Çizgi filmler, çocukları hem eğlendirir, hem öğretir, hem de hayal dünyalarını besler. Ancak bu olumlu etkiler her çizgi film için geçerli değildir. Gerek TV’lerde, gerekse de internette bulunan bazı çizgi film kanalları ve videolar, çocukların gelişimini son derece olumsuz etkileyecek zararlı içeriklerle doludur.
Elbette çocukların makul ölçülerde ve uygun bir zamanda teknoloji ile buluşması ve onu tanıması gereklidir. Günümüz dünyasında teknoloji, çocuklara oynama, keşfetme ve öğrenme için çok fazla seçenek sunuyor.
Yapılan araştırmalar gösteriyor ki ekranı çocuklara tamamen yasaklamak çözüm değildir. Önemli olan, çocukları büsbütün ekranlara terk etmeden, gerek TV’de gerekse internette nelerle meşgul olduklarını takip ederek, yönlendirici ve sorumlu ebeveynler olabilmektir.
Çünkü ekranlarda biyolojik, psikolojik, psikososyal ve kültürel açılardan çocukları ve gençleri etkileyen çok fazla risk var. “Bağımlılık, şiddet eğilimi, bencillik, narsisizm, amaçsızlık, sosyal hayattan kopukluk” vb. gibi.
Özellikle sosyal paylaşım ağları ile yaygınlaşan çeşitli oyunlar ve akımlar çocukların ve gençlerin önce psikolojilerini sonra da hayatlarını karartmaktadır.
Çizgi filmlerde yer alan, “fiziksel, sözel, psikolojik ve ekonomik şiddet” unsurları çocukların bilişsel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkilemektedir. Çocuklar, karakterler ile özdeşleşiyor, taklit ediyor, izlediklerini gerçek hayatta deneyebiliyorlar.
Günümüzün en büyük sorunları arasında yer alan “şiddet”, çeşitli mesajlarla çizgi filmlerde çocuklara iletiliyor, şiddet normalleştiriliyor. Çizgi filmlerde bulunan karakterler, olaylar ve konular çocukları derinden etkiliyor.
Buna, dünyada yüzden fazla kişinin hayatını kaybetmesine sebep olan “Mavi Balina” oyununu örnek verebiliriz. Mavi Balina oyunu yıllar içinde Türkiye dâhil pek çok ülkede gündeme geldi.
Çizgi filmlerde şiddet sahneleri eğlence unsuru olarak sunulmakta, şiddet uygulayan karakterler sempatik ve komik gösterilmektedir.
Modern hayatın getirdiği hız ve tempolu günlük hayatın içinde, çocuklarına ayıracakları zamanı bulamayan ebeveynler, çocuklarını tablete, bilgisayara, akıllı telefonlara teslim etmektedir.
Zararlı kanallar, para kazanabilmek için çeşitli yollara başvurmaktadırlar. Renkli içerikler, anaokulu şarkıları, oyuncak açma, sürpriz yumurta açma, animasyon ve ünlü çizgi film kahramanlarının kostümlerini giymiş yetişkinlerin de bulunduğu, rengârenk, masum ve eğlenceli görüntüler ile başlayan bu videoları baştan sona izlediğimizde hiç de masum olmadıklarını ve pek çok zararlı içerikleri barındırdıklarını görebiliriz.
“Medya ve Çocuk Bağlamında Çizgi Filmlerde Yer Alan Şiddet İçeriklerinin Analizi” adlı bir çalışmada, Türkiye’de yayın yapan çocuk kanallarından “TRT Çocuk, Minika Çocuk, Minika Go ve Cartoon Network” de yayınlanan yerli ve yabancı çizgi filmler incelenmiştir.
3-15 yaş grubuna hitap eden toplam yirmi dört çizgi filmin ele alındığı çalışmada, içeriklerin yüzde 83,3’ünde şiddet olduğu görülmüştür. Ele alınan çizgi filmlerdeki şiddet öğeleri ise: “çirkin, tembel, beceriksiz, şaşkın” gibi kelime kullanımları; “tehdit içeren ve bağırarak yapılan konuşmalar” tespit edilmiştir.
“Örümcek Adam, Prenses Elsa, Joker, Hulk, Peppa Pig, Frozen, Minions, Thomas ve Arkadaşları” gibi benzeri çizgi film kahramanlarının kostümlerini giymiş insanların çektiği parodiler normal bir şekilde başlıyor.
İlerleyen dakikalarda videolarda çeşitli çirkin görüntüler, kaçırılma, şiddet, işkence, hamilelik, kürtaj, cinsellik, böceklerle korkutma” vb. zararlı öğeler ortaya çıkıyor. Çocuklar için asla uygun olmayan video başlıklarıyla; “korku, şiddet ve çirkin tuvalet mizahları” işlenmektedir.
Yapılan araştırmalar bu videoların, işkence ve şiddet öğeleri içeren, cinsellik ve çocuk istismarı barındıran, pedofili izleyicilerine hitap eden, ürpertici, rahatsız edici, korkunç, travmaya neden olan, garip ve tuhaf içerikler barındırdığını göstermektedir.
“Şiddet, öldürme, uçma, yanlış değer yargıları oluşturma, dini, kültürel inanç ve değerlerin aşağılanması” vb. çok zararlı öğeler barındıran oyunlar ve çizgi filmler çocukların yalnızca pedagojik gelişimlerini olumsuz etkilemekle kalmıyor, onları biyolojik olarak hasta da edebiliyor. Dahası, var olan hastalıkları tetikliyor ve hatta onları ölüme kadar götürebiliyor.
Mersin’de izlediği Pokemon çizgi filminin etkisinde kalan 4 yaşındaki bir çocuk, 7. kattaki evlerinin penceresinden atlamıştı. “Neden böyle bir şey yaptın” diyen gazetecilere: “Ben Pokemon’um ve Pokemon gibi uçtum”demişti.
Bir başka çocuk “Örümcek Adam” filminden etkilenerek, evinin tavanına bağladığı iple uçmak isterken, ipin boynuna dolaşması üzerine yaşamını yitirmişti.
Çizgi filmlerin, dijital oyunların, TV’lerin ve reklamların etkisi sandığımızdan daha da büyüktür.
Ekranların bir başka etkisi, Fotosensitif Epilepsi hastası olan çocuklar üzerinde gerçekleşiyor. Fotosensitif Epilepsi, aşırı ışığa duyarlılık gösteren vücudun tepkime verip nöbet geçirmesi durumudur.
Fotosensitif hastalar yanıp sönen ışıklara duyarlıdır. Video oyunları, çizgi filmlerdeki efektler ve televizyon, en sık bildirilen uyarıcı ışık kaynaklarıdır. Birçok oyun konsolunun açılış sayfasında da bu rahatsızlığı taşıyan kişilere yönelik uyarılar yapılmaktadır.
Oyunlardaki ve çizgi filmlerdeki görsel efektlerin çocukları olumsuz etkilediği 1997 yılında Japonya’da Pokemon isimli çizgi filmi izledikten sonra çok sayıda çocuk hastanelerin acil servislerine başvurmuştu.
Çizgi filmde yanıp sönen kırmızı ve mavi renkteki efektler, yoğun ve ani renk değişimleri ve parlamalarından olumsuz etkilenen 700’e yakın çocuk hastanelik olmuştu. Hastaneye kaldırılan çocukların “Fotosensitif Epilepsi” hastası olduğu ve hastalıklarının tetiklendiği ortaya çıkmıştı.
Çocukları korkutan, aldatan, şiddete yönelten, yanlış değer yargıları oluşturan, masumiyetlerini hedef alarak onların ruhsal, fiziksel, duygusal, zihinsel ve sosyal gelişimlerini bozan içeriklerin asla çocuklara izletilmemesi gerekmektedir.
Sevgiyle kalın…
