Lider Rehin Alınırsa…
Son günlerde, eşimin “mutlaka seyretmen gereken bir dizi” tavsiyesi üzerine, Netflix’in 2025 yapımı “Hostage” (REHİN) isimli politik gerilim dizisini izledim. İki önemli ülkenin kadın liderleri, İngiltere Başbakanı ve Fransa Cumhurbaşkanı karakterleri üzerinden, liderlerin rehin alınma riskine karşı nasıl direnç gösterebileceği inceleniyor.
Burada rehin alınmadan kastım karar alma özgürlüğünün baskı altına alınmasıdır.
Filmin hikayesi, İngiliz Başbakanı’nın kocasının kaçırılması ve Londra’ya resmi bir ziyarette bulunan Fransız Cumhurbaşkanı’nın aynı ekip tarafından şantaj görmesiyle başlıyor. Siyasi liderlerin korkunç seçimlerle karşı karşıya kaldığı bir durumu konu alıyor: Aileyi kurtarmak mı, ulusal istikrar mı, seçim kazanmak mı, rezil olmak mı? Liderler her kararın ölümcül olabileceği tercihlere zorlanıyor.
İngiltere ve Fransa liderlerinin iradelerinin rehin alınmaya çalışıldığı dizide, asıl hedef İngiltere Başbakanıdır. Başbakanı istifaya zorlamak için en yakınlarının hayatı üzerinden baskı kuruluyor. Ayrıca ülke içinde kaos ve güvenlik endişesi yaratan olaylar tertipleniyor. İngiltere Başbakanına destek verecek olan Fransa Cumhurbaşkanı da özel hayatı ile ilgili bir kasetle tehdit edilerek etkisizleştirilmeye çalışılıyor.
Bu baskı aslında doğrudan ülkenin kaderini de ilgilendirmektedir. Bu yüzden Başbakan kocasını kaçıranların “istifa et” baskısına karşı direniyor. “Bu insanlar her şeyi yaparlar ama ben onlara boyun eğemem.” “Teröristlerle pazarlık yapmayacağım. Sadakatim bu ülkeye” diyor.
*******************************
Lider Nasıl Rehin Alınır?
Liderlerin iradelerinin rehin alınması, gerçek dünyada da sıkça rastlanan olaylardandır. Medya, diplomatik baskılar, ekonomik bağımlılıklar veya kişisel zaaflar üzerinden gerçekleşebilen örneklerini hatırlarsınız.
Ülkesini yöneten liderin kendi iradesini rehin almaya çalışan güçlere karşı direnebilir olması ülkenin “beka sorunu” olabilecek kadar önemlidir.
Film bana, bir ülke liderinin rehin alınma riskiyle karşı karşıya kalabileceği çeşitli durumları düşündürdü.(Ülke lideri için yaptığımız değerlendirmeleribirsiyasi parti lideri/ büyük bir şirket yöneticisi/ sendika lideri veya herhangi bir kitleye liderlik yapanlar için genişletebiliriz.)
****
Bir liderin, fiziksel olarak değil, karar alma özgürlüğünün tehdit edilmesi anlamında, rehin alınması genellikle şu yollarla olur:
Kişisel zaafların ifşa edilmesiyle tehdit… Yakınlarının güvenliği üzerinden baskı… Geçmişteki hataların medya veya muhalefet tarafından kullanılma riski… Ekonomik veya diplomatik bağımlılıkların şantaj aracı haline gelmesi…
Kişisel zaafların ifşa edilmesi tehdidi, gayrimeşru cinsel ilişkiler, sapıklıklar, rüşvet ilişkileri, yolsuzluklar, devlet gücü kullanılarak elde edilmiş servetler, uyuşturucu baronlarıyla ilişkilerin teşhiri gibi çok sayıda alanda olabiliyor.
Öyleyse,bu kadar büyük risk ihtimaline karşı, seçtiğimiz liderlerin rehin alınabileceği tehditlere karşı direnç gösterebilecek vasıflara sahip olması gerekiyor.
Bir ülkenin liderinin şaibeli serveti sebebiyle hayati bir dış operasyon iptal edilebilir. Birleşmiş Milletlerde, NATO’da vd uluslararası kuruluşlarda oyu değiştirilebilir. Bir siyasi parti lideri kasetlerle istifaya, bir başkası belli politikaları savunmaya zorlanabilir. Çok önemli siyasi figürler rüşvet, ihaleye fesat karıştırma gibi suçlamalarla siyaset dışına itilebilir. Seçimin kaderini değiştirecek bir aday parayla veya tehditle rakibinin safına geçebilir. Yargı sopasıyla korkutulan bir belediye başkanı yıllardır eleştirdiği rakip partiye geçebilir…
Bereket bunlar bizim ülkemizde olmayan şeyler! Olsaydı, herhalde Türkiye’de de “Hostage/ Rehin” tadında diziler çekilirdi. Bunlar ülkemizde olsaydı, güçlü sinema sektörümüz “Rehin” dizisinden daha iyisini çekerdi.
**************************************
Direnç Gösterebilen Liderlerin Vasıfları
“Rehin” filminden ilham alarak, kendisinin rehin alınmasına direnebilecek liderlerde olması gereken özellikleri sıralayalım:
Dürüstlük: Ahlaki zafiyeti olmayan, geçmişiyle barışık olanı şantaj korkutamaz.
Psikolojik sağlamlık: Krizde panikleyen değil, strateji üreten lider ayakta kalır.
Etik değerler: İlkelerini çıkarlarına feda etmeyen lider, kolay lokma değildir.
Bağımsızlık: Hem kişisel hem kurumsal baskılara kapalı olmak.
Güvenilirlik ve Halkla İletişim: Halkı arkasında olan lider, tehditlere daha dayanıklıdır. Şeffaf iletişim, manipülasyonlara karşı kalkan görevi görür.
Yani asıl etken koltuk gücü değil, karakter zırhıdır.
**************************************
Rehin Eden Zaafların Eşik Değerleri
“Hostage / Rehin” dizisinden şu dersleri çıkardım:
Liderlik, sadece güç değil, karakter meselesidir. Kriz anlarında gösterilen etik duruş, liderin gerçek gücünü belirler. Rehin alınmamak için liderin zaaflarının kritik eşik değerlerini aşacak boyutta olmaması gerekir.
Zaaflar insanidir. Liderlerin de insan olarak zaafları olur. Ancak bir liderin rehin alınmasına yol açan zaaflar genellikle şu eşiklerin aşılmasıyla başlar:
Aile, servet veya geçmiş ilişkiler üzerinden devlet içi ve dışı güçlere bağımlılık geliştirilmesi.
Gizli kalması gereken kişisel hataların kamu görevini etkileyecek şekilde saklanması.
Güç ve servetini kaybetme korkusunun hayati konularda dahi karar alma mekanizmasını etkilemesi.
Bu eşiği aşmadığı sürece, bir liderin zaafları ona küçük sıkıntılar yaşatsa da rehin alınmasına yol açmaz.
Özetle, * Kamu görevini kişisel çıkarlar için kullanmak. * Kişisel hedefler için millî güvenliği riske atmak. * Halkı yanıltmak veya gerçekleri gizlemek. * Millî Egemenliği pazarlık konusu yapmak. BunlarLİDERİN ASLA AŞMAMASI GEREKEN EŞİKLERDİR.
Bu eşikleri aşan bir lider REHİN alınabilir. Ülkesi ve milleti için en önemli sorun olabilir.
Bir lider rehin alındığında aslında bütün ülke rehin alınır. Ve bazen tehdit olarak kullanılan tek bir kaset, tek bir dosya ya da bir tek kişinin ihtiras ve korkuları bir milletin geleceğini karartabilir.
Mehmet’ler, Mustafa’lar ve Zaferler Ayımız Ağustos
Türk tarihinde ağustos ayı büyük savaşların ve zaferlerimizin yaşandığı bir aydır. Bunların bir kısmını şöyle sıralayabiliriz:
Malazgirt Zaferi, 26 ağustos 1071, Sultan ALPASLAN
Trabzon’un fethi, 15 ağustos 1461, Fatih Sultan MEHMET
- Mohaç Meydan Muharebesi Zaferi, 29 ağustos 1526, Kanuni Sultan SÜLEYMAN
- Kıbrıs’ın fethi,Sultan 2.Selim zamanı, ağustos 1571, Lala Mustafa Paşa
Sakarya Meydan Muharebesi, ağustos 1921, Mustafa Kemal PAŞA
- Büyük Taarruz,26-30 ağustos 1922, Gazi Mustafa Kemal PAŞA ve diğerleri…
Bu zaferlerde Mehmet ve Mustafa isimleri dikkat çekici olup askerlerimize de genel olarak MEHMETCİK adı verilir. Son iki savaşımızın komutanlarının isimlerinin mustafalı olması da dikkat çekicidir. Başkomutan Mustafa Kemal, Genel Kurmay Başkanı Mustafa Fevzi, Batı Cephe Komutanı Mustafa İsmet…
Her zafer bayramında Gerede’nin Avşar köyünden Kulaksız Mehmet Çavuş dedeyi hatırlar ve rahmetle anarım. O, 1897 doğumludur. Yaşıtı olan gençler 1.Cihan Harbi için askere alınır. Bunların pek çoğu Çanakkale’de şehit olur. Mehmet çavuş dede ise 4 yıl Kafkas Cephesi’nde 2 yıl da Batı Cephesi’nde askerlik yapar.
Cesareti ve akıllılığı sebebiyle çavuş yapılır. Kazım Karabekir komutasındaki Kafkas cephesinde Ermenilerle yapılan savaşlar kazanılıp Gümrü Antlaşması ile orası sükun bulunca bazı ordu birlikleri destek için Batı Cephesine gönderilir. Mehmet Çavuş dedemiz de bu gelenlerden olup Polatlı civarına kadar gelmiş olan Yunan ordusunun geri püskürtüldüğü Sakarya Savaşı ve bir yıl sonraki Büyük Taarruza katılarak işgalci düşman ordusunun İzmir’e sürülüşünde savaşmıştır.
Köy odasında bu konulardaki sohbeti köy gençleri tarafından ilgi ve dikkatle dinlenir. Kazım Karabekir Paşanın askerlerince çok sevildiği, Ermenilerin o bölge halkına çok zulüm yaptığı ve paşanın gayret ve dirayeti sayesinde onlarla yapılan muharebelerin kazanılıp ermeni ordusunun geri çekiliş hikayeleri bunlardandır. O’nun deyimi ile İngiliz gavuru güvenilmez bir millet olup azılı bir Türk-İslam düşmanıdır. Osmanlı’ya çok kötülük yapmıştır. Batı cephesinde de Yunan ordusunun geri çekilirken köy ve kasabaları yakıp
yıkmış olduğu ve insanlarımıza çok zulüm yapmış olduğu hatıralarını da gözleri yaşararak anlatması bunlardandır.
Mehmet çavuş cesur, mert ve babayiğit fiziği ile köylünün sevip saydığı, aynı zamanda sözü dinlenen bir kişidir. Soyadını Yılmaz olarak almıştır. Köyü haraca bağlayan bir şahsa karşı çıkıp köylüyü bunlardan kurtarması, rüşvet isteyen bir orman memuruna karşı çıkıp bu haksızlığa son vermesi, peş peşe seçilmek isteyen köy aza listesini yırtarak itiraz edip yeni isimlerin seçilmesine imkân vermesi ve bu konuda ilçe kaymakamının kendisini haklı bulup desteklemesi güzel işleri olarak anılır. Ayrıca dürüst ve yardımsever bir insandır.
Satmaya götürdüğü tuzlu tereyağının suyunu çıkarıp atması, sattığı inek parası olan 260 liranın tamamını( bugünün100-150 bin lirası) köyünün su sistemine bağışlaması O’nun unutulmaz hatıralarındandır.1970 li yıllarda oğlu Polatlı’daki bir köyde çalışmaktadır. Bu köy, askerliğindeki geçtiği köylerden biri olup köylünün kendisine gösterdiği sevgi ve itibar onun çok mutlu olduğu anlarıdır.
Mehmet çavuş 1981 de vefat emiş ve köyünde defnedilmiş olup damadım Mücahit Demircioğlu’nun büyük dedesidir.(Gerkav Dergisi 2025 Mart sayısı)
Bana bu yazıyı yazdıran bu hatıraların yanında yeni okuduğum Sakarya Meydan Muharebesini anlatan bir kitaptır*.Osmanlı devletimizin 1683 Viyana bozgunu ile başlayan duraklama ve geri çekilmesi 238 yıl sürer. İzmir’in 1919 da Yunanlılar tarafından işgali bu geri çekilişi 1921 de Ankara’nın yanı başına, Polatlı’ya kadar getirir. Bunun üzerine Ankara’daki meclis M.Kemal’i Başkomutan olarak görevlendirir. Ankara’dan Kayseri, Çankırı ve Sivas gibi illere gidişler başlarken Başkomutan olarak M.Kemal orduya “hattı müdafaa yok, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır”emrini verir.
Gece gündüz 22 gün süren muharebeler sonucu kendilerinden çok daha güçlü ve donanımlı Yunan Ordusu durdurulup Sakarya’nın batısına çekilmeye mecbur eden bir savaş yapılır. Üç Mustafa’nın yönettiği bu savaş Türk Ordusunun ileriye gidişinin başlangıcıdır. Bu savaş ile İngiltere’nin Sevr Antlaşması’nı Ankara’ya da kabul ettirmek için her desteği verdiği Yunan ordusu mağlup edilmiştir.
Yunan kralı Konstantin’in Batı Anadolu’yu Yunanistan’ın bir parçası, İstanbul’u yeniden Bizans İmparatorluğunun başşehri Konstantinepolis yapma hayali yok edilmiştir. Savaş, bir sene sonra 26-30 Ağustostaki Dumlupınar savaşının kazanılması, M.Kemal Paşa’nın “Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir “ emrinin verildiği Büyük Taarruz ve Yunan ordusunun İzmir’de denize dökülmesi ile tamamlanır. Böylece Anadolu işgalden kurtulmuş Milli mücadelede önemli bir başarı elde edilmiştir.
Bu zaferler sonrası kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti’miz ilelebet yaşasın. Bize bu gururu yaşatan Mehmet çavuş dedemiz gibi din, vatan ve millet sevdalısı tüm şehit ve gazilerimizi; Mustafa Kemal Paşa başta olmak üzere tüm kahramanlarımızı rahmet ve şükran ile anarım.
Zafer Bayramımız kutlu olsun.
*22 Gün 22 gece Sakarya, Naim Babüroğlu
Sosyal Bilimler Bilim mi?
Sebep- sonuç bağlantısı yoksa, hadi daha yakışıklı ifadeyi kullanayım, determinizm yoksa bilim de yoktur. Bilime lüzum da yoktur.
Bilim nedir? Hayır, bilim bilmek değildir. Gerçi bilim yapabilmek için bilmek gerekir ama bilimi bilim yapan, geleceği tahmin edebilmesidir. Geleceği tahmin edemeyen sözde bilim, bilim olmaz. Ancak tasvirler yapan edebî bir tür olabilir. Bu bilim ve sebep- sonuç işine, determinizm meselesine takıntılıyım. Ondan olmalı dönüp dolaşıp bunlardan bahsediyorum. Geçen yılki bir yazımda, çizerek de sebep- sonuç ve bilim ilişkisini anlatmışım.
İşte, sosyal bilimlerin sıkıntısı bu determinizm meselesinde. Evet, sıkıntı, genel kültürün zannettiği gibi kuantum teorisinde değil, sosyal bilimlerde. Kuantum teorisinde yanlış olarak atfedilen belirsizlikle sosyal bilimlerdeki belirsizliğin nitelikleri farklı. Hem de çok farklı. Sosyal bilimlerdeki “belirsizlik”, onların konusunun karmaşıklığından doğuyor.
Heisenberg Durkheim’a karşı!
Yazıyorum, konuşuyorum, yıllar yılı ders veriyorum. Daha önce de söyledim, akademik mesleğim kuantum teorisiyle sıkı fıkıydı; atomların yapısıyla uğraşıyordum ve o iş, kuantumla yürür. Dönüp dönüp geldiğim sebep-sonuç meselesi sosyal bilimlerdeki… Kuantumdaki o kadar zor değil. Hele işin matematiğini biliyorsanız aslında öyle bir problemin olmadığını da görürsünüz. Sosyal bilimlerdeki belirsizlik, kuantum teorisindekinden çok farklı ve oradaki sıkıntı gerçek.
Şöyle bir proje kurdum: Sosyal bilimler ve determinizm konusunda büyük lafları bir toparlayayım dedim. Büyük laflar, tabii büyük adamların söylediği. Bulduklarımdan en beğendiklerimi art arda sıralayacağım. Cesaretim yeterse aralarda kendi fikrimi de söylemeye çalışacağım.
Sosyal bilim bilim mi?
Uğraştığım problemi veciz bir şekilde ifade eden Michael Kinsley’den şu alıntıyla başlayayım:
Çoğu ‘katı’ bilimci ‘sosyal bilim’ deyimini oksimoron diye değerlendirir. Bilim test edebileceğiniz, doğruluğunu veya yanlışlığını ispatlayabileceğiniz hipotezler demektir. Sosyal bilim, bildik “gözlem”in havalara girip caka satmasından ibarettir.
Michael Kinsley ünlü ve emektar bir gazeteci, yorumcu, editör, dergi yayımcısı, ilk internet dergilerinden Slate’in kurucusu. Hayır, sosyolog değil. Zaten sosyolog olsa sosyologlarca linç edilirdi. Gazeteciliğin serbestiyeti ve cesareti ile konuşuyor. Çoğunuzu sıkmayı göze alarak ‘oksimoron’un kendi içinden çelişkili demek olduğunu da yazayım. Hani “güneşin karanlığında”, “ateşin dondurucu soğukluğu” gibi Necip Fazıl’ca sözlere denir oksimoron… (Kıyısından köşesinden az biraz gazeteci sayılırım ve gazeteci, bir kısım okuyucunun “ne demek o?” diyeceği lafları, yazıp geçmez. Öyle yapmak, ‘Bak ben neler biliyorum’ havasına girmek olur.)
Olacağı bilemem ama olanı açıklarım
Sosyal bilimleri döven bir başka isim, Toronto Üniversitesinin olağanüstü başarılı rektörü Claude Bissel. Üniversite, onun idaresinde üç kat büyümüş. Mesleği edebiyat. Şöyle yazıyor: Sosyal bilimler, felaketler meydana geldikten sonra onların muhasebesini yapmakta başarılıdır. Ben de bir zamanlar Marksizm- Leninizm veya diğer ismiyle bilimsel sosyalizm hakkında tam böyle düşünüyordum. Bilimsel sosyalizm olmuş bitmiş olayları pek güzel açıklar. “Bilmem ne ile bilmem nenin çelişkisi kaçınılmaz olarak falan senteze gitmişti ve olan ondan olmuştu.” Ayağa kalkıp alkışlamak gelir içinizden. Fakat “ Peki şimdi ne olacak?” sorusunun elle tutulur cevabı bir türlü gelmez. Bırakın cevap gelmemesini, tarihî olarak da hemen bütün tahminleri yanlış çıkmıştır.
Sosyal bilim dövmenin bu kadarı yetsin. Çünkü hiç hak etmiyor. Hak etmiyor, çünkü insan maddeden ve enerjiden mertebelerce daha karmaşık. Sosyal bilim ise bu çok karmaşık insanın binlerce, bazen milyonlarcasının bir araya gelip bu sayılardan yine mertebelerce fazla ilişkileri incelemeye taliptir. Zor iştir. Ama imkânsız olmadığını ümit ediyoruz.
Chomsky, Pareto, Haldun
Bu yüzden ünlü dilbilimci Noam Chomsky gibi umutlular da var: “Tabiat bilimleri ile sosyal bilimler arasında temelde bir fark bulunduğunu hiçbir zaman söylemedim.”
Kapanış yorumunu, Avrupa’nın biraz gecikmiş İbn-i Haldun’una, Vilfredo Pareto’ya bırakmak isterim. Birçok açıdan, nevi şahsına münhasırlığından, dehasından, ekonomiden sosyolojiye, polymath denilen çok yönlülüğünden ve toplumlara ait zor yanlışlanan teorilerinden dolayı İbn-i Haldun’a benzetiyorum. Ama şüphesiz,Haldun’un asırlarca önceliği ve öncülüğü var. Ne diyor Pareto:
“İnsan davranışları, birtakım düzenlilikler sergiler. Tekrarlanan bu düzenlilikler doğa yasalarını oluşturur. Eğer bunlar olmasaydı ne sosyal bilimlerden ne de ekonomi politikten söz edebilirdik; hatta tarih çalışmaları bile büyük ölçüde anlamsızlaşırdı. Zira insanların gelecekteki eylemlerinin, geçmişteki eylemleriyle hiçbir ortak yönü yoksa tarih bilgimiz—her ne kadar ilginç hikâyelerle merakımızı tatmin etse de—hayatımızda bize yol göstermede tamamen işe yaramaz olurdu.”
Sebep-sonuç yoksa tabiat bilimi de sosyal bilim de tarih de yok.
Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos-13 Eylül 1921)Türk Kurtuluş Savaşı sırasında meydana gelen muharebe
Yazar: Orhan Yöney
Yayınlanma Tarihi: 1 Nisan 2021
Sakarya Meydan Muharebesi, Türk milleti için bir ölüm kalım mücadelesi olmuştur. Bu meydan muharebesi, Türk ordusunun taktik geri çekilmeleri bırakıp büyük çaptaki bir geri çekilme sonunda stratejik savunmayı uygulamaya koymasının en güzel örneklerinden birisidir. Birinci ve İkinci İnönü Muharebelerinde yenik duruma düşen Yunanlılar, Kütahya-Eskişehir Muharebelerindeki (10 – 24 Temmuz 1921) başarılarından elde ettikleri moral ve İngilizlerin de teşvikiyle Anadolu’da ilerlemelerine devam etmek ve Ankara Hükûmetini zor duruma sokmak istemişlerdir. Esasen İngiliz Başbakanı Lloyd George’un İngiltere Parlamentosunda “Millî Türk Kuvvetlerini yenmiş bulunan Yunanistan’ın Sevr Anlaşması esaslarıyla yetinemeyeceği” şeklindeki kışkırtıcı vaatleri de Yunanistan’ı bu konuda cesaretlendirmiş ve barışa değil taarruza teşvik etmiştir. Yunan Genelkurmayı, Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilen Türk ordusuna son darbeyi vurmak için bütün hazırlıklarını tamamlayıp harekete geçmiştir. Öte yandan, Kütahya-Eskişehir Muharebelerinden sonra askerî mevcudunun ve silah gücünün önemli bir kısmını kaybetmiş olan Türk ordusu da kesin sonuç alınabilecek bir meydan muharebesi için tüm birliklerini Sakarya Nehri’nin doğusunda, yaklaşık olarak 100 km genişliğinde bir cephe hattında toplamıştır.
Batı Cephesi Komutanlığı birliklerinin Kütahya, Eskişehir ve Afyonkarahisar gibi şehirlerle birlikte geniş bir arazi kesimini düşmana bırakarak Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilmesi, kamuoyunda ciddi bir moral bozukluğu yaratmış ve bu durum TBMM’de de çok sert tartışmalara neden olmuştur. 23 Temmuz – 5 Ağustos 1921 tarihleri arasında oldukça sıkıntılı bir dönem geçiren Türk tarafı, Mustafa Kemal Paşa’yı 5 Ağustos 1921’de TBMM’de kabul edilen 144 sayılı kanunla ve geniş yetkilerle üç ay süre ile Başkomutanlık görevine getirmiştir. (bk. Başkumandanlık Kanunu) Mustafa Kemal Paşa, verilen bu geniş yetkilere dayanarak 7-8 Ağustos 1921’de “Tekâlifi Milliye Emirleri”ni yayımlayarak orduyu personel, silah, malzeme ve araç-gereç bakımından güçlendirmeye çalışmıştır. Zira Türk ordusu Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde bir yokluk ve yoksulluk savaşı da vermektedir. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde cephe faaliyetleriyle ilgilenirken üzücü bir kaza geçirmiştir. Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ile 12 Ağustos 1921’de cephe durumunu yakından görmek, sevk ve idarede daha etkili olmak gayesiyle Ankara’dan Polatlı’ya hareket eder, cepheye varınca savunma mevziinin rahatça görüldüğü Polatlı güneyindeki Karadağ’a çıkmıştır. Buradan arazi ve mevzi durumunu görüp inceledikten sonra geri dönmek üzere atına bindiği sırada, atın ürkmesi nedeniyle düşerek bir kaburga kemiğini kırmış, tedavi olmak üzere Ankara’ya dönmek zorunda kalmıştır. Doktorların istirahat tavsiye etmelerine rağmen çok kısa bir süre sonra 17 Ağustos 1921’de görevinin başına dönen Mustafa Kemal Paşa hemen Başkomutanlık karargâhını kurmuştur. Ağustos ayı ortalarına doğru yapılan yeni düzenlemeye göre Türk Ordusu’nun konuş ve kuruluş durumu şu şekildedir: Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa’dır. Başkomutanlık Karargâhı Ankara’dadır. Batı Cephesi Komutanlığı, Yunan taarruzuna karşı, kuvvetlerini Sakarya Nehri doğusunda yedi grup (kolordu) hâlinde konuşlandırmıştır. Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa’dır ve karargâhı Ankara-Polatlı arasında yer alan Alagöz’dedir. Savaşın hemen öncesinde Türk kuvvetlerinin durumu şöyledir: 96.326 er, 5.401 subay, 54.572 tüfek, 825 makinalı tüfek, 196 top, 1.309 kılıç, 32.137 hayvan, 1.284 araba ve 2 uçak.
Yunan kuvvetlerinin durumu da şöyledir: 120.000 er, 3.780 subay, 57.000 tüfek, 2.768 makinalı tüfek, 386 top, 1.350 kılıç, 3.800 hayvan, 600 adet 3 tonluk kamyon, 240 adet 1 tonluk kamyon, 18 uçak.
Mustafa Kemal Paşa’nın Başkomutanlık görevine getirilmesinden sonra Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile Kolordu Komutanları arasında 15 Ağustos 1921 tarihinde bir durum değerlendirmesi yapılarak sonuç Başkomutana sunulmuş, böylelikle bir harekât planı ortaya çıkmıştır. Türk ordusu, 100 km’ye ulaşan cephe genişliği ve 25 km’ye yakın bir derinlik içerisinde arazinin önemli noktalarına yerleşerek ve Sakarya’yı bir engel hâlinde önüne alarak savunmayı oynak olarak idare etme kararını almıştır. Bu savaşa kadar savunmalar; orduların bir hat üzerinde yerleştirilmesi, bu hatta başarılı olunamazsa hep birlikte geride başka bir hatta çekilme biçiminde cereyan etmiştir. Ancak Mustafa Kemal Paşa, 26 Ağustos 1921’de “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.” emrini vermiş böylece hat taktiği bırakılarak çekilmek zorunda kalan birliklerin tutunabildikleri ilk yerde savunmaya devam etmeleri, diğerlerinin ise bulundukları mevzileri bırakmamaları sağlanmıştır. Gerçekten de bu safhada verilen mücadele olağanüstüdür. Açılan her gediği kapatmak için 70 km’yi bulan zorlu yürüyüşlerle birlik kaydırmaları yapılır. Her gelen asker, ertesi sabah çelikten bir kale hâlinde düşman karşısına çıkmış, vuruşup şehit olmuş fakat vatanın savunulmasına devam edilmiştir. Mustafa Kemal Paşa bu muharebe için “Sakarya melhame-i kübrası” yani kan gölü, kan deryası demiştir. Yunanlar, Türk kuvvetlerini 23-30 Ağustos 1921 tarihleri arasında bütün imkânlarıyla zorlamalarına rağmen kuşatıp imha edemeyince kuvvetlerinin büyük kısmıyla Türk cephesini merkezden Haymana istikametinde yarmak istemişlerdir. 6 Eylül 1921 tarihine kadar da bunun için uğraşmışlar fakat başaramayınca bulundukları hatlarda savunmaya karar vermişlerdir. Ancak 10 Eylül’de başlatılan genel karşı taarruzla buna da engel olunmuştur. Bu muharebeler sırasında Meclisin de taşınması gündeme gelmiştir. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Millî Savunma Bakanı Refet Paşa’ya 26 Ağustos akşamı gönderdiği telgrafta; muharebelerin Ankara’ya kadar intikal etmesi ihtimali olduğunu, her türlü ihtimale karşı Meclisin ve Bakanlar Kurulu’nun ilk merhale olarak Yahşihan üzerinden Keskin’e, oradan da zorunluluk hâlinde Kayseri’ye naklinin gerekli olabileceğini bildirir. Ertesi gün çekilen başka bir telgrafla da bu taşınma emri durdurulmuştur. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın yönetiminde, Türk milletinin kanıyla yazılan ve dünya harp tarihine “en uzun meydan muharebesi”, Türk İstiklal Harbi tarihine de “subay muharebesi” diye geçen Sakarya Meydan Muharebesi aralıksız 22 gün devam etmiş ve 13 Eylül günü Yunanlıların Sakarya Nehri’nin batısına atılmasıyla sona ermiştir. Bundan sonra Takip harekâtı başlamıştır. Sakarya Meydan Muharebesi’nin askerî sonuçları bakımından Türk tarafına çok önemli katkıları olmuştur. Sakarya Zaferi ile inisiyatif Türk ordusuna geçmiştir. Sakarya Muharebeleri, Türk ordusunun moralini ne kadar yükseltmiş ise Yunan ordusunun moralini de o derece bozmuştur. Önce Sakarya Nehri’nin doğusu, sonra da Afyonkarahisar – Eskişehir hattına kadar olan vatan toprakları Yunanlılardan temizlenmiştir.
Savaş sonunda tarafların kayıpları da şu şekildedir:
Türkler: 5.713 şehit, 18.480 yaralı, 828 esir ve 14.268 kayıp.
Yunanlılar: 3.758 can kaybı, 18.955 yaralı, 354 kayıp.
Sakarya Meydan Muharebesi sonucu, askerî harekât yön değiştirmiştir. Sakarya Muharebesi sonuna kadar stratejik savunma yapılırken Sakarya’dan sonra stratejik taarruza dönülmüştür. Zira Yunan ordusu stratejik saldırı yapma gücünü kaybetmiştir. Sakarya Zaferi, Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922) ve Başkomutan Meydan Muharebesi’nin (30 Ağustos 1922) hazırlıkları için gerekli zamanı kazandırmıştır. Sakarya Zaferi’nden sonra vefa duygusu ile dolu olan Türk milleti, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’ya TBMM aracılığıyla 19 Eylül 1921 tarihinde Gazi unvanı ve Mareşal rütbesini vermiştir. Anadolu’ya geçme planı olan Enver Paşa’nın ümidi kırılmış, içeride muhalefetin etkisi azalmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi’nin askerî sonuçları yanında siyasi sonuçları da Türk milleti için çok önemli kazanımlar sağlamıştır. Sakarya Zaferi’nden bir ay sonra, 13 Ekim 1921 günü Bolşevik Hükûmetinin aracılığıyla Ankara Hükûmeti ile Güney Kafkas Cumhuriyetleri arasında Kars Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmayla; Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan daha önce yapılan Moskova Antlaşması’nı kendileri için de geçerli saymışlardır. Böylece Türkiye’nin doğu sınırları kesinlikle güvenlik altına alınmıştır. Fransa, Sakarya Zaferi’nden sonra bekle – gör tutumunu bırakarak İtilaf Devletleri’nden kopmuş ve TBMM Hükûmeti ile 20 Ekim 1921’de Ankara Antlaşması’nı imzalamıştır. Bu antlaşma ile Fransa tarafından Hatay-İskenderun dışında bugünkü güney sınırımız tanınmıştır. Güney Cephesi güvenlik altına alındığından oradaki Türk birlikleri de Batı Cephesi’ne kaydırılmıştır. Batı Anadolu’daki Yunan egemenliğini hiçbir zaman kabullenemeyen İtalyanlar ise Sakarya Zaferi’nden sonra 1921 yılı sonuna kadar işgal ettikleri yerleri boşaltmışlardır. Sakarya Zaferi, İngiltere’yi de TBMM Hükûmetini tanımaya zorlamış ve 23 Ekim 1921’de “Tutsakların Serbest Bırakılması Anlaşması” yapılmıştır. Anlaşmaya göre; İngilizler ellerinde bulunan Birinci Dünya Savaşı tutsağı Türk komutanları ile Malta Adası’na sürdükleri Türk devlet adamları ve aydınlarını, Türkler de Mustafa Kemal Paşa’nın tutuklattırdığı Anadolu’da bulunan İngiliz uyrukluları serbest bırakmışlardır. 2 Ocak 1922’de Türkiye-Ukrayna arasında bir dostluk antlaşması imzalanmış, bu antlaşma ile Ukrayna’nın yanı sıra Türkiye ile Sovyet Rusya arasında yakın dostluk ve temas geliştirilmiştir.
Sakarya Zaferi, İtilaf Devletlerinin Yunanlılara güvenini azaltmış, bu devletler Sevr Anlaşması ile kendilerine sağlanan çıkarları tekrar silahlı çatışmalara girmeden diplomasi yoluyla koruma çabası içine düşmüşlerdir. İtilaf Devletleriyle yapılan bu siyasi anlaşmalar Sevr Anlaşması’nın da geçerliliğini yitirmesi sonucunu doğurmuştur. Türk ordusunun Sakarya Meydan Muharebesi’ni kazanması, Yunan dış politikalarında da köklü değişikliklere sebep olmuştur. Sakarya’dan sonra, Yunanlıların “Ankara’nın alınması” ve “Büyük Bizans’ın kurulması” gibi düşleri Sakarya’nın sularına gömülecektir. Hatta, Batı Anadolu’daki isteklerini bile unutmuş görünüp bu kez yerli Rumların kuracağı bağımsız bir “İyonya Devleti” görüşüne ağırlık vererek, Avrupa’da bu görüşe destek arayacaklardır. Milli Mücadelenin en önemli askeri olaylarından biri olan Sakarya Zaferi ile, 1683 Viyana kuşatmasından beri devam eden Türk çekilişi burada durdurulmuş, bundan sonra Türk ilerleyişi başlamıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı’ndan Haberler
Okullarda ilk zil, 8 Eylül 2025 Pazartesi çalacak ve 18 milyonu aşkın öğrenci ders başı yapacak.
Yeni dönemde, okulların belirli forma konusunda bir mağaza veya tedarikçiye yönlendirme yapmasına izin verilmeyecek. Veli istediği yerden forma alabilecek. Okulun forması 4 yıl geçmeden değişmeyecek. Bu konuda sıkı denetimler yapılacak.
Kaynaştırma eğitimine gelecek olan 1. sınıf ve 5. sınıf öğrencileri için bu süre 1 hafta önce başlayacak. Kaynaştırma öğrencileri, 1 Eylül tarihinde dersliklerinde hazır olacak.
Okul servis ücretlerini belediyeler belirleyecek. Okul Servis Araçları Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik uyarınca; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında servislerde belediyeler tarafından belirlenen fiyat tarifesine uyulacak.
Özel okullarda, onaylanan ders kitapları dışında ders kitabının kullanılmaması; yemek, kahvaltı, etüt, servis gibi hizmetlerin ücretlerinin okul tarafından belirlenerek ilan edilmesi ve öğrenci kayıt sözleşmelerinde bu hizmetlerin yer almasına ilişkin tüm illerde denetimler yapılacak.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne ve diğer öğretim programlarına uygun şekilde hazırlanarak dağıtılan ücretsiz ders kitaplarının, özel okullarda okutulup okutulmadığı konusunda gerekli takibin yapılmasına yönelik il millî eğitim müdürlüklerine talimat verildi.
Okullar tarafından ders kitabı adı altında hiçbir ücret alınmayacağına ilişkin düzenleme doğrultusunda, Bakanlıkça ücretsiz dağıtılan ders kitaplarının özel okullarda kullanılması zorunluluğunun getirildiği hatırlatıldı.
MEB onaylı ücretsiz ders kitaplarının kullanılmasının yanı sıra, eğitim ücreti dâhil bütün ücretlerin okul tarafından belirlenerek ilan edilmesi gerektiği belirtildi.
Bu hususlarda ihmali bulunan özel okulların tespiti için yürütülen denetimlerin, 2025-2026 eğitim öğretim yılında da aynı hassasiyetle devam ettirilmesine ve faaliyet gösteren tüm özel okulların konuya ilişkin bilgilendirilmesine yönelik il millî eğitim müdürlüklerine talimat verildi.
Bu kapsamda özel okullarda Bakanlıkça onaylanan ders kitapları dışında ders kitabı kullanılamayacak; yemek, kahvaltı, etüt, servis gibi diğer bütün hizmetlerin ücretleri okul tarafından belirlenerek ilan edilecek ve öğrenci kayıt sözleşmelerinde bu hizmetlere yer verilecek. Velilere sunulan tüm hizmetlerin de belgeye dayalı yapılması gerekecek.
Gölbaşı Mogan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde gerçekleştirilen “2025-2026 Eğitim Öğretim Yılı Hazırlık ve Değerlendirme Toplantısı”na Bakan Yardımcıları, genel müdürler ve 81 ilin milli eğitim müdürü katıldı.
Toplantıda konuşan Bakan Tekin; Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan, 2025 yılını “Aile Yılı” ilan etti. Bu konunun ülkemiz ve millet açısından önemli boyutları var. Önümüzdeki eğitim öğretim yılında her ilimizde, aile meselesini sistemin odağına alıp bu konuda çocuklarımıza bunun anlamı üzerine farkındalık oluşturacak etkinlikler ve projeler yapılmasını istiyoruz.” dedi.
Bu anlamda önem arz eden bir diğer konunun gündemdeki orman yangınları olduğunu belirten Bakan Tekin, 2025-2026 eğitim öğretim yılının ilk haftasının orman sevgisi, ormanlarımızı korumak bu konuda yapılması gerekenlerle ilgili etkinliklerle açılacağını söyledi.
Tekin, “Bu anlamda Tarım ve Orman Bakanlığı ile çocuklarımızın ağaç dikmelerini teşvik edecek bir protokolü de yapacağız. Fidan dağıtılıp bu fidanların ağaca dönüşmesi sürecini hep beraber takip edeceğiz.” diye konuştu.
Okullarda forma uygulamasında yapılan değişikliğe de değinen Bakan Tekin, “Velilerimize maddi külfet getirilmesini önlemek için öğrencilerimizin kılık kıyafeti ile ilgili yönetmelik değişikliği yaptık. Velilerimizin üzerine ekstra bir maddi külfet getirilmesini istemiyoruz.” diyerek bu konunun hassasiyetle takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
Uygulamaya ilişkin bilgi veren Bakan Tekin, “Kıyafetlerde özel işaret, baskı ve desen gibi kısıtlayıcı ayrıntılara yer verilmeyecek.
Belirlenen okul kıyafeti görseli okulun internet sayfasında yayımlanacak ve bu kıyafetler 4 eğitim öğretim yılı geçmeden değiştirilemeyecek.
Formanın ekonomik, sade, kullanışlı, kolay temin edilebilir ve pedagojik esaslara uygun olması bizim için öncelikli. Ayrıca özel sağlık durumu bulunan öğrencilerimizin uygun kıyafet giymesine de izin verilecek.” dedi.
Diğer yandan, öğretmenlerden gelen talepler doğrultusunda ve Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in talimatıyla, öğretmenler ve Bakanlık personelinin emeklerine duyulan minneti ifade etmek amacıyla önemli bir adım daha atıldı.
“Öğretmen İZ – Eğitim Neferlerine Minnet Kampanyası” kapsamında, Türk Telekom iş birliğiyle eğitim camiasına özel iletişim avantajları sunulmaya başlandı.
Sevgiyle kalın…
Mevzuat Ötesi Düşler
* 1 *
Bismillahi’l-fettah
‘Âlemler içinde rûha selâm olsun’
Bir yağmur damlasına bile teslim olamıyorsun
Kozalakların bir hülâsa olduğunu da mı görmüyorsun
Ama olsun
Sevda karpuz yemeye benzemez dostum
Ya nedir?
Benim yârim eksoz dumanından bellidir
Eğer öyleyse
Çaylarımız şekere köleyse söylesene
* 2 *
Demli mi düşünürdünüz bayım
En çok kullandığınız kelimeyi düşürdünüz
Delirmek mi ehven sıra dışı belirtmek mi?
Bu uçuşa hazır halı aslen Manisalı
Ve uyku bir deniz tufanına benzer
İmdi demek ki dağlar da sarhoştur
Alkol bir puşttur arslanım
Sarhoşa kuş konar mı?
* 3 *
Geceyi hâşiye bile etmezsiniz de güneşe
Karanlık emer yine de gözbebeklerinizden
Biz bir çınarın devrilen enkazından çıktık
Ve gün görmemeyi yağmur bildik alıştık
Şimdi de bulutsuzluğumuzu mu satacaksınız?
Bizi vuracak katil günahsız biri olmalı
Tükendi çünkü çöllerin limiti
* 4 *
Dilimin ucundaydı da adın
Çenemi ebediyen kapadım
E ben şimdi senin sevgini nereye koyayım
Bilemezsin ki bir adam en çok üç yaşındadır
Oysa her çocuk onüç yaşındadır
Apartmanlara hüznü gömdük iyi mi?
Ve şimdi sırada ölüm
* 5 *
Hangi fâre peynire biatini sorgulayabilir?
Kırmızı da olsa benim yüreğim iyidir
Korsan bir nîmet yapıştığında gövdeme
Hemen belediyedeki ağaçları silkele
Hah işte benim düşüncem de geldi
Sonuna geldik mi dersin gökyüzünün?
Sonra yollar da bir yere kadar
Bir yerlerde bir yol daha var
* 6 *
Kanalizasyon kokulu adam geldi majeste
Geldi ve yedi göğün belâsını da bile getirdi
İyi de nereye kadar suların sabrı?
Ve işte durdun sıfıra vurdun
Yitip gidenleri hesapla şimdi
* 7 *
Karanlığın derinliğine on mızrak yetmez
Ben de zaten Rüstem değilim
Kim olmadığımı öğrendiğimde vakit akşamdı
Beni bir sabun köpüğüne sattılar
Ki sonra büyüdüm okyanus oldum
Ve benim bağrımı ışıtan Nairobi’li bir gecedir
* 8 *
Anlarsam kahpeyim hayâtın anlamını
Anasını satsam da yaşamak bana emanet
Çizgimi kuşlar bile beğenmiyorlar
Perdeler bile ıssızlığımı bekliyor
Sana varamazdım içim içime tutsak
Haydi artık sevdâsızlığın sırası
* 9 *
Kıl bir tüccar bile bilemedi kıymetini
Biz de seni muson yağmurlarına sakladık
Sözler vardır ürkek ceylanların su içişi
Seni rüzgâra vurdurmak mevsimin en mâsum işi
Şimdi ben senin bulutunu ısırmaz mıyım?
* 10 *
Kırılsa da kalbim bir tabak gibi porselen
Kalbimin bir tabaktan farklı olduğunu söyleyemem
Kunduzlar rüyâlarımı biriktiriyorlar
Sâhili olmayan bir deniz kıyısında
Sakallarımı sulayan çiçek çölde oturur
Ara sıra gelir ve tomurcuğa durur
* 11 *
Ben meydanlarda ölmek isterim ağam
Ve bir mavzerin göğsüne gömülmek
Hay bin yılın belâsını gören gözler
Sen beni yanar-yürek tanıdın
Söylersem altından kalkamayız sanal gerçeğin
Ağam bir yol ver de içinden geçem
* 12 *
Sevda namluda arpacık
Gönül, kupa kızı
Ağustos düşüdür bu arslan gülüşü
Göktaşını başkent yapalım mı?
23–28 Temmuz 1997 – Bahçecik Seymen
Müspet Hareket
Müspet hareket;
Kendi meslek ve yolunun sevgisiyle hareket etmektir.
Değil çekişme ve sürtüşme, belki başkalarını düşünmeye bile,
Müspet hareket izin vermez.
Aldanmış veya aldatılmış kimselerle de,
Uğraşmamak, münakaşa etmemek ve tartışmamak gerek.
Bir tasallut ve sarkıntılıkla karşılaşıldığı takdirde,
Bunu vesile yapıp vakit kaybetmemek, ilişmemek lâzım.
Çünkü “İt ürür, kervan yürür.” hükmünce,
Bu durumlarda mümkün mertebe barışcıl bir tavır takınmalı.
Karşılık vermek zorunda kalınırsa,
Savunma ve korunma vaziyeti alarak;
O hâli geçiştirmeye çalışmalı.
Çünkü asıl olan müspet hareket etmek;
Huzur ve âsâyişin bozulmasına fırsat vermemektir.
“Vela teziru vaziretün vizre uhra.”
“Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez.” (En’am: 164)
Bir câni yüzünden onun kardeşi, hanedanı, çoluk-çocuğu mesul olamaz.
İşte bunun için, hayatta bütün kuvvetimizle âsâyişi korumaya çalışmalı.
Evet, bu kuvveti içe karşı değil, ancak dış tecavüze karşı kullanmalı.
Âyet’in düsturuyla görevimiz; yurt içinde âsâyişe bütün kuvvetimizle yardım etmektir.
Evet, daima müspet hareket etmeli. Çünkü yurt içinde hareket menfîce olmaz.
Dâhildeki mânevî cihat, mânevî tahrip ve yıkımlara karşı çalışmaktır ki,
Bunun için de maddî değil, mânevî hizmetler lâzım.
Birkaç adamın hatâsıyla, yüzlerce adamın zarar görmesine sebep olmamalı.
Kat’î zaruret olmadan bunlarla uğraşmamalı.
Çünkü “Cevabü’l-ahmaki’s-sükût.” /
“Ahmaka cevap, onu cevapsız bırkmaktır.”
Fakat şunu da unutmamalı ki,
Canavar bir hayvana karşı kendini zayıf göstermek,
Onu hücuma cesaretlendirdiği gibi,
Canavar vicdanı taşıyanlara karşı dahi dalkavuklukla zaaf göstermek,
Onları tecavüze sevk eder.
Öyleyse dostlar uyanık davranmalı.
Ta dostların lâkaytlıklarından ve gafletlerinden,
Menfîlere taraftar olanlar istifade etmesinler.
Bir hanede veya bir gemide birtek mâsum, on câni bulunsa,
Kur’an adâleti; o masûmun hakkına zarar vermemek için,
O haneyi yakmayı ve o gemiyi batırmayı yasakladığı halde,
Dokuz mâsumu birtek câni yüzünden mahvetmek suretiyle,
O haneyi yakmak ve o gemiyi batırmak,
En büyük bir zulüm, bir hıyanet, bir haksızlık olduğundan;
Dahilî âsâyişi bozmak suretiyle,
Yüzde on câni yüzünden doksan mâsumu tehlike ve zararlara sokmak;
İlahî adâlete ve Kur’an gerçeği ile şiddetle men’ edildiği için,
Biz bütün kuvvetimizle,
Kur’an’dan alacağımız dersle,
Âsâyişi muhafazaya kendimizi dînen mecbur bilmeliyiz.
PKK Komisyonunda Neler Konuşuluyor?
İYİ Parti milletvekili Yüksel Arslan’ın X’te paylaştığı “DEM’in komisyondan talepleri” listesi (özerklik, ‘Türk Milleti’ yerine etnik kimlikler, bölgeye vali atanmaması, ‘Kürt ordusu’, ayrı iç-dışişleri bakanları, Kürtçenin resmî dil olması, PKK mensuplarının toplu dönüşü) geniş yankı buldu.
Ancak DEM Parti bu iddiayı açıkça yalanladı.
Komisyon şeffaf çalışmadığı için bu iddianın ve inkarın doğru olup olmadığını bilemiyoruz. Ancak -listede yer alan taleplerin komisyona gelmiş olsa da olmasa da- bu aşamada kamuoyunda dile getirilmesinin “sürece zarar vereceği” düşüncesiyle inkar edilmiş olması muhtemeldir.
Çünkü Birinci Süreçte de başlangıçta, MİT başkanı ve PKK temsilcilerinin Oslo’da yaptıkları müzakereleri taraflar inkar etmişlerdi.
Önce Oslo Müzakerelerin varlığı devletçe kesin bir şekilde reddedilmişti. Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, 18 Ekim 2010’da “Devlet hiçbir zaman terör örgütüyle masaya oturmaz, görüşmez. Bizim terör örgütüyle pazarlık gibi bir durumumuz asla olmamıştır” demişti.
Benzer şekilde dönemin İçişleri Bakanı Beşir Atalay da görüşmelerin yalan olduğunu, bir “psikolojik savaş” ürünü olduğunu söylemişti.
Ancak süreç ilerleyince, belgeler ortaya çıktı ve Erdoğan açıklamak zorunda kaldı: “Oslo’da, benim talimatımla devlet görüşmeler yaptı…” dedi.
2013’te İmralı tutanakları basına yansıyınca, bu kez de “Evet, devlet görüşür. Ama örgütle pazarlık olmaz. Bu bir çözüm sürecidir” söylemi öne çıktı.
Aynı şekilde PKK/HDP kanadı da başlangıçta net bir sahiplenme sergilemedi. Öcalan’ın avukatları ve Kandil, süreci ifşa edecek açıklamalardan özellikle kaçındı. Çünkü görüşmelerin devamı için “devlet inkâr ediyorsa biz de susalım” taktiğini uyguladılar.
Ama süreç tıkandığında, Karayılan ve diğer PKK yöneticileri açık açık “Devlet bizimle görüştü, inkâr etmesi doğru değil” dediler.
Oslo sürecinde yaşanan “önce inkâr, sonra itiraf” çizgisi, bugünkü DEM’in Meclis komisyonundaki “görüşülmedi” iddiasıyla kıyasladığımızda, önemli bir siyasi strateji tekrarı olarak görülebilir.
Bu stratejiyle sürecin ilk aşamasında kamuoyunda tepki doğurabilecek içerikler gizlenir, inkâr edilir. Böylece milliyetçi-muhafazakâr kesimlerden gelecek sert reaksiyonlar yumuşatılmaya çalışılır.
Böylece Türk kamuoyunu şok etmemek, DEM’in kendi tabanını ise “sabredin, adım adım oluyor” mesajıyla diri tutmak istiyorlar.
Belirli bir ilerleme sağlandıktan sonra ise devletin milletin yararı için yaptık diyerek itiraf edilir.
***********************************
PKK/DEM Talepleri
İYİ Parti milletvekili Yüksel Arslan’ın, Meclis’te kurulan komisyona ilişkin paylaştığı “DEM’in talepleri listesi” Türkiye’nin birliğini doğrudan hedef alan maddelerle dolu.
“İmralı Tutanakları”na bakınca, DEM yöneticilerinin inkar ettiği bu listede yer alan talepler ile Abdullah Öcalan’ın yıllar boyunca dile getirdiği taleplerin büyük ölçüde örtüştüğü görülüyor.
Öcalan’ın tutanaklara yansıyan talepleri: “Demokratik özerklik”, “yerinden yönetim”, “kültürel hakların anayasal güvence altına alınması”, “PKK kadrolarının güvenceyle dönüşü”… Bunların her biri, Arslan’ın paylaştığı maddelerin diplomatik dildeki karşılığıdır. Bir başka deyişle, Arslan’ın paylaşımında, PKK/DEM talepleri halkın anlayacağı şekle sokulmuş.
Öcalan “Kürdistan İçişleri Bakanı” ifadesini kullanmaz ama “özyönetim” ve “yerel meclisler” dediğinde kastettiği şey tam da budur.
KCK eşbaşkanı Bese Hozat, “Türk devleti demokratikleşmezse özerklik ilanı kaçınılmazdır” diyerek aslında nihai hedefi tarif etti.
Murat Karayılan, “Ortadoğu’da Kürtler statü elde etti, sıra Türkiye’de” diyerek bu hedefin uluslararası boyutunu işaret etti.
Avrupa’daki PKK yöneticileri de “Kürtler Irak’ta ve Suriye’de elde ettiklerini Türkiye’de de alacak” sözleriyle aynı hedefi tekrar ettiler.
DEM Partili TBMM Başkanvekili (Eski HDP Eş Genel Başkanı) Pervin Buldan’ın konuşmalarında dile getirdiği, “Irak Kürdistanı’nda ve Suriye’nin kuzeyinde (Rojava’da) kazanımlar oldu; benzerini Türkiye’de de elde edeceğiz” şeklindeki sözleri, hem DEM’in resmi diliyle hem de KCK/Kandil çizgisinin “demokratik özerklik” stratejisiyle doğrudan bağlantılıdır.
****
Bahsi geçen Irak örneğinde ne olmuştu hatırlayalım: 2003’teki ABD müdahalesiyle Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne dönüştü. Fiilen özerklik, sonra da anayasal statü kazandı.
Suriye örneğinde ise; 2011 iç savaşı sonrası ABD’nin PYD/YPG ile ittifakı sayesinde kuzeyde kantonlar, ardından “özyönetim” bölgeleri oluştu.
Bu iki örnekte 4 parçalı Büyük Kürdistan projesinin iki ayağında devletleşme hedefine yaklaşıldı.
PKK/KCK/DEM kanadına bu örnekler büyük cesaret verdi. Bu yetkililerinin açıklamaları Türkiye’de benzer bir şekilde “adım adım özerklik” stratejisi izlendiğini gösteriyor.
“Türkiye’de de yerel özyönetim ve siyasi statü” yani önce özerk sonra federe ve nihayetinde bağımsız bir Kürdistan oluşturmak istiyorlar.
Bu hedefleri ABD/ İsrail’in BOP projesiyle tam uyumlu. Bu yüzden özgüvenleri çok yüksek.
KCK ve Kandil “Devleti yıkmak değil, dönüştürmek” söylemiyle; Irak ve Suriye’de olduğu gibi özerklik ve anayasal statü hedefliyor.
Öcalan’ın “Demokratik özerklik, yerinden yönetim, kültürel haklar” vurgusu da aynı amacı güdüyor.
***********************************
Komisyon Çalışmaları Naklen Yayınlansın
Yıllardan beri AKP ve MHP kanadı, DEM Parti için “PKK Terör Örgütünün Meclis’teki Uzantısı” dedi. DEM yetkililerinin de her fırsatta “sayın Öcalan” dedikleri teröristbaşını lider kabul ettiklerini, dağdaki teröristlerle “yoldaş” olduklarını bilmeyen yok.
“PKK’nın Siyasi Uzantısı” DEM’in inkarının inandırıcı olabilmesi için, Komisyon’a sundukları iddia edilen konularda Öcalan, KCK ve PKK’nın talepleri olsa bile kendilerinin böyle talepleri olmadığını açıkça beyan etmelidir. Bunu diyemezler. Zaten DEM bağımsız bir siyasi parti gibi hareket edemez.
Komisyonda halktan önemli bilgileri gizlemek ve yalan söylemek konusunda sicili iyi olmayan partiler yer alıyor. Komisyonda konuşulanlara dair bilgilerin inandırıcı olması için tek şart var: Komisyonun çalışmaları açık, şeffaf, medya huzurunda ve hatta naklen yayınla doğrudan millet huzurunda yapılmalıdır.
Komisyonda “terör örgütü irtibatlı ve iltisaklısı” üyelerin haberdar olduğu hiçbir bilgi Türk Milletinden gizlenemez.
Meşveret
Sosyal hayatta ede edilmek istenen saadet ve mutlulukların anahtarı meşverettir.
Çünkü: “Ve emrühüm şûrâ beynehüm.” (Şûrâ Suresi: 38) /
“İşleri, aralarında şûrâ (danışma) iledir.”
Âyet-i kerimesi, şûrâyı esas olarak emrediyor.
Geri kalmamızın bir sebebi de, hakikî şûrâyı yapmazlığımızdır.
Oysa, istikbal ve geleceğimizin keşfedicisi ve anahtarı şûrâdır.
Madem insanın ihtiyaçları ve düşmanları sayısız!
Buna karşı kuvvet ve sermayesi çok az!
Özellikle, dinsizlikle canavarlaşmış tahribatçı, zarar verici insanların çoğalması;
Elbette, o hadsiz düşmanlara ve o nihayetsiz hâcetlere karşı dayanak noktamız;
İnancımız ve şahsî hayatımızdan alacağımız yardıma bağlı olduğu gibi,
İçtimaî / sosyal hayatımız da, yine iman ve inanç gerçeklerinden gelen;
Meşveret ve şûrâ ile yaşayabilir.
O düşmanları durdurur, ihtiyaçlarımızın temin yolunu açar.
Her zamanın bir hükmü var. Zaman dahi bir tefsir edici ve açıklayıcıdır.
Evet, herşeyde meşveret / fikir alış verişi hükmünü yürütmeli.
Efkâr – ı umûmiye / kamuoyu ise, gözcüdür.
İçtihat sahiplerinin anlayış birliği ise, buna hüccet ve delildir.
Hem de karşılıklı fikirlerin ortaya konmasıyla, yâni meşveretle; maksat ve gösterilen yollar;
Kesin deliller üzerine kurulur. Sabitleşen hakikatler kayıt kuyut altına alınmış olur.
İnsan saadetinin bir sebebi, millî hâkimiyeti sağlayan ve hayat makinesinin buharı olan;
Hürriyet’teki insan iradesini; istibdat ve tahakküm belâsından kurtaran, ancak meşverettir.
x
Zira, İslâm Âlemi’nin ve Türkiye’nin istikbal ve gelecekte,
Terakki ve ilerlemesinin birinci kapısı;
Meşveret ve şûrâ ve bu daireler içinde yer alan hürriyet’tir.
Türkiye’nin şahsında İslâm Âlemi’nin bahtının anahtarı da,
Demokrasi’deki meşveret ve şûrâ’nın tatbiki ile mümkün.
x
Kalenin inşası, bir taşın işi değil. Tüm taşların baş başa
Ve el ele vermesiyle oluşan bir yekpârelik ve bir bütünlüktür.
Çünkü, bir elin nesi var, iki elin sesi var.
x
Kavga ve çekişmeye sebep olacak bir mes’ele varsa,
Meşveret ve şûrâya / danışma kuruluna başvurmalı.
Fakat, çok sıkı da tutmamalı!
Çünkü herkes aynı meşrep / huy, yaratılış ve mizaçta olmaz.
Herkes birbirine müsamaha ve hoşgörü ile bakmalı.
Özellikle, farklı meşrepte olmamızdan ve zayıf damarlarımızdan;
Maişet derdi gibi zaruretlerimizden;
Dalâlet / sapık yol mensupları istifade edip faydalanmasınlar.
Bu yüzden, bizleri tenkit etmeye fırsat bulamasınlar.
x
“Görüşerek ve müzakere ile hizmeti ifa ve icra etmenin;
Mukaddemesi (öncüsü) mânâsında olan
Meşveret, istişare ve şûrâ;
Mezkûr beyanat ve tavsiyelerin neticesi olarak;
Bir esas ve düstur olduğu zâhir oluyor.”