Haberler arasında geçen bir cümle dikkatimi çekti. Stanford Üniversitesinin yaptığı bir araştırmaya göre insanların %70’i verdikleri sözleri yerine getirmiyormuş veya yerine getirmemek için söz veriyorlarmış.

İlginç ve tuhaf.

İnsan, hiç yerine getirmemek için söz verir mi veya sözünü verdiği bir taahhüdünü niçin yerine getirmez?

Ciddi bir şahsiyet yıpranması, ahlaki çöküntü…

Stanford Üniversitesi Amerika’da. Yapılan araştırmalar, ortaya çıkan istatistikler Amerikan toplumunu yansıtıyor, diyebilirsiniz. Düşündüğümde, yaşadığım toplumun da bundan pek farklı olmadığı kanaatine vardım.

Söz namustur; söz, senettir, diye öğrenmiştik. Hayvan yularından, insan sözünden tutulur, demiş atalarımız. Kişinin, sözüne bağlılığı oranında adam olduğuna inanırdık. %70’lik oran, namusun da senedin de insanın da değersizleştiğini, itibar kaybına uğradığını işaret ediyor.

Biz böyle değildik, bize ne oldu?

Söz verme eylemini kendimize ve dışımızdakilere diye ikiye ayırabiliriz.

Zaman zaman kendimize söz verebiliyor, kendimizi bağlayacak uzun ve kısa vadeli kararlar alabiliyoruz. Kendi adımıza aldığımız kararların bazılarını gerçekleştirebiliyor, bazılarını da es geçebiliyoruz. Aldığımız kararların, verdiğimiz sözlerin olabilirliği, kimi zaman imkân dahilinde, kimi zaman imkânsız olabiliyor. Gerçekleştiremediklerimizin de nedenleri bazen mantığa uygun, bazen de mantık dışı olabiliyor.

Kendimize verdiğimiz sözleri gerçekleştirmek, bizde özgüven oluşturur.  Özgüven, güçtür, gözle görülmeyen enerjidir. Gerçekleştirilemeyen her vaat, kişide moralsizliğe, motivasyon düşüklüğüne yol açar. Biriken sonuçsuz vaatler, şahsiyet yıpranmasına sebep olur, zamanla doğal davranışa, karakter zaafına dönüşür. Kendisine güvenilmez, sözüne inanılmaz, kendisiyle aynı yola gidilmez, aynı kaptan su bile içilmez insan figürü haline geldiğinde, bu olumsuz nitelikleri silecek deterjan bitmiş, tedavi edecek merhem tükenmiş olur. Kendimize verdiğimiz sözü yerine getirmek, kendi adımıza aldığımız kararları gerçekleştirmek, her şeyden önce kendimize saygımızın gereğidir. Verdiğimiz sözlerde, tutarlı olmalıyız, kaldıramayacağımız yükün altına girmemeliyiz.

Dışımızdaki insanlara verdiğimiz sözün bağlayıcılığı daha önemlidir, yerine getirilmemesinin olumsuz sonuçları daha etkilidir. Mahkemelerin İcra dairelerindeki her bir dosya, verilen sözlerin gerçekleştirilmediğinin resmî belgesidir. Biriken icra dosyaları, toplumun çürümüşlüğüyle doğru orantılıdır.

            M Akif, Eşref Edip’le öğle yemeği için sözleşir. Eşref Edip, Vaniköyü’nde oturmaktadır; Akif, Beylerbeyi’nde…   O gün öyle bir yağmur yağar ki her taraf sel olur. Eşref Edip, Mehmet Akif’in böyle bir yağmurda gelmeyeceğini düşünür, evden çıkıp yakın bir komşuya gider. Bir süre sonra Mehmet Akif, o yağmura rağmen Eşref Edip’in evine gelir. Edip’in evde bulunmadığını öğrenen Akif sırılsıklam bir halde olmasına rağmen içeriye girmez, evin hizmetçisine, ‘’Selam söylersin’’ diyerek yağmura aldırmadan gerisin geriye döner. Eşref Edip, ertesi gün kendisini bulur, durumu anlatarak Akif’ten özür diler. Mehmet Akif, davranışından dolayı Eşref Edip’e kırılmıştır, şu unutulmayacak cevabı verir: 
— Bir söz, ya ölüm veya ona yakın bir felaketle yerine getirilmezse mazur görülebilir… 

Verilen sözü namus bilmek, bireyleri birbirine bağlayan güçlü bir tutkaldır. “Ey iman edenler, yapmayacağınız şeyi niçin söylüyorsunuz? Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz, Allah katında büyük bir gazap nedenidir.” buyrulur Saff suresi 2. ve 3. ayetlerde. Yine Ahzab suresi 23. ayette: “Müminler içinde Allah’a verdikleri sözde duran nice erler var. İşte onlardan kimi, sözünü yerine getirip o yolda canını vermiştir; kimi de (şehitliği) beklemektedir. Onlar hiçbir şekilde (sözlerini) değiştirmemişlerdir.” buyurur Yüce Rabb’imiz.

Ahit, sözleşme demektir, kişinin kendisiyle, çevresiyle sözleşmesidir, sözünde durmaktır. Kendisiyle ve çevresiyle barışık olmayan kişilerin vereceği “ahit”in de bir bağlayıcı gücü yoktur. Sözün bağlayıcılığı, anlatılarak değil, yaşayarak ve yaşanarak öğretilir, öğrenilir. Sağlam karakterli kişiler, bu kişilerin birlikteliğinden oluşan dinamik toplumlar, kendi içlerinde ve aralarında güven duygusunu geliştirmişler ve “ahit”in değerini hem kavramışlar hem de içselleştirmişlerdir.

Sözde vefa, sözde namus, sözüne bağlılık; kişide mutluluk ve özgüven, toplumda huzur ve dayanışma demektir. Bu yüce değeri yakalayıp sindirmek için uzağa gitmeye gerek yok. Varsa bizde vicdan, kalmışsa bizde vefa, hala namus kelimesini yerli yerinde kullanabiliyorsak; sözünde durmanın kıymetini biliyoruz, gereğine inanıyoruz, demektir.

PKK ile yürütülen yeni açılımda süreç bütün hızıyla devam ediyor. Başta Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve “PKK’nın siyasi uzantısı” DEM Partisi ile Ana Muhalefet partisi CHP’nin Genel Başkanı Özgür Özel olmak üzere süreci destekleyenler çok mutlu bir bekleyiş içindeler.

PKK Terör Örgütü kongrelerini yaptıklarını duyurdu. Bugün yarın kongrede aldıkları kararları açıklayacaklar. CB Erdoğan bu gelişmeyi “her an bir MÜJDE alabiliriz” diyerek duyurdu.

Yani iktidar kanadı (AKP+MHP) ile işbirliği içindeki DEM ve projeye dışarıdan destek veren Atatürk’ün partisi CHP bu “müjdeli haberi” beklerken acaba Türk Milleti veya vatandaşlarımız bu konuda ne düşünüyor?

Metropoll Türkiye’nin Nabzı Mart 2025 anketinde “Abdullah Öcalan’la yürütülen yeni süreci destekliyor musunuz? sorusuna yüzde 23,8 EVET derken, yüzde 67.7 HAYIR demiş. Fikrim yok/ Cevap yok diyenlerin oranı ise yüzde 8,5 olmuş.

Demek ki yürütülen bu süreç halkın talebine göre değil, süreci yürütenlerin kendi tercihleri olarak devam ediyor.

Yani projenin sahibi olan DEVLET AKLI projenin yürütücülerini ikna etmiş ama halkı ikna edememiş görünüyor.

*******************************

Projenin ABD ve İsrail’e Faydası

Halkın ikna olmadığı ama devleti yönetenlerin yürüttüğü proje için, son yazımda sorduğum soruyu hatırlatıyorum:

Eğer bir ABD/İsrail projesine destek anlamına gelecek şekilde PKK liderleriyle anlaşmaya varılacaksa, bu devlet aklının hangi devlete ait olduğunu sorgulamamız gerekmez mi?

Bu sorumun sebebi Türkiye’de yürütülen sürecin, ABD ve İsrail’in Suriye (ve Irak, İran, Türkiye) içinde planladığı projeyle doğrudan ilişkili olmasındandır.

ABD ve İsrail açısından Türkiye’deki süreç bu dört ülke içinden parçalar kopartılarak kendi güdümlerinde bir “Büyük Kürdistan” kurma projesinin bir parçasıdır.

İlk aşamada hedef Suriye’deki PKK’nın devletleşmesidir.

Türkiye’nin “PKK ile anlaşması” halinde Suriye’deki Mazlum Abdi yönetimindeki PKK (PYD/YPG/SDG) terör örgütü olmaktan çıkacak. Türkiye Suriye’ye operasyon yap(a)mayacak ve hatta “Suriye Kürdistanı”nı meşru bir devlet yapılanması olarak tanıyacak ve destek verecektir. (Bakınız Irak’taki Kürdistan örneği)

****

Türkiye’deki PKK militanları Suriye’deki uzantısı olan PYD/YPG/SDG denilen güçlerin kontrol ettiği bölgeye kaydırılmıştır. Türkiye’de TSK ve Emniyet güçlerinin etkili mücadelesi yanında PKK’lı teröristlerin Suriye’ye çekilmesiyle zaten terör olayları minimize edilmişti.

Buna rağmen “Terörsüz Türkiye” sloganıyla halkı ikna için yapılan psikolojik operasyonun akıl hocalarının ABD ile bağlantıları olduğundan eminim.

*******************************

Yurt İçi Aktörler Ne Kazanmayı Umuyor?

Terör örgütü, DEM ve ayrılıkçı Kürtler için bu proje ABD/ İsrail’in onlara altın tepside sunduğu bir fırsattır. Tarihte ilk defa bir devlet kurma hayallerini gerçekleştirecekleri umuduyla çok mutludurlar. Terör faaliyetleriyle elde edemediklerini Türk devletinin yöneticilerini ikna ederek siyasi yolla kazanacaklarını düşünüyorlar. PKK’nın Suriye’deki kolu için bir “statü” kazandıklarını, sırada Türkiye’de “statü” kazanmak olduğunu düşünüyorlar, bunun için anayasal ve yasal düzenlemelerin yapılmasını bekliyorlar.

AKP ve MHP açısından “Terörsüz Türkiye” sloganıyla yürütülen süreç, yapılacak ilk seçimde Erdoğan için yeniden Cumhurbaşkanı yolunun açılması demektir. Ancak “sürece” destek AKP seçmeninde yüzde 32,1 ve MHP’de yüzde 36,1 oranında. Her iki partide süreci desteklemeyenler yüzde 57 mertebesinde. Yani doğru bir rakip çıkarsa, Erdoğan (aday olabilse bile) kazanamaz, AKP ve MHP oyları çok düşer. Buna rağmen neden bu riske giriyorlar? Muhtemelençok yoğun bir psikolojik operasyonla halkın desteğinin yükseltileceğini hesaplıyor olabilirler. Ya da bu görevi yapmaya mecburlar.

Atatürk’ün kurduğu CHP ve Atatürk’ün koltuğunda oturan Özgür Özel için süreç ne anlam ifade ediyor ve niçin süreci destekliyor ben anlamış değilim. Anketlerde oy oranı yüzde 8 mertebesinde olan DEM oylarını alabileceklerini sanıyorlarsa buna çok şaşarım. CHP’ye oy verenlerin bile yüzde 82,8’nin desteklemediği bir sürecin parçası olan CHP’nin, gelecek seçimde, bırakın iktidar olacak oyu mevcut oyunu dahi koruması mümkün değildir. Ekrem İmamoğlu hapisten çıkıp Cumhurbaşkanı olabilse dahi sürece destek vermeye devam ederlerse CHP de Ekrem İmamoğlu da seçimden hezimetle çıkar.

****

Şimdi bu durumda yeniden soralım: ABD/İsrail projesine destek anlamına gelen Türkiye’deki süreci “halka rağmen” dayatan hangi DEVLET AKLI’dır?

Türkiye Cumhuriyeti’nin var olduğu varsayılan “Derin Devlet Aklı” mı? Soyadı Bahçeli olan Devlet Bey’in aklı mı? Yoksa ABD ve İsrail devletlerinin aklı mı?

*******************************

Sürece “Hayır” Diyenler Ortak Hareket Etsin

Mecliste grubu olan partilerden İYİ Parti ve Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu yürütülen sürece en güçlü şekilde “HAYIR” diyor. Mecliste grubu olmayan başta Zafer Partisi, BBP ve diğer milliyetçi partilerin yöneticileri de seçmenleri de bu dayatmaya karşılar. (AKP, MHP ve DEM haricindeki partilerin seçmenlerinin yüzde 90’ı sürece karşı.) Bu olağandışı dayatmaya karşı olan bütün partilerin “vatanın bütünlüğünü korumak” ve “milli iradeyi hakim kılmak” konusunda ortak hareket etmeleri gerekir.

Sürece karşı çıkmak, halkımızın iradesinin yanında olmak, içeriden ve dışarıdan dayatmalarla ülkemizi bölünmeye götürecek bu sürece karşı mücadele etmek bir vatan görevidir.

Terör örgütünün silahlı mücadele ile elde edemediği hedeflerini masa başında kazanmasına izin veremeyiz. ABD/İsrail projesine maşa olanları milletimiz ve tarih affetmeyecektir.

“Anneleri bir gün değil, her gün anmak dileklerimle….”

 “Bana okuduğum kitapların en güzelinin hangisi olduğunu sorarsanız, söyleyeyim: Annemdir.”

“Anne; aile, yuva, birlik olma, paylaşma, mutluluk devşirme” anlamlarına gelmektedir. Annenin var olduğu evde zenginlik ve şatafat özlemi çekilmez. Çünkü anne; zenginlik, huzur, dayanışma, hayata tutunma, yaşama sevinci ve mutluluğun ta kendisidir.

Annenin var olmasının huzuru, tadı, konforu ve ayrıcalığı her an hissedilmektedir. Senede bir gün değil, her gün, hatırlayıp bu kıymetin hakkını vermeliyiz. Çünkü annesiz mekânlar ve yürekler haraptır, kuraktır, hüzünlüdür, adeta bir enkazdır.

Annelere karşı hissettiğimiz ilgi, sevgi, ihtimam, saygı ve değer verme gibi güzel duygularımızı, Mayıs ayında “sadece bir gün” hatırlamak, mutluluğumuzu ertelemek, huzurumuzu yeterince tadamamak anlamına gelmez mi?

Sevgi, yüreklerde çağlayan, sevilenleri kuşatan yüce bir nehirdir. O ferman dinlemez. Hissedilen yoğun duyguları istesek de erteleyemeyiz. Öyleyse sevdiklerimizi koşulsuz, beklentisiz ve kesintisiz hiç ertelemeden, her an bağrımıza basmayı bilmeliyiz.

Anne, var olmamızın şifresidir. Benliğimiz, irademiz, hayata tutunmamız, O’nun sayesindedir. Yüzümüzdeki tebessüm O, gönlümüzde yeşerttiğimiz en nadide çiçek O’dur.

Dünya kurulduğundan bu yana her sorunun, her engelin çözücüsü, dikenli tarlaların goncası, susuz çöllerin vahası, becerikli ellerin mahareti, başarılı erkeklerin mimarı ve tamamlayıcısı olmuştur.

Annenin ruhu, has ipeklerden daha şeffaf, en nadide tüllerden daha incedir. Toplumda en çok ihtimam gösterilmesi, değer verilmesi, baş üstünde tutulması gereken kadındır. O’na sarf edilen sözlerin, zarafetsiz, kaba ve uluorta söyleniş biçimi O’nu derinden yaralar.

Muhataplarının O’na hitap ederken “kırmamak ve üzmemek adına” çok ihtimam etmesi, dikkatli ve titiz davranması gerekir. Söylenen en kibar sözcüklerin bile tekrar tekrar akıl ve gönül süzgecinden geçirilmesi gerekir.

 Çünkü kıymetlidir, çünkü hassas ve narindir. Çünkü kristaldir. O yüzden kadına en değerli,  en nazik en müstesna söylemlerin, yine en uygun jestlerle, saygı ve sevgi çerçevesi içinde  ifade edilmesi elzemdir.

Aklımıza gelebilen en nadide hitapları  saysak da, anne sözcüğünün içerdiği ve taşıdığı önemi yine de anlatmamız yeterli değildir. Çünkü bir anne, bunlardan çok daha fazla güzelliklere, bulunmaz eşsiz hazinelere maliktir. Annelik, erişilmesi, anlaşılması ve anlatılması çok zor, fakat en zevkli, nadide bir sanattır.

Kadın her olumlu şeyin en iyisine, en güzeline, en seçilmişine layıktır. Böyle düşünmek, bir kadın için kesinlikle ayrıcalık değil, ihmal edilmemesi gereken bir vazife, vicdanlar için borçtur.

Bazen anne demek, “kıymeti bilinmeyen ortamlarda”; hüzün, çile, keder, meşakkat, heder olma, kendini feda etmenin adıdır. İtilip kakılmanın, hakaretin, aşağılanmanın, değersizleştirilmenin, küçük düşürülmenin, özgürlüğünün ipotek altına alınmasının, şiddetin, bazen de canını vermenin adıdır.

Bir ağacın kesilmesine, kıyıya vuran ölü balıklara, koparılan çiçeklere ağlayan, haklı ve cesurca haykıran bizler, kadınlarımıza neden gereken ihtimamı gösteremiyoruz? İşte insanlık duygularımızın sınavı, burada yatmaktadır.

Kadınlarımız, dolayısıyla annelerimiz hak ettikleri ilgi ve ihtimamı doya doya yaşadığı, gözlerinin içi gülerek mutluluğa doyduğu gün, topluma gerçek huzur o zaman gelecektir. Bu da O’nu yeterince anlamaktan, anlayabilmekten geçmektedir sanırım. Çünkü O var oluşumuzun şifresi, eşsiz bir kıymet ve bir hazinedir.

Kadın, erkekler için bir aksesuar değildir. Eğlenilecek eşya, iş gördürülecek makine veya çocuk üreticisi hiç değildir. O’nu böyle görmek, bir maharet, erkeklik semeresi, güç gösterisi asla olamaz. Böyle bir hak veya ayrıcalık, hiç kimseye verilemez.

O, toplumun ve erkeğin; tamamlayıcısı, ekmeği, suyu, evi, canı, cananı, en sevgilisi, gözünün nuru, kalbinin sevinç kaynağı, yaşama sevinci, dostu, sırdaşı, biricik arkadaşı, ömrü, evinin direği, başının tacı, tesellisi, en kıymetlisidir. Kızı, kardeşi, eşi, anası ve var oluş sebebidir.

O’nsuz bir hayat yavan ve anlamsızdır. Çünkü hayat O’nunla anlamlıdır, O’nunla tatlıdır, Onunla güzeldir. Yer küresinin değer kazanması, kıymetli olması da kadının sayesindedir.

Metafizik boyutumuzun içinde de O vardır. Ruhumuzun huzur bulması, sevinçlerimiz, mutluluğumuz, değer yargılarımız, moral değerlerimiz vb. hep kadının bize sunduğu manevi kıymetlerdir.

Çocuklarına daha güzel bir dünya kurma adına hayatını feda etmenin adıdır anne. Temizliğe gitmek, gündelikli en zor koşullarda çalışmak, sokaklardan çöp toplamak da annenin yaşam biçimidir bazen. Çünkü O yemez yedirir, giymez giydirir.

Anne alın teriyle, onurluca, dürüst ve helalden kazanıyorsa, çalıştığı işin utanılacak hiçbir yönü yoktur, olamaz da. Hatta bu özveriden gurur duyulmalıdır.

Her makam ve meslek sahibi, annesi sayesinde bir yerlere gelmiştir. Anne, milleti oluşturan her ferdin mihenk taşıdır. Yeri geldiğinde işçidir, askerdir, polistir, hemşiredir, doktordur, mühendistir, öğretmendir.

Bu makamlarda bulunanların da annesidir. Yani anne “ itibar, makam, şöhret, vakar, onur, haysiyet ve şeref demektir. Bu yüzdendir kıymeti, bu yüzdendir ayağının altının öpülmeye layık görülmesi.

Bir ülkenin felakete gitmesinin, ya da yükselmesinin sebebi yine annedir. Çünkü anne geleceği inşa edecek olan biricik çocuklarımızın yetiştiricisi, hayata hazırlayıcısı ve mimarıdır.

Mukaddes dinimizin emirleri, köklü saygın ve değerli bir millet olarak; geleneklerimiz, göreneklerimiz, onurlu bir insan olarak taşıdığımız; merhamet, değer verme, sevgi, hürmet vb. gibi hasletlerimiz, görgü kurallarımız; “anneye gerekli saygıyı, değer vermeyi, sevmeyi, kırıp incitmemeyi emretmektedir.”

Cennet O’nun sayesinde çok yakınımızda, ayaklarının altındadır. Bu ayakları laikiyle öpebilenlere ne mutlu.

Dualarında, umudumuz, başarılarımız, sağlığımız, mutluluğumuz, huzurumuz, kurtuluşumuz vardır. Bunları idrak eden kalplere, gönlüne yerleştirmiş yüreklere ne kadar gıpta edilse azdır…

Vakarlı, özverili, merhamet timsali, sevgi çağlayanı, ömrümüzde açan eşsiz çiçeklerimiz. Nefesimiz, suyumuz, yüreklerimizin huzuru, hanelerimizin mutluluk kaynağı, ecemiz, gündüzümüz ve gecemiz.

Kadınlarımız, pırlantalarımız… Kızımız, eşimiz, anamız, bacımız… O’nlar bizim baş tacımız… Her gününüz mutlu, huzurlu, sağlıklı ve esen geçsin… Ruhunuz ve kalbiniz hiç incinmesin dileklerimle…

Sevgiyle kalın…

Amerika seyahatimden döndüm. Jet-lag dedikleri saat farkı sersemliği beni fena hâlde çarptı. O sersemlikten midir, kendi öz bağımsız sersemliğimden midir ne, geldiğimin ertesi günü de sokakta bir güzel düştüm. Neyse fazla bir hasar yok. El parmaklarımın yaprak sarmasına benzer görünümde şişmesinin dışında. Bu sadme sayesinde belki ABD hakkında yazdıklarımı eksik bıraktığımı hatırladım.

Öyle ya, dünya Trump’tır, gümrük vergisidir diye hop oturup hop kalkarken benim Amerika hatıralarımın ‘insanlar tanışmasalar da birbirine gülümseyip selamlaşıyor’ ve ‘trafikte çok disiplinli ve saygılılar’dan ibaret olması hayatın olağan akışına uygun değil.

Önce Trump’tan başlayayım. Trump’ın bir maddi belirtileri var, bir de insanların Trump hakkındaki fikirleri.

Benim kamuoyum

Trump belirtilerinden en göze çarpanı, bazı bahçelerin yola yakın kısımlarına çakılmış TRUMP tabelaları. Bunlar seçim kampanyasından kalmaymış ve seçime gidilirken sayıları epey fazlaymış. Bir de bazı arabaların üstünde Trump sloganı taşıyan bayraklar gördüm. Slogan, “Take America back!”. Tercümesi, “Amerika’yı geri al!”. Hani “istirdat” anlamına. Amerika kime gitmiş de kimden geri alınıyor, bilemiyorum. Kaçın kurasıyız; hemen komitacılığımı kuşanıp fotoğrafını da çektim, bu yazıya ekliyorum, göreceksiniz.

İnsanlar Trump’a kızgın. ABD’nin düzenini, ta derinlerdeki temel değerleri sarsacak derecede bozduğunu düşünüyorlar. Musk’a verilen ve laubali sayılan yetkilere de kızıyorlar. Harvard gibi dünyanın en üst sıralardaki üniversitesinin, Filistin taraftarlığı yapıyor gerekçesiyle fonlarını kesmesi, vergi muafiyetini kaldırma tehdidi… Bütün bunlar büyük öfke doğuruyor. Yalnız, ben anket yapmadım, kamuoyu yoklaması menzilimin dışında. Sadece dostlarımla konuştum. Benim entelektüel dostlarım da muhtemelen ABD’nin çoğunluğunun tutumunu yansıtacak bir örnekleme değil. Öyle olsaydı Trump iktidara gelebilir miydi? Hem de çok güçlü şekilde gelmiş. ABD’nin kırmızı ve mavi eyaletleri var. Kırmızılar Cumhuriyetçi, maviler Demokrat. Bir de “sallanan” denilen mor eyaletler var. Bunlar bazen Cumhuriyetçilere bazan Demokratlara gidiyor. Trump kendi partisinin eyaletlerinde, kırmızılarda kazanmış. Bu beklenen bir şey ama morların tamamını da almış. Bu, seçmen desteğinin kuvvetini gösteriyor.

Ancak telaşlanan Amerikan entelektüeli ile bizimki arasında bir fark var. Temel mekanizmanın aynı kalacağından, adalet sisteminin sapma teşebbüslerini önleyeceğinden kimsenin şüphesi yok. Hele anayasanın değişmesi falan akla gelecek şeyler değil. Amerika da başkanlık sistemiyle yönetiliyor ama başkan tek başına elçi bile tayin edemiyor. Kontroller ve dengelemeler diyorlar- “checks and balances”.

Din ve aile

Anlatmadıklarım arasında Amerikanların dinle ilişkisi var. Hemen hükmümü söyleyeyim: Çok dindarları da vardır ama gözlediğim ortalama sofu değil. Dinle ilişkileri sevecen ve samimi. Paskalya Pazarında oradaydım. Haydi kiliseye gidelim dendi ve gittik. Metodist, yani Protestanlığın bir koluna ait bir kiliseydi.

ABD’de kilise bir aile kurumu. Anne, baba, çocuklar, varsa nine ve dedeler, hepsi ya birlikte gidiyor yahut orada buluşuyor. Kapıda “Hoş geldiniz, ne iyi ettiniz de geldiniz.” diyen bir görevli var. İçeriden bir müzik sesi… Kilisenin papazının gitarla yönettiği bir orkestra çalıyor. İlahilere hâzirunun tamamı eşlik ediyor. O gün papaz, günün mana ve önemini anlatan bir konuşma yaptı. Hz. İsa’nın Lazarus’u diriltmesi üstüne. Paskalya basü badel mevtin kutlanması zaten, ölümden sonra dirilişin. Sonra okul öncesi ve ilkokul çağında çocuklar sahne aldı. Papaz onlarla sohbet etti. Sorular sordu. Gürültülü bir sınıf gibiydi. Heyecanla parmak kaldırıp söz alıp konuşuyorlardı.

Sonra çıkışta papaz kapıda uğurluyor. Yine “Ne iyi ettiniz de geldiniz.” ve “Yine gelin, olur mu.”

Din ve milliyet

Paskalya evlerde, sokaklarda da küçük çocuklar vasıtasıyla devam ediyor. Bir zamanların İstanbul’unda, İzmir’inde de gördüğümüz eğlenceler: Boyanmış yumurtalar, saklı hediyelerin aranıp bulunması.

ABD’de kilisenin göze çarpan bir özelliği kiliseyle milliyetçiliğin sıkı beraberliği. Kaldığım üç hafta zarfında gördüğüm, bol bayraktı. Evlerin girişinde bayrak, bahçelere dikilmiş bayrak… Ama kiliselerin önünde mutlaka bir bayrak direği ve kocaman bir bayrak. Hristiyanlık ve Amerikanlık iç içe.

Milliyetçiliği ırkçılık zanneden, öyle olduğu propagandası yapanlar anlamaz. Amerikan milleti, şu dünya konjonktüründe en güçlü millet- Çin yakında ona yetişmezse-. Ve Amerikancılık, ABD’de son derece güçlü. Bizzat gözleme imkânını bulduğum son 60 yılda da gittikçe arttı.