“En
ileri sıçrayışlar iki adım geriden başlar” sözünü sanıyorum Alman şair
Gothe söylemiş.

AKP’nin Türkiye’yi bugüne taşıdığı
dönemlerin analizini zaman tünelinde değerlendirmez isek tarihe haksızlık
yapmış sayılırız. Çünkü içinde yaşadığımız Türkiye şartları bugün ki duruma kendiliğinden
ve birdenbire gelmedi.

AKP iktidara gelirken iddialı bir
şekilde üç “Y” ile işe başladı. Bunlar; Yolsuzluk, Yoksulluk ve Yasaklardı.

Ancak AKP, gerek kendi ağırlığını,
gerekse iktidarının ağırlığını topluma hissettirmek için mevcut yasakların
üzerine daha yenilerini ekledi. Burada ister istemez bazılarının aklına türban
meselesi gelecek. O konu daha evvel zaten halledilmişti Ak Parti meydanlarda
sadece konunun edebiyatını yaptı.

2.”Y” Yolsuzluktu…17-25 Yolsuzluk
olaylarını hatırlayın. Ayakkabı kutularından çıkan milyon dolarları, bakan
çocuklarının yatak odalarında çıkan para sayma makinaları ve para kasalarını,
bakanların kollarındaki 750 Bin liralık rüşvet kokan kol saatlerini.

3. “Y” Yoklukla mücadelede haklarını
yememek lâzım iktidarlarının 2002-2011 yılına kadar ki zaman diliminde gerek
Kemal Derviş’in ekonomik tedbiriyle, gerekse dünyada para bolluğu nedeniyle
fert başına düşen milli hasıla 12 Bin dolarlara kadar yükseldi.

***

Türk Askerine Yapılan Operasyonlar

4 Temmuz 2003 yılında 150 kadar ABD
askeri, Kuzey Irak’ta Türk Özel Kuvvetler karargâhında görev yapan Türk
askerinin başına çuval geçirerek Bağdat’a götürülmüşler ve orada bir hafta
rehin tutulmuşlardır.

O günün başbakanına bir gazetecinin
sorusu: “Efendim ABD ye nota verecek misiniz?” sorusuna alınan cevap: “Ne notası, müzik notası mı?” Olmuştur.

ABD AKP FETÖ Tarafından askere
yapılan Ergenekon ve Balyoz operasyonları, orduda büyük travmalara sebep
olmuştur ki, Kozmik Odaya girilmiş, dönemin genelkurmay başkanı dâhil birçok
üst rütbeli subay yargılanıp hapse mahkûm edilmişlerdir.

2003 yılında ABD Güvenlik Danışmanı, Condoleezza
Rica(2005-2009 yılları arasında dışişleri bakanı) tarafından kaleme alınan ve
Ortadoğu’da 22 ülkenin sınırlarının değişeceğini yazdığı makale “Transforming
the Middle East” 7 Ağustos 2003 tarihinde Washington Post gazetesinde
yayımlanmıştı. Bu makalede sınırları değişecek ülkeler arasında Türkiye’nin de
bulunduğu yazıyordu. Olay o günlerde çok tartışılan konuların başında geliyor
olmasına rağmen ABD tarafından “Ortadoğu
Eş Başkanlığı” gibi bir unvanla ağzımıza bir parmak bal çalınmış ve
neticesinde kendimizi birden “Arap
Baharı” projesinin suç ortaklığı içinde bulmuş olduk.

AKP’nin yanlış icraatları Türkiye’ye
pahalıya mal olmuştur. Çözüm süreci gibi bir uygulamanın neticesinde sadece
hendek ve çukur operasyonlarında 793 şehit verilmiştir.

Yine Kuzey Irak’tan Suriye’nin
kuzeyine kendi elimizle Türk topraklarını çiğneterek geçirdiğimiz Peşmerge,
bugün karşımıza PYD olarak çıkmış askerimize kurşun yağdırmaktadır.

FETÖ, AKP sayesinde devletin kılcal
damarlarına kadar girmiş, Türkiye bedelini 15 Temmuz 2016 yılında 252 şehit
vererek ödemiştir.

Vatandaşlarına güvenlik, refah, hukuk; çocuklarına güzel bir
gelecek sağlayan ülkeler, tarih boyunca çekim merkezi olmuş. İnsanlar, bunları
sunamayan topraklardan, daha parlak bir gelecek vaat eden memleketlere akmış.

Bir ülke için cari dengeden daha önemlisi, insan sermayesi
giriş-çıkışıdır. Çünkü her türlü değeri yaratan donanımlı insandır. Ekonomik
gücü de sert gücü de yumuşak gücü de… Bugün bu, özellikle böyledir; çünkü bilgi
çağında, insandan değerli bir tabiî kaynak yoktur. Geçmişte de bir dereceye
kadar öyleydi. İmparatorluklara bakınız… Roma, Abbasi, Selçuklu, Osmanlı…  Onlara, bilinen coğrafyanın her köşesinden, yüksek
yetenekli insanlar akar. Sonra bu insanlar hızla yükselir, ülkeyi de yükseltir.
Zenginler mi yetenekleri topluyor, yetenekler mi zenginliği yaratıyor? İkisine
de evet… Bugün bizden gidenlerin başka ülkelere yerleşip oralarda zirveye
tırmanışlarını, Nobel alışlarını veya dünyanın büyük problemlerine çözüm
getirişlerini izliyoruz.

İnsan sermayesi için çekim merkezleri… Rahmetli iktisat
tarihçimiz Mehmet Genç, Türkiye’nin tarihi boyunca hep göç aldığını yazar. 16.
ve 17. asırlardan sonra bu göç alış; sürülen, soykırıma uğrayan Türklerin,
bayraklarının hâlâ dalgalandığı topraklara kaçışıdır. Fakat daha önceki göç
alış, hukukun üstünlüğünün, tebanın güvenlik içinde yaşamasının cazibesiyleydi.

Yeni Aziz Sancarlar gidiyor

Son zamanlarda aldığımız Suriyeli, Afgan göçleri bu konunun
dışındadır. Bunlar bizim, çekimimizden değil, Suriye ve Afganistan’ın itişinden
kaynaklanan göçler. Kaçaklar, ilk fırsatta Batı’ya gitmeyi hedef alıyor.
Türkiye’yi transit salonu gibi görüyorlar. Bir Suriyeli çocuğun elindeki “No Turkey”
afişini hatırlayınız.

Yaşayamadıkları toprakları terke zorlandıkları için
gelenleri bir yana bırakalım. İnsan sermayesi akışında dengemiz ne yöndedir?
Değerli insanlarda cari fazla mı veriyoruz, cari açık mı?

Bu konudaki haberler hiç de iç açıcı değil. Bu yıla ait
yoklamalar; gençlerin %80 civarında bir kesiminin yurt dışına gitmek, orada
yaşamak istediğine işaret ediyor. Bu vahim bir tablodur. Yarının Aziz Sancar’ı,
Uğur Şahin’i, Özlem Türeci’si, Timur Kuran’ı, Daron Acemoğlu’su, rahmetli hocam
Oktay Sinanoğlu’su bu gençler arasındadır işte… Hepsini saymağa kalksam telefon
rehberi gibi bir cilt olurdu… İşte şimdi gidenler, o ciltlerden daha kalın
ciltler oluşturacak. Ekonomi bu göçün bir sebebidir ama tek sebebi değildir.
Beyinlere sağlanan ortam, daha da büyük bir cazibe. Kabiliyetler ancak o
ortamlarda serpilip o seviyelere erişebiliyor.

Torpil yetenekten önde- hadi bana eyvallah

Karar’da, bir yıl kadar önce, yayımlanan araştırma
sonuçlarına göz atınız. Araştırmayı, Yeditepe Üniversitesi ve MAK Danışmanlık
birlikte yapmışlar, kapsamlı yapmışlar ve adına, “Gençlik Araştırması”demişler.
(https://bit.ly/3n9WAva )

18-29 yaş grubu arasını kapsayan ankete göre, gençlerin
yüzde 76’sı daha iyi bir gelecek için yurt dışında yaşamak istiyor. Her iki
gençten biri, mutlu olmadığını ifade ederken, yüzde 77’si torpilin yetenekten
daha etkili olduğuna inanıyor. KONDA, 2017 yılında yaptığı araştırmada daha
farklı bir soruyu hem öğrencilere, hem de anne-babaya sormuş: “İmkânınız olsa,
kendinizin veya çocuğunuzun eğitim için yurtdışına gitmesini ister misiniz?”
Yüzde 74 ‘evet’ demiş. Denekler üniversite mezunu ise “evet”lerin oranı, yüzde
80’in üstüne çıkıyor. (Araştırmayı bana açtığı için Sayın Bekir Ağırdır’a
teşekkür borçluyum.)

Ne diyeceksiniz bu gençlere? “Gitme, kal evladım. Ben sana
torpil bulmaya çalışayım.” 18-29 yaş grubuna bu izlenimi verdikleri için hicap
duyan kimse var mı acaba? Ben rastlamadım.

Haberler iyileşmiyor, kötüleşiyor. Ülkemizin beyin kaybı,
araştırmacılar için verimli bir alan hâline gelmiş. Bu konuda bir kitap yazan
Evrim Kuran bu araştırmacılardan biri. Kitabı, “Onlar Göçtü Buradan

-Türkiye’nin Yeni Göç Nesli” (Mundi, 2021) Yazar, AGOS’tan
gazeteci Ferda Balancar ile konuşmuş: (https://bit.ly/3aSjUYv )

Yetenek ve girişim: Kan kaybediyoruz!

“Son yıllarda araştırmacı bakışımla gördüğüm bir fotoğraf
vardı. Türkiye’den dünyanın dört yanına ciddi bir yetenek göçü eğilimi
izliyordum ve bu ülkenin verdiği önceki dönem göçlerine benzemiyordu. Bugünün
Türkiye’sinde yeni nesil bir göç hareketi yaşanıyor. Ne yazık ki Türkiye’nin
yeni nesil göçmenlerinin yaşları giderek düşmekte ve yine ne yazık ki
Türkiye’nin yeni nesil göçmenlerinin yetkinlikleri giderek yükselmekte.”

Manzaramızın fotoğrafı. Eskiden kol gücü giderken şimdi
beyin gücü gidiyor. Beyinlerle birlikte varlıklar ve girişimciler de çıkıştadır
ki çağımızda, onlar da aslında beyindir. Gidenler sadece gençler değil.
Yetişmiş profesyonelleri de kaybediyoruz.

Kuran devam ediyor:

“Son üç yılda 10 bin milyoner ile 13 bin girişimci ve iş
insanı olmak üzere 23 bin kişi Türkiye’yi terk etti. … 2012 yılında yurtdışına
giden doktor sayısı yalnızca 59 iken, 2019’da 1.042’ye ulaştı… Yine, ne yazık
ki Türkiye’nin 20 OECD ülkesine beyin göçünden ötürü kaybının en az 220 milyar
dolar olduğu öngörülüyor.“

Çare ne? Yine Kuran:

“Beyin göçü yaratıcılığı destekleyerek, sadakati değil
liyakati alkışlayarak, keşif ve tasarım gücü olan insanlara ihtiyaçları olan
özgür ortamı sunarak ve bütün bunların sunulabileceği en temel bağlam olan
eğitimi siyasetin gölgesinden kurtararak büyük ölçüde engellenebilir. “

Maşallahımız var, bu tavsiyelerinin tamamının tersini
yapıyoruz!!!(https://millidusunce.com/beyin-gocu/)

           ‘’Tarih
28 Ekim 1923, günlerden Pazar…

              Ankara güzel bir sonbahar gününü yaşıyordu.
Gazi öğlene kadar Meclis’te çalışmış, şimdi Çankaya’ya gitmek üzere ayrılıyordu
ki, Meclis koridorlarında, kendisiyle görüşmek üzere bekleyen Kemalettin Sami
ve Halit Karsıalan Paşalarla karşılaştı ama onları dinleyecek vakti yoktu.

             Kazım
Özalp’e, paşaları akşam yemeğine, köşke getirmesini söyledi ve beraberinde
İsmet İnönü ve Ali Fethi Okyar olmak üzere Çankaya’ya çıktı.

               
Köşke geldiğinde, bu kez arkadaşları Ruşen Eşref Ünaydın ve Fuat
Bulca’yı, bir konuyu görüşmek üzere kendisini bekler durumda buldu ve onları da
yemeğe alıkoydu.

               Birazdan Kazım Özalp Paşa; Kemallettin Sami ve
Halit Karsıalan Paşalarla birlikte Çankaya’ya geldiler.

            Sofraya işte bu konuklarla oturulmuştu ve
yemek henüz başlamıştı ki, kısa bir süre sonra;

             Atatürk’ün kesin bir ifadeyle, ‘’Arkadaşlar!
Cumhuriyet’i yarın ilan edeceğiz ‘’ dediği işitildi.

              Masaya önce bir ölüm sessizliği çöktü,
ardında da doğum taşkınlığı geldi… Herkes birbirini kutladıktan, ilk şok
geçtikten sonra gözler Gazi’ye çevrildi. İyi ama bu iş nasıl olacaktı? ‘’(
Tırnak içerisine almış olduğum yazımın giriş bölümü, çok değerli yurtsever,
akademisyen ve yazar; Sn. Orhan Çekiç’in ‘1938 Son Yıl’ isimli kitabından
alınmıştır. )

              
 Evet, bundan tam 98 yıl önce
devletimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal, ilk kez Cumhuriyet’in ilanını o gece
duyurmuştu…

                  Bir gün sonra, TBMM’ de dönemin milletvekillerinin
alkışları ve ‘yaşa, varol ‘ sesleri arasında Cumhuriyetin ilanı kabul
ediliyordu. Cumhurun ilk Başkanı ise; Gazi Mustafa Kemal Atatürk’tü artık…

              
Tarih 28 Ekim 2021 günlerden Perşembe…

                 Yine mevsimlerden sonbahar, camdan
dışarıya baktığımda; bu defa sisli bir sabaha uyanıyordu Çankaya…

                  98 yıl önce ‘Cumhuriyet’in’
ilk kez telaffuz edildiği o geceyi ve bugünlerin Türkiye’sini düşündüm bir an!

                 Hür
ve bağımsız yaşam hakkımız uğruna seve, seve hayatlarını feda eden yüz binlerce
vatan evladı, nice isimsiz kahraman.

               Atamızın
önderliğinde, milletçe bir ve beraber olmanın inancıyla, iman gücümüzle adeta
yoktan var edilen, kan çanağında doğan bir vatan.

               Ay yıldızlı bayrağına, vatanına olan
tutkusuyla bilinen, 2000 yıllık tarihiyle yer küreye kazınmış, tasada ve
kıvançta daima bir ve beraber olmuş bir millet:

              Türk Milleti.

           
  Ulus- Devlet olmanın değeri ve önemi ile
bugünlere taşınmış. Bayrağı, Atatürk’ü ve Çankaya’sı; Genç Türkiye
Cumhuriyetinin simgesi olmuş, neredeyse bir asırdan bu yana dimdik ayakta.

           
Yıllar sonra bugün; Çankaya’dan, o sisler arasından bir başka
görünüyordu Ankara!

             98 yıl öncesinin yokluk ve
yoksullukları geride kalmış, sis yoğunluğunun arasından boy gösteren gökdelenler;
ülkemizin ne kadar önemli mesafe aldığını gösteren bir gerçeği anlatıyordu
adeta.

        29
Ekim 1923’ten bu yana ülkemizde ekonomik, sosyal, bilimsel ve kültürel yönden çok
önemli gelişmeler sağlanmış olup;  Atatürk’ün işaret etmiş olduğu ‘muasır medeniyet’
yolunda çok önemli bir yol alındığı, ülkemizin her yanında belirgin bir şekilde
görülmektedir.

       Atamızın göstermiş olduğu medeniyet yolunda
yürümek, onun eserlerine sahip çıkmak, boynumuzun borcuydu, öyle olmalıydı.

       Bu yolda verilen tüm hizmetler ilmin ve
bilimin ışığı ile aydınlanmalı; ülkemizin yarınları demokratik, sosyal, laik ve
modern hukuk kurallarının uygulanmasıyla parıldamalıydı.

      Türk
Milletinin karakterine en uygun yol haritası da buydu zaten.

      Ancak
son dönemde ülkemizde ve bulunduğumuz coğrafyada yaşananlar, bilinen hususlar,
dünyaya yeniden şekil vermenin peşinde olanların ülkemiz ve bölgemiz üzerindeki
emperyalist çıkarları; bizi, ülkemizi bu yoldan döndürmek adına türlü senaryoları
karşımıza çıkartmış, Türk Milletinin Ulus-Devlet yapısında önemli aşınmalar
yaratılmıştır!

        Son Yüzyılın Dünya Lideri, Büyük Önder
Atatürk; gerçekleştirdiği devrimleri ve gösterdiği gelişme yolunda ve
Cumhuriyet ile taçlandırdığı bu devlette;

     Aşağıdaki gerçeklerle tarihe geçti, dünyaya
örnek oldu:

    . TBMM’ni açarak, ‘halk egemenliğine dayanan
bir devlet kurdu.

   .  Hesap soran değil, hesap veren oldu.

   . Başkomutanlık yetkisi bile
her üç ayda bir yeniden oylandı, onaylandı öyle verildi.

   . Mareşaldi, emekli, olunca
bir daha üniforma giymedi.

   . Gücünü silahtan değil,
halkın sonsuz sevgi ve güveninden aldı.

   . Daima halkın arasına
katıldı, halktan biri oldu, bundan çekinmedi.

   . Çoğu kez gösterdiği adayları
Meclisin onaylamadığı oldu, saygıyla karşıladı.

   . TBMM’ni fesih etme yetkisi
yoktu.

   . Çok partili düzene geçilmesi
için çok uğraş verdi, çok çalıştı.

   . Ölünceye kadar, ulusu ve
vatanı için nefes aldı. Yoktan bir ulus, yoktan bir devlet yarattı.

   . Barışı yalnız kendi ulusu
için değil, tüm insanlık için önemsedi.

   . ‘’Savaş, mutlak bir zaruret
olmadıkça cinayettir.’’ Diyen tek askerdi.

   . Savaş paktları kuran bir
‘diktatör’ değil, barış paktları kuran bir devlet adamı oldu.

   . Emperyalistlere karşı
savaştı, emperyalistlerden en büyük saygıyı gördü.

   . Bağımsızlık mücadelesi veren
tüm sömürgelere umut ışığı oldu.

         Tarih 28 Ekim 2021 Perşembe…

          Sis dağılmış, Çankaya’yı aydınlatan
günün ilk ışıkları, Çankaya köşkünün penceresine de yansımıştı. Adeta 98 yıllık
Cumhuriyet; o mucizenin sahibini arıyor gibiydi!

         O Gök Gözlü, Boz Yeleli, Sarışın Kurt orada
yoktu ama adını ilk kez Çankaya’da telaffuz ettiği, kurduğu Cumhuriyet hala
dimdik ayaktaydı.

         Hem de özellikle türlü açılımların, teslimiyetlerin,
dönüşümlerin var olduğu günümüz Türkiye’sinde onca yaşananlara rağmen!

        Cumhuriyet
Bayramımızı kutlamaya 1 gün kala Ankara’daydım. O sabah; sis perdesinin örttüğü
gün aydınlanmış, son dönemde bilinen ve yaşadığımız tüm ayıplarla yüz, yüze
kalmıştım!

       Havuz medyası her gerçeği pembe yalanlarla
süsleyerek manşet yapsa bile! Çevresi ateş topu, içeride insanları ekonomik
sıkıntılarla boğuşan bir Türkiye vardı gerçekte.

         İçim acıdı. Biz ne yapmıştık, neler yaşamış,
nasıl gelmiştik bu günlere? Özellikle son dönemde yaşananları, nasıl
anlatacaktık gelecek nesillere?

       Yüce Atatürk; bu ülkeyi bu günleri görelim,
yaşayalım mı diyerek emanet etmişti bizlere?

 O’na, O Asrın Liderine Yüce Atatürk’e, son
dönemde ‘diktatör’ bile dediler! Ama diktatörlerin çoğunun mezarlarının yeri bile
bilinmezdi ki!

         Sandılar ki! Bu benzetmeyle onu küçültüp, yok
edecekler! Ama göz ardı ettikleri gerçeği hala kavrayamadılar!

        O’nun mezarı ‘Anıt Kabirde’ olsa da; O,
emaneti olan tüm devrimleriyle daima Türk Ulusunun ezici bir çoğunluğunun
beyninde, kalbinde yaşıyordu ve hep orada kalacaktı.

       O nedenle Atatürk’ün heykellerini yakıp,
yıkan. Ay Yıldızlı Bayraklarımızı gönderinden indirip, ayakları altına alan
hainler; milletimizin yüreğinde yer etmiş ‘Atatürk, Bayrak ve Vatan Sevgisine’ ne
yaparsa yapsınlar erişemezler, yok edemezler.

       Şurası unutulmamalıdır ki!

        Bu ülke üzerinde türlü oyunlar peşinde olan ne
emperyalistlerin, ne de onların bu aziz vatan topraklarının orasına, burasına
yuvalanmış; şimdilerde kafalarını inlerinden çıkarıp, dişlerini göstermeye
çalışan hainler ve onun kuyrukları; Ne Atatürk’ü, ne de onun en büyük eseri
Cumhuriyet’i yok edebilirler.

      Tarih 28 Ekim 2021, günlerden Perşembe…

      Artık
gün batımı Sonbaharın hüznüyle birlikte kaplamaktaydı Ankara’yı… Günün son
ışıltıları gitmeden önce bir kez daha uğradılar Çankaya’ya…  Gazi, orada yoktu…

         O mucizenin yaratıcısı orada olmasa
da, silinmeyen/silinemeyen tüm yaşanmışlıklarıyla tarihe yazılanlar tüm
gerçekler oradaydı.

        Cumhuriyet, ilk kez 98 Yıl önce, O gece Çankaya’daki
‘Cumhurbaşkanlığı Köşkünde’ açıklanmıştı. Tarihe kazınan gerçek oradaydı ama
Çankaya Köşkünün Cumhurbaşkanlığı sıfatı, şimdilerde ‘Ak Saray’ denen, bir
başka mekâna taşınmıştı.

        Günün son ışıltıları; mahzun ve hüzünlü,
gecenin karanlığında kayboldular…

                   (
Cumhuriyetimizin 98’nci yıl dönümü kutlu olsun. Yaşasın Cumhuriyet )

Son zamanlarda stres
yükünüzün arttığını, eskisine göre daha çabuk öfkelendiğinizi, hayattan daha az
keyif aldığınızı ve daha az gülümsediğinizi fark etmiş olabilirsiniz.

Bu konuda yalnız
değilsiniz. Bütün dünyada son bir yılda ülkelerin yarıdan fazlasında stres
oranlarının arttığı görülmüş. Amerikan araştırma şirketi Gallup’un 2020
yılı için 116 ülkede yapılan araştırmasına göre stres, endişe ve
öfke artışının temel sebepleri Covid-19, gelir adaletsizliği ve
yolsuzluklar.

Dünyanın genel duygu
durum haritası böyle olsa da elbette bu olumsuzluktan ortalamanın çok
üzerinde etkilenenler ve çok az etkilenenler de var.

Bizim için şaşırtıcı
olmayan ama üzücü olan sonuç Türkiye’nin durumu.

§  Türkiye dünyada en öfkeli, en stresli, insanların hayattan en az
keyif aldığı ve en az güldüğü ülkelerden biri.

§  Türkiye “Öfke duygusunu en çok yaşayan” ülkeler sıralamasında Irak’tan sonra ikinci.

§  “En stresli” ülkeler arasında
dördüncü.

§  Hayattan en az keyif alan ikinci ülke.

§  Ve sıkı durun, “en az gülümseyenler” endeksinde birinci ülke olduk.

“Bir gün önce herhangi bir
şeye gülümsediniz veya kahkaha attınız mı?” sorusuna en çok ‘hayır’ cevabı
Türkiye’den çıkmış.

Ankete göre, en çok
gülümseyen ülkeler Senegal, Paraguay, Sri Lanka, İzlanda ve Güney Afrika
olurken, en az gülümseyen ülkeler ise Türkiye, Bangladeş, Nepal, Lübnan ve
Sırbistan olmuş.

Gallup’a göre hayattan
en çok keyif alan ilk beş ülke Danimarka, İzlanda, Yeni Zelanda, Paraguay
ve Norveç.

****

İki hafta önce yazdığım
bir köşe yazısında “Türkiye Mutsuz İnsanlar Ülkesi” alt başlığı altında
iki uluslararası araştırma sonucunu paylaşmıştım.

Birleşmiş
Milletler‘in hazırladığı Dünya Mutluluk Raporu‘nda,
93. sırada olan Türkiye’nin 104. sıraya gerilediği bildirilmişti.

Saygın tıp dergisi ‘The
Lancet’te yayınlanan araştırmaya göre ise 2020’de, Avrupa’da depresyon
vakalarında en fazla artışın Türkiye’de olduğu tespit edilmişti.

Mutlu ülkeler sıralamasında ilk on şöyle idi: 1. Finlandiya 2. Danimarka 3.
İsviçre 4. İzlanda 5. Hollanda 6. Norveç 7. İsveç 8. Lüksemburg 9. Yeni Zelanda
10. Avusturya.

****

Gallup’un araştırması da Birleşmiş Milletler raporu ve The
Lancet’teki araştırma ile uyumlu.

Bütün raporlar birbiriyle
uyumlu. Ama bizler dünya, çevremiz ve birbirimizle uyumlu değiliz.

Mutsuz, stresli, öfkeli,
hayattan keyif almayan ve gülümsemeyi unutmuş bir toplum haline geldiğimizin
zaten herkes farkında.

Bahsi geçen her üç rapor da
2020 yılına ait. 2021 raporlarında bu yıl yaşadığımız ekonomik, sosyal ve
psikolojik travmalardan sonra daha da beter sonuçlar çıkacağını öngörebiliriz.

Bütün dünyanın etkilendiği
“Covid-19, gelir adaletsizliği ve yolsuzluklardan” herkesten daha fazla
etkilenmemizin sebeplerini ve bize özel etkenlerin neler olduğunu öğrenmek
zorundayız.

*********************************

Kötü Yönetilen
Halklar Mutsuz Olur

Dünyamızı bizim için
cehenneme çeviren faktörlerin tamamına yakını kendi karar ve eylemlerimizin
sonucudur. 

Salgın ve
afetler ise engellenemez ama zararları en
aza indirmek için yönetilebilir faktörlerdir.

Gallup araştırmasında en
çok öfke hisseden ülkeler Irak, Türkiye, Lübnan, Tunus ve Mısır olarak
sıralanıyor.

Kötü yönetilen
ülkelerin halkı mutsuz, öfkeli ve gergin olur.

Salgın yanında sel veya orman yangınları gibi yönetilebilir
afetlerde Türkiye son derece başarısız oldu.

Diğer faktörler ise doğrudan
yönetimin kendi karar ve eylemlerinin sonucudur.

Gelir adaletsizliği insanımızın gittikçe derinden hissettiği bir vakıa. Ehliyetli,
liyakatli işsizler, dar gelirliler, sıradan memur ve işçiler kendi hallerini
biliyorlar. Ancak eş dost kayırmacılığı, partizanlık gibi etkenlerle haksız
kazanç sağlayanların, makam mevki işgal edenlerin görgüsüz ve nobran hallerini
görüyorlar. Bunlar öfke biriktiriyor.

Sayıştay’ın raporladığı,
bazı gazetecilerin yazdığı ve Sedat Peker’in ifşa ettiği yolsuzluklar,
rüşvetler, uyuşturucu dahil kaçakçılıklar o kadar büyük hacimli ki. Fakirleşmemizin
bu gibi sebeplerini öğrenmek elbette stres ve öfke yaratıyor.

Suriye sınırımızda bir terör
devletinin kurulmasına engel olamıyoruz. Hala sınır dışından ve içinden şehit
haberleri geliyor.  Ülkemizin hava
sahasını koruyacak bir sistemimiz yok. Yunanistan hava kuvvetlerini
F35’lerle güçlendiriyor. Biz F16 filomuzun bakım ve yenilemesini bile yapamıyoruz.
Bu ortamda 10 büyükelçiyi “istenmeyen adam” ilan etme restinin yarattığı
riskleri düşünüyoruz.

Tabii ki bunlar hepimizde endişe
yaratıyor.

Dahası Türk lirasının
değeri her gün düşüyor. Başta akaryakıt, elektrik, gıda olmak üzere her
türlü mal ve hizmete gelen zamlar herkesi bunaltıyor. Nasıl bunalmasın
ki? İnsanlarımızın üçte ikisinin geliri asgari ücret seviyesinde. Üstelik
asgari ücretimiz Avrupa’nın en düşük asgari ücreti. Evlerde kaynamayan
tencereler mutsuzluk, stres, öfke kaynağı oluyor.

Bütün bu sıkıntıları
gidermesi gereken Cumhurun Başkanı milleti rahatlatmalı, muhalefetle iş birliği
yaparak sorunlara çözüm üretmeye çalışmalı değil mi? Ama O, muhalefet
liderlerine hakaret ve tehditler savurarak gerilimi artırıyor.

Tek adam
yönetimi, parti devleti uygulamaları, “yürütme
ile uyumlu yargı” adalete güven duygusunu aşındırıyor. Merkez Bankası ve
TÜİK Başkanlarının “söz dinleyen adamlar” olmaları devlete güveni
sarsıyor.

Öfkeli, bağıran çağıran liderler
ve stresli, bunalmış bir halk yerine espriler yapan, gülümseyen
insanlarımızı özlüyoruz.

İnsanlarımız da mutlu
olmalı, huzur içinde gülümseyerek yaşamalı.

Ama doğru tercihler,
doğru kararlar vererek, iyi yöneticiler seçerek bunu hak etmeliyiz.

Kuvvetler Ayrılığı Olmayınca, kadim dostum Taha Akyol’un
kitabı. Çok partili hayata geçtiğimiz 1946’dan başlayıp Demokrat Parti’nin
bittiği 1960’a kadar Türkiye’deki siyaseti anlatıyor.

“Allah Allah!” diyeceksiniz. Şu anda siyaset akkor
hâlindeyken ta o günlerle uğraşmanın sırası mı? Yüzlerce sayfa boyunca
görüyorsunuz ki tam sırası. Her anlatılanda, “Demek ki o zaman da böyleymiş.”
diyorsunuz. Hani son birkaç yazımda bahsettiğim “değişenler ve değişmeyenler”
var ya. Bizim siyaset hayatımızda değişmeyenler, değişenlerden daha çok.

Değişenler, iyi yönde mi değişiyor? Maalesef, her zaman
değil.

CHP kötüydü, ceberruttu; DP iyiydi, demokrattı

Ak Parti’nin anlattığı bir hikâye vardır. Tek parti, yani
İnönü dönemi berbattır. Diktatörlüktür. Fakat Demokrat Parti’yle birlikte
demokrasi ve hürriyet gelmiştir. Bu hikâye bugünün politikası için de yararlı.
Böylece bir vuruşta İnönü’yü, dolayısıyla CHP’yi karalıyorsunuz, hem de siz
Demokrat Parti’nin mirasçısı ve sütten çıkmış- adı üstünde- ak kaşık
oluveriyorsunuz.

Teslim etmek lâzım ki İnönü hiç olmazsa DP’nin yaşamasına
izin veriyor, hatta kuruluşunu destekliyor. Yola muhalefetsiz devam etmenin,
sonunda kendilerine zarar vereceğini görüyor ve 1950’de bir seçim yaptırıyor.
Seçim yapılmasına niçin izin vermiş? Kendi anlatıyor:

“Başka kafada olsaydım, dünyanın ve memleketin haline yanlış
teşhis koysaydım, CHP belki daha geç iktidardan düşerdi. Ama mutlaka düşerdi ve
dünya başına yıkılarak düşerdi… Demokratlar yönünde adımlar atmasıydık
itibarımız kalmazdı.”

Gerçi 1950’de de devlet radyosunda muhalefet
konuşturulmuyor; tıpkı bugünkü gibi. 
Muhalif basın sindiriliyor, yandaş basın destekleniyor; tıpkı bugünkü
gibi. Yine de, her şeye rağmen seçim yapılıyor.

Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi

“CHP ceberrut, DP demokrat.”, 1950’ye kadar doğru. Fakat
1950’den sonra DP ceberrut, CHP demokrat! Daha doğru teşhis şöyle olmalı:
İktidar ceberrut, muhalefet demokrat. Kimin iktidarda, kimin muhalefette
bulunduğu önemli değil. 1950’den sonra asıp kesen, baskı kuran, muhalefeti
ezen, hürriyetleri kısıtlayan DP. Hürriyet ve demokrasi nutukları atan da CHP.
Görüyorsunuz ki CHP ve DP birbirinin zıddı değil; aynadaki görüntüsü gibi bir
birinin yansıması, paraleli. Zihniyetleri aynı ve o zihniyet, demokrasi ve
hukuk üstüne kurulu değil.

O günleri yakından inceledikten sonra demokrasi, fikir
hürriyeti ve hukuk yolunda ilerlemiş miyiz diye sorarsanız, evet cevabını
vermek mümkün değil. Akyol da bunu teyid ediyor:

“1946 basınında, 21. yüzyıl Türkiyesi’nden daha demokratik
bir tablo vardı. Ulus, Vakit, Akşam, Tanin CHP’nin; Vatan, Tasvir, Yeni Sabah
da muhalefetin sözcülüğünü yapıyordu. Cumhuriyet gazetesi ise nispeten
tarafsızlığını koruyabiliyordu.

“Fakat Metin Toker’in yazdığı gibi iktidar gazetelerinin
çoğu itibarını kaybetmişti:

“’DP’yi tutan gazetelerin tesiri, çoğu itibarını kaybetmiş
ve yazarlarının para karşılığı partiyi tuttuğu bilinen CHP gazetelerininkinden
büyük ölçüde fazladır.’”

Az gitmişiz, uz gitmişiz; ne kadar yol gitmişiz?

Ak Parti’nin, hele Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni
savunan Ak Parti’nin, DP’nin söylemlerinin manevî mirasçısı olduğunu söylemek
de pek kolay değil. Bakınız:

 “Adnan Menderes de
cumhurbaşkanının partilere eşit uzaklıkta olması gereğini vurguluyordu: Devlet
reisliği yüksek makamının parti mücadeleleri içine sokulmayarak bütün
partilerin üstünde kalması ve hepsine karşı aynı adalet ve insaf duygularıyla
ve kanun emrettiği tam tarafsızlıkla hareket edilmesi ancak ve ancak bu
meselenin halline bağlı bulunmaktadır.

“İktidarda kalan insanın iktidar kuvvetini beşeri bir zaaf
olarak kendi nefsi için kullanacağını belirten Bayar şunları söylüyordu:
‘Devlet başkanı aynı zamanda partinin başkanı olursa onun gayri mesullük
[sorumsuzluk] durumu kaybolur. Anayasa ihlal edilmiş olur. Hem devlet
başkanlığının hem de parti başkanlığının bir şahısta birleşmesinin manası
diktatörlüktür. Şahıslar iyi olabilir fakat liyakatsizlikten veya iktidarın
verdiği gururdan millete hizmet edemeyecek duruma düşerler…’”

Menderes, 29 Mayıs 1950’de Mecliste DP hükümeti programını
okuyor:

“…Bunun sebebi bugünkü anayasanın kuvvetler birliği esasına
dayanması ve vatandaş hak ve hürriyetlerini kâfi teminat altında bulunduracak
yaptırımlardan mahrum olmak itibariyle millet hâkimiyeti yerine tek parti
hâkimiyetinin kurulmasına mâni olamamış bulunmasıdır. Bununla muvazi olarak
kanunlarımızda itiyatlarımızda ve telakkilerimizde tek parti devrinden arta
kalan ne varsa tam olarak tasfiye edeceğiz.”

Az gittik, uz gittik… 1940’lardan beri, yani 80 küsur senede
ne kadar yol aldık dersiniz? Yoksa geniş bir yay çizip çıkış noktamıza mı
geldik?( https://millidusunce.com/kuvvetler-ayriligi-olmayinca-veya-kizim-sana-soyluyorum/)