Aşırı Sevginin Zararları

Kişilik gelişimi, yaşam boyu süren, genetik ve çevresel faktörlere bağlı olarak şekillenen bir olgu olsa da, çocukluk dönemi kişiliğin gelişmesi ve şekillenmesi açısından çok önemlidir.

Çocuğun özdeşim kurmak için seçmiş olduğu model, genellikle anne babasıdır. Anne babanın çocukla nasıl iletişim kurduğu, sevgilerinin nasıl ifade edildiği, çocuğun aile içinde bir birey olarak kabul edilip edilmediği, eğitimde kullanılan disiplin yöntemleri anne baba tutumlarını belirler.

Çocuğun anne babasından aldığı iki temel şey vardır; sevgi ve eğitim. Her ikisinin de yetersiz veya aşırı olduğu durumlarda, çocukta olumsuz davranışlar gözlemlenir.

Sağlıklı bir birey, anne babasından sevgi ve eğitimi dengeli bir şekilde alarak gelişir. Ailelerin sevgi ve eğitim  konusundaki aşırılığı veya yetersizliği çocukta sağlıksız psiko-sosyal gelişime neden olur.

Ebeveynler, çocuğa karşı aşırı sevgi ve kollayıcı, koruyucu tutum gösterirlerse, çocuğun gelişimini olumsuz yönde etkilerler. Çocukta, kural tanımama ve düşük özgüven gibi gelişimsel zorluklar ortaya çıkabilir. Çocuk anne babaya karşı bağımlı hale gelir.

Yetersiz sevgi gören çocuklarda ise, sevgi ve güven eksikliği oluşur. Çocuğa karşı gösterilecek sevgide, yetersizlikten ve aşırılık­tan kaçınmak gerekir.

Çocukları eğitirken takip edilecek yol, onlara hükmetmek değil, onları kendi kendilerini idare edecek şekilde yetiştirmek ve hayata intibak edecek tarzda yetiştirmektir.

Anne ve babası tarafından aşırı sevgi, ilgi ve koruma altında büyütülen çocuklarda, bağımlı kişilik yapısı oluşur, Psikolojide genellikle “aşırı hoşgörülü” veya “aşırı koruyucu” ebeveyn tutumu olarak adlandırılan bu yaklaşım, çocuğun bireyselleşmesini ve gerçek hayatla başa çıkma becerilerini olumsuz etkiler.

Anne-babası tarafından her zaman okşanmaya, el üstünde tutulmaya, her isteği yerine getirilmeye, övülmeye alıştırılmış olan çocukla anne-babası arasında son derece tehlikeli bir bağımlılık meydana gelir.

Bu bağımlılık, doğal olarak çocuğun olgunlaşmasını geciktirir, ya da daha kötüsü onun kendine güvenmesini önler. Yaşının ilerlemesine karşın, çocuk kalmasına neden olur. Bu yetmezmiş gibi, çocuk aynı sevgiyi diğer insanlardan da bekler. Bunu bulamayınca da büyük düş kırıklığına uğrar. İnsanların onu sevmediği, ona değer vermediği gibi yanlış düşüncelere kapılabilir.

Bunun sonucu olarak çevresindeki insanlara düşman kesilir ya da kendi içine kapanarak silik bir kişiye dönüşür. Sonuç olarak da gerçekten hiç sevilmeyen bir insan olur.

Annesi babası tarafından aşırı derecede sevilen çocukların gereksiz yere sık sık öpüldüğü, okşandığı, zaman zaman da anne-babasının yatağına yatırıldığı görülmektedir.

Böyle yetiştirilen çocuklar yetişkinlik yıllarında bile bu bağlılığın etkisinden kendilerini kolay kolay kurtaramazlar.

Çocuk, aşırı sevgi ve hoşgörüyü bazen kötüye kullanarak, bazı yanlışlar yapabilir. Bu konuda orta yolu bulup, çocuğun her istediğini yapmasına fırsat verilmemelidir. Ço­cuk, kendisinden beklenilen şekilde hareket etmediği takdirde, bu hareketinin, büyükleri tarafından hoş karşılanmadığını bilmeli­dir.

Bazı ana-babalar çocukları üzerinde aşırı sevgi gösterisi ve korumacılıkta bulunurlar. Yemek yemesi konusunda aşırı ısrarcı olurlar. Çocuk, bu ısrarlar karşısında nazlanır. Yiyecekse yalvart­mak için yememe gösterisinde bulunur. Yemek, oyun ve oyun­cak konusunda aile bireylerini arkasından koşturur durur.

Sevgi çokluğu, çocuğun eğitimine engel olmamalıdır. Eğitim için gerekli metotların uygulanmasını önlememelidir. Abartılı sevgi gösterilerinin sağlıklı ve kendine güve­ni olan çocuk yetiştirmede engel teşkil ettiği gerçeği akılda tutulmalıdır.

Anne, çocuğun yediğini bir türlü yeterli bulmaz. Oyalaya­rak, masal söyleyerek, elinde tabak ardında koşarak doyurmaya uğraşır. Çocuk nazlanır, huysuzlanır, hatta yediğini çıkarır. Ama anne direnir.

“Babanın hatırı için, benim hatırım için !” diye diye büyük bir insanı doyuracak kadar dolu tabağı bitirtir. Kalori he­sabı yapar, proteinin, vitaminin eksiksiz olmasına özen gösterir!

Kimi ailelerde, oyun çağına gelen çocuk, düşer diye oyu­na bırakılmaz ya da anne başında bekler. Yaşıtlarına karşı her an korur. Giyinebilirken giydirir. Üstü açılır, üşür diye ana baba odasında yatırılır. İstekleri önceden sezilir, bir dediği iki edilmez.

Çocuk okul çağma gelir, her çocuğun kendi gittiği okula, O, elinden tutularak götürülür, getirilir. Bu tutum, okulun ilk günlerinde değil, daha yukarı sınıflara geçtiğinde de sürer gider. Anne her gün okula taşınır.

Çocuğun yemesine yardım eder, ter­leyip terlemediğini yoklar. Kısacası çocuk el bebek, gül bebek büyütülür, kol kanat gerilir, şımartılır. Çocuğa yardım amacıyla gerekli gereksiz her işine karışılır.

Bu çocuklara, okulda çevrede, “anasının kuzusu”, “mu­hallebi çocuğu”, “koca bebek” gibi adlar takılmasına şaşıl­maz. Bu annelerin yanılgısı, çocuğu sevmekle, sevgiye boğmak arasındaki ayrımı yapamayışlarından gelir.

Sevgi aşırı kullanıldığı zaman, çocukta gölge bir ki­şilik ortaya çıkmakta, kendi başına problem çözme, zorluk­ları yenme, sorumlulukları yerine getirme gibi yetenekler gelişmemektedir.

Ana-babanın çocuklara karşı takındıkları; “aşırı koruma, aşırı hoşgörü, aşırı düşkünlük, çocuklara bo­yun eğme ve çocuklar arasında ayırım yapma” gibi tutumlar, çocuğun ilerdeki hayatında “bağımlılık, bencil­lik, hükmetme, saygısızlık, saldırganlık” gibi olumsuzlukla­ra yol açar. Bu zararlı tutum ve hatalar, sevginin ölçüsüz ve sınırsız olmasındandır.

“Hoşgörü”, çocuğu canının istediğini yapmakta serbest bırak­mak anlamına alınmamalıdır. Böyle bir sınırsızlığı modern psi­koloji de tasvip etmez.

Çocuğun hatalı davranışları hoş görülmemeli, rencide etmeden uygun şekilde engellenmelidir. İtaate alıştırılmalıdır. Çocuğa “olmaz” demenin zorluğundan kaçan bazı anne-babalar, bu konuda modern psikolojiyi bir sığınak gibi görürler. Bu düşünce yanlıştır.

Çocuğu bir yandan koruyup kollamak, her işi onun adına yapmak, aşırı sevgiye boğmak, ya da otoriter tutumlar­la onu kısıtlamak bir bireye yapılabilecek en büyük haksızlıktır.

Böyle ailelerde yetişen çocuklar, “kendine güvensiz, sorumluluk alamayan, pasif, hobisi olmayan, buna karşılık fobileri olan, başarısız” kişiler ol­urlar. Abartılı sevgi gösterilirse çocuk hırçın ve kendini beğenmiş tavırlar sergiler.

      Olumlu ve sağlıklı aile tutumu sevgiyi ve eğitimdeki disiplini dengeli bir şekilde barındıran ve çocuğun temel ihtiyaçlarını en olumlu şekilde karşılayan tutumdur.

Sevgi ve disiplini dengeli bir şekilde çocuğuna yansıtan ailelerde, çocuk kendi benliğini tanıma, kendini geliştirme imkânı bulur.

Doğruları ve yanlışları ile kendisinin değerli olduğunu, kabul gördüğünü mesaj olarak algılayan çocuk, yapıcı, özgüveni yüksek, sosyal ilişkilerinde başarılı ve davranışlarının sorumluluğunu alabilen bir kişilik geliştirir.

Sevgiyle kalın…