Emrühüm Şûrâ Beynehüm (7)

24

“Rablerinin davetine icabet edip namazı dosdoğru kılanlar, işlerini birbirlerine danışarak (istişare ederek) idare edenler, kendilerine verdiğimiz rızıktan (başkalarına yardım için) harcedenler.”

Müslümanların namaz kılmaları, kendilerine bahşolunan rızıktan başkalarına yardım için harcetmeleri gibi Müslümanlığın en mühim iki direği arasında onların işlerini meşveretle idare etmeleri emrolunuyor. Bu emir, Müslümanları alâkadar eden bütün devlet işlerini, umuma şamil olan saadet veya felaket mes’elelerini bir daha görüşerek, danışarak halletmelerini, kararlaştırmalarını temin etmektedir. Nassı Kerimdeki “emir” kelimesini “iş” diye tercüme etmiş, bulunuyoruz. Hakikatte bu kelime İslâm devletinin teşekkülünü ifade etmekte ve onu müjdelemekte, bu devletin işlerini meşveretle kararlaştıracağını anlatmaktadır. Müslümanlık bu emirle “PARLAMENTER DEVLET” esasını koymuş bulunuyor. Onun için, ilk teşekkül eden İslâm devletinde meşveret esası hâkimdi. Hulefayı Raşidîn, her mes’eleyi meşveret meclislerine takdim ederler, onu orada bir karara bağlarlardı. Parlamenter hükümet, Müslümanlığın en âşina olduğu hükümettir. Bu müesseseyi Müslümanlığa ve Müslümanlara yabancı saymak son derece hatadır. (TANRI BUYRUĞU, Kur’an-ı Kerim’in Tercüme ve Tefsîri, Ömer Rıza Doğrul, Şûra: 38)

X

“Yine onlar, Rablerinin davetine icabet ederler ve namazı kılarlar. Onların işleri, aralarında danışma iledir. Kendilerine verdiğimiz rızıktan da harcarlar.”

Bu âyet, İslâmî idare şeklinin, Müslümanların kendi aralarından seçecekleri şûrânın kararlarına dayandığına delil olarak gösterilmiştir. (Kur’an-ı Kerim ve Açıklamalı Meali, Hazırlayan: Hey’et, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Şûrâ: 38)

X

“Ve onlar, Rab’lerinin çağrısına cevap verirler ve namazı kılarlar; ve onların işleri, kendi aralarında danışma iledir. Kendilerine verdiklerimizden bağışlarlar.”

Bu âyet, İslâm’ın karakteristik özelliklerini ortaya koyması açısından önemlidir. Kur’an’ın kurmayı hedeflediği toplumun temeli “kendi aralarında danışmaları”dır. Hemen belirtelim ki, âyette Allah’a inanmak ve namaz kılmak, “şûrâ”, yani halka danışmayla, demokrasi ile birlikte zikredilmiştir. (AZİZ KUR’AN, Prof. Dr. Muhammed Hamidullah, Şûrâ: 38)

X

“Ve (bütün ortak mes’elelerini) aralarında danışma ile karara bağlayanlara…”

Gerçek mü’minlerin bu özel vasıfları -ki Hz. Peygamber’in arkadaşları tarafından o kadar önemsenmiştir ki, bu sûreyi daima “şûrâ” anahtar kelimesi ile anmışlardır- ikili bir anlama sahiptir: Birinci olarak, Kur’an’ın bütün izleyicilerine bir tek topluluk (ümmet) içinde bir araya gelmelerini hatırlatmakta; ikinci olarak da, toplumu ilgilendiren bütün işlerini aralarında danışma ile yürütmeleri gerektiği prensibini koymaktadır. (Bu prensibin politik sunuşları için bkz. State and Goverment, s. 44 vd.) (KUR’AN MESAJI, Meal-Tefsir, Muhammed Esed, Şûrâ: 38)

X

“Onlar…işlerini istişare ile yürütürler.”

İstişare şunlardan dolayı gereklidir.

1. Eğer bir mes’ele iki veya daha fazla kişiyi ilgilendirdiği halde, o konuda bir kişi karar verirse, diğerlerine haksızlık edilmiş olur.

2. Müşterek işlerde bir kimse tek başına karar vermek istiyorsa bu, ya kendi çıkarını gözetmesinden, ya da kendisini öbür kişilerden üstün görmesinden ileri gelir. Her iki durum da geçerli olamaz.

3. Müşterek işler hakkında karar vermek büyük sorumluluktur. Âhirette hesap vereceğine inanan hiç kimse, bu yükü tek başına yüklenmemelidir.

Hz. Peygamber ashabı ile istişare ettiği gibi, ondan sonra ashab da bunu yapmıştır. Mesela: Halife seçimi, mürtedlerle savaş, şarap içenlere verilecek ceza, Irak arazisinin durumu gibi birçok konuda müşavere yapmışlardır. (Kur’an-ı Hakim’in Açıklamalı MEALİ, Şûrâ: 38)

 

 

Önceki İçerikMeral Akşener Kocaeli’de
Sonraki İçerikEmrühüm Şura Beynehüm (8)
Avatar photo
1944 yılında İstanbul'da doğdu. 1955'de Ordu ili, Mesudiye kazasının Çardaklı köyü ilkokulunu bitirdi. 1965'de Bakırköy Lisesi, 1972'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden mezun oldu. 1974-75 Burdur'da Topçu Asteğmeni olarak vatani vazifesini yaptı. 22 Eylül 1975'de Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki Dicle Öğretmen Lisesi Tarih öğretmenliğine tayin olundu. 15 Mart 1977, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde Osmanlıca Okutmanlığına başladı. 23 Ekim 1989 tarihinden beri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde Yakınçağ Anabilim Dalı'nda Öğretim Görevlisi olarak bulundu. 1999'da emekli oldu. Üniversite talebeliğinden itibaren; "Bugün", "Babıalide Sabah", "Tercüman", "Zaman", "Türkiye", "Ortadoğu", "Yeni Asya", "İkinisan", "Ordu Mesudiye" ve "Ayrıntılı Haber" gazetelerinde ve "Türkçesi", "Yeni İstiklal", "İslami Edebiyat", "Zafer", "Sızıntı", "Erciyes", "Milli Kültür", "İlkadım" ve "Sur" adlı dergilerde yazıları çıktı. Halen de yazmaya devam etmektedir. Ahmed Cevdet Paşa'nın Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefası'nı sadeleştirmiş ve 1981'de basılmıştır. Metin Muhsin müstear ismiyle, gençler için yazdığı "Irmakların Dili" adlı eseri 1984'te yayınlanmıştır. Ayrıca Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nce hazırlattırılan "Van Kütüğü" için, "Van Kronolojisini" hazırlamıştır. 1993'te; Doğu ile ilgili olarak yazıp neşrettiği makaleleri "Doğu Gerçeği" adlı kitabda bir araya getirilerek yayınlandı. Bu arada, bazı eserleri baskıya hazırlamıştır. Bir kısmı yayınlanmış "hikaye" dalında kaleme aldığı edebi yazıları da vardır. 2009 yılında GESİAD tarafından "Gebze'de Yılın İletişimcisi " ödülü kendisine verilmiştir.