev ve iş yerlerinin güvenliğinin sağlanması için özel güvenlik şirketleriyle anlaşma yapmaya, çocuklarına özel okullarda eğitim aldırmaya, sağlık hizmetlerini de özel hastanelerde almaya devam edecek ve böylelikle ödedikleri vergilerin karşılığını devletten hiçbir şekilde alamamış olacaklar.

Sonunda ise vatandaşın yaptığı bütün bu fedakârlıklar yine yetersiz kalacak, bütçe zarar edecek ve haşmetli büyüklerimiz vatandaşımızın biraz daha tasarruf yapması gerektiğini söyleyecekler. O gün geldiğinde Karadenizlinin biri daha çıkıp, “Zarar ediyorsak kapatalım devleti” der mi acaba ?

Camilerde Karşılıklı Çifte Ezan:

Bizim çocukluğumuzu ve gençliğimizi yaşadığımız o dönem­de bilhassa Cuma, Kandil ve Arife gibi dini günlerimizde, büyük camilerimizde ezanlar iki ayrı minareden, yankılı olarak okunurdu.

2 ayrı müezzinin bu birbirini takip eden karşılıklı ezan oku­maları; uzaklardan sanki yankı hissi uyandırırdı. 4 minareli camiler­de ise kimi zaman 4 ayrı minareden 4 müezzin tarafından okunan ezanlar da olurdu…(O yıllarda evimizin Sultanahmet camiine yakın oluşu, özellikle dini günlerimizde rahmetli babamla birlikte gittiğim bu muhteşem camide, yankılı ezanların sesi hala kulaklarımdadır…)

Posta Kutuları:

Mektupla haberleşmenin en yoğun olduğu bu yıllarda, şehrin belli noktalarında duvarlara monte edilmiş, bazen de bir demir çu­buğun ortasına oturtularak yol ortasına sabitlenmiş sarı renkli posta kutuları vardı. Bunların üstlerinde mektup zarfının atılabilmesi için yatay ve uzun bir gözü vardı. Bu kutuların üzerinde hangi günler ve saatlerde açılacağını belirten uyarı yazıları vardı…

El Arabalı Çöpçüler:

O yıllarda çöpler şimdiki gibi her gün toplanmazdı! Sokak aralarından çöp kamyonunun geçmediği günlerde, bu hizmeti el arabalı çöp toplayıcıları verirdi. Bunlar düşük bir ücret karşılığın­da evlerde biriken çöpleri alırlardı. Belediyeden kadrolu olan bu çöpçüler, daha fazla çöp toplayabilmek için el arabası haznesinin yanlarına birbiri üzerine bindirilmiş teneke levhalar, kalın karton ve mukavvalar sokuşturarak, arabanın çöp toplama kapasitesini çoğal­tırlardı.

Tahtakale (kazan) Simidi:

60’lı yılları İstanbul’da yaşarken benim de büyük bir lezzetle yediğim bu simit çeşidinin en önemli özelliği, (rahmetli babacığı­mın iş yeri Bahçekapı’da olduğu için çokçasına yediğim bu simidin tadı hala damağımdadır…) fırında değil kazanda pişmesiydi. Susam­sız, altın sarısı renginde olan bu simide, çok az ya da hiç tuz konul­mazdı. Günümüzde bu simit çeşidinden sadece Bahçekapı civarında bir-iki yerde satılmaktadır.

Stepneli Otomobiller:

50’li-60’lı yıllardan kalma otomobillerin araka kaputlarının üzerinde yatay olarak yedek bir lastik oturtulmasına müsait stepne yatakları bulunurdu. Herhangi bir lastik patlamasında, hızlı müda­haleye olanak veren bu yedek tekerlekli otomobillerin en bilinen modelleri, Dodge ve DeSoto’ydu. Bu araçların ve stepnelerin rengi genelde siyahtı…

Lağımcılar:

Sokak aralarında ‘lağımcı’ diye bağırarak dolaşan ustalar var­dı. Bu esnaf takımının arkasında büyükçe bir heybe olur, heybenin içinde de, tıkanan lağımı açmaya yarayan kazma, kürek, pompa, çe­şitli çap ve boylarda tahta, demir çubuklar ile bol miktarda paçavra ve bez bulunurdu. Bu meslek erbabı, gideri tıkanmış bir evin bu sorununu; saymış olduğumuz bu basit araçlarla kısa bir sürede gide­rirlerdi. Kendilerine has bağırışları olan bu ustalar, sesleri duyulunca derhal tanınırdı…

Bileyciler:

O yıllarda İstanbul sokaklarında, evlerde körleşmiş bıçakla­rı keskinleştirerek kullanılabilir hale getirebilme sanatını icra eden bileyci ustaları dolaşırdı. Bu ustalar, biley makinelerini sırtlarında taşırlardı. Müşterinin evinin önünde makinesini yere koyararak, bunun üzerindeki yatay mile geçirilmiş disk şeklindeki biley taşını, ayak hizasındaki pedal yardımıyla sabit bir hızla çevirmeye başlar ve pedala bağlı kayış vasıtasıyla hızla dönen diskin üzerine, elindeki kör bıçağı değişik açılarla temas ettirip kıvılcımlar oluşturarak biley­lerdiler.

Günümüzde çok nadir olmakla birlikte, halen bileyicilere rastlanabilmektedir.

Otobüs Biletçileri:

İ.E.T.T (İstanbul Elektrik, Tramvay, Tünel) otobüslerine binildiğinde otobüsün arka kapısının hemen yanında, cama sırtını vererek oturan, önünde menteşeyle tutma demirine bağlanmış; gerektiğinde kapı gibi açılıp kapanan metalik bir tezgâhın üzerinde, her iki tarafında da kapağı bulunan tahta kutular içinde koçan, ko­çan biletler olan biletçilerden bilet almak gerekirdi.

Biletçilerin kullandıkları kalemin arkasında silgi bulunurdu. Bu silgi yardımıyla bileti koçanından ayırırlardı. Asıl görevleri bilet kesmek olan biletçiler, biletin kullanılacak bölgesi geçtiği halde inmeyenleri uya­rırlar, yolcuların sürekli ön kapıya doğru yürümelerini hatırlatırlar, şayet görev yaptığı araç troleybüs (boynuzlu otobüs!) ise, keskin virajlarda havai tellerinden ayrılan troleybüs çubuklarını (troleybüsün boynuz gibi üzerinde olan ve havai elektrik hattından güç sağlayan çubuklar.) yerlerine oturturlardı…

Gaziler:

90’lı yıllara dek Kurtuluş Savaşı Gazilerimiz vardı. Çok yaşlı, sakallı, bastonlu ve genellikle Gazi üniformalı bu kahramanlarımızın göğüslerinde; başta İstiklal Savaşı Madalyası olmak üzere çeşitli ma­dalyalar bulunurdu. Son dönemde Güneydoğuda teröristlere karşı Türk Silahlı Kuvvetlerinin girişmiş olduğu mücadelede yaralanarak ‘Malul Gazi’ unvanı alan kahramanlar ile Türk Milletinin yüksek menfaatlerini korumak ve savunmak adına yabancı bir ülkenin silahlı kuvvetleri ile bilfiil savaşa giren ordu mensuplarına (İstiklal Savaşı, Kore ve Kıbrıs savaşlarına katılanlara) ‘Gazi’ unvanı verilmiştir.

‘Şehit’ nurlanmış, ‘Gazi’ onurlanmış askerdir. Türkiye Cum­huriyeti Devletinin kuruluşundan günümüze İstiklal Savaşı, Kore Savaşı ve Kıbrıs Savaşlarının Gazileri mevcut olup, günümüzde ya­şayan bu Gazilerin sayısı 37.000 civarındadır. Ancak yaşayan İstiklal Savaşı Gazimiz kalmamıştır.

Güneydoğuda P.K.K terörünün en yoğun yaşandığı yıllar­dan günümüze o bölgede harekâta katılan Türk Silahlı Kuvvetle­ri mensuplarından ne kadarının ‘Malul Gazi’ oldukları konusunda ulaşabildiğim bir bilgi kaynağı bulamadım. Ancak o uzun süreçte binlerce görev malulü Gazimizin olduğu kesindir.

Milletimizin gurur timsali olan Gazilerimize şeref aylığı adı altında çok cüzi bir maaş ödenmekte olup, bu maaş bile son birkaç yıldan beri ne yazık ki, iki kategori halinde ödenmektedir! (SGK sis­teminden emekli maaşı alanlara daha az, almayanlara ise daha fazla maaş ödenmektedir. Bu uygulama halen Gaziler arasında büyük bir üzüntü kaynağı olmaya devam etmektedir…)

Beyazıt Hürriyet Anıtı:

27 Mayıs 1960 tarihinde gerçekleşen ve ülke yönetimine el konulan askeri müdahaleden sonra; ‘Beyazıt Meydanının’ adı, ‘Hürriyet Meydanı’ olarak değiştirilmiştir. 60 askeri müdahalesinin ardından, meydana bakan Marmara Çarşısı’nın önündeki geniş kal­dırımın ortasında geniş bir kaidenin üstüne, bir yontu taş oturtul­muştu. 27 Mayıs İhtilalinde ve ihtilalden hemen önce bu meydanda yapılan öğrenci hareketlerini, gösterilerini simgeleyen bu heykel, 12 Eylül 1980 de gerçekleşen askeri müdahale sonrasında bulunduğu yerden sökülerek, yolun karşısındaki meyilli çimenliklerin üzerine konulmuştur…

Gezici Migros Kamyonları:

O yıllarda İstanbul’un belli noktalarında park ederek, gün boyu satış hizmeti veren tamamıyla yeşil renkli, arka kasaları kapa­lı, burunlu Migros kamyonları vardı. Bu araçların kasalarının yan yüzlerindeki kapalı kanatlar yere paralel gelecek şekilde açıldığında, pratik bir şekilde ilkel görünümlü bir tezgâh haline gelir ve satış elemanları bu tezgahın arkasına geçerek istenen şeylerin satışını ya­parlardı..

Çok iyi hatırlıyorum! İstanbul’da oturduğum Kumkapı sem­tinde de Migros’a ait bu kamyon bizim sokağa gelirken bir cıngıl sesi duyulur ve mahallenin ben de dâhil tüm çocukları; içinde türlü, türlü yiyecekler olan bu kamyonun etrafını sarar, yapılan alışverişi izlerdik.

İstanbul’un pek çok semtini dolaşan bu kamyonlar, 1980’le­rin ortasından sonra yerlerini, arka kapısından girilip, ön kapısından çıkılan içi iki taraflı raflarla donatılmış, camsız turuncu renkli Mig­ros otobüslerine bıraktılar. 1990’larda ise gezici Migros uygulaması tamamen kaldırıldı. Günümüzde ise internet üzerinden verilen her türlü sipariş kişiye özel olarak araçlar ile istenen yerlere ulaştırılmak­tadır…

Gece Bekçileri:

Aslında onlar mahallerin ‘Bekçi Babalarıydılar’… Bundan 60 yıl öncesinin İstanbul sokakları ve diğer büyük illerin sokakları, gün batımından sonra onlara emanetti. Ellerinde taşıdıkları düdüğü her üflediklerinde; bizler evlerimizde biraz daha rahatlar, gecenin karanlığı, ıssızlığı ve her tür tehlikesi onların varlığı ile adeta yok olurdu.

Emniyet teşkilatına bağlı olarak çalışan bu güzel insanlar, 1980’lerden sonra sokaklarımızda görünmez oldular. Çünkü onlar sabit karakolların kadrolarına verildiler. 90’lı yıllardan itibaren de emniyet teşkilatının kadrosundan çıkarıldılar…

Hallaçlar:

O yıllarda sırtlarında taşıdıkları yay şeklindeki kalın bir dal parçasının iki ucuna gerilmiş teli olan, ellerinde taşıdıkları labut gibi bir tahta parçası ile İstanbul’da mahalleler aralarında dolaşan, çoğu Karadeniz yöresinden gelen ‘Hallaç’ ustaları vardı.

Bu ustalar çağrıldıkları evin holünde, ya da uygun bir bölü­münde, o yay şeklindeki dal parçasını özellikle yaz aylarında evler­deki yatak ve yorganların içerisinden çıkarılan pamuk ve yün yığınla­rına sokarak, labut şeklindeki tahta parçası ile tele devamlı vururlar; pamuk ve yün yığınlarını ayrıştırarak havalandırırlardı.

“Îlâ-yı Kelimetullah (Allahın ismini yüceltmek, İslâmı dünyanın dört bir yanına götürmek, İslâmı bilmeyen insanlara, İslâmı tanıtmak. Onlara İslâmı bildirmek ve anlatmak demektir. Bunun için dün kılıçla, bugün ise kalemle yani ilimle mânevî bir mücahede ve cihad içinde olmaktır. Îlâ-yı Kelimetullah) şu zamanda maddeten terakkîye (ilerlemiş, yükselmiş, kuvvetli bir millet ve devlet olmaya) mütevakkıf olduğunu (dayandığını) bil(mek gerek).”

Kişi bile iyi bir konumda, giyim-kuşamı yerinde, maddî durumu yüksek ise, mevki-makamı

Büyükse, çevresinde hatırı sayılır bir saygınlığı varsa;

İşte ancak o zaman, sözü daha çok dinlenir.

İşte ancak o zaman, sözü daha çok tutulur.

İşte ancak o zaman, sözü daha çok kabul görür.

İşte ancak o zaman sözü daha çok değer kazanır.

İşte bu dünyevî üstünlükleri olan kimseler; mânevî üstünlüğü başkalara sirayet ettirmekte.

Anlatmakta. Yaymakta ve etkilemekte, çok daha fazla imkâna sahiptirler.

Başarmaları da kuvvetle ihtimal dahilindedir. Başarı şansları yüksektir.

Çünkü zâhir cezbeder, bâtın mesteder. Biri kabuk öteki özdür. Birbirisiz olmaz.

Devletler de öyledir. Kuvvetli, haşmetli oldukları sürece; etkileyicilikleri had safhadadır.

Çünkü aşılamak istedikleri inanç; evvelemirde kendi üstlerinde görülmekte,

Karşı tarafın gözlerini kamaştırmaktadır.

Nitekim Osmanlıların ordularında, atların techiz ve donatımında bile gösterdikleri göz alıcı

Haşmet ve maddî üstünlük görüntüsü; biraz da bu amaca yöneliktir.

Keza Hz. Muhammedin, Hilâfetin güçlü ellerde bulunmasını ima edişi.

Osmanlı Devleti’nin Mısırdaki hilâfeti kendi üzerine alması için sefere çıkmasını gerektirmiştir.

Çünkü büyük dâvalar, bîçare ellerde perîşan olur. Bu açıdan bakınca, Hilafetin kaldırılmasındaki

Kaderin hikmetini düşünecek olursak aynı kanıya varırız.

Artık hilafeti taşıyacak kuvvetli, kudretli ellerden mahrumduk. Kolumuz kanadımız kırılmıştı.

Hilafeti lâyıkı veçhiyle temsil edecek vasıf ve liyakatten artık uzak düşmüştük.

O da bize küstü. Şimdilik meçhuliyet / bilinmezlik örtüsüne büründü. Görünmez oldu.

Demek istiyorum ki aziz okur!

Taşıdığımız değerleri muhafaza ve müdafaa keyfiyetinden,

Geri kalmayacak durumda olmalıyız.

Onları başkalarına benimsetmek;

Ancak bu şekilde, imkân dâhiline girer.

Çünkü biz İslâma lâyık doğruluğu ve doğru İslâmiyeti

Yaşayıp yaşatmadıkça;

Bunu üzerimizde gösterirken,

Ona lâyık üstünlüğü de temin etmedikçe,

O yüksek fikirleri başkalarına ulaştırmaktan,

Onu onlara benimsetmekten uzak düşeriz.

Nitekim düşmüşüz.

Ama yeis ve ümitsizliğe yer yok.

Düştüğümüz yerden

Doğrulmak üzereyiz.

Âlemi İslâm da peşimizde olarak.

İslâm sancağını ruh ve kalplerde, tekrar dalgalandıracağız.

Çünkü, kararan gecelerin sabahı çok yakındır.

Yeter ki, bizler intibaha gelip, uyanalım.

Zaten kendimize geliyoruz.

Ne gam be dostlar!

Egedeki 18 adamızın Yunanistan tarafından işgali ve ilhakını Türkiye gündemine taşıdığı zaman görmezden, duymazdan geldiler.

O, bıkmadan usanmadan muhalefet liderlerine brifing vererek, kamuoyu oluşturabilecek gazeteler ve TV’lerin yazar ve yöneticilerine sürekli bilgi aktararak, konferanslar vererek anlatmaya devam etti.

İktidara karşı doğruları yazabilen birkaç gazete ile dürüst ve cesur birkaç yazarın haricindekiler O’nun söylediklerini dile getirmeye cesaret edemediler.

Ama birkaç seneden beri, bir tek vatansever ve cesur adamın gayretleriyle 18 adamızın Yunanistan tarafından işgali ve ilhakından haberdarız. Erdoğan ile Ak Parti’nin sessizliğinden,  muhalefet liderlerinin bu konuda gök kubbeyi yere indirmeyişinden şaşkınız.

Bahsettiğim vatansever ve cesur adam MSB eski Genel Sekreteri E. Kurmay Albay Ümit YALIM‘dır. Ümit Yalım bilginin gücünü ortaya koyan, bağırıp çağırmadan da çığlar yaratılabileceğini gösteren zarif bir üslupla ülkemizin menfaatlerini savunmaya devam ediyor.

***

Kocaeli Aydınlar Ocağı‘nın misafiri olarak konuşan Ümit Yalım, bu defa da iki önemli tezi gündeme getirdi. Bunlar da en az 18 ada kadar önemli.

1- Kuzey Ege Adalarının mülkiyeti Türkiye’nindir. Bu adaların etrafındaki kıta sahanlıklarında bulunan petrol Türkiye’nin hakkıdır.

Bu adaların hukuki statüsü 1913 Londra Antlaşması’yla belirlendi. Bu antlaşmaya göre Kuzey Ege Adaları’nın sadece zilyetliğini (kullanım hakkını) verdik, egemenliğini vermedik. Lozan‘da da bu durum tescil edildi; Adalar ve kıta sahanlıkları bizimdir.

Kuzey Ege’de bulunan Taşoz, Semadirek, Limni, Bozbaba, Midilli, İpsara, Sakız, Sisam ve Ahikerya adalarının mülkiyeti ile karasuları, bitişik bölge, kıta sahanlığı, münhasır ekonomik bölge gibi deniz yetki alanları ile hava sahası Türkiye’nin egemenliğinde kaldı.

Yalım, egemenliği aslen Türkiye’de ve kullanım hakkı Yunanistan’da olan Taşoz’un etrafında Yunanlıların petrol aramasına 1987 yılındaki Türk Hükümeti’nin (Turgut Özal’ın Başbakanlığı zamanında) izin vermediğini oysa şimdilerde Yunanistan’ın buralarda açtığı petrol kuyularıyla günde 3823 varilden tam 111 milyon varil petrolümüzü çaldığını söyleyerek İktidar’ın tedbir almasını istedi.

Yalım, buna karşılık Enerji Bakanı Fatih Dönmez‘in “Taşöz adasının Yunanistan’a ait olduğu” açıklamasını “vatana ihanet” olarak değerlendirdi.

2- Girit adasının dörtte üçü hukuken Türkiye’nindir. Ve Girit’in etrafındaki 14 ada ile kıta sahanlıklarının mülkiyeti de Türkiye’ye aittir.

1913 Londra Antlaşması‘yla Yunanistan’ın fiili işgali altında olan Girit dörde ayrılarak Sırbistan, Karadağ, Bulgaristan ve Yunanistan’a verildi. Lozan‘da Sırbistan, Karadağ ve Bulgaristan Girit üzerindeki haklarından vazgeçtiğinden, bunların hakları hukuken önceki sahibi olan Türkiye’ye geçti. Dolayısıyla da Adanın 4’te 3’ünün tekrar eski sahibine iadesinin gerekiyor.

Ayrıca Lozan’da Girit’in etrafındaki 14 ada Türkiye’ye bırakıldı. Daha sonraki antlaşmalarla İngiltere’yle ABD tarafından da bu 14 adanın Türkiye’ye ait olduğu tescillendi.

Yalım bunları resmi belgeler ve ABD ve İngiltere devletleri tarafından çizdirilen haritaların resimlerini göstererek anlattı. Girit’in dörtte üçü ile etrafındaki adaların Türkiye’nin olması demek. Etrafındaki kıta sahanlığı ve karasularının da bizim olması demek.

Fakat Yunanistan Girit’in etrafındaki Türkiye’nin karasularını parsellemiş ve petrol şirketlerine satışını yapmakla meşgul.

Türkiye ise Turgut Özal ve Tansu Çiller dönemindeki kadar bile vatan topraklarına sahip çıkmaktan uzak.

Bütün bunları anlatan Ümit Yalım devletten bir tepki bekliyor. Ama 18 ada konusunda olduğu gibi tık yok.

********************************

AKP ve MHP’nin Meclisteki İşbirliği

Artık MHP kurumsal kimliği itibariyle bağımsız bir siyasi parti hüviyetinden uzaklaştı. Ak Parti ve Erdoğan’ın bekası uğruna, Partisinin temel ilke ve değerlerine aykırı ne varsa yapıyor.

İYİ Parti’nin TBMM’de verdiği “Fetö’nün siyasi kanadının araştırılması, Emeklilikte Yaşa Yakılanlar, Donarak Şehit olan askerlerimiz olayının araştırılması, Kamu Kurumlarında TC kullanılması, Andımızın okullarda okutulmasının devamı, İstanbul Havalimanının adının Atatürk olarak değiştirilmesi” gibi çok sayıda önergeye AKP red, MHP red veya çekimser oy vererek reddini sağladı.

Hatta MHP bazı konularda HDP ile aynı oyu vermeyi göze alarak AKP’ye destek verdi.

Eski bir yazımda AKP içinde görev yapan veya en azından dışarıdan destekleyen milliyetçilere dönük olarak yazdığım yazıya MHP‘lileri de ekleyerek yeniden paylaşma ihtiyacını duyuyorum:

“Benimle aynı kültür kaynaklarından ve manevi iklimden beslenerek yetişen ve Ak Parti ve MHP mensubu/ destekçisi olan dostlarımın sayısı çok fazla. Bu dostlarımız AKP döneminde Türk kimliğine yönelik yapılan saldırılar, ülkenin bir bölümünün PKK terör örgütüne teslim edilmesi gibi milli konularda hassastır ve endişelidir. Bu dostların yolsuzluklardan ve kamu malı, kul hakkı yenilmesi gibi konulardan rahatsız olmamaları mümkün değil. Ama çok çeşitli sebeplerle AKP’yi desteklemeye devam ediyorlar.

Kimisi bu parti sayesinde makam, iş, para elde etmiş. Kimisi muhalefete kızgın ya da yetersiz görüyor. Tayyip Erdoğan’ın tavrına hayran olan da var. Güçlüden yana olmanın dayanılmaz rahatlığından vazgeçemeyen de. Kimisi de alışkanlığını terk edemiyor.

İşte benim yazılarımdan en çok bunlar gibilerin rahatsız olduklarını görüyorum. Çünkü vicdanlarında var olan yarayı kaşıyorum.

Ben bu yaraların kanamasını istiyorum. Çünkü onları seviyorum.

Çünkü vicdanların sesine kulak vermemekle onlar kendilerine olan özsaygılarını yitiriyorlar. Ayrıca AK Parti’ye de, ülkücü harekete de, ülkemize de zarar veriyorlar.”

Neyi diye soracaksınız hemen? Bence her şeyi yeniden düşünmekte fayda var.  Bu görüş aklıma sosyal medyadaki bir davetten geldi. Üniversiteden arkadaşlar  “Teoride ve Pratikte Uluslararası 21. Yüzyılda  İslam Ekonomisini Yeniden Düşünmek Sempozyumu” konulu toplantıya çağırdılar. Toplantı iki gün sürecek ve hafta sonu tatilinde gerçekleşecekti. Bakalım kimler rahat döşeğinden kalkıp gelecek? Hem de toplantı Beyazıt İstanbul Üniversitesi Kongre ve Kültür Merkezi’nde. Sabah erken de başlıyor saat 09.30’da. Birkaç saatlik yolum vardı katlandım ve gittim.

Bu Sükût İnsanı Kahrediyor

İstanbul İktisatçılar Derneği’nin organize ettiği toplantıya İstanbul Üniversitesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, TC Merkez Bankası,  İstanbul Ticaret Odası, Borsa İstanbul, Türk Hava Yolları, TRT, Albaraka, Kuveyt Türk ve Ziraat Katılım sponsor olmuş. Kısacası dev bir organizasyon böyle sponsorların olunca. Belli ki hem dünyada ve hem de ülkemizdeki ekonomide sıkıntılar var. Acaba “İslam Ekonomisi ” sorunlara çözüm olabilir mi diye düşünülmüş olsa gerek. Keşke aynı sponsorlar en az bunun kadar önemli ve dibe vurmuş vaziyette görülen eğitim ve kültür hayatımızı da yeniden düşünseler. Rahmetli Ömer Öztürkmen’nin dediği gibi bu sükut insanı kahrediyor.

Her ne ise.. seçim sathı mailine girdiğimiz için değil her böylesi büyük toplantılarda her zaman illa da siyasilerimiz baş gösterir, olmazsa olmaz olduklarını vurgulamaya çalışırlar. Oysa bu bir ilmi çalışma. Üstelik hiç siyasi hayata girmeyen Prof. Dr. Sabahattin Zaim hocamızın anısına düzenleniyor. Politikacılar ve üst bürokratlar konuşmalarını yaptıktan sonra hemen işlerinin yoğunluğunu mazeret göstererek giderler! Bu defa da öyle oldu. Türkiye’de İslam Ekonomisi uygulaması önce Faysal Finans ile başladı Türkiye’de. Daha sonra hızla büyüyen ve batan, hala  bazı mudilerin parasını ödemeyen İhlas Finans geldi. Peşinden Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in de katkı verdiği Kuveyt Türk, El Baraka Türk, en son da Ziraat ve Vakıf Katılımlar ile İslam ekonomisi hep gündemde kaldı.

Amerika’da Kurgulanıp Ülkesinde Caka Satmak

Açılış konferansı Prof. Dr. Abbas Muhammet Mirakhor tarafından İdeal İslam Ekonomi başlığıyla verildi. Bir tespiti çok önemli. O da şöyle “Amerika’da İslam ekonomisi eğitimi yapıp, ülkelerine dönenler anlatılanları gerçek İslam ekonomisi zannediyorlar. Oysa yansıtılan Amerikan kurgusundan ibarettir. Gerçek İslam ekonomisini önce İslam alimleri, akademisyenleri ve bankacılar çalışmalı, tartışmalı ve uygulanabilirliğini ortaya çıkarmalıdırlar.” Çok doğru İslam coğrafyası derin bir uykuda, yönetimler sadece güçlerini oluşturan mevcut düzeni korumaya çalışmakla meşguller.

Toplantıya iyi ki iştirak etmişim uzun yola rağmen. İki gün süren toplantının özeti şöyle “İslam coğrafyasında eleştirel düşünme şart. Toplumsal refah ve bireysel özgürlük artmadıkça mevcut düzenin değişmesi, üretime geçilmesi, paylaşılması, ufuk göstermesi çok zor.”

Erdem Önde Olmalı

Katıldığım uluslararası bu toplantının notlarıma göre önemli noktaları şöyle;

“Bir ülkenin ekonomisi kadar insan kalkınma endeksi de o derece yüksek olmalıdır. İstanbul bir zamanlar ekonomik krizleri aşmasıyla dikkat çekerdi. İslam Coğrafyasında değerler krizinin yanına artık yöneticilerin şahsi hataları da eklendi. Çünkü tarih, felsefe, sosyoloji iktisat gibi dallar kulak arkasına itiliyor. Din kamusal alanda uygulanmıyor ve ciddi bir ikilem yaşanıyor. Hesap verebilirlik yok. Dünyadaki bütün gelişmelere herkes katıda bulunmalı, alıp kopya etmemeli veya tümden tepki gösterilmemelidir. Çoğu şeyi yeniden keşif ile inşa etmeliyiz. Erdem önde olmalı, şahsi çıkarlar değil.”

Ne kadar önemli spotlar bunlar. Hepsi birbirinin önünde, tümü birbirine bağlı hususlar. Devam edeyim notlarıma;

“İslam Ekonomisiyle ilk yayınlar Prof. Mannan’dan  Bahri Zengin’in tercüme ettiği İslam Ekonomisi(Fikir Yayınevi) oldu. Bir de Prof. Dr. Sabri Orman’ın İmam Gazali adlı küçük kitabı. Her şeyden önce ahlak sürecinin tamamlanması lazım. Finanslaşma reel ekonomi ve toplumsal değerler İslam ekonomisini oluşturur. İslami finanslaşma borç demek değildir. Değerleri vardı. Biz ise bilgi üretmiyoruz Böyle olunca kimlik ve özgürlük nasıl sağlanır? Her şeyden önce dürüst olmalıyız. Neden gelişemedik iyi düşünmeliyiz!. İslam Ekonomisi ile alakalı yayın çok az. Yaygın da değil üstelik. Sosyal gerçekliğin farkında olmalıyız ayrıca. İyi ki Malezya’da böylesi çalışmalar devam ediyor. Özellikle vakıflar konusunda daha fazla araştırma yapmamız gerek. Çünkü haram yaşanmamalı ve sömürge olmamalıyız.

Dünyadaki Gelişimi Iskalamamak

Özgürlükler ve bireysellik güçlü olmalı. Birbiri üzerinde hakimiyet kurmamalı. Hayat insana bir lütuftur. Yönetim algısı öne çıkmalı. İslam’da kaynak biriktirme yoktur. Paylaşma yaygın bir olgudur. Onun için de bankacılık gelişmemiştir. Dünyadaki bilgi gelişim sürecini ıskalamamalıyız. Her değerlendirme Allah korkusu ile yapılır. Riba konusu yeniden tanımlanmalı. İşbirliği ve hissedarlık geliştirilmeli. Mevlana’nın dediği gibi bulandırmadan akmak önemli. Enstrümantalist(çevreye uyma, doğadan yararlanma, mutlu olma) süreçlere odaklanmalı. Gerçek dışılık bazı gelişmelere insani olmadığından mani olabiliyor.”

Prof. Dr. Naci Şensoy ve Türkçeye de tercüme edilen Adaletsizlik kitabı yazarı Prof. Dr. Zafer İkbal çok güzel tespitlerde bulundular. Durham Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mehmet Asutay’ı çok tuttum. Çok önemli noktalara değindi ve kendini dinlettirdi.

“İktisatta reformlar gerek. Ahlak önemli ve en itici güçtür. Etik uygulamalarımız yeniden gözden geçirilmelidir. Önce de sonra da ahlaktır önemli olan. İslami değerler artık iktisatta da önem kazanıyor. İslam’ın doğduğu güne geri dönmeliyiz. Günümüzde refah ve zevkler hep öne çıkmakta. Oysa Kur’an-ı Kerim önce “iyilik yapın ve faydalı olun” diyor.

Şeffaflık, Dürüstlük, Ahlak ve Adil Toplum

Hayata herkes saygı duymalı. İnsanlar davranışlarına dikkat etmeli. İnsan nedir iyi tarif etmeli ve algılanmalıdır. Etik değerler, adalet, zarardan kaçınma, üretme, paylaşma, rızık, iyi huy hep önde olmalı.  Peki başka daha neler önde olmalı? Performans,  işbirliği, çalışmak, üretmek, paylaşmak, şeffaflık, dürüstlük, ahlak, özveri. Adalet her yere ve her şeye yansımalı. Elbette şahsi çıkarlar olacak ama ahlaki ölçüde. Rekabet hizmet odaklı olmalı. Kaynaşarak ortaklıklar kurulmalı. Adalet ve gerçekçilikten taviz verilmemeli. Borç değer oluşturmaz. Reel olmayandan ve  sanaldan kaçınılmalı. Bilgisayarın tuşlarına basarak kar edilmez. Esasında gerçek ekonomi finansı İslam ekonomisinin ta kendisidir.

Muhammet Ömer Chapra’ya göre İslam iktisadından ahlak ve adalet olmazsa olmazlardandır.  Adaletsizliğin yaygınlığı ve finansal krizlerin oluşma sıklığının iki önemeli sorun olduğunu ileri süren Prof. Dr. Mehmet Saraç da özetle şöyle diyor “Açlığın, yoksulluğun, işsizliğin ve hatta hastalıkların  kaldırılması yönünde çabalar artırılmalıdır. Adaletin gerçekleşmesi bütün kurumların olduğu kadar finansal sitemin de en önemli meselesi olmalıdır. Finansal kurumların kaynak havuzundan verdiği krediler yine toplumun tüm kesimine adilane biçimde hizmet etmediği sürece adil bir toplum rüyası gerçekleşmez.”

Asimetrik enformasyon, enformasyon asimetrisi veya asimetrik bilgi olarak da adlandırılan “bilgi asimetrisi”, bir ekonomi teorisidir. 2001 yılında George Akerlof, Michael Spence ve Joseph E. Stiglitz asimetrik enformasyonlu piyasalardaki analizleri için Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazanmışlardır.

Bilgi asimetrisi, bir alım-satım ilişkisinde satıma konu malla alakalı olarak bir tarafın diğer taraftan daha fazla bilgi sahibi olmasıdır. Satılacak mal hakkında daha fazla bilgi sahibi olan taraf doğal olarak satıcıdır.

Teorinin kurucularından Akerlof, 1970 yılında yazdığı “The Market for ‘Lemons’: Quality, uncertainty and the market mechanism” adlı makalede ikinci el araba piyasasını örnekleyerek teorisini izah eder.

Kullanılmış bir araba almak istediğinizi varsayalım. Buna göre ya iyi bir araba (şeftali) alacaksınız ya da kötü bir araba (limon). İlanları didik ettiniz ve aradığınız arabayı buldunuz. Araba tam istediğiniz fiyat aralığında. İyi birisi gibi görünen satıcıyla buluştunuz ve arabayı satın aldınız. Yeni aldığınız arabayla evinize giderken araba bozuldu. Yani arabanız “limon” çıktı. Garantiniz yok, anlaşmadan geri dönüşünüz yok ve iyice sinirlendiniz. Sizce ne oldu?

Satıcı, tabii ki de, arabayla ilgili sizden daha çok şey biliyordu. Motorun yüksek devirde kullanılıp kullanılmadığını, arabanın düzenli bakıma girip girmediğini ve garajda iyi bir şekilde muhafaza edilip edilmediğini biliyordu.

Bu sonuç zavallı araba alıcısı için acıklı bir hikâyedir, fakat bir iktisatçının bakış açısından daha kötüsü de olabilirdi. Her şeyden öte, alışveriş gerçekleşti.

Siyasette de durum aslında bundan farklı değil. Bu köşeyi takip edenler, aslında ekonomik birer argüman olan halkla ilişkiler (PR), marketing (pazarlama) gibi kavramların siyaset için de ne kadar hayati öneme sahip olduklarına daha önce de pek çok defa değindiğimizi hatırlarlar. Bu paralellik siyasetin yapısı gereği ticarete fena halde benzemesiyle alakalıdır.

Siyasette aslında bir ürün pazarlanmaktadır ve pazarlanan bu ürün siyasi partinin ve hatta liderin bizatihi kendisidir. Bu ürünün müşterisi ise seçmendir. Tıpkı ikinci el araba piyasasında olduğu gibi siyasetçi ve seçmen arasında da ürün hakkında bilgiye sahip olma konusunda bir dengesizlik (asimetri) söz konusudur.

Siyasetteki bilgi asimetrisinden doğan dengesizlik, Türk seçmenin alternatif siyasiler arasında seçim yaparken ilgili siyasetçilerin ekonomik yaklaşımlarını, eğitim politikalarına bakış açılarını, güvenlik ve dış politikaya dair stratejilerini, bireysel hak ve özgürlüklere dair düşüncelerini irdelemeden tercihte bulunması sonucunu doğurmaktadır. İkinci el araç piyasasında müşterinin kaliteye hiç bakmadan ucuz fiyat odaklı tercihte bulunması gibi, Türk seçmen de ucuz seçim rüşvetleriyle ve ideolojik söylemle manipüle edilen tercihlerde bulunur.

Bir noktaya itiraz ettiğinizi duyar gibiyim ve kesinlikle hak veriyorum. Türk milleti ikinci el araba alırken sigorta sisteminden hasar kaydını mutlaka sorgular; alacağı arabayı en az iki ustada ekpertize sokup boyasına, değişenine, kilometresinin orijinalliğine baktırır. Ancak Türk seçmen, ikinci el araç alırken gösterdiği hassasiyetin onda birini siyasi tercihlerinde göstermez.

Sonuçta da her seçim sonrası siyasetçilerin “limon” çıkmaları gerçeğiyle yüzleşiriz.