Kur’an da Muhkem ve Müteşabih

29

‘Sana kitabı indiren O’dur.
O’nun bazı ayetleri muhkemdir ki bunlar kitabın anasıdır.
Diğer bir kısmı da müteşabih ayetlerdir.
Kalplerinde eğrilik bulunanlar fitne çıkarmak için muteşabih ayetleri tevil ederler.

Hâlbuki onun gerçek tevilini ancak Allah(cc) bilir…’ Ali İmran Ayet 7

Muhkem ve müteşabih konusunu anlamak için sahabenin ve selefi ulemanın görüşlerine müracaat etmek gerekir.

Muhkem ve müteşabih konusunda selefi ulema arasında da farklı görüşler vardır.

Abdullah İbni Abbas’ın rivayetine göre muhkem ayetler Kur’andaki nasih ayetlerdir.

Müteşabih ayetler ise mensuh ayetlerdir.

Muhkem ayetlerin özelliği: emir yasak -haram helal – suç ve ceza bildirir.

Bir işi emreder yâ da yasaklar.

Gereğinin yapılmasını ister.

Muhkem ayetlerin delaletleri açık olup anlaşılması kolay ve nettir.

Acaba Allah (cc) bu ayetle neyi murat etmiştir diye hiç kimsenin aklına bir soru gelmez.

Muhkem ayetleri üç başlık altında toplamak mümkündür.

1 – İman ile ilgili ayetler

Allah(cc) varlığı ve birliği ile ilgili ayetler. De ki Allah(cc) birdir

Neye nasıl inanılması ile ilgili ayetler

Kıyamet – Ahiret – Cennet- Cehennem-  Melek- Kitap -Peygamber vb

2 – İbadetlerle ilgili ayetler:

Emirlerle ilgili ayetler

Namaz – oruç – zekât – hac-tesettür vb konular ile ilgili ayetler.

Yasaklarla ilgili ayetler

İçki, kumar, faiz, fuhuş, şirk, gıybet, iftira vb konularla ilgili ayetler.

Bu ayetleri okuyan her insan Allah(cc) bu ayetlerle neyi kast ettiğini rahatlıkla anlar.

Müteşabih ayetler: İbni Abbas’tan gelen rivayete göre

a)      Hurufu Mukataalardır

b)      İman edilip de amel edilmeyen ayetlerdir

c)      Müteşabih Muhkemin karşıtı olup anlaşılmasında zorluk olan ayetlerdir.

Müteşabih ayetler insanları imtihan etmek içindir.

Zira kalplerinde eğrilik olanlar müteşabih ayetlere yönelmek suretiyle Müslümanlar arasında fitne çıkarmak isterler.

Müteşabih ayetlere örnek:

Ayetlerde geçen vechullah (Allahın yüzü)  yedullah (Allahın eli) ifadeleri

Buradaki el ve yüz ifadeleri bizim bildiğimiz manadaki el ve yüz şeklinde midir?

Böyle olması ehli  sünnete göre imkânsızdır.

Yoksa Allah bu ayetlerdeki el ve yüz ifadelerinden başka bir şey mi murat etmektedir.

Bizim bildiğimiz manadaki el ve yüz ifadesi ehli sünnet inancına aykırıdır.

Böyle düşünmek insanları mücessimeye götürür.

Allah bununla neyi kast etmiştir?

En doğrusunu kendisi bilir.

İlimde rusuh sahibi olan ulema tam olmasa bile onu hakikatine yakın olarak anlarlar.

Yine ulemanın bildirdiğine göre yüzden maksat

Allah(cc) kendisidir.

Çünkü yüz bütünlüğü temsil eder.

La teşbih dünyevi meselelerde resmi işlemler için vesikalık fotoğraf kullanılması bu konuyu daha iyi anlamamıza yardımcı olur

Vesikalık fotoğraf o canlının bütününü temsil eder.

‘…Küllü şeyin halikun illa vecheh…’  Kasas  A – 88

Allahın yüzünden başka her şey yok olucudur

Ayetinde geçen yüz Allahın zatını temsilen söylenmiştir.

‘EL’ güç ve kuvvetin simgesidir.

‘Yedullahi fevge eydihim’ ayetinde

Allahın eli onların eli üzerindedir buyrulmaktadır.

Burada ‘el’ ifadesini güç kuvvet ve yârdim olarak anlamak maksada en uygun ifade olsa gerek.

Ehlisünnet üleması da bunu böyle anlamıştır.

En doğrusunu Allah bilir.

Dikkat edilirse müteşabih ayetlerin sadece inanç ile ilgileri vardır.

İbadet ile ilgileri yoktur.

Cenabı hak ‘Kalplerinde eğrilik olanlar müteşabih olanlara uyarlar’ buyurarak

Fitne çıkarmak isteyen insanlara karşı dikkatli olmaya çağırmıştır.

Kim ki; adı sanı ünvanı ne olursa olsun

Bu ve benzeri ayetleri ehlisünnet çizgisinin dışında tevil etmeye kalkarsa onlara itibar edilmemeli.

Aksi takdirde iyi niyetli Müslümanlarda bilmeyerekte olsa batıla hizmet etmiş olurlar.

Kalplerinde eğrilik olanların hoşuna giden bir yönde müteşabih ayetlerin ameli yönünün olmayışıdır.

Konuş yorulana kadar.

Muhkem ayetlerden konuşmayı sevmezler

Çünkü onlar tesettürü namazı orucu zekâtı haccı vb konuları hatırlatır.

İçki kumar faiz fuhuş yalan gıybet iftiranın haramlığından bahseder.

 Bunları anlatmayı da dinlemeyi de sevmezler

Çünkü yasaklar onların hayat tarzı

Emirler ise yaşam felsefesine uymaz

Kur’an da rusuh, yanı köklü bilgi sahibi olmadan tevile yeltenmek

İnsanların dünyasını olmasa bile ahretini berbat eder.

İlimde derinleşmek

İlmiyle amelini ameliyle de ihlâsını birleştirmeyi gerektirir.

Aksi takdirde BELAM zihniyetli insanların her devirde bulunabileceğini unutmamak gerekir

Allah(cc) Müslümanları ve tüm insanları çağdaş belamların şerrinden muhafaza etsin.

                                                                                                                                           ÂMİN