IMG-LOGO
Güncel

DEVA Partisi Erken Seçime Katılabilir mi?

02 02 2021

Yüksek Seçim Kurumu (YSK), 26 Ocak 2021 tarihli kararında 1 Ocak 2021 tarihi itibariyle seçime girme yeterliliğine sahip olan siyasi partiler listesini güncelledi. Bu karar ve liste 30 Ocak 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayınlandı. (1) Bu karara göre 1 Ocak 2021 tarihi itibariyle on yedi (17) siyasi parti seçime girebiliyor. Ali Babacan’ın Genel Başkanlığını yaptığı Demokrasi ve Atılım (DEVA) Partisi ile Ahmet Davutoğlu’nun Genel Başkanlığını yaptığı Gelecek Partileri listede yer almıyorlar.

 

            Bu liste ister istemez akıllara Deva ve Gelecek Partisi’nin olası bir erken seçime katılıp katılamayacakları sorusunu akla getiriyor.

 

            Bilindiği üzere Siyasi Partiler Kanunu’nun 36. maddesine göre siyasi partilerin bir seçime girebilmeleri için şu iki koşuldan birini yerine getirmiş olmaları lazım;

a) İllerin en az yarısında oy verme gününden en az altı ay evvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olmaları;

b) Ya da Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grup kurmaları.

 

            Birinci koşul bakımından kanun hükmünün lâfzî yorumu biraz muallâk. Çünkü hükmün lâfzî yorumundan, seçimden altı ay önce illerin yarısında teşkilatlanmış olmak ama büyük kongreyi daha sonra mesela seçimden bir ay önce yapmak seçime girmek için yeterli anlamı da çıkıyor, büyük kongreyi de seçimden en az altı ay önce yapmak gerektiği anlamı da. Siyasi partiler bu altı aylık süreyi genelde büyük kongre tarihinden itibaren hesaplıyorlar.

 

            Gelecek Partisi büyük kongresini 31 Ekim 2020 tarihinde, DEVA Partisi ise 28 Aralık 2020 tarihinde gerçekleştirdiler. 2021 yılında bir erken seçim beklediğimizi ta iki sene önce yazdığımız ve aynı zamanda Tayyip Erdoğan Sonrası Türkiye adı kitabımızın (Yazar burada kitabın reklamını yapmaktadır)  başlangıç yazısı olan makalemizde ifade etmiştik. (2) Bahsettiğimiz bu erken seçimin de Haziran ayında gerçekleşme ihtimali çok yüksek.

 

Erken seçim şayet tahmin ettiğimiz gibi Haziran ayında gerçekleşecek olursa Gelecek Partisi yönünden bir sıkıntı çıkma ihtimali görülmüyor. Ancak DEVA Partisi’nin seçime girip giremeyeceği noktasında şiddetli tartışmalar yaşanacağını söyleyebiliriz. Çünkü DEVA Partisi büyük kongresini az önce de ifade ettiğimiz gibi 28 Aralık 2020 tarihinde gerçekleştirdi ve altı aylık süre için büyük kongre tarihi baz alınacak olursa 28 Haziran 2021 tarihinden önce yapılacak olan bir genel seçime DEVA Partisi’nin katılıp katılamayacağı tartışması çok ciddi bir siyasi krize neden olacaktır.

 

Bu noktada asıl problem DEVA Partisi’nin 28 Haziran 2021 tarihinden önce yapılacak olan bir seçime katılıp katılamayacağı noktasındadır.

 

DEVA Partisi 28 Haziran 2021’den Önce Yapılacak Olan Bir Seçime Katılabilir mi?

 

            Bu soruya yekten “Evet katılabilir” cevabımızı verip hukuki gerekçelerimizi de bu “Evet” cevabımızın üzerine inşa edelim.

 

            İllerin en az yarısında oy verme gününden en az altı ay evvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olma şartı “NORMAL VAKTİNDE” yapılacak olan seçimler için geçerlidir. Erken seçimde bu kural UYGULANMAZ!

            Siyasi partiler, kendilerini olağan durumlara göre organize ederler. Olağanüstü durumlar siyasi partilerin organizasyonlarını bozar. Erken seçim ise bir olağanüstü durumdur. Kendisini “vaktinde” yapılacak olan seçime göre ayarlamış ve “vaktinde” yapılacak olan bir seçime göre seçime katılma şartlarını yerine getirerek seçime girmeye hak kazanmış bir siyasi partinin, öngörülemeyen ve tamamen karar vericinin keyfine göre belirlenen bir erken seçim tarihini baz alarak seçime giremeyeceğini iddia etmek hukuka da demokrasiye de uymaz.

 

            Türkiye’de genel seçimler beş yılda bir yapıldığı için normal şartlar altında genel seçimlerin yapılması gereken tarih 2 Temmuz 2023 tarihidir. Dolayısıyla bu tarihten altı ay önce yani 2 Ocak 2023 tarihi ve daha öncesinde teşkilatlanmasını ve büyük kongresini gerçekleştiren bütün partiler seçime girme yeterliliğini kazanmışlardır ve hangi tarihte yapılacak olursa olsun herhangi bir “erken seçime” girebilirler.

 

            DEVA Partisi de 2 Ocak 2023 tarihinden en az altı ay önce teşkilatlanma ve büyük kongre şartını yerine getirdiğinden seçime girmeye hak kazanmıştır ve değil Haziran ayında bugün bile erken seçim yapılacak olsa DEVA Partisi bu erken seçime katılabilir.

 

            Kaldı ki YSK’nın yerleşik uygulamaları da bu “altı ay kuralını” erken seçimlerde UYGULAMAMA yönündedir.

 

            Nitekim 10 Temmuz 2002’de kurulan Genç Parti 3 Kasım 2002’de yapılan seçimlere katılmıştı. Genç Parti bırakın teşkilatlanma ve büyük kongre şartını yerine getirmeyi, kuruluş tarihi bile seçime dört ay kala gerçekleşmişti. Ama buna rağmen YSK son derece doğru bir karar vermiş ve altı ay kuralının erken seçimde uygulanamayacağını Genç Parti’nin seçime girmesine müsaade ederek ortaya koymuştu. Başka örnekler de var tabi.

 

            Et tekraru ahsen velev kane yüzseksen! DEVA Partisi yarın için seçim yapılmasına karar verilecek olsa, hukuken yarın yapılacak olan o seçime girmeye hak kazanmıştır.

 

 

(1) https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/01/20210130-39.pdf

(2) http://www.kocaeliaydinlarocagi.org.tr/Yazilar/YaziDetay/9367