Doğu Türkistan ağlamıyor, inliyor. Ağlayanın sesi duyulur, inleyen ölür. Doğu Türkistan ölüyor, duyanı yok.

Orhan Veli’nin şu güzel dizelerini mırıldanalım: “Ağlasam sesimi duyar mısınız,/  Mısralarımda; / Dokunabilir misiniz, / Gözyaşlarıma, ellerinizle? / Bilemezdim şarkıların bu kadar güzel, / Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu / Bu derde düşmeden önce. / Bir yer var, biliyorum; / Her şeyi söylemek mümkün; / Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum; / Anlatamıyorum.”

Dilde kardeş, dinde kardeş, kanda kardeş, türde kardeş Uygur milleti inliyor, ölüyor; kimseden ses çıkmıyor. Dünyanın herhangi bir yerindeki arının vızırtısını duyan, karıncanın hareketini görebilen dünya, her nedense, oradaki iniltiyi duymuyor, işkenceyi görmüyor.

Kör ve sağır insanlığa bir de biz söyleyelim: Yerkürede Doğu Türkistan diye bir yer var. Orada Uygur milleti adıyla bir millet yaşıyor. Burası, Çin’in işgali altında. Çin, bu milleti eritmek, yok etmek için hayal ötesi işkenceler uyguluyor. Her eve bir Çinli erkek, ajan olarak veriliyor. Bu ajan, evin babası veya diğer erkekleri sürgüne gönderildiği için, o evin mutlak hakimi olabiliyor. İstediği kişilerle yatıp kalkıyor. İstediği odaya rahatça girebiliyor. Kişilerin hayat tarzlarına müdahale edebiliyor. Burada yaşayanları rapor ediyor, sürgüne gönderiyor. Görevi bu. Her Uygur, cebinde, cüzdanında Çin liderinin fotoğrafını taşımak zorunda. Uygur kızları bir Çinlinin karısı veya metresi olmak hevesiyle yetiştiriliyor, günü gelince Çinli erkeklerin beğenisine sunuluyor. Bazen de kızlar, babalarının kamplara gönderilmesini önlemek için iffetlerinden vazgeçmek zorunda bırakılıyor. Sokaklar, tam bir açık hapishane. Yüz metrede bir kontrol noktaları var. Uygur dilini ve dini bir sözcük veya sembol kullanmak yasak, Çince konuşma mecburiyeti var. Sürgünde kamplara konanlara sefil bir hayat yaşatılıyor. Kamplar çok yoğun, insanlar üst üste, iki saat nöbetleşe uyuyabiliyorlar. Bilindiği gibi, Çin, organ ticaretinin en fazla yapıldığı ülke. Güçlü Uygur erkeklerinin organları alınıyor, DNA’larına müdahale ediliyor.

Amerika’da yaşadığını söyleyen bir Uygur Türk’ü sosyal medyada şunları anlatıyor: “Geçen gün annesi ve babası toplama kampında olduğu için sahipsiz kalan üç yaşındaki bir çocuk sokakta donarak öldü. Çocuklar kamplarda toplanıyor, onlara toplu eğitimler veriliyor, Çin komünist kültürüyle yetiştiriliyor. Çocuklara aileleri, akrabaları unutturuluyor. Onlara Çin elbiseleri giydiriliyor. Belki birkaç yıl sonra Uygur Türkü diye bir millet kalmayacak.”

Doğu Türkistan bir yaradır. Arakan bir yaradır, Myanmar bir yaradır, Filistin yaradır. Bu bölgeler, insanlığın imtihan edildiği mekânlardır. İnsanlık, buralarda sınıfta kalmıştır.

Doğu Türkistan yarası yetmiş yıldır kanamaktadır. Bu mazlum coğrafya ve çevresindekilerin bakiyesi olan bizler buradaki gözyaşına, iniltiye bigâne kalamayız. Ortak kültür, tarih bilincimiz, dinimiz ve insanlık ahlakımız buna izin vermez. “Tek dişi kalmış canavar”ın ilgisizliği, sömürü politikaları mazeretimiz olamaz.

“Dünya beşten büyüktür.”, “One minute” diyerek haksızlıklara, adaletsizliklere karşı ortaya koyduğumuz isyan ahlakını harekete geçirmeli ve diri tutmalıyız. Sosyal medyada, oluşturulmak istenen algı ile olgu arasındaki tersliği olgu lehine çevirmeli, olgulardaki hakiki adaletsizliği, ıstırabı, bencilliği yaşam tarzı haline getirmiş, insani hislerini kaybetmiş dünya insanlığının yüzüne çarpmalı, gözüne sokmalıyız.

Mağduriyetleri ranta çevirmek isteyen, mağduriyetlerden siyaset üreten simsarların varlığı tarihin her döneminde görülmüştür. İnsan türünün yüz karası, ölü soyguncusu bu tipler hiç eksik olmayacaktır. Bunların varlığı, yaşatmak için yaşayan, insanlığın övüncü, temiz vicdan sahibi insanlar ve yöneticiler için bir mazeret değil, doping olmalıdır.

Dünya adlı bedenin her noktasında sancı var. Doğu Türkistan’da sancı çok şiddetli. Her sancı, tedaviye muhtaç, insan olmanın ve kalmanın onuru bana yeter diyen siyaset hekimleri, bu bölgeye acilen el atmalı. Buradaki inilti bitsin, gözyaşı kesilsin.

Bizler için yirmi dört saat olan günler; sancısı, ağrısı olanlar için hiç bitmiyor. Bunu çekenler ve vicdanı olanlar bilir.

AKP ve MHP anlaşarak bir ittifak kurdular. Adına “Cumhur İttifakı” dediler.

Sistem zorlayınca, CHP ve İYİ Parti de ittifak kurarak adına “Millet İttifakı” dediler.

Fakat Ak Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile MHP Genel Başkanı Bahçeli, siyasette artık yadırgamaz olduğumuz kaba ve nobran bir üslupla, “Millet ittifakı” yerine “zillet ittifakı” veya “illet ittifakı” gibi terimleri kullanıyor. Kendilerine oy vermeyenlere hakaret ederek oy alamayacaklarını biliyor olmalılar. Hedefleri sadece kendi seçmenini konsolide etmek.

Ayrıca eski siyasetçilerin birbirlerinden bahsederken kullandığı “Sayın”, “Muhterem”, “Beyefendi”, “Hanımefendi” gibi sıfatlar yerine, mesela “Bay Kemal” gibi hitap tarzları ile beslenen nefret dili içimizi karartıyor.

Adaletin, hukuka saygının, demokrasinin yazılı ve yazılı olmayan kurallarına uymanın unutulduğu, gücün kutsandığı bir değerler aşınması yaşıyoruz.

Seçim çalışmalarında devlet gücünü ve imkânlarını hoyratça kullanmak, devletin kurumlarını parti menfaatleri için kullanmak ve dünyanın en adaletsiz seçim yarışını “demokrasi” diye yutturmak.

Ve buna halkın hiçbir tepki göstermemesi. Hukukun ve vicdanın bir tarafa bırakılması.

“Kitabına uydurmanın, kaba gücün, hak yemenin kınanmayıp, hatta hukuka aykırılıkların marifet sayılması, nefret dilinin yaygınlaşması.”

Tam da sosyolog Durkheim‘ın “anomi” dediği şey bu.

“Yani normların, değerlerin, kuralların aşınması…

“Geleneksel değerlerin çözüldüğü, modern kentli değerlerin yerleşmediği geçiş dönemi.”

Talihsizliğimiz bu değerler aşınmasının tepeden aşağıya bir etkiyle genişlemesi.

İktidar gücünü kullanan liderlerin taraftarları düşünmeden, sorgulamadan, tam bir hayranlıkla onları taklit ediyor. Liderler bu kitleleri yönetmenin sarhoşluğu içinde.

Bu muhteremler, kendini destekleyen kitlelerin değerlerimizle buluşmasına veya yeni şehirli (medeni) değerler üretmesine engel oluyor.

**************************************

Taha Akyol’dan Öğrendiklerim

Benim Taha Akyol ile tanışmam 1977 yılında oldu. Kimya Fakültesi öğrencisiydim. Akyol ülkücü çizgide yayın yapan Hergün Gazetesinde köşe yazısı yazmaya başladı. O 31 yaşında, ben ise 21 yaşımda idim.

Milliyetçi çizgide yayın yapan Hergün‘ün dışında, bir Ortadoğu Gazetesi ve bir de daha çok merkez sağa hitap eden Tercüman Gazetesi vardı.

Taha Akyol bu gazetelerde takip ettiğim diğer yazarlardan farklı bir yazardı. Sanki ilmi bir kitabın parçaları gibi yazdığı köşe yazılarında birçok kaynak eserden yararlanır ve bunları yazı içinde veya dipnot olarak paylaşırdı.

Bu tarz köşe yazısı milliyetçi yazarlar arasında bir ilkti. Bu yazılar beni etkilediği için, gazeteden kesip biriktirmeye başladım.

Hergün’de çalışan arkadaşımı ziyaret ettiğim bir sırada, üst kata Taha Akyol’un çıktığını gördüm. Meğer haftada iki gün gelip, bir haftalık yazısını yazıp yönetime bırakıyormuş. Hemen arkadaşım vasıtasıyla görüşme talebimi ilettim. Biraz sonra görüştük. Uzunca bir süre sohbet ettik.

Ben kendisine kitap okumada nasıl bir yol izlemem gerektiğini sordum. O da bana öncelikle okumam için yarısı Türk, diğer yarısı yabancı bilim adamlarının yazdığı on kitap ismini el yazısı ile yazarak verdi.

Bunlardan biri Pitirim Sorokin‘in bir eseriydi. Sorokin Rusya’da Çarlık dönemi ve Bolşevik Devrimi sonrası yaşadığı hapis hayatlarından sonra ABD’ye göçmüş ve burada Harvard Üniversitesi’nin Sosyoloji Bölümünü kurmuş bir bilim adamıydı. “Son klasik, ilk modern” olarak niteleniyordu.

Daha sonra öğrendim ki Sorokin, Türk Milliyetçilerinin sosyoloji alanındaki önemli bilim adamları Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, Mümtaz Turhan, Erol Güngör ve Amiran Kurtkan Bilgiseven’in de ilham aldığı bir sosyal bilimci idi.

Taha Akyol ile bu görüşmemizde farklı kültürel, siyasi ve fikri gelenekten gelen düşünce insanlarını okumak gerektiğine vurgu yaptı. (Lütfen bu tavsiyeyi, şiddetli ideolojik çatışmaların yaşandığı bir dönemde yapıldığını hatırlayarak yorumlayın.)

Ayrıca, Sorokin’den esinlenerek, sosyolojik bir olayı bir tek parametreye bakarak açıklama yapmanın yanlış olduğunu anlattı. Sosyal olayları etkileyen çok sayıda faktör olduğunu, sosyal değişimlerin bu faktörlerin bileşkesine göre gerçekleştiğini anlattı.

Bu görüş hayatım boyunca, sosyal ve siyasi olayları değerlendirirken, en önemli kriterim oldu.

***

Farklı Düşündüğümüz Konular

Taha Akyol‘dan çok şeyler öğrendim. Her konuda aynı düşündüğümü söyleyemem. Farklı düşündüğüm konularda birkaç kere kendisine yazı ile görüşümü bildirdim.

Mesela “Çözüm Sürecinde” farklı düşünüyorduk. Ben bu süreci çok yanlış buluyordum, O “bir tecrübe etmek lazım” kanaatinde idi.

Hükümet “Çözüm Sürecini” desteklemek üzere görevlendirilen “Akil İnsanlar” arasına girmesini istedi. Ancak Akyol “kitap yazıyorum” gerekçesiyle kabul etmedi.

Özellikle Hukuk Devleti, demokratik ilke ve değerler ile parlamenter sistemin devamını savunan yazıları hem gönlüme ve hem de hukukçu kimliğime tam uygundu. Hürriyet’teki yazıları da,  CNN Türk TV’deki programları da son derece nitelikli idi.

Sistem böyle bir yazarı bile merkez medyada istemiyordu. Doğan Medya Grubu yandaş Demirören‘e devredilince, Taha Akyol Hürriyet ve CNN Türk’ten uzaklaştırıldı.

Akyol, 20 gün önce, Karar Gazetesi‘nde “yine hukuk, tarih, demokrasi ve güncel konular üzerine” yazmaya başladı. Dilerim yeni gazetesi, özgür ve cesur yazabileceği bir ortam olur.

Yeniden Taha Akyol’un köşe yazılarını okuyabilmek, sadece benim için değil, Türkiye için sevindirici bir gelişmedir.

Yukarıdaki, başlık bana ait değildir. Bu başlık Rahmetli Prof. Dr Ayhan Songar’ın vefatından çok kısa bir süre önce Türkiye Gazetesi’nde yayımlanan bir makalesinin başlığıdır. Rahmetli Hocamız o tarihlerde çok yakın dostlarının kısa aralıklar ile birbiri peşi sıra Ebedi Âleme intikal etmeleri üzerine, “Yetim-i Akran Olduk” başlıklı bir makale yayımlamak suretiyle, yakın arkadaşlarından ayrı kalmanın hüznünü ve üzüntüsünü kendi duygulu üslubuyla çok güzel bir şekilde anlatıyordu.

O tarihlerde ben, henüz pek fazla yaşlı olmadığım için olacak herhalde, bu yazının ehemmiyetini pek fazla idrak edememiştim. Fakat yine de o yazı benim üzerimde mühim bir iz bırakmış olacak ki, aradan otuz seneye yakın bir zaman geçmiş olmasına rağmen, halen o makaleyi unutmamışım. Bu vesileyle Muhterem Hocama Allah’tan rahmet niyaz ediyorum. Mekânı Cennet olsun.

Şimdi biz de artık, Değerli Hocamızın yukarıda bahsi geçen makalesinde ifade ettiği gibi, yavaş yavaş Yetim-i Akran olmaya başlamış bulunmaktayız. Nasıl Yetim-i Akran olmayalım ki, Kocaeli Aydınlar Ocağı Camiası olarak, çok eski tarihlere gitmemek kaydıyla, sadece son altı yedi yıl içerisinde aşağı yukarı akranımız durumunda olan, mensuplarımızdan çok değerli, dost ve arkadaşlarımızı tek tek Ebedi Âleme  uğurlamış bulunuyoruz. Şöyle ki;

27 Ağustos 2011 tarihinde Ocağımız Yönetim Kurulu Üyesi ve on parmağında on marifet bulunan, KBB Uzmanı Dr. Şefik Postalcıoğlu’nu bir Ramazan günü, hem de Kadir Gecesi akşamı kaybettik. Şefik Bey’in vefatı ile adeta hepimiz yıkıldık.

6 Nisan 2013 tarihinde, İzmit de on seneye yakın müftülük yapan ve bütün toplantılarımıza iştirak eden, değerli müftümüz Hikmet Kutlu’yu kaybettik.

21 Temmuz 2014 tarihinde, Yeniden Milli Mücadele Gurubundan gelen ve Milliyetçi Camianın önde gelen fedakâr ve cefakâr adamlarından birisi olan ve Ocağımızın kurucuları arasında yer alan üyemiz, Elektrik Mühendisi Yaşar Şener’i’ kaybetmenin büyük üzüntüsünü yaşadık.

4 Temmuz 2015 tarihinde Ocağımız Üyesi, ismiyle müsemma, Av. Beytullah Uslu‘yu yine bir Ramazan günü Fevziye Camii’nden, Teravih Namazı çıkışı geçirmiş olduğu trafik kazası neticesinde ebediyete uğurladık. Beytullah Bey’in vefatı da,  kendisini sevenler olarak hepimizi derinden yaraladı.

8 Ocak 2017 tarihinde Ocağımızın İlim İstişare Kurulu Üyesi olup, bürosunda “Baba Çakıcı” ismiyle bilinen, benim de 1998 Yılındaki Hac arkadaşım olan, İzmit’in önde gelen sayılı avukatlarından Av. Selim Selami Çakıcı’yı kaybettik. Selim Selami Bey’in vefatına da hepimiz son derece üzüldük.

21 Ocak 2017 tarihinde, Ocağımız kurucularından olup, bir dönem de Başkanlık yapmış olan, Eski İzmit Ticaret Odası Başkanı, 1980 öncesi MHP İl Başkanlığı yapan, son olarak da İlim İstişare Kurulu Başkanı, Sigortacı Nihat Gürer’i kaybetmenin büyük hüznünü yaşadık.

22 Ocak 2019 tarihinde bu defa bir tevafuk eseri olarak Nihat Gürer’in vefatından tam iki sene sonra, 1989 – 1994 yılları arasında Bahçecik Belediye Başkanlığı yapan, son olarak da Kocaeli Aydınlar Ocağı İlim İstişare Kurulu Üyesi olan, Eğitimci İbrahim Gencer’i ebedi istirahatgâhına tevdi ettik. İbrahim Bey’in  kaybı da hepimizi büyük bir üzüntüye gark etmiştir.,

Son olarak da daha aradan bir hafta bile geçmeden bu defa, 26 Ocak 2019 tarihinde, çok yakın arkadaşımız olan, eski matbaacı, Ocağımız üyesi Kenan Yılmaz’ı kaybetmiş bulunuyoruz.

Çok yakın, değerli, dost ve arkadaşlarımızın, adeta hazan yaprağı gibi birer birer dökülerek, aramızdan sessiz sedasız ayrılıp,  ebedi  Aleme intikal etmeleri, başta geride bıraktıkları kederli aile efradı olmak üzere, hepimizi ziyadesiyle üzüntüye sevk etmiştir.

Cenab-ı Allah’tan niyazımız şudur ki, vefat etmiş bulunan bütün arkadaşlarımıza rahmet, geride kalan  yakın eş, dost ve arkadaşlarına da sabr- ı celil  ile birlikte, huzurlu, sağlıklı, sıhhatli, hayırlı  ve uzun ömürler nasip etsin.

Ben, bu yazımda, uzun yıllardan beri tanıdığım çok samimi ve yakın aile dostum olan İbrahim Gencer Bey’den bahsetmek istiyorum. Ancak şu hususu ifade edeyim ki, Dr. İbrahim Kahraman Bey’in 25 Ocak 2019 tarihinde Aydınlar Ocağı Sitesinde yayımlanan ” İzmit Bir Çınarını Daha Kaybetti” başlıklı yazısında ve İdris Türkten’in yine Aydınlar Ocağı Sitesinde 8 Şubat 2019 tarihinde yayımlanan “Gidenlerin Ardından” başlıklı yazısı ile İbrahim Gencer’in birçok hususiyetlerinden teferruatlı bir şekilde bahsedildi. Bunun için ben ayni şeyleri tekrarlamamak bakımından sadece İbrahim Bey’i ne kadar sevdiğimizin, O’na ne kadar değer verdiğimizin bir ifadesi olarak, birkaç hususiyetinden bahsetmek istiyorum.

Merhum, İbrahim Gencer Bey ile tanışıklımız bir hayli eski yılara dayanır. Hiç hilafsız 40 yılı geçmiştir diyebilirim. Aradan geçen bu kadar uzun bir zamana rağmen, dostluğumuz ve aramızdaki samimiyet hiç bir zaman azalmamış, bilakis artarak devam etmiştir. Kısaca ifade etmek icap ederse, İbrahim Bey, günümüzde nesli her geçen gün azalan, eşi- emsali az bulunur arkadaşlardan birisiydi. Vefatı başta aile efradı olmak üzere, hepimizi ziyadesiyle üzmüştür.

Bildiğim kadarıyla, İbrahim Bey iyi bir eğitimci idi. Bu cümleden olarak memleketin birçok  yerlerinde öğretmenlik ve liselerde müdürlük ve idarecilik yapmıştır. Anlattığına göre, bu arada nasıl olduysa Kandıra’da da sadece üç gün süren bir öğretmenlik hizmeti bulunmaktadır. Yetiştirmiş olduğu yüzlerce talebesi halen, yurdumuzun muhtelif yerlerinde önemli makam ve mevkilerde vazife ifa etmektedirler.

Bu arada, üzülerek şu hususu ifade eydim ki, eğitim camiasında bu kadar başarılı hizmeti olan İbrahim Bey, Koalisyon Hükümetleri döneminde bulunduğu görevden alınarak yurdun birçok yerlerine adeta sürgün olarak gönderilmiştir. Bu sebeple de birçok mağduriyetlere maruz kalmıştır. İbrahim Bey zaman zaman o günleri acı bir hatıra olarak bize anlatırdı. O anlatırken bizde hüzünle dinlerdik. Biz de bu vesile ile o zulmü yapanların Allah müstahakını versin diyelim.

İbrahim Bey, Anavatan Partisinin iktidar olduğu Döneminde Rahmetli Mimar Necati Gençoğlu’nun İzmit Belediye Başkanlığı yaptığı yıllarda  bir dönem Zabıta  Müdürlüğü görevinde de bulunmuştur.  Zabıta Müdürlüğü yaptığı yıllar esnasında gayretli çalışmaları sayesinde, çarşı ve pazara bir disiplin, bir nizam gelmiştir. Bu arada bazı çocukların kutular içerisine tahta talaşı doldurmak suretiyle bunları pişmaniye niyetine yoldan geçenlere sattıklarını ve bunlar ile nasıl mücadele ettiklerini üzülerek anlatırdı.

1989 – 1994 yılları arasında DYP’den Bahçecik Belediye Başkanlığı yaptığı yıllarda da  tasarruf ve devlet malının korunması hususunda azami gayreti göstermiştir. Hatta öyle ki,  bir vazife icabı Ankara’ya gideceği zaman dahi, hiçbir zaman tek başına makam arabasına binip gitmemiştir. Her seferinde Ankara’ya gidecek olan, diğer belde Başkanlarından en azından birkaçını bulup, tek araba ile gitmişlerdir. Ankara’da da lüks oteller yerine, mümkün olduğu kadar Kamu Kurumlarının misafirhanelerinde kalmışlar, yemeklerini de mütevazı lokantalarda yemişledir.

Yemek deyince İbrahim Bey’in muhtelif zamanlarda ifade ettiği bir nüktesi aklıma geldi, Beraber yemek yediğimiz zamanlarda, yemekten önce, biliyorsunuz ki, “Namazın kazası olur ama yemeğin kazası olmaz” derdi.

İbrahim Gencer Bey hakkında daha çok yazılacak hususlar var ama yazıyı daha fazla uzatmamak için bu kadarıyla iktifa ediyorum.  Son olarak şu hususu ifade edeyim ki, İbrahim Bey’in son bir yılı bir hayli sıkıntılı geçti. Birkaç defa yoğun bakıma kaldırıldı. Evinde kaldığı günlerde de tekerlekli sandalyede oturmak mecburiyetinde kaldı. Ancak şu hususu da memnuniyetle ifade edeyim ki, İbrahim Bey’in hastalığı süresince, başta değerli eşi Nurhayat Hanım olmak üzere oğulları, kızları ve kardeşleri azami fedakârlığı yapmışlardır.

İbrahim Bey hakkında son  söz: Rahmetli İbrahim Bey, bütün  arkadaşlarına karşı çok samimi bir dost, eşine, ailesine bağlı müşfik bir aile reisi idi.. Nitekim onun bu dostluğunu karşılıksız bırakmayan eş ve dostları da cenazesinde camiyi doldurup taşırmışlardır.

Netice itibariyle, İbrahim Gencer Beyin vefatına hepimiz ziyadesiyle üzüldük,  Başta aile efradı olmak üzere, bütün eş ve dostlarının başı sağ olsun. Dr. İbrahim Kahraman Bey’in ifade ettiği üzere, hakikaten İbrahim Gencer Bey’in vefatıyla “İzmit Bir Çınarını Daha Kaybetti.” Allah rahmet eylesin, mekânı Cennet olsun.  Amin.

11 Şubat 2019

Müslüman Kardeşler kimdir?

Erbakan’ın yükselişiyle birlikte Türkiye’de birkaç kitabın bol bol basıldığını, ucuz veya bedava dağıtıldığını görüyoruz. 70’li yıllarda başlayan bu “dağıtım”, 12 Eylül darbesinden sonra da devam eder, Siyasî Ümmetçiler kadar ülkücüleri de hedef alır. Dağıtılan kitaplar Seyyid Kutb’un ve onun Pakistan’daki yansıması Mevdudî’nindir.

“Müslümanlık bu değil” sözüne alıştık. Anlamsız hâle geldi. Fakat Kutb, Mevdudî ve Türkiye’deki devamı “Adil Düzen” bir başka mesaj verdi. Kutb ve İhvan, “Müslümanlık bu!” diye takdim edildi.

Aslolan karşı çıkmaktır

Kutb, Müslüman Kardeşler’in kurucusu Hasan El-Benna ile aynı yıl ve aynı çevrede doğdu. İkisi de köy kökenlidir fakat okuyup “Efendi” olmuşlardır. El-Benna’ın Müslüman Kardeşler teşkilatını kurduğu yıllarda Kutb henüz ihvan değildir. Fakat ikisinin de müştereği, İngiliz emperyalizmine tepkidir.

Bu tepki, Mısır’dan Arap Yarımadası’na, İran’dan Hindistan’a kadar bütün Müslüman dünyada yükselmektedir. Tek istisna Türkiye’dir, çünkü Türkiye emperyalist boyunduruğu Atatürk’le ve Millî Mücadele ile kırmıştır.

Tepki genellikle “milliyetçilik” veya “İslamcılık”  şeklindedir fakat bu doğal olarak “karşı çıkma” milliyetçiliği veya İslamcılığıdır. Bir fikre iki türlü bağlanabilirsiniz: Sevginizden veya nefretinizden. İşte emperyalizmin doğrudan veya dolaylı hâkimiyetini hisseden ülkeler bu ikincisinden, nefretten ötürü milliyetçidir veya İslamcıdır. Öyle görülüyor ki, bir ülkenin ve bir halkın emperyalist boyunduruğu altında yaşaması fikir sağlığı için nasıl yıkıcı ise, bütün fikir hayatının “emperyalizme karşı” şekillenmesi de o derece yıkıcı… Millet sevgisine dayanan bir milliyetçilik, Allah ve ahlâk sevgisine dayanan bir din yerine emperyaliste karşı nefrete dayanan bir fikir ve duygu yapısı hâkim oluyor.

Mısır’da Vafd da, Müslüman Kardeşler de bu çizgidedir. Müslüman Kardeşlerin en büyük hasmı Nasır da başlangıçta onlara yakındır. Hatta Mısır’ın Komünist Partisi de. Müslüman Kardeşler bir ara Komünist Partisi’yle birlikte propaganda broşürü dağıtır… Bu grupların tamamı ve dünyada da, emperyalizm etkisindeki bütün ülkeler, daha sonra Üçüncü Dünya hareketinde yer alacaktır.

Önce edebiyat

Kutb edebiyata meraklıdır. Dar El-Ulm‘da, yani modern mektepte okumuştur. Entelektüel olma yolundadır. Fakat köylülüğü de bırakmamıştır. Küçükken rüyalarına giren cinleri ve ifritleri yazar. 1948 yılında Amerika’ya doğru yola çıkar. Amerika’da onu tanıyanlar pek de radikal bir Müslüman’a benzemediğini anlatır. Klasik Batı Müziği dinlemektedir. Namaz kıldığını gören yoktur. Fakat o siyasî ümmetçiliğe ilk adımlarını atmaktadır.

Amerika’da bir sinemaya gider ve onu ve arkadaşlarını, “Siz zencisiniz” diye içeri almazlar. Mısırlı oldukları anlaşılınca özür dilerler fakat o protesto eder ve sinemaya girmez. Bu olaylar onun tavrını perçinlemektedir. “Türkleri tercih ediyorlar, çünkü onlar daha beyaz!” diye yazar.

Sonra kahrolsun kapitalizm

İki harp arasında emperyalist denildiğinde İngiltere anlaşılır. Benna’da ve genel olarak Mısırlılardaki duygu da “İngilizî” karşıtlığıdır. Fakat İkinci Dünya Harbi’nden sonra İngiliz’e ABD eklenmiştir. Eklenmek ne kelime, şimdi gözlediklerinden anlaşılmaktadır ki onun da önüne geçmiştir.

Artık siyasî düşüncelerini yazmalıdır. Kim olarak ve neyi yazmalıdır? Mısırlı’dır, Müslüman’dır. Tepki duyduğu dünya ise İngiltere, ABD, hatta bütün Batı’dır. Bunların tümünü kapsayan bir isim gerekirse, bu “kapitalist dünya”dır. Ve Seyyid Kutb’u Seyyid Kutb yapan, Türkiye’de de ünlendiren ilk kitapları çıkar: İslam’da Sosyal Adalet ve İslam’la Kapitalizm’in Savaşı. [1]

1960’lardan sonra Türkiye’deki fikir ortamında yaşayanlar için, hatta bugünün orta yaşlıları ve gençleri için bu başlıklarda bir gariplik yoktur. Fakat daha önceye gidersek, İslam’la kapitalizm’i karşılaştırmak,  elma ile armutu karşılaştırmak gibidir. Makul olan dinlerin dünyaya bakışının karşılaştırmasıdır. Fakat ideolojilerin saldırısı altında kimliğini “Müslüman” diye belirlemek isteyenler, din ile ideolojileri kapıştırmak zorunda kaldılar. O tarihlerde ve tarihlerden daha yıllar sonranın modası buydu. Daha sonra İslam düşüncesi içinde felsefe yapıyorlar, geleneği bozuyorlar diye Muhammed İkbal‘i, Cemaleddin Afgani‘yi tenkid edecek olan Kutb, kariyerine İslam düşüncesi içinde iktisat felsefesi ve ideoloji yaparak başlıyordu.

İdeolojiler savaşı

Yirminci asrın ikinci yarısı ideolojiler savaşıdır. Nükleer silahlar sıcak harbi garantili felaket kılınca milletler mücadelesi ideolojiler savaşına dönüştü. Daha birkaç on yıl önce Mısır‘ı, Süveyş‘i, Arap Yarımadası‘nı, velhasıl sömürülecek bütün ülkeleri ve bilhassa petrolü donanmayla, topla, askerle kontrol altına alanlar artık aynı işi ideolojiler marifetiyle gerçekleştirmeye çalışıyordu. Vekâlet savaşları da bu metodun uzantısıdır.

Meydanda iki süper güç vardı ve onlar iki zıt ideolojiyi kullanıyordu: Bilimsel Sosyalizm ve Kapitalizm. Daha doğrusu birincisi Batı dünyasına kapitalist etiketini yapıştırdı; fakat Batı da buna pek itiraz etmedi. İdeolojilerin temel vasfı, her derde deva olmaları, hayatın her cephesini kapsayan bir dünya görüşü özelliği taşımalarıdır. Sosyalist ekonomi gibi sosyalist tarih, sosyalist arkeoloji, hatta sosyalist biyoloji bile vardı. Kapitalizm bu kadar kapsayıcı olma iddiasında değildi gerçi ama o da sosyalizmin iddialarına her cephede karşılamak zorundaydı.

İdeolojiyse alın size ideoloji

Peygamberinin “güzel ahlâkı tamamlamak için” geldiğini söylediği dininizi de bu ortamda ekonomi teorisi üretmek, kapitalizme ve sosyalizme cevap yetiştirmek, velhasıl ideoloji hâline getirmek zorundaydınız. Eyy kapitalizm, eyy sosyalizm!  İdeolojisiniz, her konuda söyleyecek sözünüz var, öyle mi? O halde İslam da ideolojidir; onun da her konuda söyleyecek sözü vardır! Müslümanlar Hazreti Peygamber’den beri akıllarına getirmedikleri bir düşünceye kucak açtı; din değil de ideoloji olduklarına karar verdiler; çünkü etraf ideoloji doluydu, asrın modası buydu; talep bunaydı.

Seyyid Kutb, Benna‘nın Müslüman Kardeşleri‘ne, onlar da Kutb’a yaklaştılar. Kutb, Kardeşler’in evanjelik davetine daha bir zenginlik kattı. İdeoloji, etiyle, kemiğiyle ortaya çıkıyordu ve ilkeleri şöyleydi:

Şâmil: Kapsayıcı idi. Her konuda bir söyleyeceği vardı. Tıpkı Bilimsel Sosyalizm gibi.

Nizam: Bir toplum, bir devlet nizamı öneriyordu.

Hâkimiyya: Devleti kurarken bir egemenlik anlayışına ihtiyaç vardır: Hâkimiyet Allah’ındır!

Cahiliye: Bu kavram ve ideolojideki yerini yukarıdaki üç ilkeyi açıkladıktan sonra ele almak üzere erteleyelim.

“İslam’a göre!”

Şâmil: Müslümanlığın her konuda bir hüküm getirdiği doğru olmadığı gibi dine de bühtandır. Kuran’la yetinmeyip hadisi Kuran seviyesine çıkaran Selefi akımlar, bununla da yetinmezler ve o sahabe şöyle yapardı, tabiin, tabeut tabiin böyle yapardı ve benzeri mantıkla yeni kaynaklar bulmaya ve her konuda hüküm çıkarmağa çalışırlar. Altı yılımı Suudî Arabistan’da geçirdim. O söylem o derecedeydi ki Pakistan’lı genç bir arkadaşım, her şeye, mesela çay içmeğe veya meyve yemeğe dair bir laf ederken bile “according to Islam ~Islam’a göre” diye o garip anlayış işaret ederdi.

Nizam: Nizam kelimesi Kur’an’da geçmez. Hâlbuki İhvan ve İhvan’dan feyz alan akımlar, bu arada Türkiye’dekiler de “nizam“ı dinin merkezine yerleştirirler. Öyle gerektir… Şâmil olacaksa mutlaka bir nizamı vardır. İdeolojiyiz ya! Yapacağımız yeni bir nizam, yeni bir medeniyet tasavvur etmektir. İşte bir anahtar kelime daha!

Hakimiyya: Bu da Kur’an’da geçmeyen bir kelimedir. Kur’an’da geçen ifade “Hüküm Allahındır”ı Hâriciler alıp çarpık yorumlarıyla Hazreti Ali’yi kâfir ilân etmişlerdi. Selefiler ve İhvan, “Allah’ın indirdiği ile hükmedin” emrini de, “Demek ki indirilmiş bir yönetim sistemi var, herhalde o dönemi inceleyip çıkarmamız lâzım” diye yorumlarlar. Ali Bardakoğlu, böyle düşünenlerin aslında fıkhın ve devlete dair kuralların şekillendiği Abbasi dönemi hükümlerini İslam zannettiklerini yazar[2]. Hâlbuki Allah’ın indirdiği, adalet, istişare, doğruluk, liyakat ilkeleridir. Abbasi döneminin uygulamaları değil. Tuhaf ve bugün yaygın olan, dinî olmayan hükümleri “İslâm’a göre” diye takdim edip gerçekten Allah’ın indirdiklerine, yani adalete, istişareye, doğruluk ve liyakate kulak asmamaktır.

Tanrı’nın krallığı

Türkçede “hâkimiyet” eskiden beri kullanılan bir kelimedir. Fakat bizim Arapça’dan türettiğimiz birçok kelime gibi bu da Arapça konuşan ülkelerde kullanılmıyordu. Şahruh Akhavi, “hakimiyya“nın Hasan Al-Nadwi tarafından icad (veya Türkçe’den ithal) edilmiş bir Arapça neolojizm ~uydurma kelime olduğunu yazar. Akhavi’ye göre Nadwi bu kelimeyi Kutb’un Hindistan’daki fikirdaşı Ebulala El-Mevdudî ‘nin Urdu’ca “Hükümet-i İlahiyye” ve “Memleket Allah” ifadelerini karşılamak için kullanmaktadır.[3]

Geçen bölümde, Müslüman Kardeşler hareketinin tepki olarak doğduğu evanjelizme ne kadar benzediğine dair yapılan bir yorumu vermiştim. “Memleket Allah” da bunun ispatı gibi. İncil’deki “Tanrı’nın Krallığı“na ne kadar yakın!

İncil’de, Matta kitabı 6: 7-13’teki “Rabbin Duası” şöyle başlar:

Göklerdeki Babamız,
Adın kutsal kılınsın.
Krallığın gelsin.
Gökte olduğu gibi, yeryüzünde de Senin istediğin olsun.

Akla önem vermemek, nakil ne diyorsa onu yapmak, “Niçin? Nasıl?” diye sormamak, “Bila keyf ~ Nasılsız” din, Selefiliğe, Eşariyeye ve dört mezhep arasında da Benna’nın ailesinin mensup olduğu Hanbelî’ye yakındır[4]. Gerçi Kutb’a mezhepsizlik atfedilir, fakat tutumu gerçekten bu yukarıda saydıklarımızı çağrıştırır:  Akıl yoluyla gelen itirazlara şöyle karşılık verilir: “Allah’tan iyi mi bileceksin. İslam’a göre…” Müslüman Kardeşler, Kutb ve Mevdudî’yi Suudî Arabistan’ın uzun yıllar desteklemesi bundandır. Anlattıklarımız muhakkak ki Maturidî anlayışının zıddı gibidir.

Cahiliye ve tagut

Ancak İhvan- Suudî dostluğu cahiliye teorisiyle sarsıldı.

Müslüman dünyada hâkim görüş, Allah’ın birliğine ve Hazret-i Peygamber’e inanan herkesin Müslüman olduğudur. Maturidî anlayış bu tutumu daha da kuvvetle vurgular: İman artmaz, eksilmez. Ya vardır, yahut yoktur. Gerekleri yerine getirmeyen Müslüman olabilir. Günah işlemekle dinden çıkılmaz. Selefiyeye göreyse, gerekler ve ibadetle eksikse iman azalır ve kişi Müslümanlıktan çıkabilir. Kâfir olur! Kutb bu düşünceyi bir adım daha ileri götürdü ve hemen bütün Müslüman ülkelerde insanların dinden çıktığını, kâfir olduğunu, cahiliye devrine dönüldüğünü söyledi. Bu dehşet verici bir iddiaydı. Bir adım sonrası Müslüman ülke halkının katlinin vacip olduğu, mal ve ırzlarının artık masun olmadığını söylemektir. Bu yol, kafa kesen İşid’e kadar gidebilir. Tabi, yöneticilerin imanları da artıp eksilebilir; onar da cahiliyeye mensup olabilir. Suudîler’in ve daha birçok Müslüman ülkenin İhvan’dan kopuşu bu cahiliye teorisinden ötürüdür. Cahiliye ile birlikte İhvan’ın dikkati dışardaki emperyalist düşmandan Müslüman ülkelerin içindeki “tagut“a döndü.  Artık Müslümanlar yakın düşmandı. Batı ise ancak uzak düşman.

Sıra İhvan’ın milliyetçilik, siyaset ve “terör” hakkındaki tutumlarına geldi…

[1] Batı emperyalizminin doğrudan veya tesiriyle etkilediği ülkeler daha 20. asrın başından itibaren Batı’nın çökmek üzere olduğu ümidi ile yaşadılar. Kutb’un kitapları popüler hâle gelirken aynı çöküşü savunan veya vahşi kapitalizmin sakatlığına işaret eden başka eserler de bu dalganın üstünde yükseliyordu: Alexis Carrel’den, “İnsan Bu Meçhul“; Oswald Spengler’den, “Batı’nın Çöküşü“, ve Toynbee’nin meta-tarihleri.

[2] Ali Bardakoğlu, İslam Işığında Müslümanlığımızla Yüzleşme, Kuramer Yayınları, 2. Basım, 2017; 26, 115, 234 gibi Abbasiler’le fıkıh ilişkisinin ele alındığı bahisler.

[3] John Calvert, Sayyid Qutb and the Origins of Radical Islamism, Oxford University Press, 2013,  sayfa 214.

[4] Jeffry R. Halverson, Theology and Creed in Sunni Islam- The Muslim Brotherhood, Ash’arism, and Political Sunnism, Palgrave (2010)

Ne acıdır ki “Bazı telkinat (telkinler, fikir aşılamaları) ile o meyelan (çalışmaya olan meyil ve eğilimler) kırıldı ve o şevk (istek ve heves) de söndü.”

Zaten sonumuz da bu yüzden geldi. Koca Osmanlı İmparatorluğu bu sebepten tarih sahnesinden çekildi.

Zamanla dinin bazı söylemleri yanlış anlaşıldı. Yanlış yorumlandı. Dünyanın geçiciliği, fâniliği, kısalığı, insanın sonu ölüm olması, bunun gibi dünyanın da başına nasılsa Kıyametin kopacağı düşüncesi, yanlış yorumlandı. “Bir hırka bir lokma.” gibi, yanlış bir deyime yer verildi. Maalesef bu yanlış anlayış sürüp gitti.

Ama diyeceksiniz ki “Kâmil ve olgun insanlar, fakirlik ile fahretmiş övünmüşlerdir.”

Evet doğru. Fakat onların bu tavırları, fakirliklerini yalnız ve yalnız Allaha karşı duyup hissettikleri içindir. Onlar bu şekilde Allaha yalvarıp yakarmış oluyorlar. Yoksa onların bu durumu fakrını halka gösterip, dilencilik vaziyetini almak için değildir.

Maddî – manevî her şey Allah katından verildiği için, herşeyi Allah’tan bilip ondan kaynaklandığını anladıkları için, böyle bir tavır sergilemişlerdir. Yoksa fakir kalalım, halka muhtaç olalım demek istemiş değillerdir.

Çünkü veren el, alan elden üstündür. İmana ve insana hizmet; imkân sahibi olmayı ister ve gerektirir. Maddî olanaktan mahrum kalanlar, manevî hizmetten de yoksun kalırlar.

Nitekim “Fakirlik, küfür olayazdı.” hadisi, buna açıklık getirmektedir. Çünkü Hz. Peygamberin bu sözünden, aynı zamanda kalb fakirliğini de anlayabiliriz.

Zira kalp fakiri olan kimse, Allahın hükmü karşısında sızlanır. Korkuya kapılır. Allahın hükmüne dudak büker. Razı olmaz. İtaatsiz olur. Küfre düşebilir.

Kaldı ki âlimler, Hz. Peygamberin “Fakirlikten Allaha sığınmasını” bu şekilde de yorumlamışlar. Hz. Muhammedin kaçındığı hususun, bilhassa “Gönül fakirliği.” olduğunu da söylemişlerdir.

Şüphesiz Peygamber Efendimiz, hem maddî fakirlikten, hem de manevî fakirlikten Allaha sığınmıştır.

Çünkü maddî fakirlik insana her kötülüğü yaptırabilir. Kalb zenginliğine de engel olur. Yani kulluğu unutturucu bir duruma sokar insanı. Böylece maddî fakirlik, insanı hem dünyada, hem de ahrette rezil rüsva eder. Ayıplanacak duruma düşürür.

Bu arada, şükrü edilmeyen, Allahı unutturan zenginliğin de kalp fakirliğine yol açtığını unutmayalım.

Evet, dünyanın faniliği hakkında denilenler doğruydu. Bu yüzden dünyaya değer vermezlikte, insanlar haklıydı. Fakat bu; dünyadan el etek çekmeyi, çektirmeyi, dünya için çalışmayı aksatmayı, dünya için gayreti elden bırakmayı, kısaca iki gününü birbirine eşit kılmayı gerektirmiyordu. Sadece dünyayı kesben değil yani çalışmak bakımından değil; kalben terk etmeyi yeğliyordu.

Yani el işte, kalb Allahla olacak. Beden; insanlar arasında iş güçle uğraşırken, kalp; Allah’la birlikte, hep onunla olacaktı.

Kaldı ki dünyanın üç vechi, üç yüzü vardı. Biri dünyaya bakıyor. Diğeri Allahın isimlerini gösteriyor. Öteki ahreti hatırlatıyordu. Eskide yazılmış klasik eserlerde kınanan dünya; dünyanın birinci vechine, birinci yüzüne yani dünyanın fâni, geçici oluşuna bakıyordu.

Bu ise dünyanın bahse bile değmeyen, sevilmeyen, tasvip edilmeyen tarafıydı. Fakat bu bakış ve düşünüş, biraz önce dediğimiz gibi, çalışmamak şeklinde kendisini göstermemeli. Dünyaya boş vermek suretinde tecelli etmemeliydi.

Bu bakış, yani dünyanın fâni cihetine bakış ve yöneliş, dünyanın mamurluğuna ve bayındırlığına çalışmamak tarzında olmamalıydı. Ya nasıl bakılacaktı dünyanın bu fani yüzüne?

Her türlü hummalı bir faaliyet içindeyken, kalben zerre kadar ona meyletmemek, ona kalben bağlanmamak; kısaca ona kalbi vermemek şeklinde bakılmalıydı.

Yani zahiren halkın arasında olmalı. Batınen halkın dışında kalınmalıydı. Görünüşte iş’te güç’te; hakikatte ise; manen, zihnen All eraber bulunmalıydı.

Zaten Hıristiyanların çoğu dinlerine o kadar düşkün ve bağlı değiller.

Bunun için onlarla dost olmamız,

Sırf medeniyet ve tekniklerini beğenerek almak isteyişimizdendir.

Ayrıca her dünya saadetinin aslı ve esası olan

Emniyet ve asayişi muhafaza ve koruma ihtiyacındandır.

İşte bu maksatlarla onlarla kurulacak dostluğu

Kur’an kesinlikle yasaklamıyor.

Gerçek şu ki, yukarıdan beri cevabı verilen bu soru;

Bugün de soruluyor.

Kimi vatandaşlar bu ayetten ötürü,

Hıristiyan ve Yahudilerle olan münasebetlere akıl erdiremiyor.

Tuhaf karşılıyor.

Bir mana veremiyor.

Bu yüzden baştakilere biraz da dudak büküyor.

Onlara soğuk bakıyor.

Kendisinden uzak biliyor.

Yanlış davrandıklarına kaani oluyor.

Onlara karşı güveni sarsılıyor.

Devlet-vatandaş arasında soğuk rüzgârlar esiyor.

Oysa Asr-ı Saadet Tarihi’ne baktığımızda,

Peygamber Efendimizin devlet başkanı olarak

Medine’deki uygulamalarına göz attığımızda;

Bizi doğrultacak, yanlış algılarımızı giderecek

Somut siyaset uygulamaları görürüz.

Nitekim her türlü tereddüt ve acabaları giderecek yaklaşımı

Ve önemli bakış açısını;

Ayet taşıdığı ince manasıyla önümüze seriyor.

Nitekim hâlen Nato’da oluşumuz.

Hıristiyan devletlerin yanında yer almamız.

Dinsizliği şiar edinmiş,

Allah’a savaş açmış bir devlete karşı

Hıristiyanların safına katılışımız,

Bu mananın bugünkü somut örneğidir.

Kaldı ki, aynı Blok içinde bulunmaktayız.

Ama bu bulunuş,

Dinlerini benimsediğimiz için değil şüphesiz.

Kaldı ki bugün Batı; Hıristiyan olmakla beraber,

Haçlı Seferleri zamanındaki gibi

Katı bir taassubun zebunu değil.

O günlere göre çok yumuşamış,

Papazların koyu birer İslâm düşmanı oluşlarından,

Nispeten uzaklaşmıştır.

İslâm kaynaklarıyla bizzat yüz yüze geldikçe,

İslâm’a bakışlarında görülür bir müspet değişme, kendini belli eder olmuştur.

Nitekim Batılı insanın; İslâm’a doğru bir meyil içinde olacakları ve hatta oldukları da bir gerçektir. Bu bakımdan, bizler de onlara bakışımızı değiştirmemiz gerek. Onlara hisden uzak, akılcı bir yaklaşımla yaklaşmamız lâzım. Tabii, Batılı Devletlerin Türkiye Cumhuriyeti Devleti hakkında besledikleri, ikiyüzlü gayri samimi, resmî tutum ve davranışları ayrı bir konu.