IMG-LOGO
Güncel

1983 Sonrası Üç Dönemin Anatomisi

13 March 2020
Rubil Gökdemir
Ekonomist, Yazar, TV Program yapımcısı
bilgi@kocaeliaydinlarocagi.org.tr

Üç farklı döneme göre Türk ekonomisinin; büyüme oranları, GSYH rakamları ve cari açık miktarlarının mukayese edilmesi.

Türk Ekonomisinin son 40 yılını teşkil eden dönemleri mukayese etmeden önce 1983 yılına kadar olan dönemlere ait büyüme rakamlarını özet halinde vermek suretiyle, esas olarak 1983 ve sonrasını karşılaştırmalı olarak inceleyecek olursak;

1924-1938 arası Atatürk döneminde Türkiye ekonomisinin ortalama yıllık kalkınma hızının %7,39 olduğunu,

1939-1949 arası İnönü döneminde ortalama yıllık büyüme oranının %0,50 olduğunu,

1950-1960 arası DP döneminde ortalama yıllık kalkınma hızının %5,93 olduğunu,

1961-1964 arası ara dönem hükümetlerinde yıllık büyüme ortalamasının %5,45 olduğunu,

1965-1971 arası AP döneminde yıllık ortalama büyüme hızının %5,76 olduğunu,

1972-1983 arası koalisyonlar ve 12 Eylül darbe döneminde ise %3,73 oranında ortalama büyüme sağlandığını tespit ederek, asıl inceleme konumuz olan 1983-2020 arası döneme gelecek olursak;

1984-1991 ANAP DÖNEMİ:

Yıllar: Büy. oranı: GSYH/Mil $ Cari Açık/ Milyar $

1984 %7,11 60 (-) 1,439

1985 %4,30 69 (-) 1,013

1986 %6,76 75 (-) 1,465

1987 %9,81 86 (-) 0,806

1988 %1,45 91 (+) 1,596

1989 %1,63 108 (+) 0,938

1990 %9,37 152 (-) 2,625

1991 %0,35 152 (+) 0,250

Ortalama %5,04 (-) 4,564 Milyar $

1992-2002 KOALİSYONLAR DÖNEMİ:

Yıllar: Büy. oranı: GSYH/Mil $ Cari Açık/Milyar $

1992 %6,40 160 (-) 0,974

1993 %8,14 182 (-) 6,433

1994 %(-)6,08 131 (+) 2,631

1995 %7,95 172 (-) 2,339

1996 %7,12 185 (-)2,437

1997 %8,29 191 (-)2,638

1998 %3,86 271 (-)2.000

1999 %(-)6,08 248 (-)0,925

2000 %6,34 265 (-)9,920

2001 %(-)9,54 197 (+)3,760

2002 %7,94 238 (-)0,626

0rtalama %3,12 (-) 21,904 milyar $

2003-2019 AKP DÖNEMİ:

Yıllar: Büy. oranı: GSYH/Mil $ Cari Açık/Milyar $

2003 %5,87 312 (-) 7,554

2004 %9,86 404 (-)14,198

2005 %7,64 499 (-)20,988

2006 %5,97 548 (-)31,168

2007 %5,03 677 (-)36,949

2008 %0,85 663 (-)39,425

2009 %(-)4,70 645 (-)11,358

2010 %8,49 748 (-)44,616

2011 %11,11 730 (-)74,402

2012 %4,79 877 (-)47,963

2013 %8,49 951 (-)63,642

2014 %5,17 934 (-)43,610

2015 %6.09 855 (-)32,145

2016 %3,18 861 (-)33,139

2017 %7,47 851 (-)47,347

2018 %2,83 784 (-)27,158

2019 %0,9 753 (+)1,600

17 Yıllık Ortalama %5,23 (-) 574,062 milyar $

* 8 YILLIK ANAP DÖNEMİNDE CARİ AÇIK TOPLAMI SADECE 4,564 MİLYAR $ OLMUŞTUR. YANİ GSYH’NIN ANCAK %0,57 ORANINDA CARİ AÇIK VERİLMİŞTİR.

* 8 YILLIK ANAP DÖNEMİNDE ORTALAMA YILLIK BÜYÜME ORANI; %5,04 OLMUŞTUR.

* 11 YILLIK KOALİSYONLAR DÖNEMİNDE CARİ AÇIK TOPLAMI: 21,904 $ MİLYAR $ OLMUŞTUR. YANİ BU DÖNEMDE GSYH’NIN %1,02 ORANINDA CARİ AÇIK VERİLMİŞTİR.

* 11 YILLIK KOALİSYONLAR DÖNEMİNDE ORTALAMA YILLIK BÜYÜME ORANI; %3,12 OLMUŞTUR.

* 17 YILLIK AKP DÖNEMİ CARİ AÇIK TOPLAMI: 574,062 MİLYAR $ OLMUŞTUR. YANİ GSYH’NIN %4,75 ORANINDA CARİ AÇIK VERİLEREK BU ALANDA REKOR KIRILMIŞTIR.

* 17 YILLIK AKP DÖNEMİNDE ORTALAMA YILLIK BÜYÜME ORANI İSE; %5,23 OLMUŞTUR.

Bu rakamlardan anlaşılması gereken tek ve en önemli tespit; AKP ÖNCESİ CUMHURİYET HÜKÜMETLERİNİN, ülkenin ve milletin öz kaynaklarıyla ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlamaya çalıştıklarıdır.

AKP döneminde sağlanan büyüme rakamlarının ise, bütünüyle “cari açık, dış borçlanma ve tüketime dayalı” olduğu gün gibi ortada olduğu gibi, MALİYE POLİTİKASI OLARAK DA VERGİ GELİRLERİ artışı bütünüyle ithalat artışına bağlanmıştır…

Nitekim Maliye Bakanlığı Bütçe Kontrol Genel Müdürlüğü’nün internet sayfasındaki veriler incelendiğinde görüleceği üzere; “VERGİ GELİRLERİNİN BÜTÇE HARCAMALARINI %80 ORANINDA KARŞILADIĞI” yıllara bakıldığında, bu yıllar cari açığın GSYH’ya oranının %5’in üstüne çıktığı yıllardır. Mesela cari açık vermediğimiz bir yıl olan 2019 yılında bu oran %67’ye düşmüştür.

AKP hükümetleri 2003’de %60 olan ve 2004 yıllında ise %66,4 olan bu oranları, ithalatı ve cari açığı patlatarak tedricen %74’den başlayarak %80,7’lere kadar çıkarırken, verginin kaynağı asla ve kat’a üretim ve kazanç olmamış, harcama ve tüketim üzerinden vergi toplamışlardır.

Görüldüğü üzere; AKP dönemini tanımlamak istersek, DÜŞÜK KURA DAYALI İTHALAT, CARİ AÇIK, TÜKETİM, DIŞ BORÇ VE HARCAMA ÜZERİNDEN VERGİ TOPLANAN MALİYE POLİTİKASI VE BÜTÇE GELİRLERİNİN %6,5’UNUN SOSYAL YARDIM ADI ALTINDA SEÇMENİ REHİN ALMAK İÇİN KULLANILDIĞI, GERİ KALAN KAYNAKLARIN İSE YANDAŞLARA AKTARILDIĞI BİR YANAŞMA EKONOMİSİDİR.

Aynı şekilde yukarıda verdiğimiz “BÜYÜME” oranlarının hesaplanmasında “Hane halkları özel tüketim harcamalarının” büyüme rakamlarını yaklaşık %65 oranında etkilediğini de vurgularsak, bu tablolar daha da anlamlı hâle gelecektir.

Bu vesileyle GSYH rakamları hesaplanma yönteminin AKP döneminde iki defa değiştirilerek, kağıt üzerinde tam 265,8 milyar $ artırıldığını da ifade etmeliyiz…

Bütün bu verilerle birlikte sorulması gereken soru ise; “peki biz bu döviz cinsinden cari açığı nasıl finanse ettik” şeklinde olmalıdır.

Bu sorunun cevabı; 62 milyar $’lık kamuya ait kurumları özelleştirdik, 467 milyar $ dış borç aldık ve başta bankacılık olmak üzere özel sektöre ait varlıkların bir kısmını da sattık…

Bu dönemde Türk ekonomisi olarak tam 177 milyar $ dış borç faizi ödedik.

Yine merkezi hükümet borçları için bu dönemde 69 milyar $ ve 735 milyar TL faiz ödedik…