“Bir mesleği seven, onun tarihi ile de ilgilenmelidir.”
Prof. Dr. Süheyl Ünver
Kocaeli’mizin ilk hastanesinin, Hereke Halı Fabrikası’nın yapımıyla birlikte burada açıldığı bilgisi çoğumuzu şaşırtacaktır. İşte bu yazımda, benim için de şaşırtıcı olan bu hastaneyi ve Hereke’mizin sağlık hizmetlerindeki bugünkü durumunu yazacağım.
Avrupa’daki on dokuzuncu yüzyıl sanayileşme hareketi, Osmanlı yönetimini de harekete geçirmiştir. Bunun sonuçlarından biri, bölgemizdeki çuha fabrikasının yapımı ve hizmete girmesidir. Şöyle ki, Sultan Abdülmecid, Kullar beldemizdeki kiraz bahçesini tahsis ederek burada bir çuha fabrikası kurulmasını istemiştir. 1843’te temeli atılan bu fabrika, kısa sürede tamamlanarak 1844’te üretime sokulmuştur. Başlangıçta yalnızca ordunun kumaş ihtiyaçları karşılanırken, daha sonra fanila, yağmurluk, havlu, yatak çarşafı gibi diğer tekstil ürünleri de üretilip piyasaya verilerek vatandaşların istifade etmesi sağlanmıştır. Bu ürünler gayet kaliteli olup 1856’daki Paris Tekstil Fuarı’nda da sergilenmiş ve büyük beğeni almıştır. Bu fabrikanın bir sağlık birimi olduğu kayıtlarda mevcuttur.
MAKİNELER KAYSERİ’YE GİTTİ
İzmit Çuha Fabrikası, döneminin önemli sanayi kuruluşlarından biridir. Buradaki Kilez Deresi’nin kolu olan Çuha Deresi üzerine küçük bir barajın yapılması ve elektrik santralinin kurulması, sanayileşme hareketinin öncü adımlarındandır. Bu fabrikamız, Birinci Cihan Harbi sonrasında bölgemizi de işgal eden İngiliz kuvvetleri tarafından bombalanarak üretim dışı bırakılmıştır. Fabrikanın makineleri, Cumhuriyet’le birlikte önce Ankara’ya aktarılmış, daha sonra Kayseri’de kurulan bir tekstil fabrikasında kullanılmıştır.
PADİŞAHLARIN İLGİSİ
Sultan Abdülmecid bu fabrikayı çok önemsemekte ve yakın takibinde tutmaktadır.
1845’teki gelişinde, çuha fabrikası ile birlikte yapılan Hereke’deki fabrikayı görmüş ve kendi mülküne geçirmiştir. Bu inşaatlar, o dönemin önemli inşaatçılarından olan Ohannes ve Bogos Dadyan kardeşler tarafından yapılmıştır.
Bu fabrika, Hereke’yi daha bilinir hâle getirmiştir. Fabrika ile birlikte yapılan hastane, cami, ayazma (küçük kilise) ve okul bölgeye büyük bir canlılık getirmiştir.
Burası, Sultan Abdülhamid’in de ilgisiyle yeni tezgâhlar eklenerek büyütülmüştür.
Hereke, ürettiği halı ve ipek kumaşlarıyla bilinen ve şöhretli bir yer olmuştur. 1898’de burada ağırlanan Alman İmparatoru II. Wilhelm için, hâlen sahilde gördüğümüz ahşap köşk ve artık bulunmayan ağırlama salonu yapılmıştır.
İLK HASTANE 100 YATAKLI
İşte buradaki hastane, Kocaeli’mizin ilk hastanesidir. Bu hastane 100 yataklı olup kadın ve erkekler için ayrı bölümleri vardır. İlk hekimlerinden biri İtalyan hekim Covani’dir. Daha sonra Bahriye Hastanesi tabiplerinden Kolağası Mehmet Efendi, Haydarpaşa Hastanesi hekimlerinden Kolağası Diran Simon Efendi, Beşiktaş Eczanesi tabibi Binbaşı Mustafa Efendi gibi isimlerin burada hekimlik yaptıkları kayıtlarda yazılıdır.
Buradaki hekimlerin bir kısmı kadrolu olarak Hereke’de kalmış, bir kısmı ise İstanbul’dan rotasyonla gelip gitmişlerdir.
Bu hastanemiz öncelikle fabrika çalışanlarına hizmet vermiş olmakla birlikte, halkın da istifade ettiği bir yerdir. Sultan Abdülhamid’in 1907 cülusu vesilesiyle, bölgenin çocukları için büyük bir sünnet şöleninin burada yapıldığı bilinmektedir. Tarihi bilinmeyen bir fotoğrafta görülen genç ve yaşıt erkek hastaların, tedavi için buraya getirilmiş Çanakkale gazileri olabileceğini düşündürmektedir.
SAĞLIK HİZMETİNE DEVAM
Hereke Hastanesi, 1940’lara kadar hizmet vermiş ve daha sonra hizmet dışı kalmıştır. Kasabanın yeni düzenlemeleri esnasında meydan olarak düzenlenen alanda kalması sebebiyle yıkıldığı düşünülmektedir. 1956 tarihinde, şimdiki dispanserin hemen yanında bir sağlık evi yapılmıştır. Burası daha sonra büyütülmüş ve en son 2012 yılında elden geçirilip bakımı yapılarak bugünkü hâliyle sağlık hizmeti vermektedir. Eski hastanenin yıkılıp sağlık merkezi yapılmasına kadar geçen zamanda, hâlen Kız Meslek Lisesi olarak kullanılan binanın bir kısmının sağlık hizmetlerinde kullanıldığı bilinmektedir.
GÜNLÜK 100’E YAKIN HASTA SİRKÜLASYONU
Hereke’mizde sağlık hizmetleri bugün Hereke Semt Polikliniği ve Aile Sağlığı Merkezleri üzerinden verilmektedir. 2005’e kadar SSK’ya bağlı olarak verilen bu hizmet, kurumların birleşmesiyle Kocaeli Sağlık Müdürlüğüne bağlanmış ve Derince Devlet Hastanesi üzerinden sürdürülmektedir. Bu hastanemizden gelen dahiliye ve genel cerrahi uzmanları hafta içi her gün poliklinik hizmeti vermektedir. Çocuk hastalıkları ve kadın doğum uzmanları ise belirlenen bazı günlerde hasta bakmaya gelmektedir. Röntgen hizmeti verilememekte, tahlil istemleri ise numuneler burada alınıp merkeze gönderilerek yapılmaktadır. Günlük ortalama 60-70 dahiliye ve 20-25 hariciye vakasına bakılmaktadır. Küçük cerrahi hizmetler ve enjeksiyon hizmeti de burada yapılmaktadır.
HEREKE’NİN HEKİMLERİ
Hereke merkezindeki bu yerde ayrıca iki aile hekimi de hasta bakmaktadır. Ayrıca Kışladüzü’nde iki, Yukarı Hereke’de iki aile hekimi, bu bölgenin sağlık hizmetini yürütmektedir.
Bu sağlık biriminde 1970’li yıllardan itibaren Dr. Nurhan Öztürk ve Hereke’den evli Dr. Muhsin Alataş, Körfez’de uzun yıllar serbest hekimlik yapmış olan Dr. Zeki Öz, SSK İzmit Hastanesi hekimlerinden Dr. Can Çabukaş, Dr. Yılmaz Küçükerdoğan ve Dr. Tezer Akkurt çalışmışlardır. Dr. M. Kemal Kaya (1983-2011) ve Dr. Gökhan Yayman (1995-2009), burada uzun süre hekimlik yapan iki isimdir.
Dr. Kemal Kaya emekli olmuş ve hâlen şehrimizde yaşamaktadır. Dr. Gökhan Yayman ise memleketi İskenderun’da hekimliğini sürdürmektedir.
Ayrıca daha kısa sürelerle bu dispanserimizde çalışan başka meslektaşlarımız da vardır. Bu yazımda, uzun süreli sağlık hizmetinde bulunmuş olanları ismen yazabiliyorum. Bunlardan vefat edenleri rahmetle anar, sağ olanlara sağlık ve afiyetler dilerim.
İyilikte kalasınız.
NOT: Bu çalışmamda yardımlarını gördüğüm Sn. Ahmet Galitekin’e ve Hereke’ye uzun süre muhtarlığı ile de hizmet etmiş olan Sn. Nazım Demirtaş Bey’e teşekkür ederim.
100 YIL ÖNCESİ- 1900’lerde Hereke’nin görüntüsü. Hastane, caminin hemen solunda yer alıyor.
HEREKE HASTANESİ- Hereke Hastanesi, fotoğrafta iki katlı olarak görülüyor.
ERKEKLER KOĞUŞU VE HASTALAR- Hereke Hastanesi’nde yine yıllar öncesi ait bir fotoğraf. Erkekler koğuşunda kalan hastalar ve görevliler görülüyor.
BARLAK’TAN BİLGİLER- H.İbrahim Kahraman, Ahmet Barlak(ortada) ve Ahsen Okyar; Milli Saraylar Hereke İpekli Halı Dokuma Fabrikası önünde. Ahmet Barlak’ın verdiği bilgiye göre bu binanın bir bölümü hastanenin yıkılması sonrası sağlık hizmetinde de kullanılmış.
İŞGALDEN OKULA- Prof. Önder Küçükerman’ın Hereke kitabında hastane olarak yazılı bu bina halen kız meslek lisesi olarak kullanılıyor.
İşgal döneminde İngiliz askerlerinin yerleştiği biliniyor.
DR. KEMAL KAYA- Dr. Kemal Kaya; 1983’de buraya gelip emekli olduğu 2011’e kadar bu bölgede hekimlik yaptı.
EMEKTARLAR- 25 yıldır idari memur olarak çalışan Ercan Onay ve güvenlikçi Alpaslan Koçak, şu an kullanılan sağlık merkezinin girişinde görülüyor.
