Türkiye’de bir “derin devlet” yapılanması ve yapının siyasi gelişmeleri belirleyen “devlet aklı” denilen bir planlayıcı, uygulayıcı iradesi olduğuna dair tartışmalar yeniden alevlendi.

Çünkü son yıllarda siyasi gelişmelerin doğal seyrinde gitmediği açık. Daha önce tasavvuru dahi mümkün olmayan, hayatın olağan akışına aykırı bu sistematik olayların faili/ failleri olmalı.

Mesela, “Türk milliyetçiliğinin kalesi” olduğunu iddia eden MHP’nin bugünkü çizgiye geleceğini kim öngörebilirdi?

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli Teröristbaşını “kurucu önder” ve “koordinatör” ilan etti. DEM/PKK taleplerini savunmaya devam ediyor.

Üç siyasi parti ve liderleri adeta eski MİT mensubu merhum Prof. Dr. Mahir Kaynak’ın şu sözlerini doğrulamak için gayret içindeler:

“Devlet, Türkiye’de dini ortadan kaldırmak isterse bunu en dindar/muhafazakâr parti eliyle yapar. Devlet, şeriatı veya dini kuralları getirmek isterse bunu laikliği savunan CHP eliyle yapar. Devlet, sınırları içerisinde bir Kürdistan kurulmasına karar verirse bunu milliyetçi/ülkücü MHP eliyle yapar.”

****

Mesela, İBB Başkanı ve ana muhalefet partisinin Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun hapse gireceğini, diplomasının iptal edileceğini, suç örgütü liderliği ve casuslukla suçlanıp yargılanacağını düşünemezdik. Şimdi sadece İmamoğlu değil, CHP’nin onlarca belediye başkanı ve ekipleri hapiste.

Ayrıca CHP’nin tüzel kişiliğine böyle bir operasyon olabileceğini düşünemezdik.

Şimdi, Özgür Özel ve ekibinin seçildiği kurultay için mahkemenin verdiği mutlak butlan ve tedbir kararı ile seçilmiş Genel Başkanı ve yönetimi polis zoruyla Genel Merkez’den çıkarıldı. O’nun yerine eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu getirildi. Ne operasyona ne de Kılıçdaroğlu’nun kayyımlığa bu kadar hevesli oluşuna şaşırmadık.

CHP’ye gönül vermiş milyonlar, bir önceki Cumhurbaşkanı seçiminde oy verdikleri Kılıçdaroğlu’nu bir “hain” olarak görüyor. “Bay Kemal’in” seçtirdiği milletvekilleri, il ve ilçe başkanları da aynı görüşteler. Kılıçdaroğlu’nun alevi destekçileri bile O’nu “düşkün” ilan ettiler.

İşte bunun gibi kolayca izah edilemeyen her şeyin faili olarak “Devlet aklı” denen şey gösteriliyor.

**********************************

Türk Derin Devleti Var Mı?

Daha önce de yazdım. Bu konuyu en iyi bilecek kişilerden E. İçişleri Bakanı Sadettin Tantan ile “Derin Devlet” kitabı yazarı,(Kurtlar Vadisi ve Deli Yürek dizilerinin senaristi) Ömer Lütfi Mete’den bizzat kendim duydum: Türkiye’de derin devlet var mı? sorusuna, her ikisi de farklı zaman ve mekanlarda, “keşke olsa ama yok!” demişlerdi.

Genelkurmay İstihbarat Daire Başkanlığı yapmış, emekli korgeneral İsmail Hakkı Pekin ise (Eylül 2024’te Habertürk TV’de) “Türkiye’de bir derin devlet vardır ama bu Amerikan derin devletinin uzantılarıdır. Millî bir derin devlet yoktur. Derin millet vardır. Türkiye’nin millî bir derin devleti olsaydı, 1970-1980 arasındaki olayları, 12 Eylül’ü ve diğer müdahaleleri ve 15 Temmuz’u yaşamazdık” demişti.

Pekin devamla şu bilgileri de vermişti: “Türkiye’de silahlı kuvvetler veya askerî öğrenciler içinden seçilen gençlere Seferberlik Tetkik Kurulu ve sonra da Özel Harp Dairesi’nde görev verilirdi. Bunların kim olduğunu sadece MİT bilirdi. MİT ise zaten CIA ile Ankara’da aynı binada altlı üstlü çalışırdı. Maaşlarını ABD verirdi.

Bu kadrolar içinden devşirilen insanları sonra ABD ve İngiliz istihbaratı Türkiye aleyhine kullandı. Türkiye 12 Eylül’e bu kadrolar tarafından sürüklenmiştir.

Fetullah Gülen, Mehmet Şevket Eygi gibi isimler 1959’da bu yapı içinde görevlendirildi. Görevleri, Yeşil Kuşak projesi çerçevesinde komünizmle mücadele faaliyetleriydi. 12 Eylül’den sonra yakalanan Fetullah Gülen’in serbest bırakılması için Genelkurmay Başkanı aradı ve serbest bırakıldı.

Bu tür insanların bir kısmı CIA tarafından devşirildi ve şimdi FETÖ dediğimiz istihbarat örgütü kuruldu.”

****

Devlet bürokrasisi içinde görev almış emekli veya halen görevde olan bazı kişilerin siyasi gelişmeleri yönlendirme çabası içinde olduğu söylenebilir. Ama bunların ABD/CIA veya Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kurguladığı planların dışında etkin oldukları bir alan bulabildiklerini söylememiz doğru olmaz.

**********************************

Bülent Kuşoğlu’nun Devlet Aklı Açıklaması

“Devlet aklı” yorumu yapanlardan biri de “Kemal Kılıçdaroğlu’nun 45 yıllık yol arkadaşı Bülent Kuşoğlu” oldu. Kuşoğlu, KK’nun 2023’teki cumhurbaşkanlığı adaylığının en kuvvetli destekçilerindendi. O dönem aynı zamanda CHP’nin Genel Başkan Yardımcısıydı. Şimdi Mahkeme kararı ile Genel Başkan olan KK tarafından yine Genel Başkan Yardımcısı olarak atandı.

Kuşoğlu, Devlet Aklı’nın “Tayyip Erdoğan sonrasına yönelik planlar yaptığı” kanaatinde. “Çünkü bu cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi sadece Erdoğan üzerine inşa edilmiş vaziyette. Erdoğan sonrasında Türkiye’yi bir kaos, karmaşa bekliyor. Onun için de o devlet aklı, bürokratik aklı bir şeyler yapmaya çalışıyor sanki kendine göre. Doğru mu yapıyor, yanlış mı yapıyor onu bilmiyoruz.”

“Böyle bir ortamda CHP’ye bu müdahale neden yapıldı, oturup bunu konuşmamız lazım” diyor.

Bu açıklamalar doğru ise, Bölge Adliye (İstinaf) Mahkemesinin “mutlak butlan” kararını devlet aklı böyle buyurduğu için vermiş olduğunu varsaymamız gerekiyor. Böyle kabul ederseniz yargının bağımsız ve tarafsız olmadığı gibi emirle karar verdiğini iddia etmiş olursunuz. Dahası, “Kemal Kılıçdaroğlu da ‘bu akla uyup’ kendisine verilen görevi yerine getiriyor” demiş olursunuz.

Aynı şekilde MHP Genel Başkanının Öcalan’ı “kurucu önder” ve “koordinatör” ilan etmesi de aynı devlet aklına uymanın sonucudur” derseniz,O’nu da bir “görevli” olarakdeğerlendirmiş olursunuz.

Bu siyasi liderler “görevli” ise, seçmen iradesinin etkisi çok önemsiz demektir.

Kanaatimce, “ABD derin devletinin uzantıları” dışında bir “yerli devlet aklı” varsa, bunun Cumhurbaşkanı R.T. Erdoğan’ın bilgi ve iradesi dışında oluşması mümkün değildir. O, devletin görünür ve görünmez bütün aktörlerine hakimdir.

ABD derin devletinin etki alanı dışında kalanlar hariç, Türkiye’de ne olup bitiyorsa Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bilgisi dahilinde ve talimatlarıyla yapıldığına inanıyorum.

Tarih boyunca, karşı çıkanlara rağmen, ceza eğitim ortamında her devirde kullanılmıştır. Bu gün ABD, Fransa, Almanya, Japonya gibi en ileri ülkelerde, ceza yasaklansa bile eğitim ortamında işe koşulmaktadır.

Bizim eğitim dünyamızda ise; “Eti senin kemiği benim!..”, “Hocanın vurduğu yerde gül biter!..” gibi yanlış anlayışlar artık kalmadı.

Sevgi, bilgi ve özgürlük yaşanarak öğrenilir; yaşanmadan, bunlar yalnız bilinir; fakat uygulanamaz. Oysa çağlar boyunca okul sistemlerinde, “sevgiye” istendik düzeyde yer verilmemiştir.

Hala bazı okullarımızda dayak, baskı, otorite, aşağılama, alaya alma, tehdit, okuldan uzaklaştırma gibi cezalar görülebilmektedir. Böyle kurumlarda, öğrenci değil, öğretmen ve konular ön plandadır.

Sevginin, tutarlı bilgi ve özgürlüğün olmadığı eğitim ortamında, sevgi dolu, tutarlı bilgi ve becerilerle donanımlı özgür insanlar yetiştirilemez. Baskı, korku, tehdit, kin, nefret, öç alma vb. gibi duygulardan sevgi, acıma, hoşgörü, anlayış, içtenlik gibi duygular asla oluşamaz.

“Sevgi sevgiyi, korku korkuyu doğurur.” Geleneksel çocuk yetiştirme uygulamalarında, çocuğun olumlu davranışları değil, olumsuz davranışları izlenmektedir. Fizikî cezalarla, korkutma, ayıplama ya da azarlama yoluyla, kötü ve istenmeyen davranışların yok edilmesine çalışılmaktadır.

Bu tutum ise, çocuğun olumsuz davranışlarını baskı altında tutmasına sebep olmakta ve ruh sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu tür bir uygulama, çocuğun neyi yapmaması gerektiğini öğretir.

Yapılan araştırmalar ise, çocuğa ne yapması gerektiğini, ödüllendirme yoluyla kazandırmanın en iyi ve etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir.

Uygulamalar çocuğun başarısında cezalandırmadan çok, ödüllendirmenin daha etken olduğunu göstermiştir. Çocuk suç işlediğinde hemen cezalandırma yoluna gidilmesi, çocuğa sevilmediği duygusunu verebilir. Hele çocuğa hak etmediği bir cezayı vermek, onun ruhunda onarılması güç yıkıntılar meydana getirir.

Çocuğa ceza yerine, hatalarını düzeltecek şekilde sevgiyle rehberlik yapılmalıdır. Kasıtlı olarak işlediği suçların nedenleri araştırılarak suça iten şartlar ortadan kaldırılmalı, bulunduğu kötü durumlardan kurtarılmalıdır.

“Cemil, öğretmenine hep sen derdi. Öğretmeni uyardığında siz derdi, sonra yine unutup sen derdi.

Öğretmeni, bir gün bir ceza verdi: Herkes evine gitti, Cemil okulda kaldı. “50 kere KENDİMDEN BÜYÜKLERE SİZ DEMELİYİM” diye yazacaktı.

10 dakika sonra, öğretmen gelip “bitirdin mi?” dedi. “Evet” dedi Cemil. “Hem de 100 kere yazdım.”

Öğretmeni neden dediğinde ise, şu cevabı verdi:

– Seni memnun etmek için.”

Suç ve ceza anlayışının yaşlara ve toplumsal düzeye göre değişmesini gösteren ilginç bir soruşturma yapılmış. Arkadaşının oyuncağını bilerek kıran bir çocuğa ne ceza verilmeli? Sorusu, varlıklı ve yoksul aile çocuklarına sorulmuş.

Bu soruyu 6-11 yaş kümesindeki yoksul çocukların büyük çoğunluğu, “Dayak atmalı!” diye yanıtlamışlar.

Varlıklı aile çocukları ise, “Yeni bir oyuncak alsın versin ya da ödesin” diye karşılık vermişler. Gelir ve eğitim düzeyi düşük olan ailelerde daha çok dayağa ve baskıya dayalı bir eğitim uygulanmaktadır.

Şu anda “öğretmenin öğrenciye zarar vermesi, hakaret etmesi ve dövmesi” vb. gibi fiiller, Türk Ceza Hukuku ve Devlet Memurları Kanunu’na göre suç oluşturmaktadır.

Görev yaptığım yıllarda; birçok öğretmene, öğrencisine şiddet uyguladığı için yapılan soruşturmalar sonunda; “disiplin cezası” ve “yargılanması” teklifi getirildiğine tanık olmuştum.

Bu hukuki durumu. Bir de ceza vermenin, acıtan vicdani ve insani boyutu var.

O bakımdan, ne eğitimde ne de normal yaşamda, çocuğa ve hiçbir canlıya, “nedeni ne olursa olsun” maddi ve manevi şiddet uygulanmamalıdır.

Sevgiyle kalın…

Derlediklerimizden bahisle;

Osmanlı Devleti’ni kuran Osman Gazi tam boyu tartışmalı olsa da Oğuzların Bozok kolundan Kayı boyuna mensuptur. Böylelikle de Osmanlılar daha ilk baştan kurucu unsur olarak Türk etnisitesindendir. Bugünkü Türkiye Türklerinin atalarıdırlar.

Ankara Savaşında Türkmen’lerin Timur’u desteklemesi sonucu yıkılan Osmanlı devleti on ya da on bir yıl sonra tekrar oluşuyor.
Osmanlı Devletinin bu ikinci kuruluşu, devşirmelerin etkisi altında kuruluyor. Bu devşirmeler bundan sonra Türkmenlere asla mı asla iyi gözle bakmıyorlar; bu konuyu Faruk Sümer, Oğuzlar kitabında[18] çok güzel yazmış.
Osmanlı Devletinin ikinci kuruluşundan sonra genel olarak Türkmenler, özel olarak da Işık taifesi denen Kızılbaşlar üvey evlattan daha kötü bir muamele görüyor. İşte bu tarihten sonra, birini aşağılamak için ona “Terk” demek yetiyor, Terk Arap aksanına göre Türk demek, Terk’in çoğulu Etrak; etrâk-ı bi idrak böyle söyleniyor
*
Şevket Süreyya Aydemir (1897-1976), hayat öyküsünü yazdığı “Suyu Arayan Adam” kitabından alıntılar;
Türk; Yavuz Sultan Selim’e göre, eşek idi… Türk; Koçi Beye göre, mezhepsiz ecnebiydi… Türk; Hoca Saadettin Efendi’ye göre, leşti, hilebazdı, aşağılıktı… Türk; Naima’ya göre, azgındı, çirkindi, kabaydı, cahildi… Türk; Nefiy’e göre, Allah’ın irfan pınarını yasakladığıydı… Türk; Baki’ye göre, kabaydı… Türk; Hafız Çelebi’ye göre, baban bile olsa öldürülmesi gerekendi… Türk; Sadrazam Kuyucu Murat’a göre, başı vurulması gerekendi… Türk; Aksaraylı Kerimettin Mahmut’a göre, hunhar köpekti. Me’lundu… Türk; Merzifonlu Seyyit Abdurrahman Eşref’e göre, eşsiz bir gaddardı… Türk; Gelibolulu Mustafa Ali’ye göre, pasaklıydı, çirkindi… Türk; Taşlıcalı Yahya’ya göre, soyu kuruyasıca idi… Türk; Büyükelçi Moralı Çuhadır Ahmet’e göre, hayvandan farkı olmayandı… Türk; Tokatlı Nuri’ye göre, şehir dili bilmez hayvandı… Türk; Şeyhülislam Mustafa Sabri’ye göre, tiksinti duyulandı… Türk; Vahdettin’e göre, dini, soyu sopu, yurdu belirsiz, cahiller sürüsüydü…
*
Siniriniz bozulmasın devam etmeyeyim!
Osmanlı…
– Ermenilere, “Millet-i Sadıka”…
– Araplara, “Kavm-i Necip”..
– Rumlara, “Romalı” anlamına gelen “Romeos” derken Türkler’i böyle aşağıladı.
*
Peki, Türk kendini nasıl görüyordu?
“İlk ders beni şaşırtmıştı. Bu bölük, o zamanki milletin bir parçasıydı. Hepsi de Anadolu köylüleriydi. Biz Anadolu köylüsünü dindar, mutaassıp bilirdik. Hâlbuki bu gördüklerim sadece cahildiler.
Fakat asıl şaşkınlığım ikinci derste oldu. Daha ilk sual cevaplarda anlaşıldı ki, bu askerler yalnız hangi dinden olduklarını değil, hangi milletten olduklarını da bilmiyorlardı.
‘Biz hangi milletteniz’ deyince her kafadan bir ses çıktı:
‘Biz Türk değil miyiz’ deyince de hemen, ‘Estağfurullah’ diye karşılık verdiler.
Türklüğü kabul etmiyorlardı.
Hâlbuki biz Türk’tük. Bu ordu Türk Ordusuydu. Türklük için savaşıyorduk. Asırlarca süren maceralardan sonra son sığınağımız ancak bu Türklük olabilirdi.
Fakat ne çare ki bu “biz Türk değil miyiz?” diye sorunca “Estağfurullah” diye cevap verenlerin görünüşe göre Türk demek Kızılbaş demekti.(…)
Dininde, milliyetinde birleşmiş olmayan bu bölük, dersler ilerledikçe görüldü ki, devletin şeklini, devletin adını, padişahın ismini, devletin merkezini, başkumandanını ve onun vekilini de bilmemektedir.
Hele iş, vatan bahsine dönünce büsbütün karıştı. Kısacası, vatanımızın neresi olduğunu bilen yoktu. Yahut da bütün bilgiler, belirsiz, köksüz, şekilsiz ve yanlıştı…”

*

Falih Rıfkı Atay (1894-1971), “Batış Yılları” adlı eserinde kendi kuşağını Osmanlı’nın son çocukları olarak tanımladı ve devamla;
“Kendime ilk defa ne zaman ‘Türk’ dediğimi ben büyüyüp de Namık Kemal’i okuduğum günlerde kitapta gördüm. Kulağımla ancak Meşrutiyet’te duydum.
Biz padişah kulları idik. Okul çıkışlarında her akşam sıraya girer, ‘Padişahım çok yaşa’ diye bağırırdık…”
Buraya kadar yazdıklarımın kuşkusuz amacı var:
Mustafa Kemal de, Osmanlı’nın son kuşağındandı. Türk’ün, Osmanlı iktidarı tarafından nasıl aşağılandığını yaşadı. Osmanlı münevverlerinin Babıâli’de “Türk” sözünü Arap aksanıyla ifade ederek “Terk” diye yazdıklarını unutmadı. (“Terk” sözcüğünün çoğulu Arapçada “Etrâk” demekti ve Türklere, “etrâki bi idrak” -anlayışsız Türkler- diyorlardı!)
*
Tarihi bir gerçeğin anatomisi;
Engin ve soylu Tarihiyle bilinen Türkler İslam Diniyle karşılaşınca bu dine kolaylıkla adapte oldular; çünkü İslam öncesi de tek Tanrıya inanıyorlardı.

Milli yapılarıyla, İnanç anlayışıyla Türk İslamcı değil, Kur’an’ın insanıdır. Türk birlikçisidir; Turancıdır
Milliyetsiz milliyetçi değil, Türk milliyetçisidir
Evrenselci, Halkların kardeşliği, Din kardeşliği masallarına inanan değil, Türkün kardeşi sadece Türk’tür gerçeğini inanır.
Sağcı, solcu. Dinci, Dinsiz. Kapitalist, komünist veya Avrasyacı bopçu Avrupacı değil. Orhun nehri gibi kaynağından Türk tür bunun içinde Türkçüdür, Turancıdır.
Kanım aksada zafer İslamlın veya onun bunundur diyenlerden değil, varlığım Türk varlığına armağan olsun diyendir.
*
O halde atam belli, ceddim belli, soyum belli, Türklüğünün farkında olmayan mankurtlardan değiliz. Soyumun yüceliğini bilenler bilir, ama birde en iyi kendim bilirim, Türk olduğum için kendimi dünyanın en şanslı kişisi sayar, tarihimi geçmişimi asaletimi yüceliğimi hep özümde bulur gururlanırım..
Türk olunmaz, Türk doğulur.
Gayriler elbette ki benim gibi olamazlar, hiç bir zaman Türk olma imkânları da yoktur, çünkü asalet, asillik, yücelik, Türklükten yani soydan gelir. Ne mutlu Türküm diyenlere, ne mutlu Türklüğünün farkında olup Türk’çe yaşayanlara.
*
Türklüğü tamamlayıcı yegâne kavram İslam Peygamberi Hz Muhammet’ in ana felsefesini kavrayarak İslamı anlamlandırmak ve Anadolu’ ya İslam tohumunu eken Ahmet Yesevi’nin muazzam öz deyisi ile İslamı Türkçe okuyabilmektir.
Yesevi’nin ifadesiyle;
‘’Türk olmak kaderimdir; ancak inancım tercihimdir.’’der. Çünkü Türk olarak doğmuştur;
Ahmet Yesevi’nin yolu bizleri bir arada yaşatan sevgi yoludur. Anadolu’nun dört bir yanına gönderdiği talebeleriyle kardeşlik tohumlarını ekmiş, onun ardından gelen Mevlana ile Yunus Emre, Hacı Bektaşi Veli ile bu tohumlar fidan olmuş, Osmanlı’nın hoşgörüsü ile çınar olmuş ve Cumhuriyetimiz ile Anadolu’da adeta kökleşmiştir.
*
İslam evrensel bir dindir. Güzel ahlakı ve sevgiyi esas alır. Türk İslam kültürünü içselleştiren milli ve manevi kimliğimizle benliğimizi güçlendirdik; imparatorluklar kurduk; Türkiye Cumhuriyetini kurduk; bin yıldır Anadolu’yu yurt edindik.
Bilelim ki; ”Bu toprakların dili sevgidir”.
*
Kaldı ki;
‘’İki Ses vardır Bizi Kendimize Getiren.
Biri EZAN Sesi Diğeri SELA.
Biri Hala Yaşadığımızı, Yüce Yaratana Karşı Sorumluluğumuzu Hatırlatır
Diğeri Bu Âlemde Misafir Olduğumuzu’’ …
*
Türk; Atatürk’e göre, yıldırımdı, kasırgaydı, dünyayı aydınlatan güneşti. Bu sebeple…
Tarih: 23 Mayıs 1928.
TBMM, 1312 s
Türk Vatandaşlığı Kanunu’nu kabul etti. Böylece…
Asırlardır hor görülen Türk, yurttaşlık payesiyle onurlandırıldı.
Osmanlı ile Cumhuriyet farkı buydu…
“Türk”, Osmanlı’da olduğu gibi aşağılanan-horlanan değildi.
Zamanın ruhu değişmişti: Türk; uluydu, yüceydi…
Atatürk başarmıştı.

Öğrenci hocasına sorar:

“Hocam, ‘hakikat’ sözcüğünü dilimizden çıkarsak, yerine ‘gerçek’ kelimesini koysak ne kaybederiz?”

Hoca tebessüm eder, kısa ama derin bir cevap verir: “Evladım, hakikati kaybederiz.”

Öğretmenin zekice verdiği cevap karşısında şapka çıkarmamak mümkün değil.

İlk bakışta “tevriye” sanatına güzel bir örnek ve bir kelime oyunu gibi görünen bu cevap, aslında plaza diliyle iletişim kuran ve dijital esaretinin farkına varamayan günümüz gençlerinin en büyük buhranlarından birine işaret eder. Çünkü insan bazen bir kelimeyi kaybettiğini zannederken, aslında o kelimenin taşıdığı dünyayı kaybetmektedir.

Türdeşlerimizle ve eşya ile ilişkilerimize bir de bu açıdan bakmamız lazım:

Her şeyin sadeleştirilmesi, kısaltılması ve kolaylaştırılması gerektiği düşünülüyor. Dil de bu değişimden nasibini alıyor. Bazı kelimeler eski bulunduğu için terk ediliyor, bazıları ise yerine konulan yeni sözcüklerle aynı anlamı taşıdığı varsayılarak unutuluyor. Oysa dil yalnızca iletişim aracı değildir. Dil, bir milletin hafızasıdır. Kelimeler ise o hafızanın taşıyıcılarıdır.

“Gerçek” ve “hakikat” kelimeleri buna güzel bir örnektir.

Gerçek; çoğu zaman görünen, ölçülen, tespit edilen şeydir. Müşahhastır, somuttur. Bir olayın meydana gelmiş olması bir gerçektir. Yağmurun yağması, güneşin doğması, bir savaşın yaşanması gerçektir. Beş duyuyla algılanır, deneyseldir. Batı’daki “realizm” akımı, bizde “gerçekçilik” diye ifade edilir. Fakat hakikat, bu görünenin arkasındaki manayı da içine alır. Hakikat, yalnızca olanı değil, olanın nedenini, amacını, anlamını ve insanla ilişkisini de sorgular. İnsan veya eşya hakikati ile gerçeği aynı şey değildir. Varlık nedenimiz, “hakikat” kelimesiyle dillendirilirken biyolojik, fiziki belki de kısmen psikolojik yönümüz “gerçek” kelimesiyle anlatılmalıdır.

Bugün bilgi çağında yaşıyoruz. İnsanlık tarihinde hiç olmadığı kadar çok bilgiye sahibiz. Telefonlarımızda, bilgisayarlarımızda, kütüphanelerimizde sayısız veri bulunuyor. Ancak bu bilgi bolluğuna rağmen insanların huzuru, mutluluğu ve anlam arayışı konusunda ciddi sıkıntılar yaşadığını görüyorum. Çünkü bilgi arttı ama hikmet aynı ölçüde artmadı, hakikatten uzaklaşıldı. Bilim dalları gerçeklerin sayısını artırdı, lakin hakikatin kutbunu kaybetti.

Bir insanın kaç yaşında olduğu gerçektir. Hayatını neye adadığı ise hakikatle ilgilidir. Muhabbet, vefa, merhamet, vicdan, bağışlama … birer hakikattir.

Bir ağacın boyunu ölçebilirsiniz; bu gerçektir. O ağacın insana sabrı, kök salmayı ve direnç göstermeyi öğretmesi ise hakikattir. Eşyanın hakikati, insanoğluna verdiği derstir, irfandır.

Modern dünya, çoğu zaman bizi gerçeklerle meşgul ediyor. Sürekli rakamlar görüyoruz. İstatistikler okuyoruz. Veriler topluyoruz. Ölçüyor, biçiyor, karşılaştırıyoruz. Fakat insan ruhu yalnızca verilerle yaşayamaz. İnsan, anlam arayan bir varlıktır. Anlam ise hakikatin kapısından içeri girer.

Belki de bugün yaşadığımız birçok sorunun temelinde bu ayrımı unutmuş olmamız yatıyor. Teknoloji gelişti, binalar yükseldi, araçlar hızlandı; ama yalnızlık, güvensizlik arttı, insanlar birbirini anlamakta zorlanmaya başladı. Çünkü gerçeklere yatırım yaptık; hakikati ise ihmal ettik.

Hakikat, insanı kendisiyle yüzleştirir. Ona sadece “Ne biliyorsun?” diye sormaz; “Nasıl yaşıyorsun?”, “Neye inanıyorsun?”, “Ne uğruna mücadele ediyorsun?” sorularını da yöneltir.

Bu yüzden hakikat kelimesinin kaybolması yalnızca bir sözcüğün kaybı değildir. Bir bakış açısının, bir düşünme biçiminin ve bir medeniyet tasavvurunun kaybıdır.

Kelimeler, ev gibidir. İçlerinde asırların birikimi yaşar. Bir kelimeyi attığınızda yalnızca birkaç harfi değil, o harflerin taşıdığı anlam katmanlarını da kapının dışına bırakmış olursunuz.

“Hakikat” yerine “gerçek” desek ne kaybederiz?” sorusuna verilen cevap son derece nükteli ve vecizdir: “Hakikati kaybederiz.”

Eski kültürümüzden kopma refleksi adına eş anlamlısı diye uydurulan kelimelerin hemen hiçbirinin, tarihi süreç içinde organikleşen kelimelerin anlamlarını karşılaması mümkün değildir: Medeniyet/uygarlık, talebe/öğrenci, muhabbet/sevgi, tecrübe/deneyim, mektep/okul, irfan/kültür, şuur/bilinç, hürriyet/özgürlük, hayat/yaşam, gibi … Kendisiyle değer bulup varlığımızı gerektiğinde armağan ettiğimiz sevgilimiz için kullandığımız “hayatım” kelimesi yerine “yaşamım” demek, bana oldukça iğreti, sevimsiz, çirkin gelmektedir.

Dilciler arasında genel kabul gören görüş şudur: Her eski kelime, yerine gelen yeni kelimeyle bire bir karşılanamaz. Çünkü kelimeler yalnızca sözlük anlamı taşımaz; tarih, kültür, edebiyat ve medeniyet birikimini de taşır.

Bir insan “bilgili” olabilir; ama “irfan sahibi” olmak çok daha farklı bir mertebeyi anlatır. Kelime değiştiğinde sadece ses değil, bazen bir medeniyet tasavvuru da değişmiş olur.

Kelimeler, farklı ufuklara açılan farklı pencerelerdir. Dilin zenginliği düşüncenin zenginliğidir. Düşüncenin zenginliği ise insanın dünyayı anlama kapasitesidir. Hakikati arayan toplumlar yalnızca bilgi sahibi olmazlar; aynı zamanda bilgelik de üretirler.

Hepimizin yeniden sorması gereken soru, şudur: “Gerçek”i öğrenmek için büyük çaba harcıyoruz. Peki, “hakikat”i aramak için ne kadar emek veriyoruz?